

D3998

@##། །རྒྱ་གར་སྐད་དུ། ད་ཤ་བྷཱུ་མི་བྱཱ་ཁྱ་ན་བྱཱ་ཁྱ་ན། བོད་སྐད་དུ། ས་བཅུའི་རྣམ་པར་བཤད་པའི་རྣམ་པར་བཤད་པ། འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། ། མདོ་སྡེའི་ཚུལ་གྱིས་དོན་གྱི་ཡང་དག་འདི། །སངས་རྒྱས་ཉིད་སྐྱེས་འཕགས་པ་ཐོགས་མེད་བརྙེས། །དེ་ལས་འགྲོ་གཉེན་གཅིག་པུས་གསན་ནས་ནི། །འདི་ཡི་རྣམ་བཤད་དབྱིག་གི་གཉེན་གྱིས་མཛད། ། ད་ནི་རྣམ་པར་བཤད་པ་མཛད་པས། ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་འདི་ནི་སུས་བཤད་དང་། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སྩོགས་པས། དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་ཕྱག་བྱ་དང་། །མདོ་བཤད་པ་དང་དགོས་པ་དང་། །ཡང་དག སྦྱིན་རྒྱུན་མ་ཆད་བརྗོད།།ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་དོན་ནི་སུས་བཤད་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡོ་རྗེའི་སྙིང་པོས་སོ། །གང་དག་རྣམས་ཀྱིས་འཆད་དུ་བཅུག་རྣམས་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་ འདས་དང་།རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཟླ་བ་ལ་སྩོགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་བྱིན་རླབས་དང་བསྐུལ་བ་དག་གིས་དེ་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གིས་འདི་ཡི་དོན་བསྟན་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པ་བྱམས་ པས་སོ།།དེ་ལས་ནི། གང་གིས་བླངས་ནས་བདག་ལ་རྣམ་ཕྱེ་བ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པ་ཐོགས་མེད་ཀྱིས་སོ། །དེ་དག་རྣམས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འཕགས་པ་རྡོ་རྗེའི་སྙིང་པོ་ལ་སྩོགས་པ་ཇི་སྐད་སྨོས་པ་ རྣམས་སོ།།ཆོས་མཆོག་འདི་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བཅུ་པའི་མདོ་ཆེན་པོ་ལ་སྟེ། འདིའི་མཆོག་ཉིད་འདི་ནི་ཐོག་མར་སྤྱད་པ་སྟེ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སྩོགས་པའི་ཡི་གེའི་ཕྱི་མོའི་དཔེས་སྟོན་ཏོ། །སྤྱི་བོ་ས་ལ་གཏུགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ སྤྱི་བོ་ཐུར་དུ་ཕབ་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།འདི་དག་ལ་ཅི་ཞིག་བྱ་ཞེ་ན། ཕྱག་འཚལ་ནས་མཆོད་པ་བྱས་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་ཕྱག་འཚལ་བ་སྟོན་པ་ན་ཆོས་གཙོ་བོ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ སྨྲ་བ་རྡོ་རྗེའི་སྙིང་པོར་སྨོས་ཏེ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱང་ཆོས་བླ་མར་མཛད་པ་ཡིན་ནོ།།ཅི་ཞིག་བྱ་ཞེ་ན། དེའི་དོན། གནས་པར་བྱ་ཕྱིར་བཤད་སྦྱར་བྱ་བར་འབད། །ཅེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གོང་དུ་བཤད་པའི་ཆོས་ཀྱི་ རྣམ་གྲངས་དེའི་དོན་གང་ཡིན་པའོ།།བཤད་སྦྱར་ནི་ཚིག་མང་པོས་རྣམ་པར་བཤད་པའོ། །བདག་དང་གཞན་དོན་སྒྲུབ་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་དགོས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །སའི་བསྡུས་པ་ནི་མདོར་བསྡུས་ཏེ་བསྙད་པ་སྟེ། བདེ་བླག་ཏུ་གོ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ས་དང་པོས་དོན་ཇི་སྙེད་ཅིག་སྟོན་པ་དེ་དག་བཏུས་ནས་ཐོག་མར་བསྟན་པའོ། །གླེང་གཞི་ནི་གང་དུ་གང་དག་ལ་སྟོན་པ་སྟེ། གནས་དང་གདུལ་བ་རྣམས་དང་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །འདིར་རམ་འདི་དག་ལ་གླེང་བས་ན་གླེང་གཞི་སྟེ་སྟོན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། དེ་ཡང་འདི་སྐད་བདག་གིས་ཐོས་པའི་དུས་གཅིག་ན། ཞེས་བྱ་བ་ནས་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏོ། །སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི་མཉམ་པར་འཇོག་པ་སྟེ། དམིགས་པ་ལ་སེམས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་གཏོད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ཡང་དེ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས དཔའ་རྡོ་རྗེའི་སྙིང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏོ།།བྱིན་གྱི་རླབས་ནི་བྱིན་གྱིས་རློབ་པ་སྟེ། མངོན་པར་འདོད་པའི་དོན་གྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལུས་དང་སེམས་ལ་མཐུ་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པ་སྟེ། མཐུ་ལྷག་པར་བསྐྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ཡང་རྣམས་ པ་གསུམ་གྱིས་བསྟན་ཏེ།གསུང་དང་ཐུགས་དང་སྐུས་སོ། །དེ་ལ་གསུང་གི་ནི་རིགས་ཀྱི་བུ་ཁྱོད་ཀྱིས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་སྒོ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལ་མཁས་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་བཅུ་ཚན་གྱིས་བསྟན་ཏོ། །ཐུགས་ཀྱི་ནི་དེ་ནས་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ ལྡན་འདས་དེ་དག་གིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྡོ་རྗེའི་སྙིང་པོ་ལ་ཟིལ་གྱིས་མི་ནོན་པའི་ལུས་ཉིད་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པ་མཛད་དེ།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་བཅུ་ཚན་གྱིས་བསྟན་ཏོ། །སྐུའི་ནི་དེ་ནས་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་རྣམས་དེ་དག་ན་བཞུགས་བཞིན་དུ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ མཐུས་ཕྱག་གཡས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་ཏོ།

梵语：Daśabhūmi-vyākhyāna-vyākhyāna
藏语：十地解说的解说
顶礼文殊童子！
此经典之真实义理，
佛陀亲生圣者无著获得。
从他众生唯一怙主听闻后，
世亲论师造此解说。
现在造解说，以'此法门由谁宣说'等，对三宝作礼敬、解说经典、说明目的和真实不断传承。
'偈颂义理由谁宣说'是指金刚藏。
'由何等众令其宣说'是指佛世尊和解脱月等，因为是以他们的加持和劝请而宣说的缘故。
'谁示此义'是指圣者弥勒。
'从彼领受为我分别'是指圣者无著。
'彼等诸位'是指如前所说的圣者金刚藏等。
'此胜法'是指大乘十地经，此中殊胜性是以'此为最初所行'等原本文字为证。
'头面触地'即是低头之意。
对此等作何事？即是顶礼供养之意。
示现对三宝顶礼时，为显示法为主故，说法者金刚藏先提及，因为诸佛世尊亦以法为尊。
作何事？'为住彼义勤造释'，即是上述法门之义理。
'释'即是以多言详细解说。
'为成自他利'是说明其目的。
地之摄要即是略说，为易于理解，先摄集初地所说诸义而宣说。
因缘是指在何处对何人宣说，即处所和所化众生之次第。
因于此或对此等而说故名因缘，意为宣说。
此复以'如是我闻一时'乃至'入定'来说明。
'入定'即是等持，意为不颠倒专注所缘。
此复以'尔时金刚藏菩萨'乃至'加持'来说明。
'加持'即是加持，为成就所欲义故，于身心作用增上，意为增长威力。
此复以三种方式显示：即语、意、身。
其中语加持以'善男子，汝于诸法门善巧分别之法门'等十数来说明。
意加持以'尔时诸佛世尊于金刚藏菩萨作不可胜身'等十数来说明。
身加持以'尔时诸佛世尊于彼处住，以神通力右手'等来说明。

།ལྡང་བ་ནི་རྣམ་པར་ལྡང་བ་སྟེ། སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་བྱ་བ་བྱས་ནས་དེས་བསྐྱེད་པའི་སེམས་ནུས་པ་ཅན་དམིགས་པ་དང་འབྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ཡང་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་དག་གིས་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྡོ་རྗེའི་སྙིང་པོ་ལ་རེག་མ་ཐག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་ལ་སྨས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏོ། །བསྟན་པ་ནི་མདོར་བསྟན་པ་སྟེང་འོག་ནས་འབྱུང་བའི་དོན་རྣམས་མིང་ཙམ་གྱིས་བསྙད་པ་སྟེ། ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་ དག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྨོན་ལམ་འདི་ནི་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་ངེས་པ་སྟེ།ཞེས་བྱ་བ་ནས་བསྐུལ་བའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏོ། །བསྐུལ་བ་ནི་འཆོལ་བ་སྟེ་ཇི་ལྟར་འདོད་པའི་དོན་མཉམ་པའི་ཕྱིར་ལྷག་པར་དོན་དུ་གཉེར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ཡང་དེ་ནས་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཟླ་བས་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་དབྱངས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བཤད་པའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏོ།།དེ་ཡང་ཡང་དག་པར་འཛིན་པ་ནི་རྒྱལ་བའི་སྲས་པོ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཟླ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ། །རྒྱལ་བ་རྣམས་ནི་བསྐུལ་བ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་འོད་ ཟེར་སྟུག་པོར་རེག་པ་དེ་ལས་ཚིག་འཐོན་པོ་དེ་དག་གིས་བཅོལ་ཏོ།།བཤད་པ་ནི་ངེས་པར་བསྟན་པ་སྟེ། ས་མིང་ཙམ་བསྟན་པ་རྣམས་གཏན་ལ་ཕབ་སྟེ་བཤད་པའོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། གནས་པ་དང་ནི་ངེས་ཚིག་དང་། །དེ་བཞིན་རབ་ཏུ་གནས་པ་ཉིད། །ས་བཤད་པ་ལ་ མདོར་ན་ནི།།འདི་ནི་ངེས་པར་བསྟན་བྱ་ཡིན། །དེ་ལ་གནས་པ་ནི་ཅི་འདྲ་བ་དག་ཅིག་།གང་གི་ཕྱིར་གཞི་གང་གིས་གང་ཞིག་བསྐྱེད་པས་གནས་པ་སྟེ། སྨྲས་པ། གནས་དང་གང་གི་ཕྱིར་དང་ནི། །གཞི་ནི་གང་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། །ཅི་འདྲ་ཡང་དག་བསྐྱེད་པ་ཡིས། །གནས་འགྱུར་དེ་ནི་ གནས་པ་ཡིན།།དགེ་བའི་རྩ་བ་ཤིན་ཏུ་བསྩགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བཟུང་སྟེ། གྲངས་བཞིན་དུ་བཅུ་ཚན་བཞི་པོ་འདི་དག་བསྡུས་སོ། །དེ་ལ་ཅི་འདྲ་བ་དག་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཤིན་ཏུ་བསྩགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་ཏོ། །གང་གི་ཕྱིར་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ལ་མངོན་པར་ འདོད་པར་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་ཏོ།།གཞི་གང་གིས་ནི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་ཏོ། །གང་ཞིག་བསྐྱེད་པས་ནི་སེམས་སྐྱེ་བ་དེ་སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་ཏོ། །ངེས་པའི་ཚིག་ནི་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་ཚིག་སྟེ། དོན་ དང་མཐུན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།མཆོག་དགའ་མང་ཕྱིར་རྒྱལ་རྣམས་ཀྱིས། །ས་ནི་རབ་ཏུ་དགའ་བཤད་པ། །ཅི་འདྲ་བ་ཡིས་དམིགས་གང་ལ། །དེ་ནི་ངེས་པའི་ཚིག་ཏུ་འདོད། །ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་དག་དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་མང་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བཟུང་སྟེ།བཅུ་ཚན་གསུམ་པོ་འདི་དག་དང་། འཇིག་པ་ལྔ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ་ཡང་བསྡུས་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། བདག་ནི་འཇིག་པ་དང་སྡང་བ་དང་། བག་ཚ་བ་དང་བྲལ་ལོ་ཞེས་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་བསྐྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ཡིན་ནོ། ། རབ་ཏུ་གནས་པ་ནི་མཆོག་ཏུ་གནས་པ་སྟེ། གང་དག་དང་ལྡན་ན་ས་འདི་ལ་རབ་ཏུ་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་སའི་མཐར་ཕྱིན་པར་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། གནས་པ་ནི་ས་ཐོབ་པ་ཙམ་ཡིན་པས་གནས་པ་བས་རབ་ཏུ་གནས་པར་ཁྱད་ཞུགས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །རྒྱལ་བ་རྣམས་ཀྱི་ས་དང་པོའི། །རབ གནས་དད་དབང་ལ་སོགས་པ།།བཅུ་ཚན་གསུམ་གྱིས་རབ་བཤད་པས། །དེ་ནི་དེ་བཞིན་ངེས་པར་གཟུང་། །དེ་དད་པའི་དབང་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བཟུང་སྟེ། བཅུ་ཚན་གསུམ་པོ་འདི་དག་བསྡུས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །འཕགས་པ་རྡོ་རྗེའི་སྙིང་པོས་མ་བཤད་པའི་སྔོན་རོལ་དུ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཅུ་ ཚན་གསུངས་པ་ནི་འཁོར་དད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ།བཤད་པ་རྩོམ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བཤད་པ་དང་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཁྱད་པར་ནི་བྱེ་བྲག་སྟེ། ཡོན་ཏན་ལྷག་པར་གསལ་བའམ། གང་གིས་ན་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ལས་ཁྱད་འཇུག་པའོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ་འདུན་པའི་ཁྱད་པར་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཁྱད་པར་ དང་།འབྲས་བུའི་ཕན་ཡོན་གྱི་ཁྱད་པར་རོ།

升起即是完全升起，意思是在入定后，由此产生的心具有能力，称为离开所缘。这也是由那些佛世尊们，一触及金刚藏菩萨时，从'立即'开始直到'对那些菩萨说'之间所显示的。
宣说即是略说，是以名称解说上下文所出现的意义。从'诸位佛子，此菩萨愿是极为确定的'开始直到劝请为止所显示。劝请即是委托，意思是为了达到所欲目的而特别追求。这也是从'尔时解脱月菩萨以偈颂音'开始直到解说为止所显示。
其中，正持者是解脱月等佛子。应知诸佛是劝请者，即从那密集光触及后所发出的那些言词而委托。解说即是确定宣说，是对仅以名称所说的诸地详细解释。
这又分三种：住处及词义，如是安住性，地之解说中，此为应确定。其中住处是何种？因何？以何为基础？由何生起而住？如说：住处及因何，以何为基础，如何正生起，彼即是住处。
从'善根极积聚'开始，按次第摄集此四个十法。其中何种是以'善根极积聚'等来显示。因何是以'欲证佛智'等来显示。以何为基础是以'大悲为前导'等来显示。由何生起是以'心生即生已'等来显示。
词义即是确定之词，意思是与义相应。诸佛因多胜喜，说地名极喜地。以何相为何缘，此许为词义。诸位佛子，其中住于欢喜地的菩萨是具有最胜欢喜，从此开始，应知摄集此三个十法，以及超越五种怖畏，即'我离怖畏、嗔恨、怯懦'而生起最胜欢喜为止。
安住即是最胜安住，即具足何者则安住于此地。这是为了达到地的究竟，因为住仅是获得地的程度，应知安住比住更为殊胜。诸佛初地之，安住信力等，三种十法说，如是应确定。从'彼信力'开始，应知摄集此三个十法。
在圣金刚藏未解说之前宣说十偈，是为了使眷属生信，因为是开始解说，应知是解说。殊胜即是差别，是功德更为明显，或是超胜声闻等。这又分三种：意乐殊胜、修行殊胜和果德利益殊胜。

།དེ་དེ་ལ་འདུན་པ་ནི་དོན་དུ་གཉེར་བ་དང་། མངོན་པར་འདོད་པ་དང་། སྨོན་པ་སྟེ། སྨོན་ལམ་བཅུ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པའོ། །སྒྲུབ་པ་ནི་རྣམ་པ་བཅུ་སྟེ། ས་བཅུ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བར་བྱེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དོ། ། དེ་ཡང་དད་པ་དང་སྙིང་རྗེ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་ཏོ། །འབྲས་བུའི་ཕན་ཡོན་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། ལས་སུ་རུང་བ་ཉིད་དང་། འཇུག་པ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དང་། སྨོན་པ་ཤེས་པའོ། །དེ་ལ་ལས་སུ་རུང་བ་ཉིད་ནི་གསེར་གྱི་ས་ལེ་སྦྲམ་གྱི་དཔེས་བསྟན་ཏོ། ། འཇུག་པ་ནི་དེད་དཔོན་གྱི་དཔེས་བསྟན་ཏོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ནི། འཛམ་བུའི་གླིང་གི་དབང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་ཏོ། །སྨོན་པ་ཤེས་པ་ནི་དེ་ཡན་ཆད་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྨོན་ལམ་གྱི་སྟོབས་ཅན་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་ཏོ། །འདིའི་བསྡུས པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ།མདོར་བསྡུ་ན་ནི་བདུན་པ་དང་། །སྒྲུབ་པ་དང་ནི་རྣམ་སྨིན་གྱི། །ཉན་ཐོས་དང་ནི་རང་རྒྱལ་ལས། །རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་བསྔགས་པར་བཤད། །དེ་ལ་འདུན་པ་ཇི་སྐད་དུ། །བཤད་པའི་སྨོན་ལམ་ཡིན་ཞེས་བྱ། །སྒྲུབ་པའི་ཁྱད་པར་དད་ལ་སོགས། ། བཅུ་པོ་དག་གིས་བཤད་པ་ཡིན། །རྒྱུ་བཞི་དག་གིས་འབྲས་བུ་ཡི། །ཕན་ཡོན་ཁྱད་པར་དག་ཏུ་འདོད། །ལས་རུང་ཉིད་དང་འཇུག་པ་དང་། །རྣམ་སྨིན་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དང་། །བཞི་པ་སྨོན་ལམ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། །རྣམ་པ་བཞིར་ནི་ཤེས་པར་བྱ། །ས་ལེ་སྦྲམ་དང་ཆོས་མཐུན་ཕྱིར། །རྒྱལ བ་རྣམས་ཀྱིས་ལས་རུང་བཤད།།དེད་དཔོན་དང་ནི་ཆོས་མཐུན་ཕྱིར། །དེ་དག་གིས་ནི་འཇུག་པ་གསུངས། །མཁས་པ་རྣམ་སྨིན་ཡོངས་འཛིན་པ། །རྣམ་པ་གཉིས་སུ་ཤེས་བྱ་སྟེ། །བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། །འཛམ་གླིང་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་དང་། །གཉིས་པ་རྒྱུ་མཐུན་རྒྱ་ཆེ་ བ།།སེར་སྣ་འདུལ་ལ་སོགས་པ་གང་། །ཏིང་འཛིན་རབ་སྒོམ་བཅས་ཤེས་བྱ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་སྒོམ་པ་དང་ལྷན་ཅིག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སྨོན་པ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། །སྨོན་ལམ་སྟོབས་ཅན་ཡིན་པས་ན། །དེ་ཡི་ཁྱད་པར་རྣམ་འཕྲུལ་ཕྱིར། །ཆོས་ནི་བརྒྱད་པོ་འདི་དག་གིས། །ས་ ཡི་དང་པོ་ཡང་དག་གསུངས།།འདི་མན་ཆད་དུ་འདི་དག་རྒྱས་པར་བཤད་དགོས་པས་དེ་བརྩམ་པར་བྱའོ། །འདི་སྐད་ཅེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་ཕྲད་འདི་དཔེ་ལ་ཡང་འབྱུང་སྟེ། དཔེར་ན་རྣམ་ཐོས་ལྟར་ཕྱུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །ལུང་འབོགས་པ་ལ་ཡང་འབྱུང་སྟེ། འདི་སྐད་དུ་ཐོན་ཅིག་ ཅེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ།།དྲིས་པ་ངེས་པར་བྱ་བ་ལ་ཡང་འབྱུང་སྟེ། འདི་སྐད་བདག་གིས་ཐོས་སོ། །འདི་སྐད་དུ་འཆད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །ཚིག་གི་ལན་ལ་ཡང་འབྱུང་སྟེ། དེ་ནི་དེ་ལྟ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །འདི་ནི་དམ་འཆའ་བ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། ཡང་དག་པར་སྡུད་པར་ བྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཁྱོད་ཀྱིས་ཇི་སྐད་ཐོས་པ་དེ་བཞིན་དུ་བཤད་དུ་གསོལ་ཞེས་གསོལ་བ་བཏབ་པ་དང་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་དེ་བཞིན་དུ་འཆད་དོ་ཞེས་ཁས་འཆེས་པ་སྟེ། རྣམ་པར་བཅད་ནས་སྦྱར་རོ། །དམ་བཅས་ནས་བདག་གིས་ཐོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པས་སྨྲས་སོ།།ཡང་ན་དྲིས་པ་ངེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། དྲིས་པ་ངེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འདི་སྐད་བདག་གིས་ཐོས་པ་ཞེས་སྨོས་སོ། །བདག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བདག་ཉིད་ཀྱི་ཡིན་གྱིས་གཞན་ལས་མ་ཡིན་པའོ། །ཐོས་པ་ནི་རྣ་བའི་དབང་པོས་བཟུང་བའོ། །དུས་གཅིག་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་ གཅིག་ན་རྒྱུན་ཆགས་པར་རོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལ་སྐལ་བ་ཡོད་པས་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཏེ། ཉོན་མོངས་པའི་གཞན་གྱི་དབང་དུ་མ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རང་དབང་ཉིད་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མེས་ལེགས་པར་ཡོངས་སུ་སྦྱངས་པའི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ཉིད་དང་། སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་ མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་བཟང་བ་ཉིད་དང་།ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ཕྱིར་གྲགས་པ་དང་། འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔལ་དང་། སེམས་ཅན་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་ཕྲིན་ལས་ཉམས་པ་མི་མངའ་བའི་ཕྱིར་བདག་ཉིད་ཆེན་ པོ་ཚོགས་པ་སྟེ།དེ་དག་འདི་ལ་མངའ་བས་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་སོ།

对此，志愿是追求目标、渴望和发愿，即成就十种愿望。修行有十种，即清净十地的法之特征。这是以信心和悲心等来说明的。果报利益有四种：即堪能性、趣入、领受异熟和了知发愿。其中堪能性是以纯金为喻来说明。趣入是以船主为喻来说明。领受异熟是以'瞻部洲之王'等来说明。了知发愿是以'此后具有愿力的菩萨们'等来说明。
此处总结如下：简要而言，第七地、修行以及异熟，较声闻和独觉有三种殊胜。其中志愿即如前所说的愿。修行的殊胜是以信心等十种来说明。以四种因来说明果报的殊胜利益。堪能性、趣入、领受异熟以及第四了知发愿，应当知道有这四种。
因与纯金相应，故诸佛说堪能。因与船主相应，故彼等说趣入。智者应知领受异熟有两种：因为是大士的缘故，如瞻部洲之王等；第二是广大的等流，即调伏悭吝等，应知是与修习三昧相应。所谓了知发愿，因为具有愿力，以此八法宣说了第一地的殊胜神变。
从此以下应当广说这些内容。'如是'这个词也用于比喻，例如'如多闻天般富有'。也用于授记，如'如是诵出'。也用于确定问答，如'如是我闻'、'如是解说'等。也用于言语回答，如'是这样的'等。这应当视为立誓，即当结集的菩萨们请求'请如您所闻那样宣说'时，菩萨承诺'如是宣说'，这是分别后的结合。
立誓后说'我闻'等。或者是为了确定问答，为确定问答故说'如是我闻'。'我'是指自己的，不是从他人处。'闻'是耳根所取。'一时'是指在某一时间连续地。'薄伽梵'是具有福分，因为不受烦恼他控，故为自在；因为以智慧火善净，故为极净；因具足三十二大丈夫相，故为端严；因一切功德圆满，故为名称；因是一切众生之尊，故为吉祥；因利益众生的事业永不衰退，故为大我圆满。因具足这些，故称为薄伽梵。

།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྐལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོན་ཏན་དྲུག་པོ་ཇི་སྐད་བཤད་པ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་ཚིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྨྲས་པ། རང་དབང་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་། །གཟུགས་བཟང་བ་དང་གྲགས་པ་དང་། །དཔལ་དང་ བདག་ཉིད་ཆེ་ཚོགས་པ།།དྲུག་ལ་སྐལ་བ་ཞེས་བཤད་དོ། །མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ནས་རིང་པོ་མ་ལོན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ནས་ཡུན་རིང་པོ་མ་ལོན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདི་ཉིད་བྱེ་བྲག་ཏུ་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་ཞག་བདུན་པ་གཉིས་པའི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ གསུངས་ཏེ།ཞག་བདུན་པ་གཉིས་པ་སྲིད་པ་ནི་གདུལ་བའི་དབང་དུ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ནི་རྒྱ་ཆེར་རོལ་པའི་མདོ་ཆེན་པོ་ལས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞག་བདུན་པ་དང་པོའི་ཚེ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོ་ལ་བཞུགས་བཞིན་དུ་དགའ་བའི་ཟས་བཀོད་པ་ཞེས་བྱ་ བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་གནས་སོ།།གཉིས་པའི་ཚེ་ནི་སྤྱན་གཉིས་མི་འཛུམས་པར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཤིང་ལ་གཟིགས་སོ། །གསུམ་པའི་ཚེ་ནི་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ནས་བཟུང་སྟེ། འཆག་པ་རྒྱང་རིང་དུ་བཅགས་སོ། །བཞི་པའི་ཚེ་ནི་ཤར་གྱི་རྒྱ་མཚོ་དང་། ནུབ་ ཀྱི་རྒྱ་མཚོ་ནས་བཟུང་སྟེ།འཆག་པ་རྒྱང་ཐུང་ངུར་བཅགས་སོ། །ལྔ་པའི་ཚེ་ནི་བཏང་བཟུང་གི་གནས་ན་བཞུགས་སོ། །དྲུག་པའི་ཚེ་ནི་རི་རྫི་ཤིང་ནྱ་གྲོ་དྷའི་ནང་ན་བཞུགས་སོ། །བདུན་པའི་ཚེ་ནི་ཤིང་རྒྱལ་པོའི་ཟས་ཞེས་བྱ་བའི་དྲུང་ན་བཞུགས་སོ་ཞེས་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་ དང་།།འདུལ་བ་འཛིན་པ་ཁ་ཅིག་བཅོམ་ལྡན་འདས་དང་པོ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ནས་ཞག་བཞི་བཅུ་རྩ་དགུའི་བར་དུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོ་དང་ཉེ་བ་ན་བཞུགས་སོ་ཞེས་འདོད་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་གཉི་ག་དང་ཡང་འགལ་བར་འགྱུར་རོ། །གདུལ་བའི་བྱེ་བྲག་གིས་ནི་དེ་དག་གཉི་ག་ནས་ ཡང་སྣང་བས་མི་འགལ་ཏེ།དེ་ལྟར་ན་ཞག་བདུན་པ་གཉིས་པ་སྲིད་དོ། །འདི་དག་ལ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལས་དགེ་བའི་རབ་ཀྱི་ཕུལ་དུ་ཕྱིན་པ་ཐོབ་པ་དང་སྤྲུལ་པའི་བདེ་བ་ལ་དབང་བྱེད་པ་ཡོད་པས་གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་རྣམས་སོ། །ལྷ་དེ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགའ་བ་ དང་གསལ་བར་བྱེད་པས་ལྷ་རྣམས་ཏེ།དགའ་བ་དང་ཡིད་བདེ་བ་མང་བའི་ཕྱིར་དགའ་བར་བྱེད་ལ། འོད་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་གསལ་བར་བྱེད་དོ། །ལྷ་དེ་དག་རྫུ་འཕྲུལ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་མི་རྣམས་ཀྱིས་བསྟོད་པ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །བཞུགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཞུགས་ཤིང་བཞུགས་པའོ། ། དབང་བསྒྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷ་ཐམས་ཅད་དང་བདེ་བའི་ལོངས་སྤྱོད་རྣམས་ལ་དབང་བསྒྱུར་བས་ན་དབང་བསྒྱུར་ཏེ་དེའི་འོ། །ལྷ་རྣམས་ཀྱིའམ་ལྷ་རྣམས་ནང་ན་རྒྱལ་པོ་ཡིན་པས་ལྷའི་རྒྱལ་པོ་སྟེ་རྗེ་བོ་ཡིན་ནོ། །དེའི་གཞལ་མེད་ཁང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་དངོས་པོ་སྣ་ཚོགས དང་མཛེས་པར་བྱེད་པ་དག་གཅོད་པར་བྱེད་པས་ན་གཞལ་མེད་ཁང་སྟེ་ངོ་བོ་སྣ་ཚོགས་སུ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེའི་སྙིང་པོ་ཅན་གྱི་ཁང་བཟངས་དེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ནི་སྙིང་པོར་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་དག་ཡོད་པས་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེའི་སྙིང་པོ་ཅན་ཏེ། འདི་ན་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་དག་ཡོད་ཅེས་ བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཡང་ན་གཞལ་མེད་ཁང་དེའི་ནང་དང་། གཅེས་དགུ་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་དག་ལས་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁང་བཟངས་དེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་མཐོང་བས་ལྷ་རྣམས་དང་བར་འགྱུར་བས་ཁང་བཟངས་སོ། །ཡོངས་སུ་དགའ་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཁང་བཟངས་དེ་ནའོ། ། དང་པོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་དེ་ནས་དང་པོར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

为什么呢？因为'福分'这个词是前述六种功德的异名。如说：'自在、极善修、相好、名声、吉祥、大我聚，此六称为福分。'
'现证正等觉后不久'是指'现证正等觉后时间不长'的意思。为了具体说明这一点，所以说'第二个七日时'，第二个七日是可能的，因为这是为了调伏众生而以神通加持的缘故。
若不是这样的话，就会与《大方广游戏经》中所说：'世尊在第一个七日时，安住在菩提座上，入名为'喜食安立'的三摩地。第二个七日时，双目不眨地注视菩提树。第三个七日时，从三千大千世界开始，远距离经行。第四个七日时，从东海到西海，短距离经行。第五个七日时，住在放牧之处。第六个七日时，住在尼拘律树下。第七个七日时，住在树王食处'相违。
也会与某些持律者所认为的'世尊最初现证正等觉后，四十九日间一直住在菩提座附近'的说法相违。但是由于所调化众生的不同，这两种说法都可以显现，因此并不相违，如是则第二个七日是可能的。
这些欲界中最殊胜的善业成就者，能自在享受变化的快乐，所以称为他化自在天。'在那些天众中'是指以欢喜和光明而为天众，因为具有很多欢喜和快乐故称为欢喜，因为具有光明故称为光明。这些天众因具有神通而受到人们的赞叹。
'安住'是指安住并且居住。'自在'是指能够支配欲界一切天众和快乐受用，所以称为自在。是天众中的王或在天众中为王，所以是天王即主宰。
'其宫殿'是指在那里裁断诸天的各种事物和庄严之处，所以称为宫殿，意思是了知各种本性。'具有珍宝精要的宫殿中'是指以珍宝为精要，意思是这里有珍宝。或者是因为宫殿内部和一切珍贵的珍宝都是用珍宝所造。
'在那宫殿中'是指因见到它而使诸天欢喜的宫殿。意思是使人完全欢喜。在那宫殿中。'最初'是指在那处所最初的意思。

།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་རོལ་པ་བསྒྲགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་པོ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ནས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོ་མཆོག་དམ་པ་ལ་བཞུགས་ཤིང་སྐྱིལ་མོ་ཀྲུང་མ་བཤིག་པར་ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན གྱི་ཁམས་ནས་འདུས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དང་།གནས་གཙང་མའི་ལྷའི་བུ་རྣམས་ཀྱིས་གསོལ་བ་བཏབ་སྟེ། རོལ་པ་བསྒྲགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བཤད་ནས་ནང་དུ་ཡང་དག་འཇོག་གཅེས་སུ་འཛིན་པ་རྣམས་གདུལ་བའི་དོན་དུ་ནང་དུ་ཡང་དག་གཞག་པའི་ཕྱིར། དབང་པོའི་ བྲག་ཕུག་ཏུ་གཤེགས་སོ་ཞེས་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་འགལ་བར་འགྱུར་རོ།།གནས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ནི་དང་པོ་ཉིད་ལ་འགལ་བ་མེད་དོ། །རྒྱ་ཆེར་རོལ་པའི་གཞུང་ཡང་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱིས་གཉི་གར་སྣང་བས་མི་འགལ་ཏེ། འདི་ནི་དང་པོར་ཞེས་བྱ་བ་འདིའི་ལན་ཡང་ཡིན་ནོ། །ཡུལ་དེ་ ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ལྷའི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་།དབང་བསྒྱུར་གྱི་ཁང་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཁང་བཟངས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མཆོག་ཉིད་དོ། །དེའི་འབྲས་བུ་འདིར་མངོན་པར་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྒྱུ་དང་རྒྱུ་ཅན་གཉིས་ཡུལ་སོ་སོ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ས་བོན་དང་མྱུ་གུ་ བཞིན་ནོ།།དེ་ལ་མདོ་འདི་མཉན་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་འབྲས་བུ་སངས་རྒྱས་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་རྡོ་རྗེའི་གདན་དུ་ཐོབ་པ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་གནས་པས་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱ་ཆེར་རོལ་པའི་མདོ་ལས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞག་བདུན་པ་དང་པོའི་ཚེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོ་ལ་བཞུགས་བཞིན་དུ་དགའ་བའི་ཟས་བཀོད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་གནས་སོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་མདོ་དང་ཇི་ལྟར་མི་འགལ་ཞེ་ན། འགལ་བ་མེད་དེ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བས་གནས་པ་ནི་དགའ་བའི་ཟས་བཀོད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་རྣམ་གྲངས ཉིད་མ་ཡིན་ཡང་གདུལ་བའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྫུ་འཕྲུལ་གྱིས་དེ་ལྟར་སྣང་བ་ལ་ཉེས་པ་མེད་དོ།།དེར་ཀུན་དགའ་བས་ན་ཆོས་ཉིད་ཀུན་དགའ་ཡིན་ཏེ། ཤིང་ཨ་མྲའི་ཀུན་དགའི་ར་བ་བཞིན་ནོ། །དགྱེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་ཟག་པ་མེད་པའི་དགྱེས་པ་སྟེ། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ཡང་དག་ པར་བསྟར་བའོ།།སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ཀྱང་དེ་གཞག་སྟེ་དེ་གནས་སོ་ཞེས་དེའི་ཆེ་བ་ཉིད་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚོགས་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲངས་མང་བ་དང་། ཡོན་ཏན་ཆེ་བའི་ཕྱིར་ཆེན་པོ་སྟེ་དེ་དང་ངོ་། །བྱང་ཆུབ་ཅེས་བྱ་བ་ཉོན་མོངས་ པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་བག་ཆགས་དང་བཅས་པར་སྤངས་པ་དང་།དེ་སྤངས་པས་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། ཐོགས་པ་མེད་པ་སྟེ། སྤངས་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ལ་མོས་པ་དང་ཞུགས་པའི་སེམས་དཔའ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའོ། །དེ་དག་གི་ཚོགས་ནི་ དགེ་འདུན་ཏེ།དེ་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚོགས་པ་དེ་དང་ཐབས་ཅིག་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་དག་སྨོས་པ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྟན་པ་དེ་དག་གི་ཆེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། དེའི་ཚེ་འདི་ན་ཉན་ཐོས་རྣམས་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་མངོན་པར་མི་བརྩོན་པས་འཇིག་རྟེན་ གྱི་ཁམས་གཞན་དག་ནས་ཀྱང་མ་འོངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་དག་ལྷའི་བུའི་གཟུགས་སུ་འདུག་པ་དེ་དག་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྨོས་པ་ཁོ་ནས་བསྡུས་སོ། །གཞན་དག་ཀྱང་ཡོད་མོད་ཀྱི་གཙོ་བོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མ་སྨོས་སོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ནས་འདུས་པ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ནས་ཡང་དག་པར་ལྷགས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

如果不是这样的话，就会与经中所说的内容相违背：如来最初现前圆满成佛后，安住在殊胜的菩提道场，结跏趺坐未曾改变，来自十方世界的菩萨众和净居天子们祈请说法。宣说了游戏宣说三昧后，为了调伏那些珍爱内正止的众生，为了内正止的缘故而前往帝释窟。
从处所的角度来说，最初并无相违。广大游戏经中由于神变加持而显现两处，因此不相违背。这也是对'最初'这一说法的回答。
'彼处'等词，由于是天人住处、具有自在宫殿、是殊胜宫殿的缘故而为最胜。'其果于此现前成就'是说，为显示因与果二者非为不同处所，如种子与芽一般。
于此，由于见到通过听闻此经等次第而获得佛果，此果即在金刚座上证得。由于安住缘起法性故。对于广大游戏经中所说世尊在第一个七日中，安住菩提道场时以欢喜食庄严三昧而住的经文，如何不相违呢？
无有相违。因为缘起安住即是欢喜食庄严三昧的异名。或者，即使不是异名，由于所化众生的差别，以神变如是显现也无过失。
由于在彼处欢喜，故为法性欢喜处，如芒果园欢喜处一般。'喜悦'是指此处无漏喜悦，即正等宣说解脱之喜乐。
虽为众生利益而现前圆满成佛，仍安住于彼处，这是在宣说其殊胜性。'菩萨大众'是指数量众多及功德广大故称为大众。
'菩提'是指断除烦恼障和所知障及其习气，由断除彼等而获得清净无碍智慧，此断证和智慧即称为菩提。于此发心趣入者即是菩萨。彼等之众即是僧伽，'与彼菩萨众俱'是此句之义。
提及彼等是因为大乘教法是为彼等而说，且当时此处不可能有声闻，因为他们不精进利益众生，故也不从其他世界而来。
其中现为天子形相的菩萨们也包含在所说的菩萨之中。虽有其他众生，但因非主要故未提及。'从佛土集聚'即是从佛土而来之义。

།གང་གི་ཚེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དེ་དག་ན་ཡང་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཡེ་ཤེས་ཐོགས་པ་མི་མངའ་བ་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་ཅན་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པ་དང་བརྩོན་པ་དག་ཆོས་སྟོན་པར་མཛད་ན་ཅིའི་ ཕྱིར་དེ་དག་བོར་ནས་ཆོས་མཉན་པའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཞིང་འདིར་འོང་ཞེ་ན།སྨྲས་པ་སེམས་ཅན་སྔོན་སྨིན་པར་བྱས་པ་འདིར་སྐྱེས་པ་ཆོས་ཉན་པར་འོས་པ་རྣམས་གདུལ་བའི་ཕྱིར་དང་། འདི་ལ་འཁོད་པ་གུས་པ་དང་མི་ལྡན་པ་རྣམས་གང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གཞན་དག་ནས་ཀྱང་ཆོས་ཉན་པའི་ ཕྱིར་འདིར་འོང་ན།ཅིའི་ཕྱིར་བདག་ཅག་འདི་ན་འཁོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་མཉན་པའི་ཕྱིར་གུས་པར་མི་འདོང་ཞེས་གུས་པ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྡོ་རྗེའི་སྙིང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་གཙོ་བོ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་དག་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།རྡོ་རྗེའི་སྙིང་པོ་ནི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་འཆད་པའི་ཕྱིར་གཙོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བཤད་ཅེ་ན། སྤྲོ་བ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱིས་ཆོས་ཉིད་ཟབ་མོ་འདི་འཆད་དོ་སྙམ་དུ་སྐལ་བ་ མཉམ་པའི་སྒྲུབ་པས་གནས་སྐབས་དེ་འཐོབ་པར་སྤྲོ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་འམ།བདག་ཅག་ནི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་སུ་བསྐོས་སོ་སྙམ་དུ་སེམས་པའོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མི་ཆོམས་པ་དང་འཇོམས་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ནི་ ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མི་ཆོམས་པ་དང་།དེ་དག་འཇོམས་པར་བྱེད་པས་ན་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །གཞན་དག་ཀྱང་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་མོད་ཀྱི་དེ་དག་ཀྱང་འདི་ཁོ་ནའི་ནང་དུ་འདུས་པས་ན་འདི་འབའ་ཞིག་བརྗོད་དེ། ནང་དུ་འདུས་པར་ནི་ཡི་གེ་ཕྱི་མོའི་དཔེས་ཀྱང་འཆད་དོ། །སྙིང་པོ་རྡོ་རྗེ་དང་འདྲ་བས་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་ནི་སྙིང་པོའི་སྒྲར་བརྗོད་དོ།།དེ་དག་ཀྱང་འདི་ཐོས་པ་ལས་ངེས་པར་སྐྱེས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་འདིའི་སྙིང་པོ་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་རྡོ་རྗེ་དང་འདྲ་བས་ཞེས་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལས་གཞན་པའི་སྐྱེ་བའི་རྒྱུས་མི་ཤིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངན་སོང་དུ་ངེས་པའི་ལས་ངག་གིས་མི་ཤིགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ།མིང་འདི་ནི་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་གྱི་འདོད་རྒྱལ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དག་ཀྱང་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་བརྗོད་པར་འདོད་དང་དེ་འདི་ཁོ་ན་ རྣམ་པར་གནས་ཏེ།དཔེར་ན་འགྲོ་བ་ན་བ་ལས་ངའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ནས་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་ཕྲད་འདི་ནི་བཀྲ་ཤིས་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ལ་འབྱུང་སྟེ། རེ་ཞིག་བཀྲ་ཤིས་པ་ལ་འབྱུང་བ་ནི་དེ་ནས་རིགས་པའི་ལམ་དང་མཐུན་པ་ལ་འཇུག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་ བ་ལྟ་བུའོ།།ད་དྲི་བ་ལ་ནི་ཁྱོད་ཀྱིས་བྱས་སམ་འོན་ཏེ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །སྐབས་ལ་ནི་ད་ནི་སྒྲ་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །མཇུག་ཐོགས་ལ་ནི་ཁྲུས་བྱས་ཏེ་དེ་ནས་བཟའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །དམ་འཆའ་བ་ལ་ནི་ཁྱོད་ངའི་སློབ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེས་དྲིས་ན་ལེགས་སོ་ཞེས་ཁས་ འཆེ་བ་ལྟ་བུའོ།།བསྡུ་བ་ལ་ནི་སངས་རྒྱས་དང་ཆོས་དང་དགེ་འདུན་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །འདིར་ནི་མཇུག་ཐོགས་ལ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྡོ་རྗེའི་སྙིང་པོ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་སྣ་ཚོགས་ནས་འདུས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འདིར་ལྷགས་ ཏེ།དེ་ནས་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །འདི་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཡང་ཞེས་བྱ་བ་དང་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་འདི་དག་ནི་ཚིག་ཁ་བསྐང་བའི་ཕྲད་དུ་བྱས་པ་སྟེ། དཔེར་ན་གང་ཞིག་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་དེ་བཟང་པོ་འདི་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། གང་ ཚུལ་ཁྲིམས་བསྲུང་བ་དེ་ཡང་མཁས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།དེ་ཉིད་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་མཆོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །འདི་ཡང་ཚིག་གི་ཁ་བསྐང་བ་ཁོ་ན་ལ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། དོན་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

当那些佛土中也有佛世尊具无碍智慧大悲心，为利益一切众生而精进说法时，为何舍弃那些而来到此佛土听法呢？答道：为了调伏在此出生的往昔已成熟的堪能听法的众生，以及为了使住于此处不具恭敬心的众生见到从其他世界来此听法时，想到'为何我们住在此处的人不恭敬前往听法'而生起恭敬心的缘故。
'菩萨金刚藏等'是说他是主要的意思。那些是什么呢？如是等所说，金刚藏是为宣说法门故为主要。为何说菩萨呢？为生起欢喜故，诸菩萨也想到'以佛加持力宣说此甚深法性'而以同等修行获得彼境界而生欢喜，或者想到'我等也被诸佛授记为佛事'。
'一切烦恼所不能胜及能摧破之故'是说此法门不为一切烦恼所胜，且能摧破彼等，故如是称呼。虽然其他也是如此，但彼等都摄于此中，故唯说此一个，摄于其中也如后面的譬喻所说。
'心要如金刚'是说诸善根以心要声称。彼等也唯是从听闻此而决定生起，故此中心要善根如金刚的词组合是这样的。'以非其他生因故不可坏'是说不可为决定恶趣业语所坏的意思，此名是由法性所分别，非是随意安立而说的。
虽然其他也是如此，然而欲说不共之义，而此唯独安立，如说'于诸病行中我为第一'之类。'其后复'中，'其后'此语助词出现于吉祥等义中，暂且于吉祥义中出现如'其后当入如理之道'等。
于问询中如'你做了吗或者正在做'等。于场合中如'今当随说声'等。于紧接中如'沐浴已其后当食'等。于承诺中如被问'你是我的弟子吗'而答'善哉'等承许。于摄集中如'佛法僧'等。
此处应视为紧接，即菩萨金刚藏与从种种佛土集聚而来的诸菩萨一同来此，其后紧接入于三摩地的意思。'此'、'复'、'即'等这些是作为词句填充助词，如'某一切知者行此善'等，'若持戒者亦为智者'等，'彼即于一切处受供'等。此也应视为唯是词句填充，因为无他义故。

།དེའི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཐུས་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཐེག་པ་ཆེན་པོ་རབ་ཏུ་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོས་རབ་ཏུ་སྣང་བས་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་རབ་ཏུ་སྣང་བ་སྟེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་མཆོག་དང་། བསྔགས་པར་སྣང་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གམ། ཡང་ན་འདིས་ཐེག་པ་ ཆེན་པོ་རབ་ཏུ་སྣང་བའི་ཕྱིར་ཏེ།འདིས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་མཆོག་དང་བསྔགས་པར་སྣང་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་སྨད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་འབྱུང་སྟེ། རེ་ཞིག་སྨད་པ་ལ་ནི་བླུན་པོ་ཡང་སྨྲའམ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །དྲི་བ་ལ་ནི་དེ་སུ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །མི་ཤི་བ་ལ་ནི་འཆི་བར་ འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ།།མི་བཟོད་པ་ལ་ནི་ང་ལ་སྔོ་འམ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །མིང་ལ་ནི་ནག་པ་ཞེས་བྱ་བ་འམ་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །གྲངས་ལ་ནི་སྟོང་ཞེས་བྱ་བའམ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །མི་རྟག་པ་སྟོན་པ་ལ་ནི་ངུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །འདིར་ནི་མིང་ལ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་མཉམ་པར་འཇོག་པ་སྟེ། དམིགས་པ་ལ་སེམས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་རིམ་གྱིས་འཛིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ནི་སྙོམས་པར་ཞུགས་ཟིན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ་ཕྱིན་ཅི་མ་ ལོག་པའི་རིམ་གྱིས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྗེས་སུ་སོང་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།རྟོག་གེའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱི་མཐུས་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་འདི་བཤད་པས་དེའི་ཕྱིར་འདི་ནི་དེའི་ཡུལ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། འདི་ལྟར་ ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱང་དབང་པོའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་དངོས་པོ་ཞིག་ཤེས་པར་འདོད་ན་དེ་སྨོན་ནས་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་དང་།སྨོན་པའི་ཤེས་པས་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་ན་འདི་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཞེས་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བསྟན་ཏོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཕྲག་བཅུའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ ཀྱི་རྡུལ་སྙེད་དག་གིས་ཞལ་བསྟན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་བཅུའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་བྱེ་བ་ཕྲག་བཅུའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་རྡུལ་དང་གྲངས་མཉམ་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ནས་དེ་དང་གྲངས་མཉམ་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཞལ་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།སངས་ རྒྱས་ཀྱི་སྨོན་ལམ་གྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་ཕྱིར་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱི་སྔོན་རོལ་དུ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་མཚན་འདི་ཞེས་བྱ་བ་ཤ་སྟག་གིས་བྱིན་གྱིས་རློབ་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་སྨོན་ལམ་བཏབ་སྟེ།ཐུགས་བསྐྱེད་པ་གང་ཡིན་པའི་ཐུགས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དེའི་ ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།སངས་རྒྱས་མང་བ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ན་རེ་ཞིག་མཚན་མཐུན་པ་ཁོ་ན་ཡང་འདི་ལྟར་ཚད་མེད་ན་མཚན་གཞན་དུ་གསོལ་བ་ཤིན་ཏུ་ཚད་མེད་པར་ལྟ་ཇི་སྟེ་མི་འགྱུར་སྙམ་པའོ། །སངས་རྒྱས་མང་བ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་དགོས་པ་ཡང་སྣང་སྟེ་དེ་ལ་བརྟེན་ ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཚོགས་ཚད་མེད་པ་ཡོངས་སུ་སྐོང་བས་སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་ཉེ་བར་འགྱུར་རོ།།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་དག་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གཞན་ན་བཞུགས་པ་དེ་དག་ཀྱང་གྲངས་དང་ཡོན་ཏན་གྱིས་ཚད་མེད་པ་ཡིན་པས་གཉི་ག་ ལྟར་ཚད་མེད་པ་དེ་དག་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་དག་ཕྱག་བྱེད་པ་དེ་དག་བསོད་ནམས་ཉེ་བར་སྩོགས་པ་ཚད་མེད་པ་ཁོ་ན་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་གལ་ཏེ་རེས་འགའ་ཞིག་བག་མེད་པ་བྱེད་ན་དེའི་འོག་ཏུ་དེ་དག་རྗེས་སུ་དྲན་པར་བྱས་ཤིང་དེ་དག་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པ་དང་འདྲ་བར་ བྱས་ནས་གུས་པར་ཕྱིར་འཆགས་པར་བྱེད་ཅིང་ཕྱིས་སྡོམ་པ་བྱེད་ན།དེས་ན་ཤེས་རབ་དང་ཐུགས་བརྩེ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཚད་མེད་པ་ལ་དེ་ལྟར་བྱས་པས་བསོད་ནམས་ཚད་མེད་པ་ཉེ་བར་སྩོགས་པར་འགྱུར་རོ།

'那时'是'从那时起'的同义词。'以佛陀威力'是'以佛陀加持'的同义词。'大乘显现'是因为以大乘而显现故称为大乘显现，即依靠大乘而显现殊胜和称赞的意思；或者说因为此能显现大乘，即此能显现大乘殊胜和称赞的意思。
这'所谓'用于贬义等处，首先用于贬义时如'愚者亦说'；用于疑问时如'此是谁'；用于不死时如'将死'；用于不忍时如'于我蓝否'；用于名称时如'名为黑'；用于数量时如'所谓千'；用于无常时如'哭'。此处应观察名称，即名为'大乘显现'。
三摩地即等持，是心不颠倒地依次缘于所缘境的意思。诸菩萨入于彼三摩地，是已入定的意思，即说明以不颠倒次第随顺三摩地。
为显示非寻思境界，何以故？由入定加持力说此法门，故此非彼境界。如是声闻欲知非根境之事物时，发愿入定，以愿智而知，何况此处，故说入定。
十方诸如来以十万亿佛土微尘数显现，即是说从等同十方佛土微尘数的世界彼方，等数的如来显现面容的意思。
'因佛陀愿力'是说为其加持故，在加持之前，愿释迦牟尼佛以毗卢遮那佛名号加持，发此愿心，为此心所作意故的意思。
为显示诸佛众多，是说若仅同名者尚且如此无量，何况异名者岂非更加无量。显示诸佛众多的必要性也显现，即依此诸菩萨圆满无量菩提资粮而趋近佛果。
何以故？住于他方世界的诸佛世尊，以数量和功德皆无量，对如是二俱无量者，诸菩萨若作礼敬，则必定获得无量福德资粮。
如是，若有时放逸，其后忆念彼等，如同现前般恭敬忏悔并后防护，则以智慧和大悲无量而如是行持，将积累无量福德。

།སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཚད་མེད་པ་སྐུ་དང་ཤེས་རབ་ཀྱང་ཚད་མེད་ ཐུགས་བརྩེ་བ་ནམ་མཁའ་དང་མཉམ་པ་དེ་དག་གི་སྐུ་དང་ཤེས་རབ་དང་།ཐུགས་བརྩེ་བ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྗེས་སུ་སོང་བའི་ཕྱིར་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ཀྱང་ནམ་མཁའ་དང་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཚད་མེད་པའི་ཕྱིར། བསོད་ནམས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བར་བྱེད་དེ། དེས་ན་ ཡང་བསོད་ནམས་ཚད་མེད་པ་ཉེ་བར་སྩོགས་པར་འགྱུར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་གང་དག་དང་པོ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་དེ་དག་ཇི་སྲིད་དུ་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བར་མ་བསྐུལ་བ་དེ་སྲིད་དུ་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་མི་བསྐོར་ཏེ། དེས་ཀྱང་བསོད་ནམས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཉེ་བར་སྩོགས་ པར་འགྱུར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་གང་དག་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་བཞེད་པ་དེ་དག་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་བཞུགས་པར་གསོལ་བ་འདེབས་ཏེ། འདི་ལས་ཀྱང་བསོད་ནམས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཉེ་བར་སྩོགས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ཚད་མེད་པ་རྣམ་པ་ལྔ་ཉེ་བར་སྩོགས་པའི་བསོད་ ནམས་སེམས་ཅན་ཚད་མེད་པ་དག་ལ་ཡོངས་སུ་སྔོ་བར་བྱེད་དེ་དེས་ཀྱང་ཚད་མེད་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ཡང་དེ་དག་གིས་ཚད་མེད་པའི་ཡོན་ཏན་ཐོབ་པར་བྱ་བ་འདི་ལྟ་སྟེ། སངས་རྒྱས་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་སྔོ་བར་བྱེད་དེ། དེ་ལས་ཀྱང་བསོད་ནམས་ཚད་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ ལྟར་ན་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གཞན་གྱི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་རྣམ་པ་བདུན་གྱིས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཚོགས་ཚད་མེད་པ་ཡོངས་སུ་སྐོང་བར་འགྱུར་ལ།དེས་ཀྱང་དེ་དག་སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་ཉེ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་ཉེ་བར་འགྱུར་ བ་དགོས་པར་འཐད་དོ།།དེ་དག་དང་མཚན་མཐུན་པའི་ཕྱིར་དགའ་བའི་ཁྱད་པར་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་དང་མཚན་མཐུན་པའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱང་བཞུགས་པ་ལྟ་ཞེས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བས་ཡང་དག་པར་དགའ་བར་འགྱུར་རོ། །ཡང་སངས་རྒྱས་ མང་པོ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ནི་འདི་ལྟར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་སྟེ།མཚན་མཐུན་པ་ཁོ་ན་ཡང་མང་རབ་ན་མཚན་ཐ་དད་པ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཞེས་བསྟན་པས་ཉན་པ་པོ་རྣམས་ཆོས་དང་ཆོས་སྨྲ་བ་ལ་གུས་པ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ཡང་ལ་ལ་དུས་གཅིག་ཏུ་སངས་རྒྱས་མང་པོ་མི་འབྱུང་ངོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་ དགག་པའི་ཕྱིར་དང་།དེ་ལྟར་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་མཐའ་མེད་པར་བཞུགས་ན། བདག་ཀྱང་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འགྱུར་ཞེས་བརྩོན་འགྲུས་མཆོག་ལ་སྤྲོ་བ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་བྱེ་བ་ཕྲག་བཅུར་ངེས་ཤེ་ན། གྲངས་དེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དང་། ས་བཅུའི་སྐབས་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་རོ།།ཅིའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་བྱེ་བ་ཕྲག་བཅུའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་རྡུལ་དང་མཉམ་པའི་ཕ་རོལ་ན་བཞུགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ལ་ཚུན་ཆད་ནས་བཞུགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་དག་དང་འདི་སྤྱོད་པ་མཐུན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ཡང་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་དེ་དག་གི་མཚན་རྡོ་རྗེའི་སྙིང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱའོ།།ལེགས་སོ་ལེགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ལེགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་བསྔགས་པ་དང་བསྐུལ་བ་དག་ལ་འབྱུང་སྟེ། རེ་ཞིག་བསྔགས་པ་ལ་ནི་སྟོན་པ་ལེགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །བསྐུལ་བ་ལ་ནི་རྩེས་ནས་ རིང་ཞིག་ལོན་གྱིས་འདོན་པ་གྱིས་ཤིག་ཅེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ།།འདིར་ནི་བསྔགས་པ་ཁོ་ན་ལ་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཡང་ལེགས་སོ་ཞེས་སྨོས་པ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་བསྔགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ལ་རིགས་བཟང་པོ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་བུར་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་རིགས་ཀྱི་བུའོ། །བཅོམ་ ལྡན་འདས་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་འདི་ཉིད་ཀྱི་སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་དང་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཅེས་བྱ་བའི་འོ། །ཅིའི་ཕྱིར་མཚན་འདི་སྐད་ཅེས་བྱ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གདུལ་བར་བྱ་བ་རྣམས་ལ་དམ་པའི་ཆོས་སྣ་ཚོགས་སྣང་བ་མཛད་ པས་རྣམ་པར་སྣང་བར་མཛད་པའོ།།དེ་ཉིད་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དེ་དཀའ་ཐུབ་ཅན་བཞིན་ནོ།

佛陀世尊无量身及智慧亦无量，大悲心如虚空般广大，彼等身智慧及大悲心随顺一切众生故，以及众生界亦如虚空般无量故，随喜一切福德。因此，将能积累无量福德。
是故，诸佛初成正觉时，未受请转法轮之前皆不转法轮，由此亦能积累无量福德。
因此，对于欲入涅槃者，为利益众生而祈请住世，由此亦能积累无量福德。
如是积累五种无量福德，回向给无量众生，由此亦成无量。
复次，为使彼等获得无量功德，即为证得佛果而回向，由此亦成无量福德。
如是，依止他方世界诸佛，菩萨以七种方式圆满无量菩提资粮，由此亦将近于佛果，因此近于佛果之理应成立。
由与彼等名号相同而生殊胜欢喜者，即是随顺世间言说，见有与自己名号相同的佛世尊住世而生真实欢喜。
又，宣说诸佛众多之理应如是了知：仅是名号相同者尚且众多，更何况名号各异者。为令听众对法及说法者生起恭敬心而作此说。
又为遮止某些人认为不会同时出现多佛之想，以及为令生起精进，想到'如是无边佛世尊住世，我为何不能成佛'而发起最胜精进。
问：为何定为十亿佛土？答：因有此数量，且为十地之时。
问：为何唯有住于等同十亿佛土微尘数之外世界诸佛加持，而非此内诸佛加持？答：因与彼等行为相顺，此亦当由彼等菩萨之名号'金刚藏'而知。
'善哉善哉'之'善哉'声用于赞叹及劝请二处。且赞叹时如说'善哉导师'；劝请时如说'请稍后诵读'。此处唯当视为赞叹。再说'善哉'者为特别赞叹。
'善男子'者，谓属于佛种姓中善种姓之子故名善男子。
'以此毗卢遮那世尊往昔愿力及加持'者，谓释迦牟尼佛世尊名为毗卢遮那。
问：为何有此名号？答：于所化众生显现种种正法故名毗卢遮那（遍照），即如苦行者。

།རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བ་དང་། དགྱེས་པར་བྱེད་པས་རྣམ་པར་སྣང་བའོ། །ཡོན་ཏན་རྣམ་པ་མང་པོ་སྣང་བ་དང་། མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མངོན་དུ་དགྱེས་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ ཐ་ཚིག་སྟེ།དེ་ཉིད་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན། རྣམ་པར་སྣང་བྱེད་ནི་ཉི་མ་སྟེ། སྐར་མ་དང་ཟླ་བ་ལ་སོགས་པ་ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་ཁྱད་པར་དུ་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་སྣང་མཛད་འདི་ནི་དེའི་ཡིན་ཏེ། དེའི་རྒྱུད་ལས་སྐྱེས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། དེ་སྐད་དུ། ངང་པ་ཕྱེ་རླབ་སྐྱེད་བྱེད་འོད་ཟེར་སྟོང་། །རི་ཤ་ཀ་པི་འོད་ཕྲེང་ཉི་མ་གསལ། །ནོར་ཅན་གསོ་བྱེད་དེ་བཞིན་སྐུ་དང་ལྡན། །རྣམ་སྣང་བཤེས་གཉེན་གཟེར་ཚད་མུན་པ་སེལ། །ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྔོན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས ཤཱཀྱ་ཐུབ་པས་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱི་སྔོན་རོལ་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་མཚན་འདི་ཞེས་བྱ་བ་ཤ་སྟག་གིས་བྱིན་གྱིས་རློབ་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་བྱིན་གྱིས་རློབ་པ་པོ་དེ་དག་གིས་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པར་སྨོན་ལམ་བཏབ་ཅིང་དོན་དུ་གཉེར་བ་ཡིན་ཏེ།སྨོན་ལམ་ནི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །ཤཱཀྱ་ ཐུབ་པས་དེ་ལྟར་སྨོན་ལམ་བཏབ་ནས་རང་གིས་ཀྱང་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་དང་།དེ་ནས་གཞན་དག་གིས་ཀྱང་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་ལ་སོགས་པས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་སོ། །འདི་ནི་སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་དང་། སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་ཅན་གྱི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། སྔོན་གྱི་སྒྲ་གཅིག་ལུས་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་འདི་བཤད་པའི་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ཤེ་ན། འདི་ལྟར་འདི་ནི་དང་པོར་སྤྱད་པ་ཡིན་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ན་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཅིའི་ཕྱིར བྱ་བ་གང་དག་གི་དོན་གྱི་ཕྱིར་རོ།།བཤད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱིན་གྱིས་རློབ་པའི་དགོས་པ་ནི་ཤེས་ཏེ་ཁོང་དུ་ཆུད་ན་བཤད་པ་དེ་ཉིད་གང་གི་དོན་དུ་སྙམ་ནས་ཅིའི་ཕྱིར་ན་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ཞེས་བཤད་པའི་དགོངས་པ་འདྲིའོ། །ཇི་ལྟར་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་ནི་རྣམ་པ་གང་གིས་སོ། ། དགོས་པ་སྨྲས་པ། རང་གི་དོན་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསུང་དང་ཐུགས་དང་སྐུས་ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་གནས་པ་ནི་གང་དག་སར་མ་ཆུད་པ་སྟེ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་སོ། །སྩོགས་པའི་སྒྲས་ནི་སར་ཆུད་པ་རྣམས་བསྡུ་སྟེ་དང པོ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་འདི་མཉན་པ་ལ་སོགས་པས་རིམ་གྱིས་རང་གི་དོན་འགྲུབ་པར་རིག་པར་བྱའོ།།གཞན་དག་གིས་ནི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་འདིའི་དོན་དང་ཡི་གེ་རྣམས་ཡང་དག་པར་རྟོགས་ནས་འདི་རབ་ཏུ་བསྙད་པ་ལ་སོགས་པས་གཞན་གྱི་དོན་འགྲུབ་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། ། འདི་གཉི་ག་ཡང་རྡོ་རྗེའི་སྙིང་པོའི་བྱིན་གྱི་རླབས་དང་གདོད་འགྲུབ་བོ། །གཞན་ལ་བྱིན་གྱིས་རློབ་པའི་གཏན་ཚིགས་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ། །འདི་ནི་ཆོས་ཉིད་འདི་ལྟར་མཚན་དེ་མ་ཡིན་པ་དེ་དང་འདྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་མི་སྟོན་ཏོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ཁོ་ནས་ཐམས་ཅད་བསྡུས་ན་དེ་ལ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་ནི་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་སོགས་པ་ལ་གནས་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་འགྲེལ་པས་ཅི་ཞིག་བྱ།དེ་ལྟ་བས་ན་སྩོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་མི་འདོན་པ་ཉིད་དོ། །མ་བཏོན་དང་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་མ་ལུས་པ་བསྡུ་བར་གོ་བར་འགྱུར་དུ་འོང་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་པས་འགྲེལ་ པ་དོན་ལྡན་ནོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་འཁོར་དེ་ན་འཁོད་པའམ། གཞན་དག་ཀྱང་རུང་སྟེ། འདི་བསྟན་པའི་རྒྱུས་ཇི་སྐད་བཤད་པ་ལྟ་བུའི་གཞན་གྱི་དོན་འགྲུབ་པ་མེད་དེ། འདི་བསྟན་པ་མེད་པར་ཡང་དེ་སྲིད་པའི་ཕྱིར་ལ་བཅུ་ཚན་གཉིས་པ་ལ་ཡང་མོས་པས་ སྤྱོད་པའི་གནས་སྐབས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།གཞན་དག་ན་རེ་ནི་སྩོགས་པའི་སྒྲ་ལ་ཡང་ཉེས་པ་མེད་དོ།

从一个方面说，显现为种种，以及令人欢喜故称为遍照。显现诸多功德相，以及令诸智者欢喜，此即是词义，即是毗卢遮那。从另一个方面说，遍照即是日，因为超胜星月等而特别显现故。此毗卢遮那即是彼之所属，即是从彼传承所生之意。如是说道：'如鹅群生波千道光芒，如日光明照耀迦毗罗，如具财施者如是具身相，毗卢遮那善知识除热恼暗。'世尊往昔之义是这样的：在世尊释迦牟尼加持之前，愿以此名加持菩萨，诸加持者如是发愿祈请，因为发愿是加持之所缘。释迦牟尼如是发愿后自己也加持，然后其他人也加持，如是为释迦牟尼等所加持。这就是往昔愿力和具往昔愿力之加持的含义。因为省略了一个'往昔'字。
为何加持宣说此法门呢？因为这是最初的修行，以及圆满成就诸佛法故。'为何加持'中的'为何'是为了何等事业之义。'宣说'即是为了宣说。加持的必要是了知，即通达后，为何要加持此宣说，为了什么而问此加持的意趣。如何加持即以何种方式。说明必要：即为自利与他利。'如何'即将由身语意来解释。
安住于胜解行地者，即是未入地的凡夫。'等'字摄入已入地者，应知初学者以听闻此法门等渐次成就自利。其他人通达此法门的义理和文字后，以善说此等成就他利。此二者皆由金刚心要加持而最终成就。加持他人的理由已经说明。此是法性如是，非此名号者相似者亦不能显示。有人说若仅以'一切'字摄一切，则何需'菩萨一切即是安住胜解行地等'的注释？因此'等'字实不应读。未读时以'一切'字也能理解为摄一切无余，故注释有意义。已得地菩萨，无论是在此会众中或其他处，以宣说此为缘都不会如前所说般成就他利，因为无此宣说也会有此故，且第二个十数也说胜解行的阶段故，如是而说。其他人说'等'字也无过失。

།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། ཐམས་ཅད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་དུ་མ་ཕྱེ་བ་ཁོ་ནར་བཅུ་ཚན་གཉིས་དང་སྦྱར་བའི་ཕྱིར་ཏེ། མོས་པས་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པ་གང་གི་རང་གི་དོན་འགྲུབ་པའི་གནས་སྐབས་ གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་དུ་བསྟན་ལ།ས་དང་པོ་ལ་གནས་པའི་ནི་འོག་མ་སྟེ་ས་བཅུ་པ་ལ་གནས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པར་བྱེད་པའི་འཇུག་པའི་བར་དུ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བས། དེ་ལྟར་ན་རང་གི་དོན་གྱི་སྐབས་ཀྱིས་བཅུ་ཚན་དང་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡིན་པ་ཉིད་དོ། །དེ་དག་གིས་རང་གི་ དོན་དེ་ལྟ་བུ་ཁོང་དུ་ཆུད་ནས་གཞན་དག་ལ་ཡང་དོན་དེ་ལྟ་བུ་ཁོ་ན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པས་ན་གཞན་གྱི་དོན་གྱི་སྐབས་ཀྱིས་ནི་བཅུ་ཚན་གཉིས་པ་དང་།དོན་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ། །འགྲེལ་པ་ནི་ཐམས་ཅད་ལ་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱི། འཁོར་དེ་ན་འཁོད་པ་འབའ་ཞིག་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བསྟན་པའི་ ཕྱིར་རོ།།དེ་ལ་ཁ་ཅིག་སྩོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་འདོན་པ་དམིགས་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དེ་ལྟར་ཚོགས་གཉིས་སུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་ནས་རང་གི་དོན་དང་གཞན་གྱི་དོན་བཅུ་ཚན་གཉིས་སུ་རྣམ་པར་འཆད་དོ། །དེ་ནི་མི་འཐད་དེ་འདི་ལྟར་བཅུ་ཚན་དང་པོ་ལ་ཡང་སངས་ རྒྱས་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པར་བྱེད་པའི་འཇུག་པའི་བར་ས་བཅུ་སྨོས་ལ་དེ་དག་ཀྱང་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་གནས་སྐབས་པ་རྣམས་ལ་མི་རུང་ངོ་།།ཇི་སྟེ་རེ་ཞིག་པར་གསུངས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་འོན་ཀྱང་དེ་བསྟན་པའི་རྒྱུས་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་དེ་ལ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ན་ཞེས་ཟེར་ན་གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ དེ་དག་ནི་བཅུ་ཚན་གཉིས་པ་ལ་ཡང་རུང་བ་ཉིད་དོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་བྱེ་བྲག་ཏུ་མ་ཕྱེ་བར་སྦྱར་བ་ཉིད་བཟང་སྟེ། དེ་དག་གིས་བདག་ཉིད་ཀྱིས་རྟོགས་ནས་གཞན་དག་ལ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱེད་པས་དེ་ནི་དེ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་རྣམ་པར་བཅད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། སློབ་དཔོན་གྱི་ འགྲེལ་པ་ཆེན་པོ་མི་དགོས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།ད་ནི་བཅུ་ཚན་དང་པོའི་ཚིག་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་སྐབས་དབྱེ་སྟེ་དེ་ལ་བརྟག་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་རྣམས་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་ བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་པའི་རང་བཞིན་དག་ཡིན་ནོ།།སྣང་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གྱིས་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་སྟེ་འདི་སྐད་དུ་ཟག་པ་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་པ་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་རང་རིག་པས་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ནི་སྣང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་དག་ རྟོགས་པ་སྟེ།འཐོབ་པ་དང་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པའོ་ཞེས་བཤད་དོ། །དེ་བརྗོད་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་གང་ཞེ་ན། བསྟན་པ་ཡིན་པར་སྟོན་ཏོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན་སྣང་བ་དེ་འདིས་རྗོད་པར་བྱེད། གསལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ཡང་བསྟན་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་རྣམས་སོ། །དེ་དག་གིས་སྣང་བ་ཞེས་ བྱ་བ་གཞིར་གྱུར་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡོངས་སུ་དག་པར་འགྱུར་ཏེ།གསེར་གྱི་ས་ལེ་སྦྲམ་གྱི་དཔེས་སྟོན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་དག་ལ་འཇུག་པ་ནི་དད་པ་དང་མོས་པ་དང་རབ་ཏུ་དད་པ་ཐོབ་པ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དད་པ་ནི་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་གནས་པས་དེ་དག་ཐོས་ནས་འདི་དག་ནི་འདི་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ་ ཞེས་ཡིད་ཆེས་པ་དང་བདག་གིས་འདི་དག་ནམ་ཞིག་ན་ཐོབ་པར་འགྱུར་སྙམ་དུ་འདོད་པའི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པའོ།།མོས་པ་ནི་དེ་དག་ལ་གཏན་ལ་ཕབ་སྟེ་ངེས་པར་འཛིན་པའི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པའོ། །རབ་ཏུ་དང་བ་ནི་དེ་གཉིས་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ཐོབ་པའོ། །འཇུག་པ་ ཞེས་སྤྱིར་བཤད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་འདིར་ནི་འཇུག་པའི་ཐབས་དང་འཇུག་པ་དང་མཐར་ཐུག་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ཐམས་ཅད་འཇུག་པ་ཞེས་བཤད་དོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མོས་པས་སྤྱོད་པ་དང་མཐོང་བའི་ལམ་དང་། བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་རྒྱུའི་དངོས་པོར་རྣམ་པར་གནས་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཡོད་ན་དེ་ རྣམས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ།

怎么说呢？正是因为没有分别一切的差别而只是配合二十法，对于住于胜解行位的人，在成就自利的阶段中宣说，从住于初地乃至住于第十地，直至成佛的趣入都与此相同，如是以自利分位而成为第一个十法是一切的。他们通达如是自利之后，也令他人成办如是义利，故以利他分位而成为第二个十法，其义无有差别。解释是对一切而作，并非仅仅对当时在会众中的人，为显示此义。
对此，有些人见到'等'字而解释说，诸菩萨如是分为二资粮，将自利与利他分为二十法来解释。这是不合理的，因为第一个十法中也提到从初地直至成佛的趣入，而这些对于处于胜解行位的人是不适合的。如果说'暂且不说，但由于宣说此因而生起者，彼等将于此生起'，那么如是，这些于第二个十法中也是适合的。
因此，不分差别而配合是更好的，因为他们自己通达后令他人领悟，故应如是了知。若不如此，因为没有区分，则论师的大疏将成无用。
现在分析第一个十法的文句。由于不应观察及非声闻等的境界，诸不可思议佛法是无漏菩提分的自性。现见是以出世间道现证，此说无漏菩提分即是以自证而体验，是为现见。正因如此，通达它们，即是获得与现证，如是解释。
所谓'彼等宣说'是指什么呢？表明是教法。怎么说呢？由此宣说彼现见，因为能显明的缘故，而且是以教法自性。由彼等，所谓现见的所依智慧将清净，以纯金为喻来显示。
趣入彼等是指获得信解、胜解与净信。其中，信是住于胜解行地者闻已，认为'此等是如是'而生起信心，以及想'我何时能获得此等'的欲求为相。胜解是对彼等决定把握的特征。净信是以彼二为前行而获得。
虽然仅是总说'趣入'，但此处说明趣入方便、趣入与究竟一切都是趣入。为什么呢？因为安住于胜解行、见道与修道之因的体性中，有彼等则有彼等故。

།འདི་ལྟར་དེ་དག་ནི་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བ་ལ་སོགས་པས་བསྡུས་པ་ཡིན་ལ། ས་དེ་དག་ལ་དད་པ་དང་མོས་པ་དང་། རབ་ཏུ་དང་བ་མེད་ན་རེ་ཞིག་དེ་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཚོལ་བ་ལ་སོགས་པས་དེ་དག་གི་དོན་དང་། ཚིག་གི་སྒོ་ནས་ཉན་པར་ཡང་ མི་འཇུག་ན་བསམ་པ་དང་བསྒོམ་པ་ལྟ་ག་ལ་འཇུག་།འདི་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྟེན་ཏེ། རྩ་བར་གྱུར་པ་ཡིན་པས་ན་རྩ་བའི་འཇུག་པའོ། །དེ་ལ་གཞན་དེ་དག་ཀྱང་གང་ཞེ་ན། བསྡུས་པའི་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པར་བྱེད་པ་ལ་ཐུག་པ་རྣམས་སོ། །འདི་དག་ཀྱང མདོ་ལས།དགེ་བའི་རྩ་བ་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་བསྡུ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིག་དགུས་ཇི་སྐད་བཤད་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་ཐོས་པ་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །བཅུ་ཚན་གྱི་ཚིག་དང་པོ་ནི་སྔར་རྣམ་པར་ཕྱེ་ཟིན་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་ ཐོས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་ན་ཐོས་པ་སྟེ་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་འདི་ཉིད་དོ།།དེ་འཛིན་པས་གྲངས་ནས་དེར་གཏོགས་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་བསྡུས་པར་འགྱུར་བས་སྡུད་པ་ནི་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་སྟེ། འདིས་སྡུད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་འཇུག་པ་ཡིན་ཏེ་རིམ་གྱིས་ ས་ལ་འཇུག་པའི་ཐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ཡང་མདོ་ལས། དགེ་བའི་རྩ་བ་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་བསྡུ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་རང་གི་ཚིག་ཁོ་ནས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་དེས་དེ་ལྟར་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལས་ས་རྣམས་ཀྱི་མིང་ཙམ་ཐོས་ནས་དད་པ་དང་མོས་པ་དང་རབ་ཏུ་དང་བ་སྐྱེས་ཏེ། རྩ་བའི་ འཇུག་པ་ལ་གནས་པ་ནི་དེ་དག་ཚིག་རེ་རེ་ནས་ཉན་བར་བྱེད་པས་དེའི་ཕྱིར་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པ་ནི་བསྡུས་པའི་འཇུག་པ་ཞེས་བཤད་དོ།།དེས་དེ་ལྟར་དེ་དག་ཐོས་ནས་དེ་དག་གིས་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་ལ་སོགས་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་ པར་རིགས་པས་རྣམ་པར་འབྱེད་པར་བྱེད་ལ།རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ནི་དེ་དག་ལ་མཁས་པར་སྐྱེ་བས་བསམ་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པ་ནི་དོན་རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ་འདིས་དོན་མཚོན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་མདོ་ལས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལ་ མཁས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ།བསམ་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པ་ནི་ས་རྣམས་ཀྱིས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ལ་མཁས་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དེ་ལྟར་དོན་དེ་དག་རྣམ་པར་འབྱེད་པར་བྱེད་པ་ན་དོན་དེ་དག་རྣམ་གྲངས་ བརྗོད་པ་དུ་མས་གཞན་དག་ལ་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་རྣམ་གྲངས་དེ་དག་རང་གི་མཚན་ཉིད་འཛིན་པའི་དོན་གྱིས་ཆོས་ཀྱི་སྒྲར་བསྟན་པ་རྣམས་རྟོགས་པར་བྱེད་རབ་ཏུ་ཤེས་པར་བྱེད་པས་བསམ་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་ཤིན་ཏུ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ནི་ཆོས་རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་འཇུག་པ་ཡིན་ཏེ་འདིས ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་དག་རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ཡང་མདོ་ལས། ཆོས་ལ་ཡེ་ཤེས་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ལ་ཡེ་ཤེས་ནི་ཆོས་རྣམས་ཤེས་པ་སྟེ་དེ་རྒྱས་པར་བྱ་བ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། རྣམ་གྲངས་རྒྱ་ཆེ་ཞིང་དུ་མ་ཡོད་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་དེ་ཉིད་དེ་རྒྱ་བསྐྱེད་ པའི་ཕྱིར་རོ།།དེས་དེ་ལྟར་བསམ་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པས་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་འདིའི་དོན་རྣམ་པ་དུ་མ་དང་། དེ་རྗོད་པར་བྱེད་པའི་རྣམ་གྲངས་རྣམས་ཁོང་དུ་ཆུད་ནས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་དེ་གཉི་ག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་སྟོན་པས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་བསམ་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པ་ དེ་ཉིད་ཤིན་ཏུ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ནི།སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་འཇུག་པའོ། །དེ་ཡང་མདོ་ལས། ལེགས་པར་གནས་པའི་ཆོས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། འདིས་ཤིན་ཏུ་ལེགས་པར་གནས་པའི་ཆོས་ཚིག་འབྲུ་དང་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་ ཕྱིར་རོ།

如是彼等是由闻所生等所摄，若于彼等地无有信心、胜解及净信，则暂时不趣入寻求开示彼等之善知识等，以及从彼等之义理和文句方面听闻，何况趣入思维和修习。此即是一切之所依，成为根本，故为根本趣入。
其中其他彼等为何？即摄略趣入等乃至究竟成佛之诸趣入。此等亦如经中所说：'为摄一切善根'等九句，为分别故而说'持闻'等。
十句中第一句已如前分别。其中，由是所闻故为闻，即此法门。由持彼故，摄持一切属彼之善根，故摄即闻所生慧，因此能摄故。彼即是趣入，因为是渐次趣入地之方便故。
此亦如经中仅以自语说：'为摄一切善根'。如是，由彼如是从善知识处仅闻诸地之名已，生起信心、胜解及净信，住于根本趣入者，则一一听闻彼等文句，故说闻所生智为摄略趣入。
彼如是闻已，为彼等所诠故，以正理无倒分别菩提分等，分别即于彼等生起善巧，故思所生智名为通达义趣入，因此能表义故。
此亦如经中所说：'为善巧分别一切佛法'。思所生智是于诸地所诠菩提分法善巧分别之体性故。
彼如是分别彼等义时，以多种异门向他宣说彼等义理，了知通达以自相执持义理之彼等异门所说诸法，由思所生智极为殊胜即是通达法趣入，因此能通达法门故。
此亦如经中所说：'为极广大法智故'。法智即了知诸法，其广大云何？即是境为广大众多法门之彼智，为增广故。
彼如是以思所生智通达此法门之多种义理及能诠异门已，为令有情圆满彼二而宣说故成熟有情，故思所生智极为殊胜即是成熟有情趣入。
此亦如经中所说：'为宣说善住法故'。因此以圆满文句及义理宣说极善安住之法故。

།དེས་དེ་ལྟར་སྔར་དད་པ་དང་མོས་པ་དང་། རབ་ཏུ་དང་བ་སྐྱེས་ནས། དེའི་འོག་ཏུ་ཐོས་པ་དང་བསམ་པ་ལས་བྱུང་བ་གཉིས་ཀྱིས་དོན་རྟོགས་པ་དང་། རྣམ་གྲངས་དུ་མ་རིག་པ། དོན་བཟང་པོ་དང་། ཚིག་བཟང་པོས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ན་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་འཇུག་ པས་ན་མཐོང་བའི་ལམ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ནི་འཐོབ་པར་བྱེད་པའི་འཇུག་པའོ།།བཤད་པ་ལས་ཆོས་ཐམས་ཅད་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་ཞེས་འབྱུང་བ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། འདིའི་ལུགས་ལྟར་ན་བདག་མེད་པའི་རྣམ་པ་ཁོ་ནས་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་ཀྱང་སྤོང་བས་བདག་ མེད་པ་ཉིད་ཆོས་ཐམས་ཅད་མཉམ་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ་རོ་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ཡང་མདོ་ལས། ཡེ་ཤེས་ཐ་མི་དད་པ་རྣམ་པར་བྱང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏོ། །ཡེ་ཤེས་ཐ་མི་དད་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་རྣམ་པར་བྱང་བ་ནི་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ། མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡེ་ཤེས་ཐ་མི་དད་པ་ཡང་ཡུལ་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པའི་སྒོ་ནས་ཡིན་གྱི། ཡེ་ཤེས་མང་པོ་རྣམས་ཐ་མི་དད་ཅིང་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཡུལ་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེར་ཆོས་ཐམས་ཅད མཚན་ཉིད་གཅིག་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ཉིད་བཤད་པ་ལས་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བས་ཞེས་རྣམ་གྲངས་གཞན་གྱིས་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ། །རང་གི་དོན་གྱི་བཅུ་ཚན་རྣམ་པར་དབྱེ་བར་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྐབས་མ་ཡིན་པའི་གཏན་ཚིགས་ནི་ བཤད་པ་ཉིད་ལས་བསྟན་པས་མ་བཤད་དོ།།སྔར་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོགས་པའི་སྔོན་རོལ་དུ་ཞེས་བྱ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །དེས་དེ་ལྟར་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་སྤངས་ནས། བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་རྙེད་པ་དང་མ་རྙེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་པའི་ ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མི་མཐོས་མི་དམས་པ་ཉིད་དུ་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་སྒོམ་པར་བྱེད་པ་ན་བག་ཡོད་པར་གནས་པས་དེའི་འོག་ཏུ་བག་ཡོད་པའི་འཇུག་པ་སྟེ།དེ་ཡང་མདོ་ལས། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མི་གོས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །བསྒོམ་པས་སྤོང་བར་ བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་འདོད་ཆགས་དང་ཁོང་ཁྲོ་བ་དང་།ང་རྒྱལ་དང་མ་རིག་པ་དག་ཡོད་པ་དང་། རྙེད་པ་ལ་ནི་ཆགས་ཤིང་དེས་ཀྱང་མཐོས་པར་འགྱུར་ལ། མ་རྙེད་ན་ནི་གནོད་པར་འགྱུར་རོ། །མ་རིག་པ་ནི་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་པས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་དག་གིས་གོས་པར་ འགྱུར་རོ།།དེ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་མི་གོས་ཏེ་རྟོགས་པར་སླའོ། །དེ་དག་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་སྤངས་པར་ནི་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་མི་བྱ་སྟེ། རྣམ་པར་མནན་པས་རང་གི་མཐུའི་དཔུང་བྱེད་མི་ནུས་པ་ཡིན་ནོ། །རིམ་གྱིས་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བའི་ཕྱིར་ས་དང་པོ་ཁོ་ནར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མ་ལུས་པར་སྤོང་ བར་ནི་མི་འདོད་དེ།ས་བཅུ་པ་ལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་ཞུགས་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཟག་པ་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཉིད་ལ་མ་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་དགེ་བའི་རྩ་བ་དག་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ཡོངས་སུ་སྦྱངས་པའི་འོག་ཏུ་ས་ནས་སར་འཕར་བར་འགྱུར་བས་སར་འཕར་བའི་འཇུག་པ་བརྗོད་དོ། །འདི་ལྟར་དེ་དག་ཉིད་གནས་སྐབས་སྔ་མ་དག་པས་གནས་སྐབས་ཕྱི་མ་ཐོབ་སྟེ་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་གྱུར་ནས་གོང་མ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་དེ་དག་ཉིད་ཀྱིས་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཞེས་བྱ བ་ནི་ཡང་ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ།རྣམ་པར་བཤད་པ་གཞན་སྟོན་པར་བྱེད་པའོ། །སྔར་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་མ་ཕྱེ་བར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་པ་ཉིད་མ་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གཞི་མཐུན་པར་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་དེ་དག་གི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་གང་དག་ཡིན་པ་ཞེས་བསྡུ་བ་ བསྟན་ཏེ།འདི་སྐད་དུ་མ་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་དགེ་བའི་རྩ་བ་སྔར་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྦྱངས་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་པ་ཕྱི་མ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་འདྲེན་པས་ས་སྔ་མ་ལས་ཕྱི་མར་འཕར་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།

如是彼者先生起信心、胜解及净信，其后由闻思所生二者而了悟义理，并通达众多法数，以善义及善语令诸有情成熟时，趣入见道，故见道现观是得道之趣入。
论中说'遍净知诸法平等性'是何等耶？依此宗义，唯以无我行相断所断法，故无我性即是诸法平等性，以一味故无差别故。此复经中以'为清净无别智'而说。无别智者，其清净即是清净，以离见所断垢故。无别智亦由境无别门而说，非谓多智无别成一。境无别者即是空性，以于彼中诸法同一相故。
论中即以'遍净平等性智'以异门说平等性。'分别自利十种令有情成熟'者，以非处因，论中已说故未说。前说'已说'者，应知是说'了悟之前'。
如是彼者断见所断已，于修道中以得与未得为相之一切染污法，不高不下而修诸善法时，安住正知，其后即是正知趣入。此复经中说'为不染一切世间法故'。
修所断烦恼贪嗔慢痴等若有，于得则贪著而高，于未得则损害。无明是先行故为世间法所染。为断彼故不染，易可了知。彼等非谓一切种断，以对治压伏令自力不能为用故。
为渐次清净故，不许于初地即断尽一切，于第十地方一切清净。彼入修道及出世间无漏三十七菩提分法，即是无贪等善根，清净彼等后从地至地超升，故说地地超升趣入。如是彼等由前位清净得后位，成殊胜故名上。
又彼等即善根者，是'或'之词义，表示另作异释。先前未分别说菩提分即是无贪等善根，是摄同体。今说彼等之因善根，意谓先生无贪等善根清净已，能引后胜菩提分，故从前地超升后地。

།དེ་ཡང་མདོ་ལས། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དགེ་ བའི་རྩ་བ་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།སྤྱིར་བསྟན་པས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཉིད་དགེ་བའི་རྩ་བ་དག་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་གི་དགེ་བའི་རྩ་བ་སྟེ་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཡིན་པས་ཞེས་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་བ་ཐ་དད་པར་སྨོས་སོ། །དེ་ལྟར་བསྒོམ་པའི་གནས་སྐབས་མཆོག་ཐོབ་ པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གསང་བ་ལ་སོགས་པ་ཤེས་པར་བྱེད་ནུས་སམ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མཐར་ཕྱིན་པར་བྱེད་པའི་འཇུག་པ་བརྗོད་དོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གསང་བ་ལ་སོགས་པ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གསང་བ་ནི་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་ཀྱི་ གསང་བའོ།།སྩོགས་པའི་སྒྲས་ནི་ས་བཅུ་པ་ལས་ཕྲ་བ་ལ་འཇུག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། བསྐལ་པ་ལ་འཇུག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། འཇུག་པའི་ཡེ་ཤེས་རྒྱས་པར་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་བསྡུ་བར་བྱ་སྟེ། འདིས་དེར་དེ་དག་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་པས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ མཐར་ཕྱིན་པར་བྱེད་པའི་འཇུག་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ཡང་མདོ་ལས། ཡེ་ཤེས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་ཡུལ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན་གསང་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཉིད་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཕལ་བ་ དག་གིས་བསམ་པར་མི་ནུས་པས་ན་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་སྟེ།དེའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པས་ཡེ་ཤེས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའོ། །དེའི་ཡུལ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཉིད་ལ་བྱའོ། །དེ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ནི་མངོན་དུ་བྱ་བ་སྟེ་དེའི་ཕྱིར་རོ། །ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བ་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེས་ཤེས་བྱ་ ཐམས་ཅད་ལ་སྒྲིབ་པ་མེད་པ་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པའི་ཤེས་པས་ཆགས་པ་མེད་པ་དང་ཐོགས་པ་མེད་པར་ཤེས་པས་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པར་བྱེད་པའི་འཇུག་པ་བརྗོད་དེ།དེ་ཡང་མདོ་ལས། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་གྱི་བར་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཏེ་དེ་ཡང་བཤད་པ་ལས་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲས་བསྟན་ཏོ། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ནི་མ་གཏོགས་པར། །འདི་ལྟར་ཆོས་ཡོད་མ་ཡིན་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་དེའི་སྒོ་ནས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཇུག པ་འདི་རྣམས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་མིང་གཞན་བརྗོད་པ་བྱེ་བྲག་ཁྱད་པར་ཤེས་པར་བྱེད་པའོ།།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། དོན་ལ་ཁྱད་པར་མེད་ན་མིང་ཐ་དད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་བ་ཉིད་དོ། །དང་པོ་ནི་མིང་གཞན་ལ་སྨོས་པའི་ཕྱིར་དང་། གཞན་དག་གི་ཡང་རྒྱུའི་དངོས་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཤུགས་ཀྱིས་ན་ སྤྱིར་མིང་རྩ་བའི་འཇུག་པ་ཞེས་བཤད་དོ།།དངོས་པོ་ཉེ་བར་འགོད་པ་ནི་མ་གཏོགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དུའམ་མདོ་གཞན་ལས་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་ཙམ་ཉེ་བར་འགོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་མ་གཏོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཡང་ན་ས་བཅུ་པ་འདི་ཉིད་ ལས་སྨོན་ལམ་ཆེན་པོ་དག་གི་ནང་ན་སྨོན་ལམ་བཞི་པ་བསྟན་པ་ལྟ་བུ་སྟེ།ཡན་ལག་དང་ཉེ་བའི་ཡན་ལག་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་བཤད་པའི་རིགས་པའི་ཐབས་ཀྱི་དངོས་པོ་ཉེ་བར་བཀོད་ཅིང་སྨོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདུ་བ་ནི་སྡུད་པ་སྟེ་གོས་བལྟ་བ་ལྟ་བུའམ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འཇིག་ པ་ལྟར་བསྡུས་པའོ།།འཇིག་པའི་སྒོ་ནས་འབྱུང་མོད་ཀྱི་བསྡུས་པ་ལས་མི་འདའོ། །ཇི་ལྟར་ན་གསུམ་པར་འདོན་པ་རྣམས་ཀྱི་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡིན་ཞེ་ན། རྒྱུ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་ཡིན་ཏེ་གསུམ་པ་ཡང་རྒྱུ་ནི་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ལས་མི་འདའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུམ་པ་ཡང་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡིན་ནོ་ ཞེས་བཤད་དོ།།དེ་ལ་རྩོམ་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་དེས་ས་འདི་དག་གི་མིང་ཐོས་ནས་བདག་གིས་འདི་དག་ནམ་ཞིག་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཞེས་དད་པ་དང་འདུན་པར་བྱེད་དོ། །དེ་གཉིས་ཀྱིས་བསྐུལ་བ་ན་དེ་དག་སྐུལ་བར་བྱེད་པའི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་རྣམས་ཀྱི་ཐད་དུ་ཉེ་བར་འགྲོའོ། ། སྩོགས་པའི་སྒྲས་ནི་བསྙེན་བཀུར་བྱེད་པ་དང་། བཤད་པ་དོན་དུ་གཉེར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བསྡུའོ། །འདི་ཉིད་ཚོལ་བ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྲིད་མ་ཐོས་ཀྱི་བར་དུའོ།

又如经中所说，为了完全清净出世间的善根而宣说。总的来说，出世间本身就是清净的善根。那些善根即是成为因，因此用不同的词语组合来说明。如是修行获得最胜境界时，能够了知一切如来的秘密等，或者说明菩萨究竟的趣入。
所谓了知一切如来的秘密等，其中秘密是指身、语、意的秘密。等字所包含的是十地经中所广说的微细智慧、劫智慧以及趣入智慧等，应当包括这些。由于他能完全了知这一切，所以称为菩萨究竟的趣入。
又如经中所说，为了通达不可思议智慧境界而宣说。怎样呢？因为这些秘密等是声闻、缘觉以及普通菩萨们所不能思议的，所以是不可思议，因为是其境界，所以是不可思议智慧。境界就是指这个。通达就是现证，为此而说。
通达者即是已通达的菩萨，他对一切所知无碍，以断除障碍的智慧无著无碍地了知，所以说是成就佛果究竟的趣入。又如经中所说，为了通达乃至一切智智境界而宣说。一切智智的境界即是法界，这也就是所说的一切所知的含义。
如说：'除了法界之外，如是诸法实不存在。'通过这个方式完全了知一切法。
所谓'这些趣入'等，是说明别名差别的了知。若不如此，义理上若无差别，名称也不应有差异。第一是因为说到别名，也因为是其他的因性，所以隐含地说明为总的根本趣入。
所谓'除了安立事相'是指，或在其他经中仅仅安立蕴等事相的内容除外，这是词义。或者如在此十地经中所说的大愿中第四愿的教示，因为说明了支分、随支分等性相的理趣方便的事相。
集聚即是收摄，如观察衣服，或如世界灭坏时的收摄。虽从坏灭门而起，但不离收摄。如何说是第三呢？因为说是因性，第三也不离'为此'之因。所以说第三也是为此。
关于'其中发起'等，是说他听闻这些地的名称后，想着'我何时能获得这些'而生起信心和欲求。由这二者推动时，前往能激发这些的善知识处。等字所包含的是承事供养、希求开示等内容。这就是寻求，直到未闻之前。

།འཐོབ་པ་ནི་འདི་དག་ཐོས་ནས་དོན་དང་ཚིག་གི་སྒོ་ནས་འཛིན་པའོ། །འདིར་ནི་རྣམ་གྲངས་དང་པོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྩོམ་ཞིང འཐོབ་པ་དག་གི་མཇུག་ཐོགས་སུ་གཏོགས་པ་རྣམ་པར་འཇོག་པའི་ཕྱིར་བཤད་པ་གཉིས་པ་མི་འཐད་དོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ།།འདི་ནི་རང་གིས་རྟོགས་ནས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་དེ་བཞིན་བྱེད་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་རྩོམ་ཞིང་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་བཅུ་ཚན་ འདི་གཞན་གྱི་དོན་[(]ཀྱི་[,]གྱི་[)]དབང་དུ་བྱས་པར་རུང་ངོ་།།ཚིག་དང་པོ་ནི་རྩོམ་ཞིང་འཐོབ་པའི་རྩ་བས་བཤད་ཟིན་ཏོ། །རྩོམ་ཞིང་འཐོབ་པ་གཞན་བཅུ་ཚིག་གཞན་བཅུས་ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་དབྱེ་བར་བྱ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ཐོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཕྱིན་ཅི་ མ་ལོག་པར་ཐོས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཐོས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་འདི་ཉིད་ཡིན་ནོ།།དེ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་བཅུ་པོ་བསྟན་པའི་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་འདི་དག་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེའི་དོན་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དེ་དག་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །དེ་ལེགས་པར་འཛིན་པ་ནི་ཡང་དག་པར་འཛིན་ པའོ།།དེ་ཉིད་ཁྱད་པར་དུ་བཀོད་པ་ཡིན་པས་རྣམ་པར་བཀོད་པ་སྟེ། བསམ་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པ་མཆོག་གིས་གཏན་ལ་ཕབ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་བདག་ཉིད་ཀྱིས་བཟུང་ནས་འཛིན་དུ་འཇུག་པས་ཤེས་པར་བྱ་བ་ནི་གདུལ་བ་རྣམས་ལ་སྟོན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་པས་ཡང་དག་པར་འཛིན་པ་རྩོམ་ཞིང་ འཐོབ་པའོ།།འདི་ཡང་མདོ་ལས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་བཀོད་པ་ལ་མཁས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་བསྟན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ་བསྟན་པ་དེ་བཞིན་དུ་བཤད་པའི་ཚིག་གི་དོན་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཉིད་ཀྱིས་བཤད་དོ། །དེས་དེ་ལྟར་ས་འདི་དག་བཟུང་སྟེ། དོན་དང་ ཚིག་གི་སྒོ་ནས་རབ་ཏུ་བསྟན་ནས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདག་ཉིད་འདི་དག་ཁོ་ན་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བས་ཐོབ་པར་འདུན་པ་དང་།འདོད་པ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་འདུན་པ་རྩོམ་ཞིང་འཐོབ་པ་སྟེ། འདི་ཡང་མདོ་ལས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ལྷག་པར་དམིགས་པར་བྱ་བའི་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དེ་ཟག་པ་མེད་པའི་ས་ཐམས་ཅད་ལ་ལྷག་པར་དམིགས་པ་ནི་མངོན་པར་འདོད་པ་སྟེ། ལྷག་པའི་བསམ་པས་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཤད་པའི་དོན་ནི་དེ་དེ་ལྟར་འདུན་པ་དྲག་པོ་སྐྱེས་ནས། ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་པ་གང དག་ཡིན་པ་དེ་དག་གི་བྱེ་བྲག་སྣང་བ་ཐོབ་པ་ལ་སོགས་པ་མདོ་སྡེའི་རྒྱན་ལས་བཤད་པ་དེས་བསྒོམ་པའོ།།དེ་ཉིད་རྣམ་པ་ཡིན་ཏེ། དེས་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཚེ་དེ་དག་རྣམ་པ་དེས་སྒོམ་པར་བྱེད་ཀྱི། སྔ་མ་བཞིན་དུ་སེམས་པ་ཙམ་གྱིས་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མཉམ་པར་གཞག་ པའི་གནས་སྐབས་སྟོན་པར་བྱེད་པས་སྦྱོར་བ་རྩོམ་ཞིང་འཐོབ་པ་ཡིན་ཏེ།གནས་སྐབས་དེ་ནི་རྟོགས་པའི་འཕེན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པས་སྦྱོར་བའོ། །འདི་ཡང་མདོ་ལས། ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་བྱེ་བྲག་གིས་བསྒོམ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་བསམས་པ་ ལས་བྱུང་བ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ཤེས་པ་བྱེ་བྲག་གིས་བསྒོམ་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྟོགས་པར་བྱེད་པ་རྩོམ་ཞིང་འཐོབ་པ་ནི་རྣམ་པར་ཕྱེ་ཟིན་པ་ཉིད་དུ་ཟད་དོ། །ཤེས་རབ་ཆེན་པོ་ཡང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་གྲངས་བསྟན་པས། མདོ་ལས་ཡོན་ཏན་རྗོད་པར་བྱེད་དེ། མཐོང་བའི་ལམ་འདི་ཉིད་དངོས་པོའི་མཐའ་ཤེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དོན་དམ་པ་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ཡོད་ན་དྲི་མ་གཉིས་དང་འབྲལ་བར་འགྱུར་གྱི། ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་ནི་དོན་ཆེན་པོ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ་ཞེས གདུལ་བ་རྣམས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་སྤྲོ་བ་བསྐྱེད་པའི་ཆེད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེས་དེ་ལྟར་རྟོགས་ནས་བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་གནས་པ་ནི། དག་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ས་བཅུ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་པ་ལ་སོགས་པ་ གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་རྟོགས་པར་བྱེད་རབ་ཏུ་ཤེས་པར་བྱེད་པས་ན་བསྒོམ་པའི་ལམ་རྩོམ་ཞིང་འཐོབ་པ་ཞེས་བྱའོ།

获得是指听闻这些后从意义和词句的方面来受持。此处所说'第一种类'是指为了安立随顺于开始和获得的缘故，第二种解释不合理。
应当了知，这是指自己证悟后令诸有情也如是行持，为了令诸有情开始并获得。如是这十种是适合以利他的角度来理解。
第一句已由开始和获得的根本解释完毕。其他十种开始和获得应当以其他十句如是分别，如'听闻'等。
由于是如实无颠倒地听闻，所以听闻即是此法门。而且这些就是宣说菩萨十地的法之体性。其义即是那些智慧的本体。善加受持即是正确受持。
由于是特别安立彼故为'安立'，是以殊胜的思所生慧决定。如是自己受持后令他受持，所谓'教导所化众生'即是正确受持的开始和获得。
这也如经中所说：'为了善巧如实安立菩萨地'，如所说般以解说词义分别的方式来说明。
如是受持这些地后，从义理和词句方面详细宣说，为了生起希求现证这些智慧本体的欲乐，是欲乐的开始和获得。
这也如经中所说：'为了殊胜缘取一切佛法'。怎样呢？殊胜缘取一切佛法即一切无漏地，是希求，因为是以增上意乐所缘故。
解释的意思是：如是生起强烈欲乐后，以《经庄严论》所说的获得光明等差别来修习那些无漏法菩提分。
彼即是行相，因为由彼了悟的缘故。尔时以彼行相修习，不似前者仅是思维，故显示三摩地位，是加行的开始和获得。
彼位是引发证悟故为加行。这也如经中所说：'为了以差别修习无漏法'，因为以差别修习超胜思所生的等持智慧的无漏诸法。
证悟的开始和获得已经分别完毕。以'亦是大智慧'等异门显示，经中宣说功德，由于此见道即是知诸法实际故，是胜义菩提心，有此则能离二垢，声闻等则非大义。
应知这是为了令所化众生对大乘生起欢喜。如是证悟后住于修道，由于证知、了知十种清净世间智等法门所诠的菩提分等义，故称为修道的开始和获得。

།ཇི་ལྟར་དེ་དག་རྟོགས་པར་བྱེད་ཅེ་ན་དེ་དེས་རང་གི་རྟོགས་པས་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་ན། དེ་དག་ཀྱང་དེས་རྟོགས་ཏེ། དེ་དག་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཁོངས་ སུ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་དེའི་བྱ་བ་རང་གིས་རྟོགས་པ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་པས། དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཀྱང་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །འདི་ཡང་མདོ་ལས། ཤིན་ཏུ་བརྟགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྒོ་ལ་འཇུག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། ཤིན་ཏུ་བརྟགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི། རྗེས་ལ་ཐོབ་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཡང་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །དེས་སྒོ་རྣམས་ལ་འཇུག་པ་ནི་རྟོགས་པའོ། །སྒོ་ནི་འདིར་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་དོན་ཡིན་ཏེ། དེའི་སྒོ་ནས་དེ་དག ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ།།རེས་འགའ་དོན་ཡང་སྒྲ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ལ་སྒོ་ཞེས་བྱའོ། །རང་གི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཅི་རིགས་པར་ཡོངས་སུ་བསྟན་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཅི་རིགས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་འདིའི་བཤད་པ་ནི་ཅི་རིགས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། ལུགས་གཞན་གྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བས་གང་ལ་གང་ རིགས་པར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།གནས་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་འདིའི་བཤད་པ་ནི་རང་གི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །རང་གི་ཕྱོགས་ཉིད་དེ་ལས་གཞན་པ་ལ་ལྟོས་ན་ཁྱད་པར་ཅན་ཡིན་ལ། དེ་ཉིད་གནས་གཞན་ཡང་ཡིན་ཏེ། ཕ་རོལ་སྨྲ་བའི་ཕྱོགས་གཞན་ལ་ལྟོས་ན་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ རོ།།རབ་ཏུ་བརྗོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིའི་རྣམ་པར་འགྲེལ་པ་ནི་ཡོངས་སུ་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། རབ་ཏུ་བརྗོད་པ་ནི་རབ་ཏུ་བསྟན་པའོ། །དེ་ཉིད་ཡོངས་སུ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ་འཐད་པ་སྒྲུབ་པའི་རིགས་པས་རང་གི་ཕྱོགས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་སྒྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལ་བག་ཚ་བ་ མེད་པ་ནི་མི་འཇིགས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཡུལ་ཡུལ་པོར་མ་གྱུར་པའོ།།མི་ཤེས་པས་ཡུལ་ཡུལ་པོར་གྱུར་པ་དང་འདྲ་བས་ན་བག་ཚ་བ་ཞེས་བྱ་བའོ། །སྤོབས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ལན་འདེབས་པའི་སྤོབས་པ་ཞེས་བྱ་བས་རྣམ་པར་འགྲེལ་ཏེ། ལན་ནི་ཚིག་ལན་ནོ། །དེ་གདབ་པར་ནུས་ པ་ནི་སྤོབས་པའོ།།གཞན་གྱི་ཕྱོགས་སུན་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ལན་འདེབས་ནུས་པ་ནི་དྲི་མ་མེད་པའོ། །དེས་སུན་འབྱུང་བའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཉིད་དེ། དེ་ལྟ་བུར་མུན་པ་མེད་པ་ནི་སྣང་བ་ཡིན་པས་ཕས་ཀྱི་རྒོལ་བ་ཚར་གཅོད་ནུས་པ་རྩོམ་ཞིང་འཐོབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །འདི་ ཡང་མདོ་ལས།གནས་གཞན་ཅི་རིགས་སུ་རབ་ཏུ་བརྗོད་པ་ལ་བག་འཆུམས་པ་མེད་པའི་སྤོབས་པས་སྣང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། གནས་གཞན་ཅི་རིགས་སུ་རབ་ཏུ་བསྟན་པར་བྱ་བ་ལ་བག་ཚ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སྤོབས་པས་སྣང་བར་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེའི་ ཕྱིར་རོ།།སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཆེན་པོའི་ས་ནི་སྤྱོད་ཡུལ་དང་ཡུལ་ལོ། །དེ་ཤེས་པས་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་ནི་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་དང་དཔྱོད་པའོ། །དེ་དང་ལྡན་པས་གཞན་དག་གིས་དྲི་བ་རྣམ་པ་དུ་མ་སྨྲས་པ་རྣམས་ཀྱི་ལན་འདེབས་པར་ནུས་པས་དེའི་འོག་ཏུ་དྲིས་པ་ལན་འདེབས་ནུས་པ་རྩོམ་ ཞིང་འཐོབ་པ་ཞེས་བྱའོ།།འདི་ཡང་མདོ་ལས། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཆེན་པོའི་ས་ཤིན་ཏུ་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཆེན་པོ་ཆོས་དང་དོན་དང་ངེས་པའི་ཚིག་དང་སྤོབས་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་རྣམས་ཀྱིས་མིང་ དང་དོན་དང་ཚིག་དང་།ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཤིན་ཏུ་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། རབ་ཏུ་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཡིན་པས་བྱང་ཆུབ་དོན་དུ་གཉེར་བ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་ཏུ་སྨོན་ལམ་བཏབ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །དེས་ན་ དྲན་པ་མི་བརྗེད་པས་ཆུད་མི་གསོན་པ་ཡིན་ནོ།

如何了知彼等呢？由彼以自己的证悟遍知时，彼等也由彼证知，因为彼等属于出世间智慧之范畴。
从另一方面说，不仅仅是由自己证悟遍知的作用，因此也能善知彼等。这也是经中所说'为了趣入善观察智慧之门'的意思。
怎样呢？善观察智慧唯是后得智，因为是由无漏力所生，虽有漏亦如是称。由彼趣入诸门即是证悟。此处门是法数之义，因为由彼门趣入彼等。
有时义理也称为门，为了遍知声音之故。
'如理遍示自宗差别'中，'如理'一词的解释即是'如理'，随顺他宗而言'于何处何为合理'之意。
'他处'一词的解释即是'自宗差别'。自宗本身相对于其他而言是具有差别的，而且也是他处，因为相对于他宗而言是他故。
'宣说'一词的解释即是'遍示'，宣说即是显示。此即是遍示，以正理成立自宗所应成立之意。
于彼无怯懦是因具无畏故非境有境。由不知而成为境有境相似故称为怯懦。
'辩才'一词以'答辩辩才'来解释，答即是语答。能作答即是辩才。
为了破除他宗而能作答即是无垢。由彼破除一切相皆能明显，如是无暗即是光明，故称能摧伏诤论者而获得。
这也是经中所说'为了以无怯懦辩才光明于他处如理宣说'的意思。
怎样呢？于他处如理宣说时无怯懦故，为以辩才作光明故。
大无碍解地是境和对境。由智慧现证即是通达和观察。具彼能答他人所说种种问难，故其后称为能作答而获得。
这也是经中所说'为了善巧大无碍解地'的意思。
怎样呢？依次由法无碍解、义无碍解、词无碍解、辩才无碍解，为了善巧名、义、词、智等相故，为了善加分别故。
菩萨是菩提心故求菩提者，以'发菩提愿'之词来表示。因此由不忘念故不虚耗。

།དེ་ཡང་བྱང་ཆུབ་དྲན་པ་ཆུད་མི་གསོན་པ་ཡོད་ན་ཡོད་པས། ལ་ལ་ལས་བར་དུ་བྱང་ཆུབ་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་འབྱུང་ངོ་། །ལ་ལ་ལས་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ཁོ་ན་ཞིག་འབྱུང་སྟེ། དེའི་ཚེ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སྨོན་ལམ་བཏབ་པ་ཉིད་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ སེམས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཆེད་ཡིན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།།དེས་ན་འདི་ཐེག་པ་དམན་པ་ལ་དགའ་བ་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་པས། དེའི་ཉེས་པའི་གཉེན་པོར་ཐེག་པ་དམན་པར་འགྲོ་བའི་གཉེན་པོར་རྩམ་ཞིང་འཐོབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །འདི་ཡང་མདོ་ལས། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱིས་དྲན་པ་ བརྗེད་པ་མེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བ་ལ་ལེ་ལོ་བྱེད་པའི་གཉེན་པོ་རྩོམ་ཞིང་འཐོབ་པ་ནི་རྟོགས་པར་སླའོ། །ཐམས་ཅད་དུ་ཞེས་བྱ་བའི་འགྲེལ་པ་ནི་རིག་པའི་གནས་ལྔ་དག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཞུགས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཞུགས་པ་སྟེ་གཏན་ལ་ འབེབས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དེ་ཐོབ་པ་ནི་རྟོགས་པ་སྟེ་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་འདི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་གྱི་ཐབས་སུ་རིག་པའི་གནས་དེ་དག་ལ་མཁས་ཤིང་སེམས་ཅན་བག་ལ་ཉལ་ཐ་དད་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་ནུས་པས་ཐབས་མི་ཤེས་པའི་གཉེན་པོ་རྩོམ་ཞིང་འཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ཡང་མདོ་ལས་ཐམས་ཅད་དུ་ཞུགས་པའི་རྣམ་པར་གཏན་ལ་འབེབས་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །རིག་པའི་གནས་ལྔ་ནི། སྒྲ་དང་གཏན་ཚིགས་དེ་བཞིན་བཟོ། །གསོ་བ་དང་ནི་དེ་བཞིན་དུ། །ནང་ནི་སོ་སོར་བརྟག་བྱ་བ། །ཤེས་པ་མཁས་པས་རིག་པར་འདོད། །དེ་ལྟར ན་གཞན་གྱི་དོན་ལས་བརྩམས་ནས་བཅུ་ཚེ་ན་གཉིས་པ་ཡིན་ནོ།།དོན་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་པ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་ཀྱི་སྒོ་མོ་རྣམས་ནི་འཕགས་པ་དཀོན་མཆོག་བརྩེགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་གི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་རྣམས་ཏེ། དེ་དག་གིས་དོན་གྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ ཕྱིར་རོ།།དེ་དག་གིས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་མང་པོ་ཉིད་དེ། །སྒོ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དེ་ལའོ། ཇི་ལྟར་ན་འདིས་མཁས་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། ཐམས་ཅད་འདིའི་ནང་དུ་འདུས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་དང་འདིར་དོན་དམ་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ནས་བཟུང་སྟེ། ཟག་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྒྱུན་གང་གིས་ན་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དང་།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་བཅས་པའི་ངོ་བོ་གང་ཡིན་པ་དེ་གནས་སྐབས་གང་ནས་གང་མ་ཐོབ་པ་ལ་རྣམ་པར་ཕྱེ་ནས་ས་བཅུ་ཉིད་དུ་བརྗོད་དོ། །མདོ་ཐམས་ཅད་ལས་ནི་འབྲས་བུའི་གནས་སྐབས་སམ་རྒྱུའི་གནས་སྐབས་ཞིག་འབྱུང་ལ། འདི་ལས་ནི་གཉིས་ཀ་འབྱུང་བ་དེའི་ཕྱིར་འདིས་ཐམས་ཅད་ལ་མཁས་པར་གྱུར་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གཞན་དག་ན་རེ་དང་པོ་ཉིད་དུ་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །སྤོབས་པར་གྱིས་ཤིག་ཅེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་སྤོབས་པ་སྤྱིར་གསུངས་ཏེ། དེ་ཉིད་རང་གི་མཐུ་དང་གཞན་གྱི་མཐུའི་སྤོབས་པ་ཞེས རྣམ་པར་ཕྱེ་ནས་བརྗོད་དོ།།དེ་ལྟར་ན་སྤོབས་པའི་རྩ་བ་ནི་ཡན་ལག་ཀྱང་ཡིན་ལ། ཅིག་ཤོས་ནི་དེའི་དབྱེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཉེ་བའི་ཡན་ལག་ཡིན་ཏེ། འདིར་ཉེ་བའི་ཡན་ལག་གི་རང་གི་མཐུའི་སྤོབས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡན་ལག་ཏུ་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དབྱེ་བའི་ངོ་བོ་སྤོབས་པ་གཞན་རྣམ་པ་ བཞིའི་རྟེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལ་གཞན་གྱི་མཐུ་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱིས་འཆར་བར་ནུས་ཏེ། དེ་ཉིད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཐུས་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཐུས་དེ་ནི་མདོ་ཉིད་ལས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་སྣང་བའི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཞེས་ཚིག་གཞན་གྱིས་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་མཛད་པ་ཡིན་ ཏེ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བྱིན་རླབས་ཀྱིས། རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་སྣང་ཞིང་མུན་པ་མེད་པ་དང་། རབ་ཏུ་མངོན་ཞིང་དོན་ཐམས་ཅད་གསལ་བར་གྱུར་ནས་ཇི་ལྟར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་དོན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་བཞིན་དུ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་སྟོན་པ་དེ་ལྟར་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་ཕྱིར་ རོ།།འདུས་བྱས་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་པ་ལ་སོགས་པའོ།

此外，如果有不忘失菩提之念，则有些经典中出现'菩提'之声，有些经典中仅出现'菩提心'之声。此时应当了知，这是为了显示发愿菩提即是菩提心。
因此，这不会对小乘生起欢喜，作为对治其过失，即是为对治趋向小乘而修习获得。这也如经中所说：'为了不忘失菩提心之念'。
对治懈怠利益众生之修习获得易于理解。'一切'之注释即是'于五明处'。'趣入'即是完全趣入，即是确立。获得即是通达，即是具足。
因此，这是为众生利益之方便而精通彼等明处，能够成熟具有不同随眠的众生，故称为对治不知方便之修习获得。这也如经中所说：'为获得一切趣入之决定'。
五明处是：'声明与因明，工巧明医方，内明当观察，智者许为明。'如是从利他而言时为第二。
所要宣说的菩提分等法门，是《圣宝积经》等经典之法门，因为随顺其义故。其分类极多，即是门之分类。
云何成为通达？因为一切摄于此中。从此处胜义菩提心开始，乃至无漏智慧相续，由此分别菩萨与如来之因果体性，从何位至何位未得而分别，即说为十地。一切经中或说果位或说因位，此中二者皆说，故当知通达一切。其他人说：'因为最初即说故。'
'当生起辩才'此句总说辩才，其分为自力辩才与他力辩才。如是辩才根本亦是支分，另一则是其分类故为近支分。此中近支分是自力辩才。
成为支分者，是分类体性，为其他四种辩才之所依故。其中他力由加持而能生起，即由'以佛力'所说。
以佛力者，即经中以'如来智慧光明加持'等其他词语所分别。由如来加持，金刚藏显现无暗，完全显现一切义明了后，如佛陀般无颠倒宣说所应说义之菩提分等，故为加持。有为即是无漏菩提分等。

།དེ་ཉིད་མ་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དགེ་བའི་རྩ་བའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་སྟེ། རྡོ་རྗེའི་སྙིང་པོའི་རྒྱུད་དུ་གཏོགས་པ་དེ་དག་ཡོངས་སུ་དག་ཅིང་རྣམ་པར་བྱང་བས་སྤོབས་པས་ན་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དེ་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱི་སྐབས་སུ་གཞན་གྱི་མཐུའི་སྤོབས་པ་ཁོ་ན་བརྗོད་པར་རུང་སྟེ། འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་དེ་དག་སྤོབས་པ་འབྱིན་ནུས་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་གསུང་གིས་རྡོ་རྗེའི་སྙིང་པོ་ལ་བསྐུལ་བ་དང་། བརྟས་ཤིང་ཁ་འབྱེ་ལ་རྒྱས་པར་འགྱུར་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་རང་གི་རྒྱུད་དུ་གཏོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་མཐུ་བརྟས་པས་དེར་སྤོབས་པ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རང་གི་མཐུའི་སྤོབས་པ་ཞེས་བྱའོ། །གཞན་ཡང་ཡོད་དགུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བྱིན་གྱི་རླབས་འབའ་ཞིག་འཆད་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། འདིའི་རང་གི་ནུས་པའི་མཐུ་ཡང་འདི་འདྲའོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི ཡང་མདོ་ལས།རང་གི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སོ། །དེ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བ་སྟེ། དེའི་སྟོབས་ཀྱི་སྤོབས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་དག་པར་སྤོབས་ པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ཡང་མདོ་ལས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཡོངས་སུ་སྦྱངས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་རྣམ་གྲངས་གཞན་གྱིས་བསྟན་ཏོ། །སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་ཕན་འདོགས་པ་དེའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡོངས་སུ་དག་པ་སྟེ། དེས་སྤོབས་པའོ། །དེ་ཡང་མདོ་ལས་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་ ཕྱིར་ཞེས་རང་གི་ཚིག་གིས་བསྟན་ཏོ།།ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཏེ། སེམས་དང་ཡིད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྤངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བག་ཆགས་ས་བོན་རྣམས་ཀྱིས་བསྩགས་ ཤིང་བསྒོས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཞེས་བྱའོ།།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ནི་རྟག་ཏུ་བདག་ཏུ་རྨོངས་པ་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་བཞིས་རློམ་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡིད་ཡིན་ནོ། །མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་གསལ་བར་སྣང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་ པ་དྲུག་ཅར་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ཏེ་དེ་དག་སྤངས་པའོ།།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། བཤད་པ། རྡོ་རྗེའི་སྙིང་པོ་ལ་མཐར་ཕྱིན་པ་རྣམ་པ་འདི་གསུམ་ཆར་ཡོད་དེ། མཐར་ཕྱིན་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མཆོག་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ས་བཅུ་པ་ལ་དེའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ན། དེའི་ཚེ་ཤེས་པ་དེ་དག་ སེམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲ་འཇུག་པའི་རྒྱུ་མཚན་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཏུ་མི་བརྗོད་ཀྱི།འོན་ཀྱང་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲར་བརྗོད་དོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སེམས་དང་ཡིད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྤངས་པ་ཞེས་བཤད་དོ། །ཡེ་ཤེས་འབའ་ཞིག་གི་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན།འཛིན་པ་གཉིས་ཀྱི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཡེ་ཤེས་དག་པ་འབའ་ཞིག་གི་གནས་ཡིན་པས་སོ། །འདི་གོ་ཆོས་ཉིད་མ་ཡིན་ནམ། འདི་ལྟར་འདི་དག་གི་གནས་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་དག་དེས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་གཞན་ནས་དང་པོ་ནི་གཉིས་ཀྱི་གནས་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་བཞིན་ ཉིད་ཡོངས་སུ་དག་པའི་མཚན་ཉིད་འདི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་དང་།སྤྲུལ་པ་གཉིས་ཀྱི་གནས་ཡིན་པར་བཤད་དོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཞེས་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མཐར་ཕྱིན་པ་འདི་ཡང་མདོ་ལས། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ སྐུའི་ཕྱིར་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ།།འདི་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡང་ཡིན་ལ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་ཡང་ཡིན་པས་ཞེས་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་ཏེ། སྐུ་ནི་གནས་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་ཡེ་ཤེས་རྣམས་ཉིད་སྐུའི་གནས་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡེ་ཤེས་འབའ་ཞིག་གི་གནས་ཞེས་བྱ་བ་འདིར་ཡང་མེ་ ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་འབའ་ཞིག་རྟེན་ཡིན་པས་ཡེ་ཤེས་དེ་སྐད་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་རོ།

由于其本性是无贪等，故称为善根法。由于金刚藏续所属的那些完全清净且明净，故有胜解，因此如是称呼。
其中在佛加持处，仅可说是他力胜解，因为那些有为法能生起胜解，如来亲自以语言劝请金刚藏，且变得坚固、开显、增长。然而由于自续所属诸力坚固而生起胜解，故称为自力胜解。
此外，并非仅说如来加持，也是为了显示此自力亦是如此。此亦如经中所说：'为清净自善根故'。
无为法即是真如和法界。其完全清净即是明净，由其力所生之胜解即称为无为法完全清净胜解。如经中以异门说：'为清净法界故'。
成熟有情之利益，从其因所生完全清净，由此生胜解。如经中以自语说：'为利益有情界故'。
法身即是法界。'断除心、意及识'是对其的详细说明。其中阿赖耶识因积集和熏习一切杂染法的习气种子，故称为心。
烦恼意即常时由我痴等四烦恼所执著的自性，故为意。眼等识因明显显现色等，故六识皆为识，即断除彼等。
若问如何？解释：金刚藏具有此三种究竟，究竟即是菩萨之最胜性。
其中在第十地时，当其真如圆满转依时，彼时因无心等名言安立之因，故不说彼等，而说镜智等名言。
正因如此，故说'断除心、意及识'。何谓'唯智住处'？因离二取垢染故为清净唯智住处。
此岂非法性？如是，此为彼等住处。因为彼等由此分别，如是他处说初为二身住处，说此清净真如相为受用身与化身二者之住处。
正因如此，因是无漏诸法之因，故称为法界。此菩萨究竟，如经中所说：'为法身智身故'。
此既是法身亦是智身，如是词句相连。身即唯是处。或者诸智即是身处，因其为法之体性，故说唯智住处，此中亦是镜等智唯一所依，故智如是词句相连。

།མཐར་ཕྱིན་གཉིས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ད་གཟོད་ཁོ་ན་དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོའི་གནས་སུ་སྐྱེ་ཞེས་བཤད་པ་མ་ཡིན་ནམ། དེ་ནི་འོག་མིན་གྱི་གནས་སུ་སྐྱེ་བ་ཡིན་པས། དེ་ཡང་ མདོ་ལས།འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ལས་མངོན་པར་འཕགས་པའི་ལུས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ན། ཇི་ལྟར་དེའི་ལུས་ཁོག་པ་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་དཔག་ཚད་ཁྲི་དྲུག་སྟོང་གི་ཚད་དུ་འབྱུང་བ་རྙེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་འགྲོ་བ་གཞན་དུ་ཡང་ སྐྱེ་བ་ཉིད་ན།དེ་ཇི་ལྟར་འགྲོ་བ་ལྔ་ལས་ཡང་དག་པར་འདའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ན། དབང་ཐོབ་པས་ཉོན་མོངས་པའི་གཞན་གྱི་དབང་གིས་དེ་དག་ཏུ་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཉན་ཐོས་རྣམས་ནི་གཏན་དུ་མི་སྐྱེ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པར་འདས་པ་ནི་ཐུན་མོང་བའི་མཐར་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཡང་མདོ་ ལས་འཇིག་རྟེན་གྱི་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་རང་གི་ཚིག་གིས་བསྟན་ཏོ།།མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ལམ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ནི་མདོ་ལས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཀྱི་འགྲོ་བ་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ ཏེ།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཀྱི་[(]འགྲེ་[,]འགྲོ་[)]བ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཞེས་བྱ་བར་བསྡུས་སོ། །དེ་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་དོན་དམ་པའི་ཆོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་སོ། །དེ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ལམ་ནི་འགྲོ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནས་དེར་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་ནི་ལམ་ཡིན་ནོ། །འཇིག་རྟེན་པ་ཡང་ ཡོད་དེ།དེས་ཀྱང་འབྲལ་བ་འཐོབ་པའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་སོ། །ཐུགས་ཀྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ལུས་དེ་ཡང་ཕུང་པོ་ལྔ་པ་ཡིན་པས། དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཟིལ་གྱིས་མི་ནོན་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་ནས་བརྗོད་ དོ།།བླ་ན་མེད་པའི་དཔལ་གྱི་གཟི་བརྗིད་དང་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཟི་བརྗིད་ནི་གཟི་བྱིན་ཏེ་གཟུགས་མཛེས་པའི་ཁྱད་པར་རོ། །དེ་ཡང་སྨན་བཅུད་ཀྱིས་ལེན་ལ་སོགས་པས་ཀྱང་འགྱུར་བ་དེའི་ཕྱིར་བླ་ན་མེད་པའི་དཔལ་གྱིས་ཞེས་སྨོས་པས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་ཏེ། དཔལ་གྱིས་མཛེས་པ་དང་ ལྡན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་ཡང་དཔེས་སྟོན་པར་[(]བྱད་[,]བྱེད་[)]དེ། དེ་ནི་མདོག་མཛེས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རྒྱལ་པོའི་འཁོར་རྣམས་ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་འདུག་གོ། །བསྟན་བཅོས་ཀྱི་དོན་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པར་བྱ་བ་ལ། མི་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པ་དང་འཇིག་པར་འགྱུར་བས་གཟུགས་ དང་མིང་གི་བྱེ་བྲག་གིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།མིང་ནི་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་སོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་འདིས་ནི་གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་ལ་མཛེས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་མི་ཤེས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་ཐམས་ཅད་ཟིལ་གྱིས་མི་ནོན་པར་བསྟན་ཏོ། །དེ་ཡང་ རྣམ་པ་དགུ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཟིལ་གྱིས་མི་ནོན་པའི་ལུས་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་ཕྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་དང་པོ་ནི་ཡན་ལག་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་མཛེས་པར་བཤད་པ་ནི་དེའི་ཉེ་བའི་ཡན་ལག་ཡིན་ཏེ་ཚིག་དགུས་བཤད་དོ། །གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་མཛེས་པ་ནི་ཚིག་གཞན་གྱིས་ རྣམ་པར་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་ཡན་ལག་ཁོ་ནར་གནས་ཏེ།ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་ཡན་ལག་དང་ཉེ་བའི་ཡན་ལག་བཤད་པའི་སྒོ་ནས་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་རྒྱུན་ཆགས་སུ་ཐོགས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་པ་དང་བཤད་པ་དག་གིས་སོ། །རིགས་པ་རྣམ་པ་བཞི་ཤེས་པ་ཤིན་ཏུ་ རྣམ་པར་བྱང་བར་བྱས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པར་བྱས་པས་ཏེ།རིགས་པ་རྣམ་པ་བཞི་ནི། ལྟོས་པ་དང་ནི་ཆོས་ཉིད་དང་། །རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཉིད་དང་ནི། །འཐད་པས་སྒྲུབ་པ་གང་ཡིན་པ། །འདི་དག་རིགས་པ་བཞི་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་དང་པོ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྒྱུ་ལ་ལྟོས་པ་ཡིན་པས། ཐམས་ཅད་འབྲས་བུའི་དོན་དུ་བྱུང་། །དེ་ ཕྱིར་རྟག་པ་ཡོད་མ་ཡིན།།ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་མི་རྟག་པའི་ཕྱིར་ལ། མི་རྟག་པ་ཡང་རྒྱུ་ལ་ལྟོས་པ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་རིགས་པ་ནི། །འབྲས་བུ་ཁྱད་པར་ཅན་སྐྱེ་བར་ངེས་པ་སྟེ། དེ་ཡང་མིག་ཁོ་ནས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེད་ཀྱི་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ།

关于所谓的第二种圆满，虽然说是刚刚才在大自在天的处所出生，但那是在色究竟天处所出生。如经中所说：'因为出现超越一切世间的身体'，那么，如何获得其身躯超越一切世间，高达一万六千由旬的殊胜身量，同样为了利益众生也会转生到其他趣处。
那么如何称为超越五道呢？因为已获得自在力，不会被烦恼他力所控而转生其中。声闻们则是永远不再转生，因此称为共同的圆满。如经中以自身语言说：'因为超越一切世间趣处'。
涅槃道的清净，如经中所说：'为了清净出世间法的趣处'，总结为'出世间法趣处的清净'。其中，涅槃是胜义法，所以是法。获得彼法的道路是趣处，因为从此趣向彼处，所以趣处即是道路。世间道也存在，因为通过它也能获得解脱，所以用'出世间'这个词来区别。
关于'如何以心加持'等问题，因为那个身体也是五蕴所成，因此分别阐述了它们不被胜伏的特性。
关于'具有无上吉祥威光'，威光即是光彩，是色相美妙的特征。那也会因服用药物等而改变，因此说'无上吉祥'来特别区分，意思是具有吉祥庄严。
这也用比喻来说明，因为具有美妙的色相，故能胜伏王的眷属而安住。
关于论典义理的确立，说'以无明和坏灭的缘故，通过色和名的差别'。名是指无色的诸蕴。因此，这表明色身因具有庄严，受等因远离无明，所以一切五蕴都不被胜伏。
关于'有九种'，不被胜伏的身体分为两种，第一种仅是支分。第二种解释受等庄严是其近支分，用九句来说明。色身庄严因为用其他词语分别解释，所以仅作为支分而安立。在一切处都应通过解释支分和近支分的方式来配合。
其中'相续无碍'是通过显示和解释来说明。通过了知四种道理而极为清净、极为纯净。四种道理是：观待、法性、因果性及正理成立，这些就是四种道理。
其中第一种是一切法都依赖因缘，一切都是为了果而生起，因此没有常法。这是说一切法都是无常，无常也是依赖因缘。因果道理是确定产生殊胜果报，如同唯有眼根才能产生眼识，其他则不能，就是这样。

། སྔ་མ་ནི་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་རྣམས་ཀྱི་རིགས་པ་ཡིན་ལ། འདི་ནི་རྒྱུའི་བདག་ཉིད་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་པས་ཁྱད་པར་ཡོད་དོ། །འཐད་པ་སྒྲུབ་པའི་རིགས་པ་ནི་མཚན་ཉིད་གསུམ་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་དོན་སྒྲུབ་པའོ། །འདི་ནི་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་ལ། དང པོ་གཉིས་ནི་སྐྱེད་པའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་ནོ།།ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པ་ནི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དུ་གནས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་གང་ཡིན་པ་སྟེ། མེ་ཁོ་ན་ཚ་ལ་ཆུ་ཁོ་ན་གཤེར་གྱི་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་དག་ཤེས་པ་སྟེ་མཐར་ཕྱིན་པ་དེས་སོ། །གང་གིས་ གང་རིགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་རྟོགས་པ་མ་ཡིན་པའོ།།མ་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདི་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དག་ལ་འཐད་པ་སྒྲུབ་པའི་རིགས་པའི་གོ་སྐབས་མེད་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་དག་ནི་རྟོག་གེའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་དག་ ལ་འཐད་པས་སྒྲུབ་པའི་རིགས་པའི་གོ་སྐབས་མེད་དོ།།དེ་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ་དེ་ལྟ་བས་ན་རིགས་པ་བཞིས། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀླན་ཀ་དང་ལན་དུ་བཅས་པའི་སྒོ་ནས་གདུལ་བ་རྣམས་ལ་སྟོན་པར་ནུས་པའི་ཕྱིར་རིགས་པའི་སྤོབས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཡང་མདོ་ ལས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་སྦྱངས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ལ་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་བསྟན་ཏོ།།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་སྦྱངས་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་བྱང་བར་བྱས་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་རིགས་པ་རྣམ་པ་བཞི་ཤེས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་ཕྱེ་བ་སྟེ། དེ་ཡང་བཤད་པ་ལས་གང་གིས་གང་རིགས་པ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །འདིས་ཆོས་རྣམས་ལ་འཇུག་པས་ན་འཇུག་པ་ནི་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་དེ་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །གོ་རིམས་ལ་མི་ལྟོས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པའི སྐབས་ལྟ་བུ་དག་ལ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་འོག་ཏུ།ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཡིན་ནོ་སྙམ་ནས་གོ་རིམས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་དེ་ལ་ལྟོས་ནས་སྟོན་ནུས་པ་ཉིད་བས་གོ་རིམས་ལ་མི་ལྟོས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དེ་ལ་མ་ལྟོས་ཀྱང་གཡེངས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྟོན་ ནུས་པ་ཉིད་པས་གཏམ་གྱི་བར་དུ་བཅད་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།གདུལ་བ་བསམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དྲིས་ཏེ། གཡེངས་པའི་རྒྱུད་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཐང་ཆད་པ་མེད་པར་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་ཇི་ལྟར་བསམས་པ་བཞིན་དུ་དེ་དང་དེ་གང་ཡང་རུང་བ་ནས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཚིག་འབྲུ་རྣམས་དང་། རྣམ་གྲངས་རྣམས་དང་། དོན་རྣམ་པ་དུ་མ་ལག་མཐིལ་དུ་གཞག་པ་བཞིན་དུ་རྗེས་སུ་དྲན་རབ་ཏུ་ཤེས་པས་ན་གྲོལ་བའི་སྤོབས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་མདོ་ལས། དྲན་པ་བརྗེད་པ་མེད་པའི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། ཚིག་འབྲུ་དང་དོན་ཐམས་ཅད་དྲན་པ་ཉམས་པ་ནི་བརྗེད་པ་མེད་པའོ། ། དེའི་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གིས་དེ་ལ་བྱིན་གྱིས་རློབ་པ་སྟེ། བརྗེད་པ་མེད་པའི་རྒྱུའི་སྤོབས་པ་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པས་ན་གྲོལ་བའི་སྤོབས་པ་ཞེས་བཤད་ཀྱི་སྐབས་མ་ཡིན་པའི་བྱིན་གྱི་རླབས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གདུལ་བར་བྱ་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཞིག རྣམ་པ་གང་གིས་གདུལ་བར་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་གྲངས་སྐད་དུ་མས་བརྗོད་པའི་རྣམ་པ་དག་དང་དཔེ་སྟེ་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཐབས་དཔེ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཐེ་ཚོམ་ཡིད་གཉིས་གཅོད་པར་བྱེད་སེལ་བར་བྱེད་ཅིང་ཡང་དག་པར་ངེས་པར་བསྐྱེད་པས་ན་གོ་བར་བྱེད་པའི་སྤོབས་པ ཞེས་བྱའོ།།འདི་ཡང་མདོ་ལས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་ངེས་པའི་བློ་གྲོས་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་རྣམ་པར་བཅད་པས་གདུལ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་ངེས་པའི་བློ་གྲོས་བློ་གང་ཡིན་པ་དེ་བསྐྱེད་པ་ལ་མཁས་པ་སྟེ་དེ་དག་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པར་ མཛད་དོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དེ་བསྐྱེད་པར་ནུས་པ་ཡིན་ནོ།

前者是果性诸法的道理，此是因性诸法的道理，故有差别。正理成立的道理是以具三相因成立所应成立的义。此是能知的对境，前二者是能生的对境。法性的道理是安住于自相和共相的诸法之自性，如'唯火是热，唯水是湿，其他则不是'等之理。通达了知彼等。'何者何理'是说非一切能了知一切。'不知'是说，如于佛法不可思议等，无有正理成立的机会，因为彼等非是寻思的对境，故于佛法无有正理成立的机会。'通达彼故'是了知彼故，因此以四种道理，能以破除诤论的方式向所化众宣说一切法，故称为理之辩才。此亦如经中所说'以极清净智而分别趣入'所显示。云何？极清净即是极为清净的智慧，唯是了知四种道理。分别即是区分，此亦如解说中'何者何理'所显示。由此趣入诸法，故趣入唯是通达，此亦如'通达彼故'所显示。'不待次第'是说，如蕴等宣说处，想'于色蕴分别之后是受蕴分别'，依次第力而能宣说，故说'不待次第'等。虽不待彼，因无散乱故能宣说，故说'虽中断谈话'，所化众有种种意乐而问，虽有散乱之因，然无疲倦，如其所欲、如其所思，从任何处宣说，于句义、异门及种种义如掌中置物般随念明了，故是解脱辩才。此亦如经中所说'无忘念加持'，即于一切句义不失念是无忘。'彼加持'是说由何加持于彼，以无忘因的辩才近作，故说是解脱辩才，为显示非非处加持故。'如所化'是说，随何者以何方式应当调伏，即以种种异门语言的方式及譬喻即了知方便的种种譬喻，断除有情的疑惑犹豫，遣除并生起真实决定，故称为令解辩才。此亦如经中所说'善巧于极决定慧'。云何？以遮遣违品而于所化众生起极为决定的慧，善巧于生起彼等，即能成办彼等，如是经中所说故能生起。

།སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་གསུམ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་དང་། འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པ་ཉིད་དེ། དེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་ཡང་དང་ཡང་ དུ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པས་སོ།།མཐུན་པ་རྣམས་ལ་ནི་རྗེས་སུ་ཆགས་པས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་སྟོན་པར་བྱེད་མི་མཐུན་པ་རྣམས་ལ་ནི་གཞན་དུ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་མེད་པས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་སྤོབས་པ་ཞེས་བྱའོ། །མདོ་ལས་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྗེས་སུ་སོང་བའི་ བློ་མི་འདོར་བ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཚན་ཉིད་གསུམ་གྱི་རྣམ་པས་སོང་ཞིང་ཞུགས་པའི་བློ་གྲོས་གང་ཡིན་པ་དེ་མི་འདོར་བས་ཡོངས་སུ་མི་འདོར་བ་ཡིན་ནོ། །མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། གཞན་གྱི་དབང་ གི་མཚན་ཉིད་དང་།ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ནི་འདུས་བྱས་དང་། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། བདག་མེད་པ་དང་སྟོང་པ་ཡིན་ཏེ། འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་ནི་མི་རྟག་པ་ཉིད་དོ། ། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་དོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་སྟོང་པ་དང་བདག་མེད་པ་དག་ཡིན་པར་ཡང་དང་ཡང་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་ཁོ་ནའོ། །གདམས་ངག་ནི་ལུང་འབོགས་པའོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པ་དུ་མ་ཡོད་པས་ངེས་པར་འབྱིན་པའི་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དགོས་པ་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཅན་ཡིན་ནོ། །ངེས་པར་འབྱུང་བ་ནི་འདིར་སངས་རྒྱས་སུ་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ལས་གཞན་པའི་གདམས་ངག་སྦྱིན་པའི་མཐུ་ནི་འདི་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་ལས་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པ་མཛད་ཅི་དགོས། དེ་སྦྱིན་ནུས་པ་ནི་དེར་སྤོབས པ་ཉིད་དོ།།དེ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། སྟོབས་བཅུ་པོ་ཐོགས་པ་མེད་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྟོབས་བཅུ་པོ་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པས་དེ་དག་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཐུས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སངས་རྒྱས་དང་ལྡན་པ་དག་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་གིས་སེམས་དེ་ དག་ལ་ཐོགས་པ་མེད་ཐགས་ཐོགས་མེད་པས་གདུལ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་དྲུངས་ནས་འབྱིན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ངེས་པར་འབྱིན་པའི་གདམས་ངག་གི་སྤོབས་པ་ཡིན་ཏེ།མདོ་ལས་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྟོབས་བརྫི་བ་མེད་པ་ཉིད་ཅེས་གསུངས་པ་ཉིད་དོ། །ཇི་ལྟ་ ཞེ་ན།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པ་མཛད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྟོབས་དག་གིས་རྡོ་རྗེའི་སྙིང་པོ་བརྫི་བ་མེད་པའི་མཐུ་རྙེད་པས་སངས་རྒྱས་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ཡང་ཐར་པ་པའི་ལམ་གྱིས་ལུང་ཕོག་པས་གདུལ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་ པ་གཅོད་པ་ལས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།།དེ་ལྟ་ན་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པས་ཞུམ་པ་མེད་ཅིང་མི་འགོང་བ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། མི་ཤེས་པའི་ཕྱིར་ཕས་ཀྱི་རྒོལ་བ་དང་ཉེ་བར་གནས་ན་འགོང་བར་འགྱུར་གྱི། མི་འཇིགས་པ་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པ་མཛད་པས་ན་བག་ཚ་བ་མེད་པར་སྟོན་པར་བྱེད་ དོ།།དེ་ཡང་མདོ་ལས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པས་ཞུམ་པ་མེད་པ་ཉིད་ཅེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སུ་གཏོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་གྲངས་གཞན་གྱིས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཁོ་ན་བསྟན་པ་ཡིན། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་ བ་ནི་བྱེ་བྲག་ཡིན་ཏེ་དེས་སོ།།མདོའི་སྡེ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་དབྱངས་ཀྱིས་བསྙད་པ་དང་། ལུང་བསྟན་པ་ལ་སོགས་པ་བསྡུའོ། །ཚུལ་དྲུག་པོ་དེ་དག་ལ་རྟོག་པ་ནི་དཔྱོད་པ་སྟེ་དེས་ཆོས་དེ་དག་གི་རྣམ་གྲངས་དུ་མ་མོས་པ་ཐ་དད་པ་རྣམས་ལ་སྟོན་པས་ ན་མི་ཟད་པའི་སྤོབས་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ཡང་མདོ་ལས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཆོས་ཀྱི་ཚུལ་ལ་རྟོགས་པ་ཞེས་སྨོས་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་བྱེ་བྲག་ནི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་སྟེ། ཡུལ་གྱི་ བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་དུ་མར་ས་བཅུ་པ་ལས་བཤད་དོ།

三种共相是：一切有漏皆是苦性，一切有为皆是无常性，一切法皆是无我性。对此等相续不断地反复现前了知，是为遍行。
对于随顺者以随顺心如实而说，对于不随顺者亦不作异说，是为无烦恼之辩才。
经中说'不舍一切随行智'，何谓？即是以三相之相随行趣入一切法之智慧不舍，故为不舍。
三种相为：遍计所执相、依他起相、圆成实相。
共相即是有为、有漏、随法而行，故是无常、苦、无我、空性。一切有为皆是无常性，一切有漏皆是苦性，一切法皆是空性与无我性，应当反复现前了知。
教授即是授予教言。由于有多种，故说'出离'，即具有出离之目的。此处应知出离即是决定成佛。
为何如此？除此之外的教授能力，于此已具足，何须更加修习？能予教授即是其辩才。
其如何？经说'以十力无碍'，即是由世尊加持十力，以佛力故，故具足佛力。
由彼等于诸心无碍无著，能从根本拔除所化众生之烦恼，故为出离教授之辩才。经中说'正等正觉之力不可摧'。
何谓？世尊所修习之正等正觉诸力，获得金刚心不可摧之力，如同佛陀般无碍，此由解脱道授记而断除所化众生烦恼可知。
如是由无畏等而无怯无畏。由于无知，若遇对方论敌则生怯懦，而以无畏修习故能无惧而说。
经中亦说'以如来力与无畏而无怯'。
所谓'属于佛智'，以异门即是显示一切智智。别解脱之差别即是分类。
所谓'经典等'中的'等'字，包含应颂、授记等。
于此六种法相思维即是观察，由此以多种法门向不同信解者宣说，故名无尽辩才。
经中说'以一切智智之别解脱差别而了知法相'。何谓？一切智智之别解脱差别即是分类，以境之差别而有多种，如十地经中所说。

།དེས་ན་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཚུལ་ལ་རྟོག་པར་བྱེད་དེ། །དེ་ལ་ཚུལ་དག་ནི་དྲུག་གོ། །དེ་དག་ལ་རྟོག་པ་ནི་དཔྱོད་པ་དང་རྟོག་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་ཚུལ་དྲུག་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་གྱི་ཚུལ་དང་། ཐོས་པའི་ཚུལ་དང་། སྟོན་པའི་ཚུལ་དང་། མཐའ་ གཉིས་སྤོང་བའི་ཚུལ་དང་།བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་དང་། དགོངས་པའི་ཚུལ་ལོ། །དེ་ལ་ཕྱི་མ་རྣམས་ཀྱིས་དང་པོ་གསུམ་རྟོགས་པར་བྱ་སྟེ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། དཔེར་ན་དགེ་སློང་དག་།གཟུགས་ལ་རོ་མྱང་བ་ཡང་ཡོད། ཉེས་དམིགས་དང་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཡང་ཡོད་དོ། །ཚོར་བ་ ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་དུ་ཡང་དེ་དང་དེ་འདྲའོ་ཞེས་རྒྱས་པར་གསུངས་པ།ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་ཁོ་ན་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་བསྟན་ཏེ། རོ་མྱང་བ་དང་ཉེས་དམིགས་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཡིན་ནོ། །ངེས་པར་འབྱུང་བ་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་གཉི་ག་ཡང་འདི་ཉིད་ ལ་ཡོད་ན་བདག་གིས་ཅི་ཞིག་བྱ་ཞེས་སྒྲོ་འདོགས་པ་མཐའ་བསྩལ་ཏོ།།བདག་མེད་ན་ཡང་དེ་དག་མི་རུང་ངོ་ཞེས་དེ་གཉིས་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་ཡང་འདི་ཉིད་ཀྱིས་བསྩལ་ཏོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་འདི་ལས་མཐའ་གཉིས་སྤང་བའི་ཚུལ་གྱིས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་གྱི་ཚུལ་བསྟན་པ་ལྟ་བུ་དང་། དཔེར་ན་ མདོ་ཉིད་ལས་དགེ་སློང་དག་ངས་ཇི་སྲིད་དུ་གཟུགས་ལ་རོ་མྱང་བ་དང་།ཉེས་དམིགས་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཤེས་པར་མ་གྱུར། དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཤེས་པར་མ་གྱུར་པ་དེ་སྲིད་དུ་ངས་བདག་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་སོ་ སྙམ་དུ་ཤེས་པར་མ་གྱུར་གྱི།གང་གི་ཕྱིར་ངས་འདི་དག་ལ་རོ་མྱང་བ་ལ་སོགས་པར་ཤེས་པའི་ཕྱིར། ངས་བདག་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་སོ་སྙམ་དུ་ཤེས་སོ་ཞེས་གསུངས་པ། མདོ་དེ་ཉིད་ལས་རྟོགས་པར་བྱ་སྟེ། འདིས་ནི་ཐོབ་པའི་ ཚུལ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པའི་ངོ་བོ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་བཤད་པ་ལྟ་བུ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་མདོ་དེ་ཉིད་ལས་དགོངས་པ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་འདི་ལྟ་བུ་དང་འདི་ལྟ་བུར་སྟོན་པས་དགོངས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྟོན་པའི་ཚུལ་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ། །མཇུག་ཏུ་ཟིལ་ གྱིས་མི་ནོན་པའི་ལུས་ཉིད་སྨོས་པ་འདི་ནི་དེའི་དབྱེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་སྟེ།བར་དུ་ཆོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གདུལ་བ་ཐ་དད་པས་ཐ་དད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དག་ལུས་གང་ལ་མོས་པ་བཞིན་དུ་གདུལ་བ་རྣམས་ལ་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་ལུས་དེ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐུ་ལ་སོགས་ པའི་ཆོ་འཕྲུལ་སྐུ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་མཚར་རྣམས་མངོན་དུ་མཛད་པ་ནི་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་དང་།དབང་བ་ཉིད་དེ་ཇི་ལྟར་བཞེད་པ་བཞིན་སྟོན་པའི་ཕྱིར་ཆོ་འཕྲུལ་དང་བཅས་པའི་སྤོབས་པ་ཞེས་བྱའོ། །མདོ་ལས་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་ཀྱི་རྒྱན་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ཐམས་ ཅད་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་ཉིད་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པ་མཛད་དོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐུ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱན་ཆོ་འཕྲུལ་གང་དག་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་དགའ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ཐ་དད་དུ་གྱུར་པ་དེ་དག་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་ནི་མངོན་པར་སྒྲུབ་ པའོ།།དེའི་དངོས་པོ་ནི་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་ཉིད་དོ། །གང་དང་ལྡན་ན་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་དེ་ཡང་ཡེ་ཤེས་ཡིན་ཏེ། དེ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་མཛད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དུ་མ་ཞིག་འདུས་ན་དེ་ཁོ་ན་ལ་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ཤེ་ན། སྨྲས་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མཐུས་སོ། །དེ་ཡང་དེ་ དང་འདྲ་བའི་སངས་གཞན་དག་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་མེད་ཅེ་ན་འདི་ལ་ཡང་།ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མཐུ་དེ་ནི་གཞན་དག་ལ་མེད་དོ་ཞེས་གཏན་ཚིགས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །འདི་ལྟར་གཞན་དག་ལས་ཀྱང་སྲིང་མོ་ཡིད་གཉིས་སེལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་གི་མཐུས་འཕགས་པ་འཇམ་དཔལ་ལ་སོགས་པ་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་བསླང་བར་མ་ནུས་ན་གཞན་དག་གིས་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་སོ་ཞེས་གྲག་གོ།

因此观察诸法之理，其中理有六种。对彼等观察即是思维和观察。其中六种理为：真实义理、闻法之理、教说之理、离二边之理、不可思议之理、密意之理。其中后者能通达前三者，如何呢？
譬如比丘们，色有味著、过患及出离，从受乃至识亦复如是，如是广说。唯于五蕴显示杂染及清净，味著和过患是杂染，出离是清净。若二者皆有于此，我当何为，如是遣除增益边。若无我者彼等不应理，如是遣除诽谤二边。是故由此以离二边之理显示真实义理。
譬如经中说：比丘们，我于色之味著、过患及出离未能了知，如是于受等未能了知之时，我不认为已现证无上正等正觉。由于我已了知彼等之味著等，故我知已现证无上正等正觉。从此经中应当了知，此说以不可思议之理说明获得无上正等正觉之体性。
如是从彼经中以此密意如是如是开示，即以密意之理说明教说之理。最后说不可胜身即是显示彼之差别，因为中间间隔。所化差别故差别者，即随所化众生之意乐而为声闻等显示彼身故。
显现身等神变即身等稀有事，是行为及自在，随欲而示现故名具神变辩才。经中说：成办一切如来身语意庄严极为分别之现证。云何？如来身等庄严神变，为令一切众生欢喜而极为分别差别，现证即是现证，彼之事即是现证性。若具何者而现证，即是智慧，彼作现证。
何故众多菩萨集会时唯加持彼？答曰：以三昧力故。彼等相似之他众亦何故无耶？于此亦显示因由：彼三昧力他众无有。如是闻说：以除妹意疑三昧力，连文殊师利等诸大菩萨亦不能唤起，何况其他，入如是三昧。

།ཡང་ཇི་ལྟར་ན་མཐུ་དེ་འདི་ཁོ་ན་ལ་ཡོད་ཀྱི་གཞན་དག་ལ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། སྔོན་གྱི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པས་འཕངས་ པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ།།སྔོན་གྱི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པས་འཕངས་པ་དེ་ལ་ཡང་མདོ་ལས། སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་གྱིས་མངོན་པར་བསྒྲུབས་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། དེས་སྔོན་གང་གིས་ན་བདག་ཁོ་ན་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་འདི་ཡོད་ཀྱི་གཞན་དག་ལ་མ་ཡིན་པ་དེ་ལྟ་བུའི་སྨོན་ལམ་མངོན་པར་བསྒྲུབས་སོ། ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྟེན་ནི་དེ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་རྣམས་ཏེ་ཡོན་ཏན་འོག་ནས་གཞི་དག་པ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་དུ་འབྱུང་བ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ནི་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པ་དང་། འཐོབ་པའོ། །དེ་དད་པ་དང་ལྡན་པས་མངོན་པར་ཡིད་ཆེས་པར་གྱུར་ལ་འདུན་པ་དང་ལྡན་པས་དོན་དུ་གཉེར་བར་གྱུར་ནས དགེ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་འདི་གཉི་ག་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་ལ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་པས་ས་བཞིའོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པའི་རྒྱུ་ཞེས་འོག་ནས་འབྱུང་ངོ་། །དེ་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་གཞི་རྣམ་པར་དག་པའོ། །དེ་ཡང་ས་དང་པོ་ལ་གནས་པ་ལ་ཡང་དྲི་མ་ དང་བྲལ་བ་ཤས་ཀྱིས་ཡོད་པས་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་མདོ་ལས་ལྷག་པའི་བསམ་པ་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་ཤིན་ཏུ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་སྨོས་ལ།བཤད་པ་ལས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མཐར་ཕྱིན་པ་ཞེས་སྨོས་སོ། །རྒྱུད་ཡོངས་སུ་སྨིན་པས་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་ཏེ། འདིར་ ཚོགས་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་སོ།།ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ནི་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་དག་པས་བཤད་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་ནི་ཆུད་མི་ཟ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །འདི་ནི་འབྱོར་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་འཐོབ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་ཏེ། ཤེས་རབ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་གྱིས། དེ་དང་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པས་ཆུད་མི་ཟ་ལ། བསོད་ནམས་ཀྱིས་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་འབྱོར་པ་མཆོག་རྣམས་འཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་བསྟན་པ་སྟེ་གསང་བ་དག་ཁོ ན་ཆོས་རྣམས་ཡིན་ནོ།།དེ་ཡང་ཡུལ་ཚད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཚད་མེད་དོ། །དེ་དྲན་པ་མི་བརྗེད་པ་ནི་འཛིན་པ་སྟེ། འདི་དྲན་པ་དེའི་སྣོད་དང་གཞི་ལ་རྟེན་ཡིན་པའོ། །གསང་བ་སྨོས་པ་ནི་དཔེ་ཙམ་དུ་ཟད་དེ་འདི་སྐད་དུ་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལས་ཆོས་བསྟན་པ་ཚད་མེད་པ་དག་ཐོས་ནས་དྲན་ཞིང་ འཛིན་པར་ཕོད་ནུས་སོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་པས་ཐོས་པ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱའོ།།མངོན་པར་ཤེས་པ་འོད་གསལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟར་ན་མངོན་པར་ཤེས་པ་དག་མོས་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། དེས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ཡང་ཕལ་ཆེར་དཔེའི་དབང་ དུ་བྱས་ནས་བཤད་པར་ཟད་དེ།འདི་ལྟར་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ནི་ཡང་བ་ཉིད་དུ་མོས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །ལྷའི་རྣ་བ་དང་ལྷའི་མིག་དག་ནི་སྒྲ་དང་སྣང་བ་ལ་མོས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །ཤིན་ཏུ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་ལེགས་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུངས་ རྣམས་ཀྱི་སྒོ་ནི་ཡི་གེ་རྣམས་ཏེ།དེ་དག་ལ་འཇུག་པའི་ཐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡི་གེ་དེ་དེ་དག་ཐ་དད་པ་མེད་པ་ནི་སྔ་ཕྱི་མི་འགལ་བའོ། །དོན་དམ་པ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདམས་ངག་གང་ཡིན་པ་དེ་བསླུ་བ་མེད་པ་སྟེ། དེ་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་རྟོགས་ པས་ང་རྒྱལ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པའི་ཕྱིར་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་མེད་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱའོ།།མདོ་ལས་ནི། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱག་རྒྱས་ལེགས་པར་བཏབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ དབྱིངས་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཡུལ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་དོན་དམ་པ་ཤེས་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཤེས་པ་སྟེ། དེའི་ཆེད་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ནི་མཚན་ཉིད་གསུམ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་གསུམ་མོ། །ཡང་འདུལ་བ་དང་ཆོས་མངོན་པ་དང་མདོ་སྡེ་ལ་འཇུག་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་དེས་ལེགས་པར་བཏབ་ པའོ།

若问：为何这种能力唯独存在于此而不存在于其他？答：由于往昔的造作所引发等。对于往昔的造作所引发，经中说是由往昔的愿力所成就，即由此往昔所发愿而唯独于我有此等持，而他人则无。等持的所依即是其生起的诸因，即下文所说的功德、基础清净等。完全掌握这些即是正确修行和获得。对此具足信心者生起胜解，具足欲乐者生起希求，为成就一切善法，此二者是一切善根生起的先导，故为四地。
因此下文说是精进发起的因。其清净即是基础清净。即使是住于初地者也有离垢的部分，为了特别说明，经中说'为了极其清净增上意乐'而用'极其'一词，论中也说'菩萨的究竟'。由相续成熟而清净，此处资粮是指福德资粮。智慧资粮已在智慧清净中说明。因此，这是不失坏的因。这是获得广大圆满的因，将如是解释：由缘法界的智慧，因与彼无别故能现见一切而不失坏，由福德不共声闻等故获得殊胜圆满。
宣说一切如来秘密法，即唯是秘密诸法。由境无量故，彼亦无量。不忘失忆念即是受持，此念是彼之器及所依。说'秘密'仅是譬喻，此说明从诸佛闻无量法后能忆持，故称为清净受持闻法。
云何说明知通明净为诸胜解？答：由彼分别故。此亦多是就譬喻而说，如是神通明知是由轻安胜解所分别。天耳天眼是由声光胜解所分别。由极通达故，由善通达故。陀罗尼门即是文字，因为是趣入彼等的方便。彼等文字无差别即前后无违。为知胜义故所作教诫即是无欺，因为能证悟故。因此，由证悟而断除一切我慢，故称为清净无增上慢。
经中说由法界印善印故，云何？胜义为法界，因是一切法中最胜故。缘彼的智即是胜义智及法界智，为此之印即是三相，即共相三。又入律、阿毗达磨、经藏之相，由彼善印。

།དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། གདམས་ངག་གོ་ཞེས་ཚིག་ཁོང་ནས་དྲང་སྟེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སླུ་བར་མི་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་གདམས་ངག་དེ་ཉིད་ཕྱག་རྒྱ་ཡིན་ཏེ། རང་ལ་ངེས་པ་བཞིན་འདོམས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསླུ་བ་མེད་པ་ཉིད་ནི་གང་དག་ལ་འདོམས་པ་དེ་དག་གིས་དེ་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་ཉིད་ཀྱིས་ རིག་པར་བྱའོ།།ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མཐུ་ཡང་ཡོད་ལ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་མཐུ་ཡང་ཡོད་པས་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་མཐུས་ཞེས་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་དོ། །མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་ན་དོན་དམ་པ་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བསྐྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དོན་དམ་པ་ཤེས་པ་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་ཐེ་ཚོམ་མེད་པས་ཤིན་ཏུ་ རྣམ་པར་ངེས་པའོ།།གནས་པ་ཉིད་ནི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་། མཚུངས་པ་དང་ལྡན་པ་དག་གིས་སོ། །སེམས་བསྐྱེད་པ་དེ་ནི་ས་དང་པོར་ཆུད་པ་ཡིན་ནོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཆེན་པོ་རྣམས་སྐྱེ་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ས་བོན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རྒྱུའི་དོན་གྱི་དབྱིངས་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྒྱས་ པའོ།།ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཤད་པ་གཞན་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་ཆེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་གྱི་དངོས་པོར་སྟོན་པར་བྱེད་པའོ། །སྔར་ནི་བྱེ་བྲག་བསྡུ་བ་སྟེ། སེམས་བསྐྱེད་པ་ཉིད་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཡིན་ པས།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སུ་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་ཁྱད་པར་དུ་བརྗོད་པར་འདོད་པའི་དབང་གིས་ཟག་པ་མེད་པ་དག་ཁོ་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་སྲིད་སྒྲུབ་གཞུ་ཐོགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །དེ་དག་གི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་དབྱིངས་བདག་མེད་པ་གཉིས་ཏེ། ། དེའི་ཡུལ་ཅན་ལ་ཡང་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །རྒྱས་པ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་སྟོན་པར་བྱེད་དེ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ལ་སོགས་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་དམིགས་པའི་ཤེས་པ་གཞན་གང་དག་ཡིན་པ་སྟེ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ནི་ཐོས་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཀུན་རྫོགས་པའོ། །ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད ལ་དམིགས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་རྣམས་པས་ཤིན་ཏུ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ནི། སྒྲིབ་པ་གཉིས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་དག་པ་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་ཆོས་ཞེས་བྱ་བར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་ཐེག་པ་ ཆེན་པོའི་གསུང་རབ་ཉིད་བཤད་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་སོ།།དེ་ཉིད་རིགས་ཀྱི་དོན་གྱིས་ན་དབྱིངས་ཏེ་གང་ཞིག་གང་ལས་སྐྱེ་བ་དེ་ནི་དེའི་རིགས་དང་དབྱིངས་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེའི་དོན་མཉན་པ་དང་། བསམ་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་ཆོས་དེས་ཡོངས་སུ་སྦྱངས་པའི་ཕྱིར་ སེམས་བསྐྱེད་པ་དེའི་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བར་བྱ་བའི་ས་ཞེས་བྱའོ།།འདི་ལ་རྒྱལ་བ་ཡོད་པས་ཞེས་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་ཏེ། རྒྱས་པ་ནི་མདོ་ལ་སོགས་པ་མཐའ་ཡས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་མཐའ་ཐུག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་དགེ་བའི་དོན་གྱིས་བསོད་ནམས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཉིད་དུ་སྟོན་པར་ བྱེད་དོ།།འདིར་དབྱིངས་ཀྱི་དོན་ནི་རྒྱུའི་དོན་ཏོ། །ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་བ་ནི་བཤད་མ་ཐག་པ་ཁོ་ནར་ཟད་དོ། །རྒྱས་པ་ནི་བསྐལ་པ་དུ་མར་བསྒྲུབས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིས་ནི་འདི་བསྐལ་པ་དུ་མས་བསྒྲུབས་པའི་བསོད་ནམས་ཀྱིས་བསྐྱེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ། །མི་རྟག་པ་འདུས་བྱས་སྡུག་ བསྔལ་ཡིད་དུ་འོང་བ།འགྲུབ་པ་སྐྱེ་བ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུའོ། །དེར་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་ངེས་པ་སྟེ། མདོ་ལས་ནམ་མཁའི་ཁམས་ཀྱི་མཐས་གཏུགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གིས་བསྟན་ཏོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། དེ་ཉིད་སློབ་དཔོན་གྱིས་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་སྟེ། ཞེས་བསྟན་ཏེ་འདི་སྐད་དུ་ཇི་ལྟར་ ནམ་མཁའ་གོ་ཕྱེ་བའི་སྒོ་ནས་དེས་བསྐྱེད་པའི་གཟུགས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་མང་པོ་དག་གིས་ཀྱང་ཟད་པར་མི་འགྱུར་བ་ལྟར་སེམས་བསྐྱེད་པ་འདི་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ།།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། དེ་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ལ་སོགས་པ་འཕེན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་མཐུན་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་རྣམ་ པར་གནས་ལ།དེ་དག་ཀྱང་སེམས་ཅན་མཐར་ཐུག་པར་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པའི་དབང་གིས་འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་པར་རྗེས་སུ་འཇུག་གོ།

那么这是什么呢？从文字内涵中理解为教诫。正因为如此，所以不会欺骗。或者说教诫本身就是手印，因为如实教导自己的缘故。应当了知不欺骗性是由于那些被教导者能够证悟。
既有禅定的力量也有神通的力量，所以特别说是以神通力。在见道位时所生起的胜义菩提心，由于安住于胜义智慧中，所以无有怀疑而极为确定。
安住性是由俱生和相应而成。这菩提心是入于初地。因为是成为佛陀大法生起之因的种子，所以是因义界。正因如此所以广大。
'又'是另一种解释。关于'法界中广大'，'中'字表示境和有境的关系。先前是总摄差别，即菩提心本身是有漏和无漏诸法生起的因缘，所以说为法界。
现在由于想要特别说明，唯有无漏法才是佛法，就如说'持弓者是事成就者'一样。'彼等之因'是指二无我法界，其所缘境也如是称呼。
说明广大性的原因，即凡夫等对真如所缘的其他智慧，凡夫是在闻法阶段圆满。应知声闻等是缘于真如。
比那些更为殊胜是因为二障对治等的缘故。应当理解为随顺清净之法，而非清净本身称为法。这是大乘经典所说的本质，所以是法。
这以种性义而言是界，因为某法从某处生起，那就是其种性和界。正因如此，由于通过听闻、思维等次第被彼法清净，所以称为彼菩提心所应清净之地。
此中应配合'有胜者'之语，广大是因为经等无量差别而无有边际。又以善义显示为福德之异名。
此中界义是因义。文字组合仅如前述。广大是因为经多劫修成。这表明是由多劫积累的福德所生。
无常、有为、苦、可意，成就是生起的因。于此极为确定，经中以'乃至虚空界'的词句显示。
怎样呢？这就是论师所说的'如虚空'，意思是就像虚空从开放的角度虽然产生众多各种色法也不会耗尽一样，这菩提心也是如此。
怎样呢？因为它能引发无漏的镜像智等，所以安住为等流因，而且由于回向至有情边际的缘故，这些将随顺轮回直至其际。

།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ་ནི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ཞེས་བྱའོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ནི་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་ནས་ལྡོག་གི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་རྒྱུ་ནི་འབྲས་བུ་དག་ སྐྱེས་ན་ཆེས་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པར་འགྱུར་བས་དེ་ལྟར་ན་འདི་འབྲས་བུ་མི་ཟད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ནམ་མཁའི་མཐས་གཏུགས་པའོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།ཕྱི་མའི་མཐའ་ནི་མ་འོངས་པའི་དུས་སོ། །དེའི་མུ་ནི་མཐས་གཏུགས་པ་སྟེ་དེ་རྣམ་པར་འཆད་པའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཐུག་ པ་ནི་གཞོལ་བ་སྟེ།དེ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སེམས་བསྐྱེད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སློབ་དཔོན་གྱིས་འདིར་སྡུག་པ་སྨོས་པ་དང་འགྲུབ་པ་སྨོས་པ་མ་མཛད་དེ། རྟག་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མི་སྡུག་པ་དང་ལྡན་པས་རྣམ་པར་གཅད་པར་བྱ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ དང་།དེ་ཐོབ་པས་འདི་རྒྱུའི་དངོས་པོ་ཡིན་གྱི་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་ངེས་པ་འདི་གཉིས་ཀྱིས་ནི་རིམ་བཞིན་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དང་སྤངས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བརྗོད་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། གོ་རིམས་བཞིན་དུ་འདུས་བྱས་ཀྱི་ རང་བཞིན་གྱི་ཡོན་ཏན་རྣམས་དང་།འདུས་མ་བྱས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྨོས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རྟག་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་ངེས་པར་བརྗོད་མ་ཐག་པས་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཙམ་ཞིག་ཐོབ་པར་བཤད་ཀྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཁྱད་པར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདིས་ནི་གཅིག་ཁོ་ནར་ མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་བཀག་སྟེ།སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་འཁོར་བར་སྐྱེ་བ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ས་ལ་འཇུག་པས་འདི་བརྩོན་འགྲུས་ཆེན་པོ་རྩོམ་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཞུམ་པ་མེད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །ཡང་དག་ པར་འགྲུབ་པ་ནི་འབྲས་བུའོ།།འཇིག་རྟེན་ན་ཡང་གང་ལས་འབྲུ་རྣམས་སྐྱེ་བ་དེ་ཞིང་ཞེས་བྱ་བས་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་འདི་དག་ལ་འབྲས་བུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་འབྲུ་འབྲས་བུར་གནས་པས་ན་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་འདི་དག་ཉིད་ཡིན་ནོ། །ལྷག་མ་ནི་དོན་གོ་བར་ཟད་དོ། །སོ་སོ་སྐྱེ་བོའི་མཚན་ ཉིད་ནི་འཕགས་པའི་ཆོས་མ་ཐོབ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལ།ས་དང་པོ་ལ་མཐོང་བའི་ལམ་སྐྱེས་ནས། དེ་དང་བྲལ་བས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཉིད་ཡིན་ཏེ། འདི་སྐད་དུ་བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ས་ལས་འདས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །གཉིས་པ་ལ་ནི་དགེ་ བ་བཅུ་བསྟེན་པའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་པ་དེ་ལས་བཟློག་པ་ལོག་པར་སྒྲུབ་པ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ།།གསུམ་པ་ལ་ནི་དེ་ཆེས་ཕྱུག་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཐོས་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་སྣང་བ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་དེ་ལས་བཟློག་པ་བརྗེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་མུན་པའི་ ཚུལ་ཅན་ཉིད་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ།།བཞི་པ་ལ་ནི་གང་འདི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ལྷག་པར་གཡོ་བ་དང་བྲལ་བས་གཡོ་བ་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས། དེ་དང་བྲལ་བར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ། །ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པ་ནི་དང་པོ་ཁོ་ན་ལ་སྤངས་སོ་ ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཞེས་སྨོས་ཏེ།དེ་སྐད་དུ་གསུམ་པ་ལས་རྣམ་པར་བརྟགས་པའི་ལྟ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་འདི་ལྟ་བས་བྱས་པའི་འཆིང་བ་རྣམས་ནི་སྔ་ནས་སྤངས་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བཤད་དོ། །དེ་ལ་ཕྲ་བའི་རྣམ་པ་ནི་དགེ་བ་ལ་སོགས་པའི་སེམས་ལ་ཡང་དེ་དང་མི་འགལ་བར་དུས་ཐམས་ ཅད་དུ་གནས་པས་བརྟག་དཀའ་བའི་ཕྱིར་ཏེ།འདི་ལྟར་དགེ་བ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བའི་དུས་ན་ཡང་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་བདག་ལ་ཆགས་པ་དང་། བདག་ཏུ་ང་རྒྱལ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་ཁོ་ནའོ། །རྣམ་པར་བརྟགས་པ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་པས་རགས་པ་ཡིན་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ གྱི་ཡིད་དུ་བྱེད་ཅིང་དེ་སྐྱེ་བའི་ས་བོན་འཇོག་པའི་ཕྱིར་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།རང་གི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་གཞན་ནི་དེ་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དེའི་བརྗོད་པས་བསྒོས་པའི་བརྗོད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་གསུངས་སོ།

正因为如此，如来称为等流因。异熟因产生果报后即消失，而等流因在果报生起后更加增长，因此说此果报无尽，遍及虚空边际。
后际即未来时。其边际即是边际所至，为解释此义故说是涅槃。其所趣即是归向，因为是为了证得彼果而发心，故称其为此。
因此论师于此处未说可爱和成就，因为常住涅槃中无不可爱而应断除之法，且因为通过证得彼果此为因性，而非能生。
应当了知，以此二种决定分别显示世尊的智慧和断德圆满。云何？依次说明有为法的自性功德和无为涅槃，因为刚才所说常住因性决定仅说明获得涅槃，而非涅槃的殊胜。
此中遮止唯一入涅槃，因为为利有情而受生轮回。由于趣入过去、未来、现在诸智慧地，显示此为发起大精进之因，故称无怯弱。
正等成就是果。如世间所说能生谷物者为田，如是此中由于此等中如来智慧之谷实住为果，故此等即是智慧田。其余义易解。
凡夫相即是未得圣法，于初地生起见道后，远离彼故为对治分。如将说'已超凡夫地'等。
第二地中由修习十善而正趣入，与此相违即邪行为对治分。
第三地中说'极富'等，显示闻等义显现，与此相违即忘失，为暗冥性对治分。
第四地中说'远离以萨迦耶见为先的胜动'等，说明远离彼故，彼即为对治分。
说'俱生'是为显示遍计执唯在初地即断。如是在第三地中依遍计执见而说'见所生诸缚早已断除'。
其中细分即是在善等心中亦不相违而恒时安住，故难以观察。即如在生起善等时，由与彼相应故，实有我执、我慢等。
遍计不如是故为粗，因为作意染污意及安立其种子故为能生。
自意作意即是阿赖耶识，如是其他即依彼而说'以言说熏习的言说作意'。

།དེ་ཡང་ དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པ་ཉིད་ཀྱིས་བརྟག་དཀའ་བ་ཉིད་དེ།དེ་ལ་དམིགས་པས་ཀྱང་ཕྲ་བ་ཡིན་ནོ། །རིང་དུ་སོང་བ་ཉིད་ནི་བཞི་པའི་བར་དུ་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་རྒྱུ་གསུམ་གྱིས་ཕྲ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །ལྔ་པ་ལ་ནི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་ནུས་ཀྱང་ ཐབས་མཁས་པས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བར་གནས་པའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་དམན་པས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ།།དྲུག་པ་ལ་ནི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་བྱ་བ་མི་འདོར་བའི་ཕྱིར་ཆགས་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་ ཞེས་བྱ་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པ་མངོན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཕལ་ཆེར་མཚན་མ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་ཉུང་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་མཚན་མ་རགས་པ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ།།བདུན་པ་ལ་ནི་དེ་མ་སྤངས་པར་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ ལས་མཚན་མ་དང་བྲལ་བ་ལ་འཇུག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བས་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་སྤྱོད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།།མཚན་མ་ཆུང་ངུ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ། །བརྒྱད་པ་ལ་ནི་རྒྱ་མཚོར་འགྲོ་བའི་གྲུ་བོ་ཆེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་མཚན་མ་མེད་པར་སྤྱོད་པ་ལ་ ཡང་རྩོལ་བ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ།།དགུ་པ་ལ་ནི་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཐོབ་པ་ཡིན་པས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་མངོན་པར་འདུ་མི་བྱེད་པ་དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ། །བཅུ་པ་ལ་ནི་གསང་བ་ལ་སོགས་ པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྣང་བས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དབང་ཐོབ་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར།དེ་ལ་དབང་མ་ཐོབ་པ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ། །ས་འདི་རྣམས་ཀྱི་ངེས་པའི་ཚིག་དང་། བྱེད་པ་དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་དག་ནི་འཕགས་པ་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་བའི་མདོ་ ལས་ཤེས་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་མངལ་ན་གནས་པའི་གནས་སྐབས་བཅུ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཕྱི་རོལ་སྤྲིས་མར་ཆགས་ལ། ནང་རླན་ཏེ་མར་འདུག་པ་ནི་ནུར་ནུར་པོ་ཡིན་ནོ། །ཕྱི་ནང་གཉིས་ཀ་ཁད་དེ་ཆགས་ལ་ཤའི་དངོས་པོར་མ་རེད་པ་ནི་མེར་མེར་པོ་ཡིན་ནོ། །རྙོལ་རྙོལ་ པོར་འདུག་པ་ནི་ཉོལ་ཉོལ་པོ་ཡིན་ནོ།།ཤར་གྱུར་ཅིང་མནན་བཟོད་པ་ནི་ཤ་མཁྲང་བ་ཡིན་ནོ། །ཤ་སྐྱེས་པ་དང་ལྡན་པས་ཡན་ལག་གི་མཚན་མ་དོད་པ་ནི་ལུགས་དང་མཐུན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནས་མངལ་ན་གནས་པ་དེ་ཕྱིས་མིའམ། དུད་འགྲོ་ལ་སོགས་པ་ཅི་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་བའི་སྔོན་རོལ་ སྲིད་པའི་གཟུགས་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རང་བཞིན་དང་མཐུན་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་འགྱུར་ཞིང་ལྡོག་པས་འགུལ་བ་ནི་ལས་དང་བཅས་པའི་ལུས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཡིན་ནོ། །ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ལུས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ནི་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ཁོ་ནར་ཟད་དོ། །ཆེན་པོ་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པ་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དང་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ།།ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་མ་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་དགག་པ་འདི་གང་ཡིན་ཞེ་ན། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་བཅུ་པོ་འདི་དག་མི་གསུང་བའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་རབ་འབྱམ་ ཞེས་བྱ་བའི་ཡིན་ནོ།།རྒྱལ་བའི་སྲས་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྡིག་པ་ཐམས་ཅད་ལས་བྱང་བ་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཏེ། དེ་སྐད་དུ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། འཚེ་བྱེད་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་ལ། །གང་དག་ཟག་ཟད་ཐོབ་པ་དག་།རྒྱལ་བ་ང་འདྲར་ཤེས་པར་བྱ། །སྡིག་པའི་ ཆོས་ལས་ང་རྒྱལ་བས།།དེ་བས་ཉེར་འགྲོ་ང་རྒྱལ་བའོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །རྒྱས་པར་བྱེད་པས་ན་སྲས་ཏེ། སྨྲས་པ། བུ་ཡིས་འཇིག་རྟེན་ལས་རྒྱལ་བྱེད། །ཚ་བོ་ཡིས་ནི་ཀུན་དགའ་འཐོབ། །ཡང་ཚ་ཡིས་ནི་མཐོ་རིས་ཀྱི། །འཇིག་རྟེན་དུ་ནི་མཆོད་པར་འགྱུར། །འདི་གང་ཞིག་གང་ལས་ སྐྱེ་བ་དེ་ནི་དེའི་རིགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།འདི་ལྟར་རྒྱལ་བ་རྣམས་ལམ་ལས་སྐྱེ་བས་ལམ་ནི་རྒྱལ་བ་རྣམས་ཀྱི་རིགས་ཞེས་བྱའོ།

而且，由于所缘和行相完全不间断的缘故，是难以观察的。其中以所缘而言也是微细的。远行性是由于与第四地相连的缘故。如是应当了知由三种因而微细。虽然在第五地能够证入涅槃，但由于善巧方便而住于利益众生，故小乘的涅槃是其违品。
在第六地，由于成就大悲及不舍弃众生事业的缘故，称为'趣向无著智慧'，即住于般若波罗蜜多而现前，如是等等，为了显示粗相生起较少的缘故，粗相生起是其违品。
在第七地，由于说'不断彼而入无相之身语意业'等，为了显示无相行的缘故，微细相生起是其违品。
在第八地，由于以'如大船入海'等说明无相行亦远离一切功用的缘故，有功用行是其违品。
在第九地，由于已得无碍解，故对众生利益无功用行是其违品。
在第十地，由于宣说通过密法等一切法的显现而获得一切法自在的缘故，未得自在是其违品。
这些地的词义、作用、违品及对治分，应当从《圣解深密经》中了知。
其中，关于'十种胎位'等，外部凝结而内部潮湿的状态是羯罗蓝位。内外两者均已凝结但未成肉质的是頞部昙位。软泥状的是闭尸位。已经坚实且能承受按压的是键南位。具有肉身且肢体相已现的是钵罗奢佉位。
此后，胎中住者后来将成为人或旁生等之前，成为某种有情形态的，即是随顺自性位。由于变化转动而活动的是具业身位。完全成熟的身体状态即是分位。
所谓'三种大'等，是指因、果和自性，依次配对。
关于'善男子'等，此处'未见'的否定词是什么呢？是指'诸佛不宣说这十地的无量佛土'。
'善男子'是指远离一切罪恶的诸佛世尊。如世尊所说：'于诸害敌者，若得漏尽者，应知如我胜，由胜诸恶法，是故胜近敌。'
由于广大故称为子。如说：'子能胜世间，孙能得欢喜，曾孙于天界，将得受供养。'此中，某法从某处生，即是其种性，如是诸佛从道生，故道称为诸佛种性。

།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བརྩོན་འགྲུས་ཤིན་ཏུ་བརྩམས་པ་ལམ་དེ་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལས་རྒྱལ་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་དེ་ རྒྱས་པར་བྱེད།སྐྱོན་མེད་པར་བྱེད་པས་ན་རྒྱལ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ལས་སྐྱེས་པའི་སྲས་དག་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་པའོ། །གང་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཤད་པའོ། །དེ་ལ་ཞལ་ནས་གསུངས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་གཞུང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འདི་སྐད་དུ་ སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ།ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་རྣམས་ལ་ལས་འདི་ལྟ་མ་ཡིན་པར་ཡང་འབྱུང་བ་སྣང་སྟེ། དོན་དང་ཚིག་འབྲུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ནས་གསུངས་པ་མ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །བདག་གིས་ནི་ཞལ་ནས་གསུངས་པའི་གཞུང་མ་ཉམས་པ་ཡིད་ཆེས་པའི་ ལུང་ལས་འོངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་དོན་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ཡིན་གྱི།དེ་ལྟ་བས་ན་ལ་ལ་ལས་འདི་ལྟ་མ་ཡིན་པར་འབྱུང་བ་མཐོང་ནས་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བ་དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ཕྱེའོ་ཞེས་དེ་སྙམ་དུ་བསམ་པར་མི་བྱ་སྟེ། གཞུང་དེ་ནི་ཉམས་པས་ཡིན་གྱི་འདི་ཁོ་ན་ཡང་དག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཆ་གཅོད་པར་ བྱེད་པའོ།།ཞལ་ནས་གསུངས་པའི་གཞུང་མ་ཉམས་པ་གང་གིས་ཤེས་པ་ཞལ་ནས་གསུངས་པའི་དོན་དང་ཚིག་འབྲུ་ཤེས་པ་བདག་གི་བླ་མ་རྣམས་ཀྱིས་དོན་དེ་དམིགས་པ་དེ་ཉིད་གཞུང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་དམིགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་མཚན་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་ རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་རྣམས་ཀྱི་གཞི་དེ་ལས་བྱུང་ཞིང་སྐྱེས་པའི་འདུ་ཤེས་ཀྱི་གཉེན་པོ་སྟེ།དེ་ནི་དྲན་པ་དང་ཡེ་ཤེས་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལས་ཡེ་ཤེས་སྨོས་པས་སྟོན་ཏོ། །འཇིགས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་རྟོགས་པ་ལ་རྣམ་པར་ངེས་པ་ཉིད་ཡིན་པ་དང་། ལྐོག་ཏུ་ གྱུར་ལ་དོན་དུ་གཉེར་བ་ཉིད་བསྟན་ཏོ།།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། ཆོས་མཐོང་བ་དང་ལྐོག་ཏུ་མ་གྱུར་ལ་དོན་དུ་གཉེར་བ་ནི་མི་འཇིགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་འཇིགས་པ་མེད་པའི་རྒྱུ་རྟོགས་པ་སྟོན་པས་འདི་དག་གི་རྟོགས་པ་ལ་རྣམ་པར་ངེས་པ་ཉིད་ཀྱང་བཤད་པ་ཡིན་ལ། ལྐོག་ཏུ་མ་གྱུར་ལ་དོན་དུ་གཉེར་ བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མི་འཇིགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འཇིགས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་ལྐོག་ཏུ་མ་གྱུར་ལ་དོན་དུ་གཉེར་བ་ཡང་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་རྟོགས་པ་ལ་རྣམ་པར་ངེས་པ་ཉིད་དང་། ལྐོག་ཏུ་མ་གྱུར་ལ་དོན་དུ་གཉེར་བ་ཉིད་གཉིས་ལ་ཐ་དད་དུ་བྱ་བ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། རྟོགས་པ་ཅུང་ཟད་ ཙམ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར།བདེན་པ་མཐོང་བ་ནི་རྟོགས་པ་ལ་རྣམ་པར་ངེས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །རྟོགས་པ་ཐོབ་པ་དག་གིས་ཀྱང་བསྟན་པར་བྱ་བའི་དོན་མངོན་སུམ་དུ་མ་བྱས་ཤིང་དེ་དག་དེ་ལ་དོན་དུ་གཉེར་བ་ཡིན་ན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་དོན་མ་རྟོགས་པ་དེ་ལྟ་བུ་དག་ལ་ཡང་བཤད་པ་འབྲས་བུ་མེད་པ་ཉིད་པས་ དེ་བསྩལ་བའི་ཕྱིར་འཇིག་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།ལྐོག་ཏུ་མ་གྱུར་ལ་དོན་དུ་གཉེར་བ་དག་ནི་བསྟན་པ་འདིའི་དོན་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པ་རྣམས་ཡིན་ན། གཞན་ཅི་ཞིག་གི་ཕྱིར་མི་བཤད་ཅེས་བྱའོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ནི་སློབ་དཔོན་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་ཕྱེ་བར་ཟད་དོ། །སྤང་བར་བྱ་མིན་ ཞེས་བྱ་བའི་གནོད་པར་མི་བྱེད་པས་སྤང་བར་བྱ་མིན་ཏེ་ཟོས་ན་གནོད་པར་མི་བྱེད་ཅིང་ལེགས་པར་འཇུག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་དོར་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པས་ན་སྤང་བར་བྱ་མིན་ཏེ། ཟ་བ་ན་འབད་དེ་མི་དགོས་ཀྱི་ཤིན་ཏུ་འཇམ་པའི་ཕྱིར་རང་ལྟོར་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་ གོ།།འདིས་ན་མི་འཆི་བ་འམ་འདི་ཡོད་ན་མི་འཆི་བས་ན་བདུད་རྩི་ཡིན་ལ་འདིས་ཀྱང་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྲོག་འདོར་བར་མི་བྱེད་ལ་འདི་ཡོད་ན་ཡང་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྲོག་འདོར་བར་མི་བྱེད་དེ། གནས་ཡོངས་སུ་གྱུར་པས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་འཐོབ་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དཀའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་ལ་ཤིན་ཏུ་དཀའ་བ་ཉིད་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་རྟོགས་པར་དཀའ་བའི་ཕྱིར་རོ།།མ་འདྲིས་པས་དཀའ་བ་ཉིད་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་ཡིན་པས་མ་གོམས་པའི་ཕྱིར་ཏེ་གོམས་པ་ནི་འདྲིས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ས་དག་ཉིད་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ་ཐོས་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྟོགས་པའི་ རྒྱུ་མཚན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

精进的菩萨非常勤奋修行，那些具有欲望的人也战胜了违逆之分，使佛种广大。由于使之无过失，故称为从诸佛法中所生之子。'彼'是所说。'何者'是解说。关于'从口所说偈颂之论'等，是这样显示的：在这些偈颂中，有些地方也出现不是这样的情况，应当视为不圆满的义理和文字，并非佛说。我是依据可信的、未被损坏的口传教法，对其义理作了分析。因此，即使看到某些地方与此不同，也不应认为应当按照所见来分析，应当判定那是由于传承有损坏，唯有这个才是正确的。
未被损坏的口传教法如何得知？是依据了解口传义理和文字的我的诸位上师所指出的那个义理就是论典。缘于真如的智慧因为无相，所以是烦恼分别念所依之处所生起的想的对治，这是由'具足正念和智慧'这句中提到智慧而显示的。'无畏'这句显示了对证悟的确定性以及对隐密义理的追求。
怎样呢？见法和对不隐密的追求是无畏的，这是通过显示无畏的因证悟而说明了他们对证悟的确定性，又因为对不隐密的追求就是无畏，所以'无畏'这句也说明了对不隐密的追求。其中对证悟的确定性和对不隐密的追求二者有什么区别呢？因为获得了少许证悟，见到真谛是对证悟的确定性。即使是已获证悟者，如果对所应显示的义理未能现证而追求，对于这样未了解所应显示义理的人来说，解说也将无果。
为了赐予这个，所以说'无畏'，对不隐密的追求者是现证此教法义理的人们，为何不对他们解说呢？其余的已由论师自己分析完毕。'不应舍弃'是指不会造成损害而不应舍弃，意思是食用不会造成损害而能善巧进入。另一方面，因为不是应当抛弃的，所以不应舍弃，意思是食用时不需要费力，因为极其柔软所以自然下肚。
因为这个不死或有这个则不死，所以是甘露，这个也不舍弃正法命，有这个也不舍弃正法命，意思是依止圆满转变而获得法身。关于'难'等，极其困难是因为本性难以理解。因不熟悉而困难是因为是无漏的而未熟习，熟习即是熟悉。诸地本身是因，是闻等次第作为菩萨证悟的因相之故。

།དེ་དག་བཤད་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བསྟན་པའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ཇི་ལྟར་ན་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ལ་དེ་རྣམས་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། ཐ་དད་པར་བརྗོད་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། མདོ་སྟོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་འདྲ་བས་ཉེས་པ་མེད་དོ། །བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ ཤེས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པའི་མངོན་སུམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པར་འདོད་ན།དེ་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྒྲར་བརྗོད་ཅེ་ན་དེའི་ཕྱིར་ཁམས་གསུམ་པའི་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དོན་དམ་པའི་དངོས་པོ་མངོན་སུམ་དུ་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དག་ ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ།།རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་བྱུང་བའི་སེམས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གང་གི་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡང་ཡོངས་སུ་མ་སྤངས་པར་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བས་ཀྱང་རྟོགས་པར་དཀའ་བའི་ཕྱིར་ཕྲ་བས་ན། གང་གི་ཡང་ཞེས་བྱ་ བ་སྨྲས་སོ།།དེ་ལྟར་དོན་ཟབ་པ་དེ་ཇི་ལྟར་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བརྗོད་ནུས་པ་དེ་བཞིན་དུ་བཤད་ཀྱང་དཀའ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །ཇི་ལྟར་དེ་བཞིན་དུ་བཤད་ཀྱང་དཀའ་ཞེ་ན། འགྲོ་བས་ཐོས་ན་དེར་ནི་རྨོངས་པར་འགྱུར། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། གཞུང་འདི་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་ཚིག་འདི་ཁོ་ན་ལ་འཇུག་ པའི་ཆེད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།བརྗོད་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱིས་བ་མེན་རི་མོར་བྲིས་པ་བཞིན་དུ། དོན་དམ་པའི་དངོས་པོར་བརྗོད་པར་ཟད་ན་བྱིས་པ་རྣམས་ནི་དེ་ཁོ་ན་མ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་སྒྲ་ཙམ་ལ་སོ་སོར་འབྲང་ཞིང་སྒྲས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པའི་དངོས་པོ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་ པས་ན་དོན་ལ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་དུ་འཛིན་པ་ཞེས་བྱའོ།།གང་དུ་སེམས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཀྱི་འབྲུ་སྐྱེ་བའི་གནས་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ནང་གི་ཕུང་པོ་རྣམས་ནི་ས་ཡིན་ཏེ། འབྲུའི་ས་བཞིན་ནོ། །གང་དུ་དེ་རྒྱུ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཟིན་པ་དང་། མ་ཟིན་པ་དག་ལ་དམིགས་པ་ ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཐོགས་པ་མེད་པར་རྒྱུ་བས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ས་ཡིན་ཏེ།རྒྱལ་པོའི་ས་བཞིན་ནོ། །ཡང་ན་འདིས་ནི་སྔར་བཤད་པ་བས་མཆོག་ཡིན་པ་ཁོ་ནར་སྟོན་ཏེ། འདི་ལྟར་[(]ཤས་[,]ཤེས་[)]རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་སྐབས་ནས་སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པས་ཀྱང་རྣམ་པར་འཕྲུལ་པ་ ཆེན་པོར་འབྱུང་ངོ་།།ལོ་མ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཚིག་ཟུར་གྱིས་ན་ལོ་མ་ལ་རླུང་སྣང་ངོ་ཞེས་བཤད་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། དེ་ནི་མི་རུང་སྟེ་རླུང་ནི་རྟག་ཏུ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མིག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པས་གཡོ་བའི་ལས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །འདི་སྐད་དུ་ཁོ་བོ་ ཅག་གིས་ལོ་མ་ལ་མིག་གིས་དམིགས་པར་བཤད་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི་འགུལ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྟགས་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་མཐོང་སྟེ་ཡོད་པར་རྟོགས་པར་ནུས་སོ།།ནམ་མཁའ་འབའ་ཞིག་ལ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །བཤད་པ་ནི་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ ཕྱིར་ལ།བརྗོད་དུ་མེད་པ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དང་གློ་བུར་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཇི་ལྟར་ཡང་མཉན་པར་ནུས་ན་དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འདི་སྐད་དུ་ཡེ་མཉེན་པར་མི་ནུས་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི་འོན་ཀྱང་སྲ་བ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་སེམས་བརྟེན་ པོར་གཞག་པར་བྱས་ཤིང་ཆོས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་ཡང་ཤེས་པར་བྱས་ནས་མཉན་པར་ནུས་སོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་མཉན་པར་སྲིད་དོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།འདུན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འདོད་པའི་ལུང་ཐོས་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཐབས་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ཀུན་ཏུ་རྟོགས་ པ་སྟེ་རྟོགས་པ་དོན་དུ་གཉེར་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཡིན་གྱི།ཐོས་པ་མང་པོ་རྙེད་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་ནི་མ་ཡིན་པས་འདུན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པའོ། །དེ་ཡང་མདོ་ལས། ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་སྦྱངས་པ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་དག་ལ་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ཐོས་པ་ འཐོབ་པའི་ཐབས་འདོད་པའི་མཚན་ཉིད་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་སྦྱངས་པ་ཡོད་པས་སོ།

由于这些是所说的本体，故非教法的自性，那么为何说在分别中宣说这些呢？因为欲说差别，如同说'讲经者'一样，故无过失。
若认为由修所生的智是瑜伽现量故无分别，那么为何说为分别语呢？为此说'三界'，表明由于不能现见胜义事物，故一切有漏皆是分别。
所说'任何异熟所生心的差别'是指异熟善、不善及无记皆未断除而生起，因难以了知故微细，因此说'任何'。
如是深义，即使如实宣说亦难于世俗中表达。为何如实宣说亦难呢？说'众生闻之则迷惑'，应知此文仅适用于此偈颂文。
如同以言说世俗画牦牛图像般，若仅以言说胜义事物，则愚者因未证实相而执著于声音，推度所诠假立事物，故名为如言取义。
所说'心异熟处'，由于是心种子生处，故内蕴为地，如种子地。'彼所行处'，由于缘取有执受无执受故无碍而行，一切法为地，如王地。
或者此说明较前所说更为殊胜，如是由般若波罗蜜多信解行位生起，生得亦能成就大神变。
关于'如叶'等，难道不是以词义说'见风于叶'吗？此说不应理，因风恒为比量故非眼境，因此说'由动作'。此说我等并非说叶为眼所缘，而是由动等相正见，能知有风。虚空则不如是。
所说是遍计所摄故，不可说是圆成实故，是其非自性及客性。
若问如何能闻，'如是'等是说并非完全不能闻，而是以二种坚固安立心，并了知法无自性后则能闻。
关于'意乐清净'等，凡是获得所欲闻法的方便，皆是为求了解义理，而非为求多闻，故意乐清净。经中亦说'遍寻思极为清净'，因为彼等具有无颠倒闻法方便欲求相的极为清净寻思。

།དེ་དེ་ལྟར་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ཐོས་པ་དོན་དུ་གཉེར་བ་ནི་དེ་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་རྣམས་དང་མཐུན་པའི་ལུས་དང་ངག་གི་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་མཉེས་པར་བྱེད་པས་ན་ཀུན་དུ་ཚོལ་བ་ཡོངས་ སུ་དག་པའོ།།དེ་ཡང་མདོ་ལས་སྤྱད་པར་བྱ་བ་ཤིན་ཏུ་སྤྱད་པ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་དག་ལ་སྤྱད་པར་བྱ་བ་སྟེ་དེ་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བརྟེན་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཤིན་ཏུ་སྤྱད་པ་ཡོད་པས་སོ། །དེ་དེ་ལྟར་མཉེས་པར་བྱེད་པ་ལྷུར་ལེན་པ་ན་དགེ་བའི་ བཤེས་གཉེན་དེ་དག་ལས་ཐོས་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་ཅིང་མ་ཉམས་ལ་དེ་ཡང་མང་པོ་ཡིན་གྱི་ཉུང་ངུ་མ་ཡིན་པ་དེ་ཡུན་རིང་པོར་ཏེ་ལོ་འགའ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་ཚེ་འགའ་ཡང་མ་ཡིན་པར་འཛིན་པས་ན་ཐོས་པ་འཛིན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པའོ།།དེ་ཡང་འགའ་ལས་མ་ཡིན་གྱི་ཚད་མེད་པ་དག་ལས་འོངས་པས་ན་མང་ པོ་ཡིན་ལ་ཡུན་རིང་པོར་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་རིག་པར་བྱའོ།།དེས་དེ་ལྟར་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ཐོས་པ་བཟུང་ནས་སྨོན་ལམ་གྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་སྐྱེ་བ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར། ཡང་དག་པའི་ཐོས་པ་མ་ལུས་པ་ཡང་དག་པར་གཟུང་བའི་དྲན་པའི་ཁྱད་པར་འཐོབ་པས་ན་སྐྱེ་བས་ འཐོབ་པ་ཡོངས་སུ་དག་པས་ཀྱང་ལུང་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ཡང་མདོ་ལས་ཚོགས་ཤིན་ཏུ་བསྩགས་པ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ། སྔ་མ་ནི་ཐོས་པ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་སུ་བཤད་དོ། །འདིས་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་སོ། །དེ་དེ་ལྟར་ཐོས་ པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ཤིང་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་གནས་སྐབས་ན་རྟོགས་པའི་སྦྱོར་བའི་ལམ་ལ་གནས་པ་ནི་ལུས་དང་སེམས་དབེན་པའི་ཕྱིར་འདོད་པ་ཆུང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དུ་མ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཞིང་ལུང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཕྱིར་སྦྱོར་བ་ཡོངས་སུ་དག་པ ཞེས་བྱའོ།།དེ་ཡང་མདོ་ལས་ཡོན་ཏན་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་ཞུགས་ན་ཐེ་ཚོམ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་ཡིད་གཉིས་དང་ནེམ་ནུར་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་རྟོགས་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་བརྗོད་དོ། །དེའི་འོག་ཏུ་བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པས་རབ་ཏུ་མི་རྒྱུ་བ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་འདིས་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤང་བར་བྱས་ནས། མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་ནུས་ཀྱང་སྙིང་རྗེ་དང ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་དམན་པ་ལས་འདས་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐོབ་པ་ཁྱད་པར་ཅན་འདོད་པས་ན་ཆོག་པར་འཛིན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ཡང་མདོ་ལས། ལྷག་པའི་བསམ་པ་དང་མོས་པ་ལ་རབ་ཏུ་གནས་པ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་རབ་ཏུ་གནས་པའི་བསམ་པ་དང་མོས་པ་ཡོད་པས་སོ། །དེ་ལྟ་བུ་དེ་དག་རང་གི་ཤེས་པའི་སྟོབས་ཁོ་ནས་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕྱིར་གདམས་ངག་སྦྱིན་པར་བྱེད་པས་ན་གདམས་ངག་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་ལ་གཞན་ལ་རག་མ་ལུས་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཞེས་བྱའོ། །སྣོད དུ་མི་འགྱུར་བ་སྐལ་བ་དང་མི་ལྡན་པའི་རྣ་ལམ་དུ་གྲག་ན་གཞན་ལ་མི་མཛེས་པར་སྤོང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཉེས་པ་སྟོན་ཏོ།།རབ་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཡན་ལག་སྟེ་བོད་པའི་ཚིག་ལོགས་ཤིག་ཡིན་ནོ། །དམ་པ་དྲི་མ་མེད་པའི་བློ་ཉིད་ནི་སློབ་དཔོན་གྱིས་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་མཛད་དེ། དེ་ལ་ཉན་ཐོས་ ལ་སོགས་པ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་དམ་པ་ཉིད་དོ།།ཉོན་མོངས་པའི་དྲི་མ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་དྲི་མ་མེད་པ་ཉིད་དེ། ཟག་པ་མེད་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །བརྗོད་ན་ལེགས་བརྗོད་སྤོབས་པ་མཐའ་ཡས་པ། །ཞེས་བྱ་བ་འདིའི་འགྲེལ་པ་ནི་དྲིས་པ་ལུང་བསྟན་པ་ལ་རིགས་པའི་ སྤོབས་པ་ཉིད་ཟད་མི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། ལེགས་བརྗོད་ནི་འགྲེལ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རིགས་པའོ། །མཐའ་ཡས་པ་ནི་ཟད་མི་ཤེས་པ་སྟེ་མཐའ་ཐུག་པ་མེད་པའོ། །བརྗོད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྐྱོད་ན་སྟེ། གཞན་དག་གིས་གླེངས་ཤིང་དྲིས་ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། འདི་ཡང་དྲིས་པ་ལུང་བསྟན་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བས་འགྲེལ་ཏོ།

如是不颠倒的闻法追求者，以令身语行为悦意善知识，故是遍求清净。此亦如经中所说'极善修习所修'，此等是所修，即依止开示善知识等相极善修习故。如是专心致力于悦意，从彼等善知识处获得不颠倒无损之闻法，且其数量众多而非少量，长时间持有，非仅数年亦非仅一世，故为持闻清净。
应知此非从一处而来，乃从无量处而来，故为众多且为长时。如是持得不颠倒闻法后，以殊胜愿力获得殊胜生处，得一切正闻圆满正持之殊胜念力，故以生得清净亦名为教法清净。如经中所说'极积资粮'，前者说为持闻之智慧资粮，此为福德资粮。
如是圆满闻法并住于顺决择分位时，安住于现观加行道者，以身心远离故具足少欲等诸多功德，以教法一切种清净故名为加行清净。如经中所说'具足无量功德'。入见道时，以断除疑惑故，远离犹豫迟疑，此说明证悟清净。
其后于修道中，断除一切烦恼及随烦恼相之烦恼，以无烦恼故名为不为烦恼所转清净。其后虽能断尽一切烦恼而证涅槃，然以具足悲智故超越小乘，欲求殊胜菩萨果位，故名为知足清净。如经中所说'安住增上意乐'，此具有安住大乘之意乐故。
如是彼等仅以自知之力为无师智故能予教诫，故名为不依他教授随教清净。若于非法器无缘者耳闻则示现舍弃不悦等过失。'最胜'是支分，是另一称呼语。
上师解释'清净无垢智'，于此超胜声闻等故为殊胜，以离一切烦恼垢故为无垢，显示为无漏性。'若说善说辩才无边际'之释为'于问答授记具无尽理辩才'。云何？善说为释故为理。无边际为无尽，即无终际。'若说'即若动，谓若他人提及询问之意。此亦以'于问答授记'而释。

།སྙན་ཞིང་མཆོག་ཏུ་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ཡི་གེ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཉིད་ཇི་ལྟར་བསྟན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། སྙན་པ་དང་རྒྱ་ཆེ་བ་ཉིད་གཉིས་ཏེ་དེ་ལ་སྙན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྙན་པའོ། །རྒྱ་ཆེ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མཆོག་ཏུ་བྱུང་བའོ། །དམ་པའི་དོན དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཉིད་ཡིན་པར་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ།།དྲན་པ་ཁོ་ན་ལ་འདིར་གནས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་དྲན་པ་དང་འཛིན་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཞེས་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བསྟན་ཏེ་སྟོབས་བཞིན་ནོ། །འདི་ལྟར་དད་པའི་དབང་པོ་དེ་ཉིད་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལས་ངེས་ པར་རྒྱལ་ཏེ།མཆོག་གི་གནས་སྐབས་སུ་གྱུར་པ་ལ་སྟོབས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་དྲན་པ་དེ་ཉིད་ཉན་པའི་གནས་སྐབས་ན་ནི་ལེན་པ་ཡིན་ལ། དུས་ཕྱིས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ནི་འཛིན་པ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་ཡུལ་གྱི་བྱེ་བྲག་གིས་དེ་སྐད་བཤད་དེ། སྒྲ་མི་བརྗེད་པ་ནི་ ལེན་པ་ཡིན་ལ།དོན་མི་བརྗེད་པ་ནི་འཛིན་པ་ཡིན་པས་ཐོས་པ་དང་བསམ་པའི་གནས་སྐབས་དག་དང་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །སྟོབས་བཅུ་དང་ལྡན་པའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་སྟོབས་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་འཐོབ་པ་ནི་རྟོགས་པ་དང་རྙེད་པའོ། །བསམ་པ་རྣམ་དག་པ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་ལ་འཇུག་པ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་སྟེ།དེ་ཉིད་རྟོགས་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་དག་གིས་སམ་འདི་དག་ཏུ་དོན་རྣམ་པར་བརྗོད་པས་ནི་རྣམ་འབྱེད་ནི་བསྟན་པའི་བདག་ཉིད་དག་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དེ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པས་བཤད་པ་མཛོད་ཅེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །རྒྱགས་པས་ན་ཆོ་ རིགས་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རང་གི་ཆོས་རྣམས་ཁོ་ན་ལ་སེམས་ཀུན་དུ་ཆགས་ཤིང་ཆོས་ལ་ནན་ཏན་མི་བྱེད་པས་ན་ཆོས་ལ་གུས་པར་མི་འགྱུར་བར་རིག་པར་བྱའོ།།ང་རྒྱལ་གྱིས་ནི་དེ་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བསྙེན་བཀུར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་སྨྲ་བ་ལ་ གུས་པར་མི་འགྱུར་རོ།།ལྟ་བས་ནི་བདག་དང་བདག་གི་བ་ལ་སོགས་པར་ལོག་པར་རྟོག་པས་ཡང་དག་པའི་ལམ་ལས་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ། །ཐེ་ཚོམ་ནི་འདི་ཅི་ལྟ་ཡིན་ནམ་མ་ཡིན་ཞེས་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་རྣམས་ལ་ཡོན་ཏན་གྱི་སྒོ་ནས་མི་མོས་ཏེ་ ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདིས་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་འདི་དག་གི་གཉེན་པོ་སྤྱོད་པ་དང་།སྤངས་པ་དག་བསྟན་ཏོ། །ལྷག་མ་ནི་གོ་སླའོ། །བདེ་གཤེགས་རྣམས་ཀྱི་བགྲོད་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སྟེ། འགྲོ་བར་བྱ་བའི་དོན་གྱིས་བགྲོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནི་དེའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ས་རྣམས་ བཤད་པ་དང་བསྟན་པར་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་དེ་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།སའི་ཁྱད་པར་མ་ལུས་པ་ཐམས་ཅད་བཤད་པར་མཛོད། །ཅེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་བྱིན་རླབས་མཛད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཡན་ལག་གོ། །ཚིག་གཞན་དག་གིས་བྱིན་གྱི་རླབས་བྱེ་བྲག་ཏུ་འབྱེད་པས་ན་ཉེ་བའི་ཡན་ལག་ གོ།།སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་དེ་ལ་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་མཛད་པས་ན་གཞི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་ལ། འབྲས་བུ་ཆོས་སྨྲ་བ་ཡིན་པས་ན་འབྲས་བུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་ནོ། །ལྷ་དང་མིའི་ནང་ན་མཆོག་རྣམས་ཀྱིས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡང་དག་པར་བསྟན་པའི་ ཕྱིར་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བར་སྨོས་པས་ཉེ་བའི་ཡན་ལག་ཀྱང་ཡིན་ལ་མི་མཉམ་མཉམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རང་གི་ཁྱད་པར་ལ་ལྟོས་ནས།ཁྱད་པར་གྱི་གཞི་ཉིད་དུ་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡན་ལག་ཀྱང་ཡིན་ནོ། །མི་མཉམ་མཉམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྷག་མ་ནི་དེའི་ཉེ་བའི་ཡན་ལག་ཁོ་ན་ ཡིན་ཏེ།ཚིག་གཞན་གྱིས་བསྟན་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྟག་ཏུ་ཁྱད་པར་གྱི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚོགས་རབ་མཐའ་ཡས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིའི་འགྲེལ་པ་ནི་རིས་བདུན་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། བསྙེན་གནས་པའི་སྡོམ་པ་མ་གཏོགས་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་རྣམ་པ་བདུན་ནོ། །རྒྱ་མཚོའི་ཆུ་ནང་གནས་ གྱུར་ཏམ།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངན་འགྲོའི་མི་ཁོམ་པར་སྐྱེས་པ་དེ་སྟོན་པར་བྱེད་པའོ། །བདེ་འགྲོའི་མི་ཁོམ་པར་སྐྱེས་པ་ནི་འོད་གསལ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཏེ་མེས་འཇིག་པའི་རྩེ་མོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། བསྲེགས་པའི་བསྐལ་ཚེ་འཕོས་ན་ཡང་། ཞེས་གསུངས་སོ། །ཚིགས་སུ་ བཅད་པ་ལྔ་པ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ།

如何通过'悦耳且最为殊胜'这句话来说明文字圆满呢？答：悦耳和广大两种，因为悦耳所以称为悦耳，因为广大所以称为最为殊胜。'具有殊胜义理'这句话是指义理圆满，因为容易理解所以不作解释。
此处仅就位置的差别而言，以记忆和持守两者来说明两种形式，如同力量一样。就像信根战胜违品而达到最胜状态时称为力量，同样在此处，记忆在听闻阶段是领受，后时达到最胜状态是持守。另一种解释是依据对境的差别而说，不忘失声音是领受，不忘失义理是持守，这与闻思阶段的次第相对应。
获得具有十力的诸佛世尊的力量，就是证悟和获得。'清净意乐'是指显示入地，这就是证悟。通过这些或在这些中宣说义理，则显示分别仅是教法的本质，应当理解为'请以无碍解说'。
由于骄傲，对种姓、容貌等自身的法生起执著，不精进于法，应知不会对法生起恭敬。由于我慢，不恭敬开示法的善知识，因此不会对说法者生起恭敬。由于见解，对我和我所等产生错误分别，会退失正道。由于怀疑，对'这是如此还是不如此'产生疑惑，对佛陀不可思议的法不会从功德方面生起信解。这个偈颂依次显示了这些的对治修行和断除。
其余容易理解。诸如来的所行即是菩提，因为是应当趣向的意义所以是所行。这是通过已说和将说的诸地作为其因，因此为了完全显示这些，请'详细解说一切地的特征'。
'于此加持'是支分。其他词句分别说明加持的特征，所以是随支分。因为诸佛对此作加持，所以是基础圆满；因为果是说法者，所以是果报圆满。
'天人中最胜者'这句话是为了完全显示基础圆满而特别提及，所以既是随支分，又因为依靠自身特征而成为特征之基的主体，所以也是支分。'无等等'等其余部分仅是其随支分，因为通过其他词句的显示而永远是特征的本质。
'无量广大众'的解释是'七众'，即除了近住戒之外的七种别解脱戒。'或住海水中'是显示生于恶趣无暇之处。生于善趣无暇处是指光音天等，因为是火劫的顶点。因此说'若于烧劫时迁移'。第五偈容易理解故未作解释。

།དེ་ལ་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། ཆོས་འདི་ཐོས་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་དད་པ་ལ་སོགས་པའི་བསོད་ནམས་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། སྤོང་བའི་ཕྱིར་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་སྐྱེ་བས་དེ་དག་གིས་འདི་ཐོས་ཀྱང་མ་ཐོས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་དགོངས་པའོ། །ཕྱོགས་བཅུར་རྣམ་ པར་བལྟས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཕྱོགས་བཅུར་རྣམ་པར་བལྟ་བས་ནི་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་ན་བཞུགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་རྗེས་སུ་དྲན་པར་བྱས་ནས་དེ་དག་གི་མཐུས་བཤད་པར་བྱའི་རང་གི་མཐུས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ང་རྒྱལ་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ།།འཁོར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ཐམས་ཅད་ལ་ རྣམ་པར་བལྟ་བས་ནི་ཉེ་འཁོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཐམས་ཅད་ལ་སེམས་སྙོམས་པར་བཤད་པར་བྱའི་གཅིག་གི་ངོར་བལྟས་ན་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ།།དེ་ལྟར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདིའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཕྲ་བ་ཉིད་རྣམ་པ་གཉིས་ནི་གོང་དུ་ཤེས་དཀའ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ བཤད་པའི་དུས་ན་ཕྲ་བ་ཉིད་དང་།ཐོབ་པའི་དུས་ན་ཕྲ་བ་ཉིད་བཤད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཚིག་གིས་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ཡང་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་དེ་ལ་དམིགས་པ་དེ་ལ་ཡིན་ལ་དེ་ཡང་བརྗོད་པའི་ཡུལ་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པ་ཡིན་ནོ། །ཅི་དེ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་འཇུག་པ་ལ་བརྟེན་པ་ཉིད་གཅིག་གམ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།འཇུག་པ་ནི་འཁོར་བར་འགྱུར་བས་འཁོར་བ་ཡིན་ནོ། །སྨྲས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་དུས་གསུམ་རྣམས་ལས་གྲོལ་བ་ཡིན་ནོ། །ཡེ་ཤེས་འདུས་བྱས་སྐད་ཅིག་མ་སྟེ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ནམ། དེ་ཇི་ལྟར་དུས་གསུམ་ རྣམས་ལས་གྲོལ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་གནས་གྱུར་པ་རྟག་པ་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ་གནས་གྱུར་པ་རྟག་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དེ་འདིའི་གནས་ཡིན་པས་ན་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ལ་དོན་ནི་དུས་གསུམ་ལས་གྲོལ་བའི་གནས་ཅན་ལ་དུས་གསུམ་ལས་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱ་ བ་འདི་ཡིན་ནོ།།དེ་ནི་བསམ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་པ་ལས་བྱུང་བའོ། །སེམས་ཀྱི་ལམ་ཞེས་སྨོས་པས་ནི་སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པ་སྟོན་པར་བྱེད་དེ། དེ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་དུས་མཉམ་པ་ཁོ་ནར་འཐོབ་པའི་ཕྱིར་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་ལམ་དུ་གྱུར་པའི་ ཕྱིར་དེ་སེམས་ཀྱང་ཡིན་ལ་གཞན་དག་གི་ལམ་ཡང་ཡིན་པས་སེམས་ཀྱི་ལམ་མོ།།ཡང་ན་སེམས་རྣམས་ཀྱི་ལམ་ཡིན་པས་སོ། །སེམས་ཀྱིས་མི་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་གསུངས་པའོ། །ཡིད་ཀྱི་བསམ་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ ཤེས་པའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་གསུངས་པའོ།།ཉེས་དམིགས་རྣམ་པ་ལྔ་ཡོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གལ་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་གཟོད་མ་ནས་ཞི་བ་མ་སྐྱེས་པ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ་ཞེས་སྒྲ་ཇི་བཞིན་ཁོ་ནར་བཟུང་ན་དེའི་ཚེ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ ལ་དད་པ་དང་།དང་པོ་དང་མོས་པ་ཆེན་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་མེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་མོས་པའི་གནས་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཉེས་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་དེ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པ་རྩོལ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ཉམས་པར་འགྱུར་བས་རྩོལ་བ་ཉམས་པར་འགྱུར་བའི་ཉེས་པ་ཡིན་ནོ། ། དེའི་ཕྱིར་སྒྲ་ཇི་བཞིན་ཁོ་ནར་བཟུང་ན་གཞན་ལ་ཡང་བསླུས་པར་འགྱུར་ཞིང་སྟོན་པ་ལ་ཡང་སྐུར་པ་འདེབས་པ་དང་། ཆོས་ཀྱང་སྤོང་བར་བྱེད་དོ། །ལྷག་མ་ནི་གོ་སླའོ། །སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པ་དག་སྟོན་པར་བྱེད་དེ། དེ་དག་ནི སེམས་ཀྱང་ཡིན་ལ་གཞན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་གིས་རྫོགས་པར་མི་བྱེད་ཀྱི།བསམ་པ་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་རྫོགས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་གདམས་ངག་གིས་རྫོགས་པར་གསུངས་སོ། །གདམས་ངག་ནི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་འདི་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེའི་སྤྱོད་ཡུལ་ ནི་ཡུལ་ཏེ།དེས་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་དོན་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ནི་རང་གིས་རིག་ཀྱང་བརྗོད་པར་མི་ནུས་པས་དམིགས་པ་ཞེས་བྱའོ།

其中意义是这样的：由于没有从听闻此法而生起的信心等功德，以及由于要断除，所以生起非功德，因此他们虽然听闻此法，但实际上等同于未听闻，这是其密意。
'观察十方'中，以观察十方表明忆念十方一切佛陀，依靠他们的加持而宣说，而不是依靠自己的力量，这表明无有我慢。以观察整个眷属圆满表明无有亲疏之别，平等对待一切而宣说，而不是只看一人的面子，这是其含义。
'如是此偈颂'等，其中两种微细性，即如上文所说'难知'等，在解说时的微细性和证得时的微细性。由于缘于言语不可表达之境，故称其为如是，即缘于彼境，而彼境超越一切言说之境。
'岂是'是指是否仅仅依止于流转，流转即轮回而成为轮回。答曰不是，因为已解脱三时。智慧虽是有为刹那，是缘起，为何说解脱三时呢？因此说'由住于转依常故'，转依常即是真如之相，这是其所依，故如是说。其中意义是，以解脱三时为所依，故称为解脱三时。
'彼思及'是指由思维而生。说'心之道'表示生而获得，因为那是与生俱得，作为一切加行所生之前行，成为道路，既是心又是其他之道，故称心道。或者说是诸心之道。
'心不知'是说非耳识境界。'非意所思'是说非意识境界。
'有五种过患'等，若执著一切法本来寂静、未生、自性涅槃之如是言说，则于大乘法之信心、最初胜解等将不复存在，故是非胜解处之过患。因此，为获得彼而发起的精进也将衰退，故是精进衰退之过患。因此若如是执著言说，将欺诳他人，且诽谤佛陀，也将舍弃正法。其余易解。
以'心行境'之声表示闻所生等智慧，彼等既是心又是他人之行境，故非由彼等圆满，而是由清净思维之智慧圆满，这是以教诫而说圆满。教诫即是此法门。其行境即是境，称为通达所诠义之智慧。虽然是自证但不能言说，故称为所缘。

།ཚོགས་བསྩགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཉིད་ཀྱི་གཞིར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ ཚོགས་པ་ཡིན་ཏེ།ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱང་ལེགས་པར་བྱས་ཚོགས་ཀྱང་ལེགས་པར་བྱས་པ་ཞེས་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་རོ། །འཁོར་ནི་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཡིན་པར་བཟུང་སྟེ། དེ་ཡང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པ་དང་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་བཞིན་དང་། གཞན་ཡང་དེའི་རྒྱུ་གང་ཡིན་ པའོ།།འདི་སྐད་དུ་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་འཁོར་ལེགས་པར་བྱས་ཤིང་དག་པས་ན་ཚོགས་བསྩགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །མདོ་ལས་ནི་ཚོགས་ཤིན་ཏུ་བསྩགས་པ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ཀྱང་ལེགས་པར་བྱས་འཁོར་ཀྱང་ལེགས་པར་བྱས་པ་ ཞེས་འདིར་ཡང་གོང་མ་བཞིན་དུ་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་རོ།།དེའི་འཁོར་ནི་ལུས་དབེན་པ་དང་སེམས་དབེན་པ་དང་། འདོད་པ་ཆུང་བ་ཉིད་དང་། ཆོག་ཤེས་པ་དང་། འཚོ་བ་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་མདོར་ན་ཡན་ལག་ཇི་སྙེད་ཀྱིས་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྐྱེ་བ་དེས་ཐམས་ཅད་འཁོར་ཡིན་ ནོ།།ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ཇི་ལྟར་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། དམིགས་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་སྐབས་ཡིན་པས་ཞེས་གཏན་ཚིགས་སྟོན་པར་བྱེད་དེ། དམིགས་པ་ཡུལ་ལ་སྤྱོད་ཅིང་རྒྱུ་ལ་འཇུག་པས་དེའི་སྐབས་ཡིན་པས་དེ་ལ་ལྟོས་ནས་དེ་རྒྱུ་མཚན་དུ་བྱས་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། འདི་ ལྟར་དེའི་དབང་གིས་ན་སེམས་དམིགས་པ་གཞན་དག་བོར་ནས་གཅིག་ཁོ་ན་ལ་སྤྱོད་ཅིང་རྒྱུའོ།།མདོ་ལས་ནི། སྤྱོད་པ་ཤིན་ཏུ་སྤྱད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་དང་། གོང་མའི་ཚོགས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་འཁོར་ལ་ཡང་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། གྲོང་གི་ཉེ་འཁོར་ལ་གྲོང་གི་སྒྲར་ བརྗོད་པ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་དག་གིས་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་ཡུན་རིང་མོ་ཞིག་ནས་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་དུ་མ་མཉེན་པའི་ཕྱིར་བསྙེན་བཀུར་བྱས་པ་ཡིན་པས་བསྩགས་པ་སྟེ་མདོ་ལས་སངས་རྒྱས་བྱུང་བ་རྣམས་ཤིན་ཏུ་བསྙེན་བཀུར་བྱས་པ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་དེ་ དག་ལས་ཐོས་ནས།བསམ་པ་ལས་བྱུང་བས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལེགས་པར་རྟོག་པར་བྱེད་དཔྱོད་པར་བྱེད་པས་ན་ཡོངས་སུ་བསྡུས་པ་བསྩལ་བ་ཡིན་ཏེ། མདོ་ལས་ནི་ཆོས་དཀར་པོ་ཤིན་ཏུ་བསྡུས་པ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། གང་དག་ གིས་བསམ་པ་ལས་བྱུང་བ་ཤིན་ཏུ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྩོགས་པའི་མཚན་གྱི་ཆོས་དཀར་པོ་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྡུས་པ་ཞེས་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་རོ།།དེ་དེ་ལྟར་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཀྱང་ཡོངས་སུ་དག། སངས་རྒྱས་རྣམས་ལས་ཆོས་ ཀྱི་རྣམ་གྲངས་དུ་མ་ཡང་ཐོས།རང་གི་ཆོས་དཀར་པོ་ཡང་བསྡུས་ཏེ་བདག་ཉིད་རྟོགས་པའི་འོས་སུ་རུང་བ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་དང་། སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལས་ས་ལ་འཇུག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་གདམས་ངག་ཡོངས་སུ་མནོས་ནས་ངེས་པར་ འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པས་བསྡུས་པ་སྦྱོར་བའི་སྒོམ་པ་ལ་སྦྱོར་བས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་བསྩགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།མདོ་ལས། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དུ་བཟུང་བ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །གང་དག་གིས་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་རྣམས་ཤིན་ཏུ་བཟུང་བའམ། དགེ་བའི་ བཤེས་གཉེན་རྣམས་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་བཟུང་བ་ཞེས་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་ཏེ།དེ་དག་གི་ལུང་ནན་ཏན་དུ་བསྒྲུབས་པས་དེ་དག་བཟུང་བ་ཡིན་ལ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་དག་གིས་ཀྱང་བཟུང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་དེ་ལྟར་དེ་དག་གིས་ཡང་དག་པའི་གདམས་ངག་བྱིན་ཏེ། ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ ལས་འདས་ནས་ས་དང་པོ་ལ་འཇུག་པས་ན།བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་བསྩགས་པ་ཡིན་ནོ། །མདོ་ལས་ནི། བསམ་པ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་དང་པོ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ལྷག་པའི་སེམས་ ཀྱི་བསླབ་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཉིད་བསྟན་ཏོ།།འོག་མ་བཞིས་ནི་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཉིད་བསྟན་ཏོ།

关于所谓的'积集资粮'等，由于戒律是一切功德的先导，是基础，所以是积集。'戒律善修，资粮善修'，这样组合词句。眷属是属于戒律本身的，也就是戒律的因——正确的思维等，同样还有正知，以及其他一切作为其因的法。这里说明的是：由于戒律和戒律的眷属都善修清净，所以是积集资粮。经中说为'极善积集'。
'三昧善修，眷属善修'，这里也如前面一样组合词句。其眷属是身远离、心远离、少欲、知足、清净活命等，简而言之，凡是能生起三昧的一切支分都是眷属。
如何修习三昧呢？因为是缘于所缘境而修习的阶段，这是在说明理由。由于缘于对境而修习、趣入因，所以是这个阶段，依此作为理由，这是词义。也就是说，由于这个缘故，舍弃其他所缘境，心专一地缘于一境而修习。经中说为'极善修习'。'修习'这个词和前面的'资粮'这个词也要观察其眷属，就像以'村'来称呼村落周边一样来理解。
由于他们长期以来为了听闻诸佛的众多法门而作承事，所以是积集。经中说为'极善承事诸佛出世'。从他们那里听闻之后，以修习闻所成慧，善加思维、观察波罗蜜多等诸法，所以是摄受积集。经中说为'极善摄受白法'。如何呢？以最胜的闻所成慧极善摄受波罗蜜多等白法的名相，这样组合词句。
如是戒律和三昧都清净，从诸佛处也听闻了众多法门，也摄受了自己的白法，了知自己堪能证悟，从诸佛菩萨处为了趣入地道而领受无倒教诫后，以顺解脱分所摄的修习加行而摄受，这称为摄受积集。经中说为'摄受善知识'。'极善摄受诸善知识'或'为诸善知识所极善摄受'，这样组合词句。由于精进实践他们的教诫而摄受他们，也正因如此而为他们所摄受。
如是他们给予了正确的教诫，超越顺解脱分而趣入初地，所以是清净意乐积集。经中说为'意乐极善清净'。如此，前两者显示菩萨们增上戒学和增上心学的清净，后四者显示增上慧学的清净。

།དེ་ནི་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་དང་ཡང་ཐུན་མོང་ཡིན་པས་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་བཤད་པ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་བྱ་བའི་དོན་བྱེད་པ་སྟེ། བདེ་བ་ དང་ཡིད་བདེ་བ་དང་།དེ་དག་གི་རྒྱུ་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་དེ་དག་གི་རྒྱུ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བའོ། །དེ་ལ་འདི་དག་ཁོ་ན་ལ་ལྷག་པའི་བསམ་པ་ཡོད་ཀྱི་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ལ་མེད་པས་ན་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པ་བསྩགས་པ་སྟེ། མདོ་ལས་ནི། ལྷག་པའི་ བསམ་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་གྱི་ཐབས་སུ་གྱུར་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་འདོད་པས་ན་མོས་པ་བསྩགས་པ་སྟེ། གཞན་ལས་ནི་ངེས་པའི་དངོས་པོ་ལ་ཡོན་ཏན་གྱི་སྒོ་ནས་ངེས་པར་འཛིན་པ་མོས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་མོད་ཀྱི། འདིར་ནི་འདོད་པ་ཁོ་ན་མོས་པ་ཡིན་ནོ། །མདོ་ལས་ནི། མོས་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ནི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཡིན་ལ། དེ་ལ་འདོད་པ་ནི་མོས་པ་སྟེ་དེ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར རོ།།དེ་དེ་ལྟར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་འདོད་པ་ན་རྟག་ཏུ་སྙིང་བརྩེ་བ་དང་། སྙིང་རྗེ་དག་མངོན་དུ་བྱས་ནས་མང་དུ་གནས་པའི་ཕྱིར་མངོན་དུ་གྱུར་པ་བསྩགས་པ་སྟེ། དེ་གཉིས་ཀྱིས་ན་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ལྟ་ཞིང་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའོ། ། མདོ་ལས་ནི། སྙིང་བརྩེ་བ་དང་སྙིང་རྗེ་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་གང་གི་ཕྱིར་སེམས་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། དེ་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བའི་རང་བཞིན་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ཉིད་གང་ལ་ཞེས བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བཤད་དེ།དེ་ལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པའོ། །སྤོང་བ་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པའོ། །བླ་ན་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ཐམས་ཅད་དང་སྦྱར་རོ། །མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་ནི་འགོག་པའི་བདེན་པའོ། །བསྒོམ་པ་ནི་ལམ་གྱི་བདེན་པའོ། །དེ་ལ་སངས་ རྒྱས་ཀྱི་རྒྱུད་དུ་གཏོགས་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་བྱེ་བྲག་མེད་པར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བཤད་དོ།།ད་ནི་ཕྲིན་ལས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་དགུར་ཕྱེ་ནས་ཚིག་དགུས་བཤད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་སྟོབས་བཅུའི་སྟོབས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ སྟོབས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཏེ་གང་གིས་ན་གཞན་དག་གིས་དྲི་བ་དྲིས་པ་རྣམས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཐོགས་པ་མེད་པར་ལུང་སྟོན་པར་མཛད་པའོ།།མི་འཇིགས་པ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་འཇིགས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ ཏེ་གང་གིས་ན་ཕས་ཀྱི་རྒོལ་བ་ཚར་གཅོད་པར་མཛད་པའོ།།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མཉམ་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། དེས་ན་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་རྟོགས་པར་བྱ་ བའི་གདམས་ངག་སྩོལ་བར་མཛད་དོ།།འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་བསྐྱབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་ཏེ། གང་གིས་ན་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་དེ་དག་གིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་མཛད་པའོ། །སྙིང་བརྩེ་བ་དང་ སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་རྣམ་པར་དག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྦྱོང་བའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་ཏེ།གང་གིས་ན་དེའི་གཞི་སྟེ། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་གཞི། སྙིང་བརྩེ་བ་དང་སྙིང་རྗེ་དག་སྦྱོར་བར་མཛད་པའོ། །ཕྱོགས་བཅུ་མ་ལུས་པར་ཤེས་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་མ་ལུས་པར་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ།དེས་ན་ཕྱོགས་བཅུ་ན་གནས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་མཁྱེན་ཏོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཐམས་ཅད་ཐོགས་པ་མེད་པས་ཡོངས་སུ་སྦྱར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བའི་ ཡེ་ཤེས་སོ།

由于这也是与声闻等共同的，为了作特殊区分而说，是为了利益一切有情而作利益，即成办快乐和愉悦及其因，断除痛苦和不悦及其因。其中唯有这些具有增上意乐，声闻等则无，故赞为极广大。经中说：'具有广大增上意乐'。
彼为有情利益方便而欲求一切智性，故赞为胜解。虽然在他处说：'对确定事物从功德门中确定执持是胜解'，但此处唯有欲求即是胜解。经中说：'具有广大胜解'，一切智性是一切事物中最胜故为广大，对此欲求即是胜解，与此相应而作词语安立。
如是为了利益有情而欲求一切智性时，由于经常显现慈悲而多住，故赞为现前。由此二者而观察有情不入涅槃。经中说：'慈悲现前'。
现在对'为何发心'等，其中佛智即是佛世尊的尽智与无生智之自性。即由'于何'等而说明。其中遍知是苦谛。断除是集谛。'无上'之声与一切相连。现证是灭谛。修习是道谛。其中属于佛相续的智慧自性之一切功德无差别，说为佛智。
现在以事业差别分为九种，以九句来说明。其中'为获得十力之力'是力性之佛智，由此对他人的询问，如来无碍作记。'为获得大无畏'是无畏性之佛智，由此降伏诤论者。'为获得佛法平等性'是佛平等性智，由此佛世尊对法与补特伽罗无我的证悟赐予教诫。
'为遍护一切众生'是佛遍护智，由此以四摄事令诸有情成熟。'为清净慈与大悲'是佛清净智，由此于其所依即成熟有情之所依而修习慈悲。'为获得遍知十方'是佛遍知智，由此了知十方所住有情。'为以无碍遍修一切佛土'是佛遍修智。

།དེ་ལ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སེམས་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་ཡིན་གྱི། སྡོང་དུམ་དང་ཚེར་མ་ལ་སོགས་པ་བསྩལ་བས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཡོངས་སུ་མ་དག་པ་ཁོ་ནས་ཚེར་མ་ལ་སོགས་པས་གང་བར་སྣང་ལ་སེམས་ཡོངས་སུ་དག་པས་[(]བེ་[,]བཻ་[)]ཌཱུརྱ་ ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་དུ་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ཉིད་སྟོན་པར་བྱེད་དེ། ཡེ་ཤེས་ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞིང་ཐམས་ཅད་དུ་ཐོགས་པ་མེད་ལ་སེམས་ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་སྤྲུལ་པ་དག་གིས་སེམས་ཅན་རྣམས་འཇུག་པར་མཛད་དོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་བུ་ དང་ཆུང་མ་ལ་སོགས་པ་མཐོང་ན་ཡང་མི་གོས་པ་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱའོ།།དུས་གསུམ་སྐད་ཅིག་གཅིག་གིས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་ཡེ་ཤེས་གང་གི་དུས་ན་དུས་གསུམ་པའི་བསམ་པ་སྟེ། སེམས་རྣམས་དང་། བག་ལ་ཉལ་ཏེ་ ཉོན་མོངས་པའི་ས་བོན་རྣམས་སྐད་ཅིག་གཅིག་ལ་མཁྱེན་པའོ།།ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ཆེན་པོ་རབ་ཏུ་བསྐོར་བ་ལ་འཇིགས་པ་མེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་རབ་ཏུ་བསྐོར་བའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ་གང་གིས་ན་སེམས་ཅན་རྣམ་པར་ཐར་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཐབས་ མཁས་པས་ཅིག་ཅར་ཞིང་ཐམས་ཅད་དུ་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བའོ།།ད་ནི་གཞི་གང་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། གང་ལ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཡོད་པ་དེ་ནི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་སྟེ། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོས་ནི་སེམས་ཅན་སྡུག་བསྔལ་བ་རྣམས་དམིགས་ནས་དེ་ དག་རྣམ་པར་ཐར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པས་དེའི་གཞི་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཆེན་པོ་ཉིད་ཀྱང་ཚིག་དགུས་བཤད་དོ། །ཕྲ་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ནི་འདུ་བྱེད་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དེ། དེའི་རྣམ་པར་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་བར་མཐོང་ནས་སྙིང་རྗེ་སྐྱེ་སྟེ་དེའི་ ཕྱིར་དེའི་དབང་གིས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སྐྱེ་བར་ནི་ཤེས་རབ་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དབང་དུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཐབས་མཁས་པས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ཆེན་པོ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །བསམ་པ་དང་ལྷག་པའི་བསམ་པ་རབ་ཏུ་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་དགྲོལ་ན་དེའི་ དུས་སུ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པར་ཁས་ལེན་པ་ནི་བསམ་པའོ།།འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་པར་ཁས་ལེན་པ་ནི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་སྟེ། བསམ་པ་ལྷག་པ་ནི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་རབ་ཏུ་བརྟན་པ་ཡིན་ཏེ། དེས་ཤིན་ཏུ་གསོས་ཤིང་འཕེལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་དགྲོལ་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ས་བོན་དུ་གྱུར་པ་དེས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་འབྲས་བུའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོངས་སུ་འཛིན་པས་ན་འབྲས་བུ་དཔག་ཏུ་མེད་པ ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ།།སྙིང་སྟོབས་ཀྱི་སྟོབས་དང་བློའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བའི་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་དགྲོལ་ན་སྙིང་སྟོབས་རྒྱ་ཆེན་པོ་ལ་མོས་པ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཐུ་རྒྱ་ཆེན་པོ་ལ་མོས་པ་སྟེ། བློའི་སྟོབས་ཟབ་མོ་ཤེས་པ་ཉིད་དག་ གིས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་ཞིང་སྦྱངས་པའི་རྣམ་པར་འབྱེད་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ལ་ཡོད་པའོ།།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལས་རྒྱལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྤངས་པས་སྦྱངས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རང་བྱུང་གི་ ཡེ་ཤེས་དང་མཐུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་དགྲོལ་ན་གཞན་གྱིས་མ་བསྟན་པ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་ནི་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་ཏེ་དེ་ལ་སྐྱེ་བ་དང་མཐུན་པར་གནས་པའི་ཕྱིར་དེ་དང་མཐུན་པ་ཡིན་ནོ།།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཤེས་རབ་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ གདམས་ངག་ཡང་དག་པར་ཚོལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་དགྲོལ་ན།ཤེས་རབ་དང་ཡེ་ཤེས་དག་གི་ཁྱད་པར་ནི་བཤད་ཟིན་པར་ཟད་དོ།

关于彻底清净，是清净一切有情的心，而不是通过清除树桩和荆棘等，因为正是由于有情的心未彻底清净，才显现为荆棘等充满，由于心彻底清净，才显现为琉璃等自性。
为显示此义，由于智慧无碍故，于一切刹土无碍，由于心无碍故，以无烦恼的化身令诸有情趣入。即使见到无烦恼的儿子和妻子等，也应知是不染著的。
所谓'为了在一刹那中通达三世'，是指佛陀所证悟的智慧，于何时能在一刹那中了知三世的意乐、诸心以及潜伏的烦恼种子。
所谓'为无畏地转大法轮'，是指佛陀转法轮的智慧，以此通过善巧方便同时于一切刹土转法轮，为解脱诸有情。
现在关于'从何基础'等，具有大悲为先行者即是大悲为先行，大悲缘于苦恼的有情后，为使他们解脱而发菩提心，故为其基础。其'大'性以九句解说。
微细苦即行苦，见一切轮回皆是苦而生起悲心，因此依此而生起菩提心即称为依慧智。
所谓'善巧方便摄持'即是广大摄持性。
解释'显示意乐与增上意乐'，其时承诺利益有情是意乐，承诺尽未来际是增上意乐，因为殊胜意乐即是增上意乐。此即是坚固，因为由此极为增长广大。
解释'具足如来无量力'，所发的菩提心成为一切佛法之种子，由于其摄持如来无量力之果性，因其果无量故而如是称呼。
解释'以勇力及智力极为分别的抉择'，是对广大勇猛力的胜解，即对如来广大威力的胜解，以深邃智力所极为分别、净化的抉择智。
若问如何，说'因战胜违品之故'，因为通过断除违品而清净。
解释'随顺自生智'，不由他教而自己现证圆满菩提是自生智，因随顺于此而住故称为随顺。
解释'求一切佛法慧智教授'，关于慧与智的差别已经说明完毕。

།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཤེས་རབ་དང་ཡེ་ཤེས་གང་དག་ཡིན་པ་དེའི་དོན་དུ་གདམས་ངག་ཚོལ་བ་སྟེ། དེ་ཉིད་ཁྱད་པར་དུ་འགྲོ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ གདམས་ངག་ལུང་ཚོལ་བ་ཞེས་བྱ་བས་བཤད་དོ།།འདི་ལ་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་གྱུར་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ཉིད་ཡོན་ཏན་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏོ། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དེ་ནི་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ རྒྱུ་ཉིད་དུ་གནས་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་བྱེད་པས་ན་གཙོ་བོ་ལ་དམ་པ་ཞེས་བྱའོ།།གནས་པ་དང་མཐར་ཕྱིན་པའི་ཆེན་པོ་ཉིད་ནི་ཚིག་ཐ་མ་གཉིས་པོ་ཡེ་ཤེས་དང་སྤངས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྗོད་པར་བྱེད་པ་དག་གིས་བསྟན་ཏེ་སྔར་ཇི་སྐད་བཤད་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་འདི་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་ཡོན་ཏན་ཡིད་དུ་འོང་བ་རྣམས་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་པར་ཟད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བ་ལ་གནས་ནམ་མཁའ་བཞིན་པས་ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་ པའི་རྒྱུའི་དངོས་པོ་ཡིན་ནོ།།ཕྱི་མ་མ་འོངས་པའི་མཐའ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྟེ། དེར་འབབ་དེར་གཞོལ་དེའི་མུར་ཐུག་པ་ཡིན་པས་ན་སྤངས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་རྒྱུའི་དངོས་པོར་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །དཔེར་ན་བུད་མེད་འགའ་ཞིག་ལ། དང་པོར་བུ་ཡན་ལག་རྫོགས་པ་སྐྱེ་བའི་ རྒྱུ་མཚན་དུ་གྱུར་པ་མངལ་དུ་ཞུགས་ཏེ་བུ་ཆགས་པ་དེ་དང་ཆོས་མཐུན་པར་འདི་ལ་ཡང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་ཡོན་ཏན་གྱི་ཡན་ལག་རྫོགས་པ་སྐྱེ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སེམས་དང་པོར་སྐྱེའོ།།དཔེར་ན་བུ་དེ་ཉིད་རྒྱལ་པོའི་རྒྱལ་རིགས་ཆེན་པོར་སྐྱེས་ཤིང་དེ་ལས་གཞན་པའི་རིགས་ དམན་པ་རྣམས་ལས་འདའ་བ་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་སེམས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་སུ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་དེ་ལས་གཞན་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་རིགས་རྣམས་ལས་འདའོ།།དཔེར་ན་བུ་དེ་རྒྱལ་པོས་བསྐྱེད་ཀྱང་མི་འདྲ་བ་བྲན་མོ་ལས་སྐྱེས་ན་གནད་ཀྱི་སྐྱོན་ལས་ནི་མི་འདའི་ རིགས་ཀྱི་ཐ་སྙད་ནི་ཕ་ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དེ་རིགས་ལས་འདས་པ་ཞེས་ནི་བརྗོད་པ་ཉིད་དོ།།ནམ་ཞིག་འདི་རྒྱལ་པོའི་བཙུན་མོ་དམ་པ་ཐབས་རིར་བབ་པ་ལས་བསྐྱེད་པ་དེའི་ཚེ་གནད་ལས་གྱུར་པའི་སྐྱོན་སྨད་པའི་ངོ་བོ་དེ་ལས་ཀྱང་འདའོ། །དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་ སེམས་དེ་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར།ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཐབས་རིར་བབ་པའི་བཙུན་མོ་དམ་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྤྱོད་པ་ལས་བསྐྱེད་ཀྱི། ཐེག་པ་དམན་པའི་བྲན་མོ་ལས་མ་ཡིན་པས་གནད་ཀྱི་སྐྱོན་ཐམས་ཅད་ལས་འདའོ། །དཔེར་ན་བུ་དེ་འགྲོ་བ་གང་དུ་སྐྱེས་པ་དེས་ བསྡུས་པ་གང་ནས་ཤི་འཕོས་པ་དེ་ལས་འདའ་བ་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་དོན་དམ་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་འགྲོ་བ་ལས་ནི་འདས་ལ།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་འགྲོ་བ་སྟོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྡུས་སོ། །དཔེར་ན་བུ་དེ་ལུས་རྫོགས་པ་རྙེད་པ་དེ་བཞིན་ དུ།འདི་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆོས་ཉིད་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་སྙིང་རྗེའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ལུས་ཐོབ་བོ། །དེ་ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། གཞན་གྱི་དགོས་པ་བདག་གི་དགོས་པ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། བདག་དང་གཞན་མཉམ་པ་ཉིད་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་དགོས་པ་ཉིད་དེའི་རང་གི་ དགོས་པ་ཡིན་ནོ།།དཔེར་ན་བུ་དེ་སྐྱེས་ན་གདོན་མི་ཟ་བར་གནས་འགའ་ཞིག་ཏུ་གནས་པར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་འདི་ཡང་སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ལམ་མཐོང་ཡང་འཁོར་བ་ཡོངས་སུ་མི་འདོར་བ་ཐབས་མཁས་པ་གནས་པའི་ཕྱིར་དེ་ནི་ཡང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་མི་ འགྱུར་རོ།།དཔེར་ན་བུ་དེ་བཙས་ནས་འཚོ་བ་འགའ་ཞིག་གིས་འཚོ་བར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདི་ཡང་དུས་གསུམ་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་ལྟ་ཞིང་སྟོང་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་འཚོ་བར་བྱེད་དོ།

为了获得一切佛法中的智慧和觉智，而寻求教诫。为了使其特别增进，所以说是'寻求教诫和教言'。由于此中有殊胜法界的缘故，由于其是功德总持的主体的缘故，如是宣说。
彼法界是一切佛菩萨功德之因，由于住于因性中，而总持果位，故称为殊胜主体。
安住与究竟的广大性，是由后二句所诠释的智慧和断德圆满来表示的，如前所说。
当说明其义：此菩提心是智慧自性功德悦意生起之因，是能生起者，故尽轮回际而不穷尽，如同虚空是色等生起之所依，是智慧圆满之因体。
后际未来边际是涅槃，由于趣入彼处、倾向彼处、达到彼处，故说是断德圆满之因体。
譬如某女人，最初作为生出具足肢体之子的因缘，胎中入胎而有孕，与此相应，于此亦为生起佛身功德具足支分，首先生起出世间心。
譬如彼子生于大王族，超越其他低劣种姓，如是菩萨亦因生于如来种姓，而超越其他凡夫种姓。
譬如彼子虽由国王所生，若从婢女所生则不离本质过失，种姓名称从父而来，故说是超越种姓。
当其从王后正妃所生时，则超越本质过失的卑劣体性。如是菩萨亦因生起彼心，从法王佛陀的正妃般若波罗蜜多行所生，而非从小乘婢女所生，故超越一切本质过失。
譬如彼子从所生之处所摄，超越所死之处，如是菩萨亦因胜义发心而超越世间趣，说是显示出世间趣。
譬如彼子获得圆满身体，如是此亦因获得菩萨法性，而得悲性之身。
云何如是？由于他人之需即是自己之需的缘故。因为获得自他平等性，故他人之需即是其自身之需。
譬如彼子生已必定住于某处，如是此亦因具悲心，虽见涅槃道，亦不舍轮回，由于方便善巧而住，故彼不生一切烦恼。
譬如彼子出生后由某些养育而活命，如是此亦以观察三时平等性及具空性之智慧而养育。

།དཔེར་ན་བུ་སྐྱེས་ན་རིགས་དང་འཚམ་པའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་འགའ་ཞིག་ གདོན་མི་ཟ་བར་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་དུ།འདིའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་སུ་ངེས་ཤིང་ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་པ་ལ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སྟེ། དེ་ལ་གཞོལ་བ་ནི་འདི་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ དེ་འདྲ་བ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི་མི་འདྲ་བ་ཉིད་དུ་ཡང་བསྟན་ཏོ།།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། ཐུན་མོང་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་མའི་མངལ་དུ་བུ་ཆགས་པ་ཁུ་ཆུ་དང་ཁྲག་འདྲེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ ཡིན་པ་དེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་ཡང་ཡོད་པས་ཐུན་མོང་སྟེ་སྤྱི་ཡིན་ནོ།།འདི་དག་གི་མངལ་དུ་འཇུག་པ་དང་པོ་ཁོ་ནར་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ལ་མེད་པས་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་ཏེ་སྤྱི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་རིགས་ལས་ འདས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་ཐུན་མོང་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།།དེ་ཡང་རྣམ་པ་དགུར་རིག་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་ཁོ་ན་རང་གི་ངོ་བོ་དང་གནས་སྐབས་དང་བྱེད་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་དགུར་གཞག་སྟེ། དེ་ལ་བདེན་པ་བཞི་མངོན་ པར་རྟོགས་ཏེ།དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་ཤེས་ནས་དད་པ་ནི་དེའི་རང་གི་ངོ་བོ་སྟེ། དང་བའི་མཆོག་ཏུ་དགའ་བའོ། །དགའ་བ་ཉིད་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་ཡིན་ཏེ། དམིགས་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་དགའ་ཞིང་དེ་ཁོ་ན་ལ་གནས་པ་སྟེ། དེས་ན་དགའ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་འཕེལ་བས་དགའ་ བ་དེ་ཉིད་གོང་མ་གོང་མའི་གནས་སྐབས་དང་བྱེད་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་ལྷག་མ་རྣམས་རིག་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ལྟར་ན་བཅུ་ཚན་འདིས་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་ཅི་འདྲ་བ་དེ་བཤད་དོ། །ད་ནི་དེའི་དམིགས་པ་དེ་བཅུ་ཚན་གཉིས་ཀྱིས་སྟོན་པར་བྱེད་དེ། དེ་ལ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་པོ་དང་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ།དང་པོ་སངས་རྒྱས་ནི་རྟེན་གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་དང་བརྟེན་པ་ཡོན་ཏན་རྣམས་རྗེས་སུ་དྲན་ནོ། །གཉིས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་བརྟེན་པ་ཡོན་ཏན་རྣམས་འབའ་ཞིག་རྗེས་སུ་དྲན་ནོ། །གཉིས་པ་ནི་དེ་དག་གི་རིགས་ལ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ དང་དེའི་སྤྱོད་པ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་སྟེ།དེ་གཉིས་ཅིའི་ཡུལ་ཅན་ཞེ་ན། དེ་དག་གི་རིགས་ལ་ཞེས་དེ་གཉིས་ཀྱི་ཡུལ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །དེ་དག་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་སྐབས་སུ་བབ་པ་སངས་རྒྱས་དང་ཆོས་དག་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །གོ་རིམས་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདི་སྐད་དུ་སངས་རྒྱས་ ཀྱི་རིགས་ལ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ནི་དང་པོའོ།།ཆོས་ཀྱི་རིགས་ལ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ནི་གཉིས་པའོ། །ཇི་ལྟར་སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་དེ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཀྱི་རིགས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ནི་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དངོས་སུ་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ཡང་ཐ་དད་པ་བརྗོད་པར་བཞེད་པ་རྟེན་དང་བརྟེན་པ་ཐ་དད་པར་བསྟན་ཏེ། དཔེར་ན་སངས་རྒྱས་དང་ཆོས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དག་བཤད་པ་ལྟར་འདི་དག་ཀྱང་དེ་དང་འདྲའོ། །དེ་ལ་སྤྱོད་པ་ལས་སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་ དྲན་པ་ཉིད་ཡན་ལག་ཀྱང་ཡིན་ཏེ་སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་སྤྱིར་བཤད་པ་དག་བྱེ་བྲག་གི་ངོ་བོར་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཉེ་བའི་ཡན་ལག་ཀྱང་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་དག་པ་ལས་སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་དབྱེ་བར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་དང་།དེའི་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ཉིད་ནི་སངས་རྒྱས་ཁོ་ནའི་རྒྱུའི་གནས་སྐབས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ལས་རིག་པར་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་དེའི་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་ནི་མ་འོངས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ནི་ད་ལྟར་ བྱུང་བའི་དམིགས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས།སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ལོངས་སྤྱོད་ལས་ཕྱིར་ལོག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།

比如说，当孩子出生时，必定会有一些与其种姓相应的圆满，同样地，此处的圆满也是确定为佛种姓且永不衰退，涅槃即是圆满菩提，而趣向于此的唯有此道。'如是'的意思是，不仅仅是以所说的方式显示其相同性，也显示其不同性。
怎样不同呢？因为有共同与不共同的缘故。如何解释呢？凡夫母胎中受孕，精血和合，这一点在菩萨们也有，所以是共同的，是普遍的。而这些（菩萨）入胎之初就具有出世间发心的特征，凡夫们没有这一点，所以是不共同的，不是普遍的。
同样，对于超越种姓等方面，也应理解其共同与不共同的特点。'应当了知有九种'等说的是，最胜欢喜本身以自性、阶位和作用的差别而安立为九种。其中，现证四谛，对三宝生起信解，这是其自性，即净信的最胜欢喜。
欢喜即是最胜欢喜，缘于法界而欢喜并安住于此，因此称为欢喜。随着其增长，这欢喜本身以更高阶位和作用的差别，应知其余的最胜欢喜。如是，此十数说明了最胜欢喜的性质。
现在以二个十数来说明其所缘。关于'第一随念'等，首先随念佛陀是随念所依色身和所依功德。第二是分别地只随念所依功德。'第二是对彼等种姓'是指随念菩萨及其行为。
这两者以什么为对象呢？'对彼等种姓'说明这两者的对象。'彼等'这个词指的是当前所说的佛和法。'依次'的意思是，对佛种姓的随念是第一，对法种姓的随念是第二。
正如诸佛是从彼所生故称菩萨为佛种姓，同样法种姓也是如此，因为诸佛之法是从菩萨行而生。虽实际上并非差别，但为表达差别而显示所依与能依的差别，如同解释随念佛和随念法一样，这些也是如此。
其中，从行为而随念佛既是支分，因为总说的随念佛依于别相的自性；也是近支，因为从清净而对随念佛等作出分别。从菩萨及其行为等而随念佛，应从唯佛因位的随念来理解。
应知这些菩萨及其行为等是未来的。这是就现在所缘而言，所以说'因为远离凡夫受用'等。

།སྤྱད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་ན་ལོངས་སྤྱོད་ནི་ཡུལ་ཡིན་ཏེ། འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་དག་གོ། །དེ་དག་ཇི་ལྟར་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ལྷག་པར་ ཆགས་ཤིང་ལོངས་སྤྱོད་པ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་པས་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ལོངས་སྤྱོད་ལས་ཕྱིར་ལོག་པ་ཞེས་བྱའོ།།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་དང་ཉེ་བ་ལ་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་བཞིན་དུ་ཡུལ་རྣམས་ལ་མི་སྤྱོད་པ་ན་ལོངས་སྤྱོད་མི་འདྲ་བ་ཉིད་ དོ།།བྱིས་པའི་ས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ས་དང་རིང་བར་གྱུར་པ་དང་ཉེ་བ་དག་གིས་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་འཛམ་བུའི་གླིང་གི་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པའི་ལུས་འཐོབ་པས་ན་ལུས་འདྲ་བ་ཉིད་དོ། །ལྷག་མ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། སྒྲུབ་པ་ནི་ལུས་དང་ངག་དང་ ཡིད་ཀྱི་སྤྱོད་པ་སྟེ།དེ་ཡང་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་ནི་ཕལ་ཆེའི། དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་རང་བཞིན་དག་ཡིན་ལ། དོན་དམ་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སྐྱེས་པའི་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པ་ཡང་དག་པའི་སྒྲུབ་པ་ཡིན་པས་སྒྲུབ་པ་མི་འདྲ་བ་ཉིད་དོ། །འདི་ལྟར་བུའི་གྲོགས་ནི་ཕ་བྱེད། ཕའི་གྲོགས་ནི་བུ་བྱེད། རྒྱལ་པོ་ནི་འབངས་རྣམས་ཀྱི་གྲོགས་བྱེད། འབངས་རྣམས་ཀྱང་རྒྱལ་པོའི་གྲོགས་བྱེད་ཀྱི། འདི་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གྲོགས་བྱེད་ཀྱང་། དེ་དག་ནི་དེ་བཞིན་གྲོགས་མི་བྱེད་པས་གྲོགས་སུ་གྱུར་པ་མི་འདྲ་བ་ཉིད་དོ། །དེ་དག་ནི་སྲེད་པའི་བྲན་དུ་གྱུར པའི་ཕྱིར་ནོར་བདག་གི་གཞན་གྱི་དབང་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་གྱི།འདི་ནི་ཆོས་ཀྱི་རྗེའི་གཞན་གྱི་དབང་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་དབང་དུ་གྱུར་པ་མི་འདྲ་བ་ཉིད་དོ། །དེ་དག་ནི་སྡོང་དུམ་ཚེར་མ་ལ་སོགས་པས་ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་ཡུལ་དུ་སྐྱེས་པ་ཡིན་གྱི། འདི་ནི་སངས་ རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པར་སྐྱེ་བས་ན་ཡུལ་མི་འདྲ་བ་ཉིད་དོ།།དེ་དག་ནི་ལོག་པའི་འཚོ་བ་ལ་དགའ་བ་ཡིན་གྱི། འདི་ནི་ཡང་དག་པའི་ལས་ཀྱི་མཐའི་འཚོ་བ་ལ་དགའ་བ་ཡིན་པས་འཚོ་བ་མི་འདྲ་བ་ཉིད་དོ། །དེ་དག་ནི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་འབྱོར་པ་ནི་འཚེ་བ་མང་པོ་དང་ འབྲེལ་བ་ཡིན་གྱི།འདིའི་འབྱོར་པ་ནི་འཇིགས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་ཞིང་རྒྱ་ཆེ་བ་ཡིན་པས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་མི་འདྲ་བ་ཉིད་དོ། །འཇིག་པ་འདི་དག་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཚོ་བ་མེད་པས་འཇིག་པ་དང་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་མེད་པ་དང་། འཁོར་གྱི་ ནང་དུ་བག་ཚབ་སྟེ་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ལུས་དང་ངག་དང་སེམས་ཀྱིས་མྱོང་བའི་རྟེན་ཅན་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་དང་པོ་ནི་ཆོས་གོས་དང་བསོད་སྙོམས་དང་མལ་ཆ་དང་། སྟན་ལ་སོགས་པ་ལུས་ཀྱི་ཡོ་བྱད་ཀྱི་སྒོ་ནས་འོངས་པའི་ཕྱིར་ལུས་ཀྱིས་མྱོང་བའི་རྟེན་ཅན་ཡིན་ནོ། །གཉིས་ པ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཚིག་གིས་ལོག་པར་སུན་འབྱིན་པའི་ཕྱིར་དང་།མི་སྙན་པ་བརྗོད་ཅིང་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་ཕྱིར་ངག་གིས་མྱོང་བའི་རྟེན་ཅན་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ་ནི་ནང་གི་ཀུན་དུ་རྨོངས་པས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་ཕྱིར་སེམས་ཀྱིས་མྱོང་བའི་རྟེན་ཅན་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ་དང་བཞི་པ་ ནི་འཆི་བས་འཇིགས་པ་དང་།ངན་འགྲོས་འཇིགས་པ་དག་སྟེ། ལུས་ཀྱི་རྟེན་ཅན་ཡིན་ནོ། །ལུས་ནི་དབང་པོ་དང་བཅས་པའི་ལུས་ཏེ། རྟེན་དང་བརྟེན་པ་ཐ་དད་པའི་ངོ་བོར་ལུས་ཐམས་ཅད་ལུས་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་བདེ་འགྲོ་དང་ངན་འགྲོའི་བྱེ་བྲག་གིས་འདོད་པ་དང་མི་འདོད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་དང་འབྲལ་བ་དང་ཕྲད་པ་ལ་ལྟོས་ནས་བསོད་ནམས་མ་བྱས་པ་ལས་འཇིགས་པ་འདི་གཉིས་འབྱུང་ངོ་། །ལོག་པའི་ཤེས་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་བྱ་ལོག་པ་བདག་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེར་འདུ་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །དེ་ལ འཚོ་བ་མེད་པས་འཇིགས་པའི་གཞི་ཡང་བདག་ཏུ་འདུ་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ།།འཆི་བས་འཇིགས་པའི་གཞི་ཡང་ཀྱི་ཧུད་བདག་ནི་མེད་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་མེད་པས་འཇིགས་པ་མེད་པའི་རྒྱུ་ཡང་བདག་ཏུ་འདུ་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཁོ་ ན་ཡིན་ཏེ།འདི་གསུམ་འདི་དག་གི་རྒྱུ་མཚན་ཉིད་ཡིན་པ་ནི། མདོ་ཉིད་ལས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།

由于是应当受用的对境，所以受用是境，即五种欲妙。如同凡夫们贪著受用那样，诸菩萨并非如此，故称为远离凡夫受用。
因为趣入接近佛地，不似凡夫那样受用诸境，故受用不同。
由远离愚地及接近智慧地，超胜一切众生，获得转轮王等身，故身相同。
关于'其余'等，行为即身语意之行。其中凡夫之行多为十善业道自性，而生起胜义菩提心者则相反，是真实行为，故行为不同。
如是，子之友为父，父之友为子，王为臣民之友，臣民亦为王之友，而此为一切众生之友，彼等却不如是为友，故为友不同。
彼等因成为贪欲之奴，故为财主所制，而此则为法王所制，故所制不同。
彼等生于荆棘等不净之地，而此生于清净佛土，故处所不同。
彼等乐于邪命，而此乐于正业之命，故生计不同。
彼等之圆满富裕与诸多损害相连，而此之富裕离一切怖畏且广大，故圆满不同。
关于'从此等怖畏'等，'三'即无生计怖畏、无偈颂及眷属中怯懦，依次为身语意所依。
其中，第一由法衣、饮食、卧具、坐具等身用品而来，故为身所依。
第二由他人言语邪难及说不悦语所引起，故为语所依。
第三由内心愚痴所引起，故为意所依。
第三与第四为死亡怖畏及恶趣怖畏，为身所依。身即具根身，依处与所依差别体性之一切身为身。
彼复因善趣恶趣差别而为可欲不可欲，依于彼等离合，从未作福德生此二怖畏。
所谓'邪知所知'即颠倒所知如我等，其相为于彼起想等执著。
其中，无生计怖畏之基亦为我想等。死亡怖畏之基亦为'呜呼我将不复存在'之念。如是，无偈颂怖畏之因亦唯是我想等，此三者之因相，应从经中了知。

།དགེ་བའི་རྩ་བ་ཆུང་བ་ཉིད་ནི་ངན་འགྲོས་འཇིགས་པ་དང་། འཁོར་གྱི་ནང་དུ་བག་ཚ་བས་འཇིགས་པ་དག་གི་གཞི་ཡིན་ཏེ། མདོ་ལས་ཇི་སྐད་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །ལུས་འགྱུར་བའི་བྱེ་བྲག་ ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤུ་ཟིང་ཞེས་བྱེད་པ་ལུས་འགྱུར་བ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བསྟོད་པར་བྱའོ།།ལྷག་མ་ནི་གོ་སླའོ། །བསྙེན་བཀུར་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་རྣམས་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱེད་ན་ཡང་དག་པའི་ལམ་ཐོས་པའི་ཕྱིར་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་མཐའ་ གཉིས་སུ་མི་ལྟུང་བས་ན་ཆུད་མི་ཟ་བ་ཞེས་བཤད་དེ།མཐར་ལྟུང་བ་ནི་ཆུད་ཟོས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གནས་པ་མེད་པ་ནི་འདིར་བསམ་གཏན་གྱི་རོ་མྱང་བ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་ན་ཡང་གནས་པ་དང་། ཞེན་པ་དང་ཐོགས་པ་ནི། ཆགས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ། ཐོགས་པ་མེད་པར་སྤྱོད་པ་ནི་གནས་པ་མེད་པར་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཆགས་པ་མེད་པ་སྩོགས་པ་དང་མངོན་པར་དགའ་བ་མེད་པ་སྩོགས་པ་ནི་ཐོབ་པ་དང་མ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་གོ་རིམས་བཞིན་ཏེ། མདོ་ལས་ནི་ཚིག་གཉིས་ཀྱིས་རྙེད་པ་ལ་སོགས་པ་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ལ་ཆགས་པ་མེད པ་དང་།མ་འོངས་པ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་མེད་པས་གསུངས་སོ། །གང་མངོན་པར་འདོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། གང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དེ། ཚིག་དང་པོས་བསྟན་ཏོ། །ཅི་འདྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོབས་བཅུ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བའི་ ངོ་བོའོ།།ཇི་ལྟར་མངོན་པར་འདོད་པ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཐབས་གང་གིས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དེ། འཐོབ་པ་སྟེ་ཚིག་གསུམ་པས་སྟོན་ཏོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ཆགས་པ་མེད་པ་ཚོལ་བ་སྟེ། ཆགས་པ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་ ཟིལ་གྱིས་ནོན་པའི་ཕྱིར་མ་དག་པ་ཡིན་ནོ།།གང་དང་ཅི་འདྲ་བ་དང་། ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ས་འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ་སྟེ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པར་དག་པས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ ཉིད་མངོན་པར་འདོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྤངས་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར།ཚིག་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་པར་འབྱེད་དོ། །གཉེན་པོ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་ནི་དོན་གྱིས་གོ་བར་ཟད་དོ། །དེས་ནི་ཟློག་པར་བྱེད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་སྟོན་པར་བྱེད་པའོ། །ཁས་མི་ལེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཡོ་ ཡིན་ཏེ།འདི་གཉིས་ནི་དྲི་མ་གཅིག་ཡིན་ནོ། །ཇི་སྐད་སྨྲས་པ་བཞིན་མི་བྱེད་པ་ནི་དྲི་མ་གཉིས་ཏེ། དྲི་མ་འདི་གཉིས་ནི་མདོའི་ཚིག་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་ཏེ། །ལྷག་མ་ནི་གོ་སླའོ། །སེམས་རྣམ་པར་གཡེང་བའི་རྒྱུ་དག་ནི་བརྗེད་ངས་པ་དང་། ཤེས་བཞིན་མ་ཡིན་པར་གནས་པ་དང་། འདུ་འཛི་ལ་དགའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་ལྟ་བུ་དག་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །འདི་ནི་ས་བཤད་པ་འདི་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བསམ་པ་དང་། སྦྱོར་བ་དང་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རབ་ཏུ་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ། །སྔར་ནི་དང་པོ་དོན་དམ་པ་པའི སེམས་སྐྱེས་པ་ཙམ་གྱིས་གནས་པ་བཤད་དོ།།ད་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་ན་གནས་སྐབས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པས། མཐོང་བའི་ལམ་ན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གསུམ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་ཞུགས་པས་ན་རབ་ཏུ་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་དག་པར་ཚོལ་བས་རིམ་གྲོ་བྱ་བ་ནི་དགེ་བའི་ བཤེས་གཉེན་རྣམས་ཚོལ་བ་གུས་པར་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པ་འདུད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ།བསྙེན་བཀུར་བྱ་བས་རིམ་གྲོ་བྱ་བའི་སྔ་ལྟས་ཡིན་ནོ། །སྒྲུབ་པས་རིམ་གྲོ་བྱ་བ་ནི་སྡོམ་པ་བླངས་པའི་ཡིན་ཏེ། དེ་བསྲུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྒྲུབ་པའི་མཆོད་པ་ནི་དད་པ་དང་། སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་སྡོམ་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་ཐ་དད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་གནས་པ་ཉིད་ནི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དངོས་པོ་ཆེན་པོ་ཉིད་ནི་སྣ་ཚོགས་མང་ཞིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །བསམ་པ་ཆེན་པོ་ཉིད་ནི་རྒྱ་ཆེ་ཞིང་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་མོས་པའི་བསམ་པ ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།བསོད་ནམས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ཆེན་པོ་ཉིད་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལྟར་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཕྱིར་རོ།

微小的善根是恶趣恐惧和在眷属中畏惧的基础，如经中所说。所谓身体变化的差别，是指毛发竖立等身体变化，应当如是赞叹。其余易解。
关于承事供养等，若对善知识承事供养，为听闻正道，则不会落入增益和损减二边，故说不会虚耗。因为落入边见即是虚耗。
无住是指此处无禅定味著。世间中住著、执著和障碍都只是贪著，无障碍而行即称为无住而行。
无贪著等和无欢喜等分别指已得和未得，按次第而言。经中以两个词说明对现在的利养等无贪著，对未来无欢喜。
关于'所欲求'等，'何者'指一切智性，以第一词显示。'何等'是指十力等分别体性。'如何所欲'是指以何种清净波罗蜜相的方法获得一切智性，以第三词显示。
寻求诸波罗蜜无贪著，因为贪著被违品所胜故是不清净。依于'何者'、'何等'、'如何'等，按次第是欲求一切智地等三种。
第三即以清净波罗蜜欲求一切智性，为说明断除违品，以余词分别。对治遍行以义理可知。
'彼能遮止'是说明原因。'不承认'是虚伪，这两者是同一垢染。'不如所说而行'是两种垢染，这两种垢染以经中两句显示。其余易解。
散乱心的因是忘念、不正知而住、喜好喧闹等，应当了知是如此等。
关于'于此地解说'等，所说的意乐、加行和回向圆满，即是安住。前面是仅以生起最初胜义心而说安住。
现在修道位中以最胜阶位，于见道具足三种圆满，故极入住，称为安住。
以正求而承事是寻求善知识们，恭敬言说等表示恭敬，是承事供养的前相。以修行承事是受持律仪，为守护之故。
修行供养即是信心、皈依等律仪本身，故是差别。住于其中即是以一切佛为境故。大事性是种类众多广大故。大意乐性是广大清净意乐故。摄持大福德性是如法界般广大故。

།རྒྱུའི་དངོས་པོ་ཆེན་པོ་ཉིད་ནི་འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་པ་དང་འབྲས་བུ་རྟག་པའི་རྒྱུན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚིག་གཉིས་ཀྱིས་ནི་དུས་ཆེན་པོ་ཉིད་བསྟན་ཏེ། བསྐལ་པ་དང་སངས་ རྒྱས་འབྱུང་བ་ཐམས་ཅད་དུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྨོན་ལམ་ཆེན་པོ་གསུམ་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཟད་པར་ཁྱབ་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་ལུས་པའི་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲའི་དོན་སྟོན་པར་བྱེད་པའོ། །ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རབ་འབྱམ་ཁྱད་པར་དུ་ བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འབའ་ཞིག་སྨོས་ན་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཙམ་དུ་གོ་བར་འགྱུར་གྱི། འཛམ་བུའི་གླིང་ཐམས་ཅད་དུ་ཞེས་བྱ་བར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཟད་པར་ཁྱབ་པ་མ་ལུས་པ་སྨོས་པས་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གཅིག་ན་ཡང་འཛམ་ བུའི་གླིང་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་དུ་ཡིན་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།སྨོན་ལམ་གསུམ་པ་འདིས་ནི་རྟེན་ཅིང་འདྲ་བས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་དེ་བསྟན་ཏེ། དགའ་ལྡན་གྱི་གནས་ནས་གཤེགས་པ་ལ་སོགས་པས་རྟེན་སངས་རྒྱས་ ཀྱི་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྔོན་དུ་བཏང་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་ནས་ཀྱང་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་སྩོགས་པར་འགྱུར་བར་བྱའོ་ཞེས་དེ་སྙམ་དུ་དང་པོར་སེམས་ལ་བཞག་ནས་ཕྱིས་དགའ་ལྡན་གྱི་གནས་ནས་གཤེགས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟོན་ པར་མཛད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།བཞི་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། ད་ནི་སེམས་ཅན་འདྲ་བས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་དེ་སྟོན་ཏོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པའི་གདམས་ངག་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་རབ་ཏུ་སྦྱིན་པ་བརྟན་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཏེ། ཚིག་དང་པོ་ དང་།ཐ་མ་གཉིས་དང་། ཚིག་བར་མ་རྣམས་ཀྱིས་སྤྱོད་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་། རང་བཞིན་དང་། ལས་དང་། ཐབས་ཐ་དད་པ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །རྣམ་པ་ལ་སོགས་པ་བཤད་པ་ཉིད་ལས་ལེགས་པར་རྣམ་པར་ཕྱེ་བར་ཟད་དོ། །ས་དག་ལས་འཇིག་རྟེན་པ་ཇི་ལྟར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ ནམ་ཞེ་ན།དེའི་རྗེས་ལ་ཐོབ་པ་ཡིན་གྱི། སས་བསྡུས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །ཐབས་བསྟན་པ་ལས་སྤྱོད་པ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དང་འདྲ་བའི་ས་བཅུ་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་འདི་ཉིད་ལ་བྱ་སྟེ། ཕ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ། །སའི་ལམ་ཇི་ལྟ་བ་ བཞིན་དུ་སྟོན་པ་ཡང་འདི་ཉིད་ཡིན་ནོ།།ལྔ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ད་ནི་སེམས་ཅན་གང་དག་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དེ་དག་ཡོངས་སུ་སྟོན་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་ཐ་དད་པ་རྣམས་སོ། །རྣམ་པ་དྲུག་པོ་དེ་དག་ཀྱང་བཤད་པ་ཉིད་ལས་བཤད་པར་ཟད་དོ། །དྲུག་པ་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ད་ནི་སེམས་ཅན་དེ་དག་གང་ན་གནས་པ་དེ་བརྗོད་དེ།སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྒྱ་ཆེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་མིག་འཕྲུལ་ལྟ་བུ་ནི་དཔེར་ན་སྒྱུ་མའི་གསང་སྔགས་ཀྱི་མཐུས་མིག་འཕྲུལ་གླང་པོ་ཆེ་དང་རྟ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ངོ་བོ་སྣ་ཚོགས་བརྫུན་ཡང་སྣང་བ་དེ་བཞིན་དུ་ལས་སྒྱུ་མའི་མཐུས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རྣམ་པ་དུ་མར་ཐ་དད་པས་ཐ་དད་པ་འདི་དག་ཀྱང་བརྫུན་བཞིན་དུ་སྣང་སྟེ།བདག་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ལྟར་དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱས་ནས། སེམས་ཅན་ རྣམས་ཀྱང་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ་ཞེས་སྨོན་ལམ་འདེབས་སོ།།འདི་སྙེད་དུ་ཡོངས་སུ་ཆུད་པ་ནི་ཚད་དོ། །དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཚད་མེད་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཚད་མེད་པ་དེ་དག་གི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་དུ་མ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་འཇུག་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྨོན་ལམ་འདེབས་སོ། ། བདུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ད་ནི་གང་ལ་གནས་ཏེ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དེ་སྟོན་ཏེ། དེ་ལ་ཞིང་ཐམས་ཅད་ཞིང་གཅིག་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞིང་ཐམས་ཅད་རང་གི་ཞིང་དང་འདྲ་བ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཞིང་ཐམས་ཅད་དུ་ཐོགས་པ་མེད་པར་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་མཉམ་པར རྒྱུ་བ་སྟེ་དེས་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བའོ།

因为是轮回所及的大因缘事物，且是恒常果报之相续，所以是大因缘。两句话表明了大时间性，因为在一切劫中以及一切佛出世时都是相续不断的。
关于'第三大愿'等，'遍及'是表示'无余'之词义。'一切'之词是用来区分无量世界。
若仅说世界，则仅理解为'于世界中'，而非'于一切赡部洲中'。说'遍及无余'，是说即使在一个世界中，也是指其中所有的赡部洲。
此第三愿表明依止相似而成熟众生，因为宣说从兜率天降下等依止佛之化身。
'先行'是指首先心中立下'必定要令众生积累福德智慧资粮'的誓愿，之后才示现从兜率天降下等事的意思。
关于'第四'等，现在显示以众生相似而成熟众生。以坚定心传授菩萨行之教诫，第一句和最后两句以及中间诸句分别显示该行之相、自性、业和方便的差别。相等的解释已从前述中详细分别。
虽然在诸地中有世间，但应知是在彼之后得，而非地所摄。'如同方便所示之行'是指与此相似的十地法门，如同说'如父'一样。此即是如实显示地道者。
关于'第五'等，现在显示所应成熟的众生，彼等有六种差别。这六种差别已在解释中说明。
关于'第六'等，现在说明彼等众生所住之处，即器世界。关于'极其广大'等，幻化般的差别，譬如以幻术咒力所现的幻象大象、马等相貌差别，虽是虚妄却显现，如是以业幻力，世界种种差别虽是虚妄却显现。自己以胜义相智慧通达已，发愿令众生亦能通达。
'如是遍知'是限量。因无彼故无量，如是发愿为现前趣入彼等无量差别。
关于'第七'等，现在显示依止何处而成熟众生。其中'一切刹土如同一刹'是指为成就一切刹土如同自刹之意。由于能无碍趣入一切刹土故称平等而行，由此清净。

།འོད་ཀྱི་རྒྱན་གྱིས་ནི་ཁ་དོག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྟོན་ཏེ། རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་ཏུ་འབར་བས་བརྒྱན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་བཀོད་པའི་རྒྱན་གྱིས་ནི་དབྱིབས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྟོན་ཏེ། དབྱིབས་སྣ་ཚོགས་པ་དུ་མ་བཀོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉོན་མོངས་ པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ལམ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་དེ་དང་ལྡན་པས་ཟག་པ་མེད་པའི་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ལ་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་ཅིང་དེ་ལ་གནས་པ་རྣམས་ཉེ་བར་བརྟན་པར་འགྱུར་བར་སྨོན་ལམ་འདེབས་སོ།།ཡེ་ཤེས་ ཚད་མེད་པའི་འབྱུང་གནས་ནི་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཏེ་གནས་པ་པོ་དེ་དག་གིས་གང་བ་ཉིད་དོན་དུ་གཉེར་བའོ།།ཞིང་དེ་ལྟ་བུ་དེ་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡུལ་རྒྱ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་གཞོལ་བ་ཡིན་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡུལ་རྒྱ་ཆེན་པོ་ནི་སངས་ རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོ།།དེ་དག་ལ་ཡང་དག་པར་གཞོལ་བ་ནི་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་བསམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མོས་པ་དང་འཚམ་པར་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཞིང་དེ་ལྟ་བུ་དག་སྟོན་ཅིང་ཡང་དག་པར་བསྟན་ནས་ཀྱང་མཐུས་ཚིམ་པར་བྱེད་དོ། །བརྒྱད་པའོ་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ།ད་ནི་སྨོན་ལམ་ལྷག་མ་གསུམ་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སའི་ཁྱད་པར་རྟོགས་པར་བྱ་བ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སའི་ཁྱད་པར་རྟོགས་པར་བྱ་བ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སའི་མཐར་ཐུག་པ་རྟོགས་པར་བྱ་བ་དང་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཐར་ཐུག་ པ་རྟོགས་པར་བྱ་བ་དང་གོ་རིམས་བཞིན་ཏེ།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་དང་བདག་ཏུ་བསམ་པ་སེམས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་སྦྱོར་བ་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་གཅིག་པར་འདྲ་བར་མཚུངས་པར་འགྱུར་བར་སྨོན་ལམ་འདེབས་པ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བསམ་པ་ནི་ཐམས་ཅད་ མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་སེམས་ཤིང་ཐེག་པ་དམན་པ་ལས་ཤིན་ཏུ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པ་ཡིན་ལ།སྦྱོར་བ་ཡང་འདི་ཉིད་ལ་སྦྱོར་བ་ཡིན་པས་བདག་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་བར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཁོ་ན་ལ་འཇུག་ཅིང་ཐེག་པ་དམན་པ་ལ་དགའ་བར་ཡང་མི་འགྱུར་བར་དེ་དག་དང་བསམ་པ་དང་སྦྱོར་བ་གཅིག་པར་ དོན་དུ་གཉེར་བའོ།།དེ་ཡང་སྤྱོད་པ་རྣམ་པ་བཅུས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་ཀྱི་འགྲན་ཟླ་ནི་དགྲ་སྟེ། སེར་སྣ་ལ་སོགས་པ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སོ། །དེ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཟིལ་གྱིས་མི་ནོན་པས་ན། འགྲན་ཟླ་མེད་པ་དག་གོ། ། དེ་དག་སོགས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་སྟེ། འདི་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་འཇུག་པའི་ཚོགས་ཡིན་ནོ། །ནང་དུ་ཡང་དག་འཇོག་པ་ནི་ཚུལ་བཞིན་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བསྒོམ་པ་སྟེ། དེས་ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པའི་རྣམ་པ་ཁོ་ན་དམིགས་པའི་ཕྱིར་མཐུན་པར་དམིགས་པ་སྟེ། དེས རྣམ་པ་གཉིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།རྟག་ཏུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དང་འགྲོགས་པས་འབེལ་བའི་གཏམ་གཏན་ལ་འབེབས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རབ་ཏུ་འབྱེད་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སོ། །དེ་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ནི་རྗེས་སུ་དྲན་ པའོ།།མ་ཉམས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་མ་ཉམས་པ་སྟེ་དེ་ལས་ནམ་ཡང་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་སྟེ། རྟག་ཏུ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ནམ་ཡང་རྗེས་སུ་མི་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་གཏན་དུ་བའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཐོབ་པས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་ བསྟན་ཏོ།།དགུ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་བརྩོན་འགྲུས་ནི་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པའོ། །དེའི་དོན་ཡོད་པ་ནི་འབྲས་བུ་མེད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ། །ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་དོན་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མདོའི་ཚིག་ནི་མདོ་ཉིད་ལས་ཚིག་གཞན་གསུམ་གྱིས་བཤད་དེ། དེ་ལ་ སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་བདག་མཐོང་མ་ཐག་ཏུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་བོན་དུ་བཏབ་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་ངེས་པར་འགྱུར་བར་སྨོན་ལམ་འདེབས་པ་ནི།ལུས་ཀྱི་ལས་དོན་ཡོད་པ་ཉིད་དོ། །ཚིག་བརྗོད་མ་ཐག་ཏུ་ཡེ་ཤེས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངག་གི་ ལས་དོན་ཡོད་པ་ཉིད་དོ།

光明庄严表示色彩圆满，因为以最胜宝珠庄严故。形相庄严表示形状圆满，因为布设众多各种形状故。因为远离一切烦恼，所以愿以清净道、出世间道相应，受用无漏喜乐，住于其中者得以坚固。无量智慧源泉即是诸佛菩萨，追求以彼等住者充满。
如是刹土成就之因是趣入广大佛境，广大佛境即是一切佛法。趣入彼等即是修证。如诸有情意乐，以智慧示现如是刹土，善加显示后以威力令其满足。
第八中，今余下三愿是了知自身地之殊胜、了知菩萨地之殊胜、了知菩萨地之究竟及了知一切究竟，依次为：愿与一切菩萨心意相同、身语业行相同，菩萨之意乐是缘一切智性而极其背离小乘，加行亦修习此，故我亦如是唯入大乘而不喜小乘，追求与彼等意乐加行一致。
此复以十种行为分别。其中，布施等波罗蜜多诸善根之对手即是怨敌，即悭吝等违品。为断除彼故不被胜伏，故无对手。彼等圆满，此是入大乘资粮。内正安住即修习如理作意，由彼唯缘一切法无我相故，缘相顺，以彼分二种。
常与诸菩萨为伴而决定言谈。如来开显即是法界。以智慧通达即是随念。不退即完全不退，因为永不从彼退失故。正因如此随行，因为常时普生故永不是不随行。以获得永恒神通故而说。
第九中，精进即发起精进。其有意义即非无果。身语意业有意义之经文，经中以其他三句解释：其中，愿众生见我即种下佛种子而于诸佛法得决定，即是身业有意义。言说即能通达智慧，即是语业有意义。

།དེའི་ཡིད་ཀྱི་དབང་གིས་སེམས་ཅན་རྣམས་དད་པ་སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ལྡོག་པ་ནི་ཡིད་ཀྱི་ལས་དོན་ཡོད་པ་ཉིད་དོ། །དོན་སྒྲུབ་པ་ནི་དོན་བྱེད་པ་དོན་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ་དེས་དོན་ཡོད་པ་ཉིད་དེ། དེ་ལ་སྨན་གྱི་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་ལྟ་བུའི་ལུས་ཡང་དག་པར་ བསྟན་པས་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ཤ་ཟོས་པ་ལ་སོགས་པས་རང་བཞིན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ནད་སེལ་བར་བྱེད་དེ་འདི་ལྟར་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་རིགས་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཤ་ཟོས་པས་སེམས་ཅན་གྱི་ཚོགས་ཆེན་པོའི་ནད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉེ་བར་ཞིའོ་ཞེས་གྲག་གོ།།ཕོངས་པ་ལས་བྱུང་ བའི་སྡུག་བསྔལ་ནི།དབུལ་བ་ལ་སོགས་པ་དེའི་གཉེན་པོར་ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་ལྟ་བུའི་ལུས་ཐོབ་པའོ། །བཅུ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ལས་ལྔ་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བསྟན་ནས་ཡང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་འཁོར་བར་སྐྱེ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའི་སྤྱོད་པ་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་སྤྱོད་པའི་སྟོབས་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་ཡིན་ནོ།།དྲུག་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ལས་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འདི་སྐད་དུ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་བརྟེན་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་གཞན་དག་ཏུ་ཆོས་ཀྱི་ཚུལ་ ནུབ་ན་མདོ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་རབ་ཏུ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་སྨོས་ཏེ། ནུབ་པ་ལ་ཡང་འབྱིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལས་བདུན་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཆོས་རྣམས་ཤེས་པ་ནི། ཆོས་ཤེས་པ་སྟེ་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ ཡེ་ཤེས་ལ་སོགས་པའོ།།དེ་ཉིད་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ཏེ། འདིས་མངོན་པར་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྣང་བ་མེད་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འཁོར་བ་ལ་མི་གནས་སོ། །རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་མངོན་པར་ཤེས་པས་ ནི་སེམས་ཅན་གྱི་མོས་པའི་དབང་གིས་བརྒྱ་བྱིན་ལ་སོགས་པའི་ལུས་ཀྱིས་བདག་ཉིད་ལེན་ཅིང་དེ་བཞིན་དུ་ཚེ་ཟད་ན་ཡང་ཅི་དགར་འདུག་ལ།ཡོད་ན་ཡང་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའོ། །དེ་ལ་འདོད་པའི་དོན་སངས་རྒྱས་མཆོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་སེམས་མངོན་པར་འདུ་ བྱེད་ཅིང་འདུ་མངོན་པར་བྱེད་པ་ནི་སྨོན་ལམ་མོ།།སྨོན་ལམ་དེ་འགྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཐབས་གང་ཡིན་པ་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དེ་ནི་བརྩོན་པའོ། །བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཐབས་དེ་སྒྲུབ་པ་ཤས་ཆེ་བ་ནི་མངོན་པར་སྒྲུབ་པའོ། །དེ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་སྨོན་ལམ་དང་འབྲེལ་བ་ཡིན་པ་དང་དེ་ འགྲུབ་པ་ནི་སྨོན་ལམ་འགྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་འདིར་འགྱུར་རོ།།དེ་འགྲུབ་པ་ཡང་སྨོན་པའི་དོན་འགྲུབ་པ་ཡིན་ལ། འདོད་པའི་དོན་ཡང་སེམས་ཅན་གྱི་མཐར་ཐུག་པའི་བར་ཡིན་པས། དེའི་ཕྱིར་འདི་ལ་འདི་གསུམ་རིམ་གྱིས་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་གཞུང་འདི་མི་འགལ་ ལོ།།དེ་ལ་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པ་ནི་ཡན་ལག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །གང་དུ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་མཐར་ཐུག་པ་ཞེས་ བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།ཇི་སྙེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནམ་མཁའི་ཁམས་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ནམ་མཁའི་ཁམས་བཞིན་དུ་ཚད་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །གང་གིས་གདུལ་བར་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྲུལ་པ་ལ་ སོགས་པའི་ཐབས་ཀྱིས་འདུལ་བའི་ཕྱིར་རོ།།གདམས་ངག་གང་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་བརྟེན་ནས་གདམས་ངག་སྦྱིན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དམིགས་པ་ གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཀྱི་དམིགས་པའི་ཁམས་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ།བདག་མེད་པ་གཉིས་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མངོན་པར་རྟོགས་པ་གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་མངོན་པར་སྒྲུབ་པའི་མཐར་ཐུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ ཤེས་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ།

由于其意的力量，众生一生起信心，烦恼即刻退却，这就是意业的作用。成办利益即是作利益、办事业，由此而有作用。在此，通过示现如大药王般的身体，能除去众生们食肉等自然的痛苦疾病，如此传说：名为'必定生命'的肉食用后，能平息大众生群的病苦。
对于贫穷等所生的痛苦，以如意宝珠般的身体获得作为对治。第十即是等等中，第五业是示现涅槃后，为众生利益而依托轮回受生，为成就菩萨行而修行，行力相续不断。
第六即是佛智业等等，是说：获得一切智性后，依止佛地，在其他佛土中，当法规衰败时，广演经等诸法。因此说'又'字，是为了显示在衰败时也能显发。
第七业即是等中，诸法智即是法智，如镜像般智等。此即是神通，因为由此通达。由于通达空性，使一切法无所显现。因此不住轮回。
以神通通达，随众生意乐，以帝释等身示现自身，如是寿尽时亦随意安住，若有因缘则示现涅槃。其中，对所欲事如供养佛等发心造作，即是愿。
成就彼愿的方便即是精进的特征，是为勤勉。精进方便的殊胜成就即是现前成就。'彼'字与愿相关，其成就即是愿成就之义。
其成就即是所愿事成就，所欲事乃至众生边际，因此此中这三者次第成就，故此论述无违。
其中，众生界边际是支分等等中，所谓众生界即是众生界边际。所住处即是世界边际。其量即是虚空界边际，如虚空界无量之义。所应调伏即是法界边际，以佛化身等方便调伏故。
所依教诫即是如来智慧界边际，因依如来智慧而授教诫故。以何所缘即是心所缘界边际，因缘二无我故。以何现证即是佛智现证边际，因现证佛智故。

།འདི་དག་རྒྱུན་གྱི་མཐར་ཐུག་པ་ཡིན་པ་ནི། འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་པར་ཡོངས་སུ་མི་ཟད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཐར་ཐུག་པ་དགུ་པོ་འདི་དག་ཉིད་རྒྱུད་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྟན་ཏེ། དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱིས་ནི་དང་པོ་ གསུམ་མོ།།ཆོས་ཀྱི་རྒྱུད་ཀྱིས་ནི་བར་མ་རྣམས་སོ། །ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྒྱུད་ཀྱིས་ནི་ཐ་མ་རྣམས་སོ། །རྒྱུད་ནི་རྒྱུན་ཆགས་པ་སྟེ་རྒྱུན་དང་ལམ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སྒྲུབ་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དད་པ་ལ་སོགས་པ་འོག་ནས་འབྱུང་བའི་དོན་ བཅུ་དག་གིས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་འདི་དག་ཤས་འགའ་ཞིག་ཡོད་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་འདི་ལས་འོག་ནས་འབྱུང་བ་ཅི་འདྲ་བ་དེ་ལྟ་བུ་དག་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཁོ་ནའི་ཡིན་པས་ཁྱད་པར་དག་ཅེས་བྱའོ། །དགེ་བའི་རྩ་ བ་དེ་དག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྨོན་ལམ་ཆེན་པོས་ཀུན་ནས་བསླང་བ་དག་ལའོ།།དབང་གི་ཁྱད་པར་ཐོབ་པ་ནི་ཇི་སྲིད་འདོད་པར་ཡང་དང་ཡང་དུ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བ་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདེ་བར་གནས་པའི་ཁྱད་པར་ཐོབ་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དགའ་བས་ལུས་དང་སེམས་དག་ ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་ལྡན་པས་གཉེན་པོར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།ད་ནི་ཡུལ་གྱི་བྱེ་བྲག་རབ་ཏུ་བརྗོད་པའི་སྒོ་ནས་དད་པ་ལ་སོགས་པ་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལ་སྔོན་གྱི་མཐའ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གནས་སྐབས་ཏེ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱི་མའི་མཐའ་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེར་སྤྱོད་པ་ནི་སྔོན་གྱི་མཐའི་སྤྱོད་པའོ། །དེ་ཉིད་འཇུག་པ་ཡིན་ཏེ། འདིས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་ཁྱད་པར་བསྡུས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ཉིད་སྔོན་གྱི་མཐའི་སྤྱོད་པ་ལ་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་འདི ལ་འཇུག་པ་འདི་ཡོད་པས་སམ་འདི་ལ་འདིས་འཇུག་པ་ཡོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།ཚིག་གཉིས་ཀྱིས་ནི་འབྲུ་མང་པོ་དག་ལ་ཡང་དེ་ཉིད་ལ་བྱའོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན་བཤད་པ། དེ་ནི་ས་བཅུས་ཡང་དག་པར་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ཚིག་གཉིས་ཀ་ལ་ ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་སྔ་མ་ནི་ས་ཕྱི་མའི་འཇུག་པ་ཡིན་པའམ།སྔ་མས་ཕྱི་མ་ལ་འཇུག་པ་ཡིན་པས་རྣམ་པ་འདིས་དེ་ཉིད་སྔོན་གྱི་མཐའི་སྤྱོད་པ་ལ་འཇུག་པ་ཡིན་པར་ཡང་མ་ཟད་ཀྱི། སྔ་མ་དང་ཕྱི་མ་ཞེས་བྱེ་བྲག་ཏུ་མ་[(]ཕྱི་[,]ཕྱེ་[)]བར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ འཇུག་པ་དེ་ཐམས་ཅད་ཡོད་པའམ།འདི་ལ་དེས་འཇུག་པ་ཡོད་པས་ཞེས་ཚིག་ཐ་དད་པའི་འབྲུ་མང་པོའི་བསྡུ་བ་ཁོ་ནས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་སྔོན་གྱི་མཐའི་སྤྱོད་པ་ལ་འཇུག་པ་ནི་ངོ་བོ་གཉིས་ཏེ། སྤྱོད་པ་དང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་རོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ནས་བཟུང་སྟེ་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་བར་དུའོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་དང་པོ་ནི་རྣམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་མངོན་པར་ཡིད་ཆེས་སོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་དེ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་གང་ཡིན་པ་སྟེ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་བསྟན། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་ནི་ཡོངས་སུ་འགྲུབ་པ་སྟེ། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྤངས་པས་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡིན་པས་དེའི་རང་བཞིན་གྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པའོ། །རིམ པ་གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ས་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་བསྟན་ཏོ། །ས་དང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་རིམ་གྱིས་དེ་དག་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་ས་དང་པོ་ལ་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །གོང་མ་དག་ལ་ནི་གཞན་དག་འགྲུབ་པར་རིག་ པར་བྱའོ།

这些是究竟的相续，是为了显示轮回无有穷尽的缘故。
这九种究竟即是由相续的究竟所显示，其中世间相续显示前三种，法相续显示中间诸种，智慧相续显示最后诸种。
相续即是连续，是相续和道路的同义词。
若问以修持的殊胜而超胜是如何，即是由下文所说的十种义而修持的缘故。
声闻等虽然也有这些的一部分，但是如下文所说的这些，唯是菩萨所具有的，故称为殊胜。
于彼等善根，即是由大愿所发起。
获得自在殊胜，是因为随意反复现前无有障碍的缘故。
由获得安乐殊胜，即是由法喜使身心极为调柔而成对治的缘故。
现在从宣说境界差别的方面显示信心等。
其中前际是菩萨的阶位，因为是相对于一切智智的后际而言。
彼处的行为是前际的行为。此即是趣入，因为由此趣入一切智智之城的缘故。
如是，摄集殊胜的菩萨行即是趣入前际行为。
另一方面，由于此中有此趣入，或由此于此趣入，这两种说法，也同样适用于多种含义。
若问如何，则说：因为是由十地所圆满摄集的缘故。
其中对于两种说法，菩萨前行是后地的趣入，或由前行趣入后地，以此方式不仅是趣入前际行为，
而且不分前后差别，一切趣入一切智智皆存在，或由此趣入于此，以不同词语的多种含义摄集，也是一切智智。
如是，趣入前际行为有两种自性：因为是行为和菩提的自性的缘故。
从彼行为乃至现证菩提为止，如是宣说。其中首先由相而深信。
所谓彼菩萨行为是何，即是何种自性，以'圆满波罗蜜多'之词显示。
圆满波罗蜜多即是完全成就，由断除违品而圆满清净，故是彼自性的菩萨行为。
所谓以何次第，以'圆满诸地'之词显示。因为由初地等清净次第而成就彼等的缘故。
如是，于初地成就布施波罗蜜多，于上地应知成就其他。

།བྱང་ཆུབ་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཁྱད་པར་རྣམ་པ་དྲུག་གི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སྨྲས་པ། མུ་སྟེགས་ཅན་ཕྱིར་རྒོལ་བའི་གཉེན་པོའི་ཁྱད་པར་དང་། བདུད་ཕྱིར་རྒོལ་བའི་གཉེན་པོའི་ཁྱད་པར་ཏེ་མི་འཇིགས་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་སྟོབས་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་ འདྲེས་པ་མི་འཕྲོགས་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་མི་འཇིགས་པ་རྣམས་དང་།སྟོབས་ལ་སོགས་པས་རིམ་བཞིན་དུ་མུ་སྟེགས་ཅན་དང་། བདུད་དག་ལས་རྒྱལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །མཐུ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་རྒྱ་ཆེ་བ་ནི། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་སྟེ། ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་ཀྱང་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡེ་ཤེས་ཐ་མི་དད་ཅིང་ཟབ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡུལ་མཐའ་དབུས་མེད་པར་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་འཇིག་པ་ནི་དང་པོ དང་དབུས་དང་མཐའ་དག་ཡིན་ནོ།།མཐའ་སྨོས་པས་ནི་འདིར་མཐའ་མ་ཡང་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ། ཕྱི་མའི་མཐའ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་རྣམས་མེད་པའི་ཕྱིར་མཐའ་དང་དབུས་མེད་པ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སོ། །དེའི་ཡུལ་ཅན་གྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་ཡུལ་གྱི་སྒོ་ནས་མཐའ་དང་དབུས་ མེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ཉིད་ཡེ་ཤེས་ཐ་མི་དད་པ་ཡིན་ཏེ། སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ལས་གཞན་པའི་དམིགས་པས་ཐ་དད་དུ་མི་ཕྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་རང་རིག་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡུལ་ཡིན་ཏེ། དེ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་ནི་ཡང་དང་ཡང་མངོན་ སུམ་དུ་བྱེད་པའོ།།དེའི་ཟག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྗེས་སུ་ཡང་ཞུགས་ལ་དེའི་རྣམ་པ་སྣང་བས་བསྒྱུར་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཞིང་ཡང་དག་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཤེས་པ་ཡང་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཤེས་བྱ་དང་འབྲེལ་པ་ཅན་མ་ཡིན་ཞེས་བྱའོ། །རྣམ་ པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཁྱད་པར་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཚད་མེད་པ་དང་ལྡན་པ་ལ་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཚད་མེད་པ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དེ་དེའི་མངོན་སུམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་འཇུག་པ་ནི་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ལ་སོགས་ པ་སྟེ།འདིས་ཤེས་པའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་རབ་ཏུ་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཡིན་ནོ། །འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལམ་གྱི་འབྲས་བུ་ནི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་བྲལ་བའི་ཁྱད་པར་ནི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལ་སྔ་མ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏོ། །འདིས་ནི་སྤངས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏོ། །ད་ནི་རྡོ་རྗེའི་སྙིང་པོ་ཉིད་ཀྱིས་སྔོན་གྱི་མཐའི་སྤྱོད་པ་ལ་འཇུག་པ་སྤྱོད་པ་དང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རང་བཞིན་རྣམ་པ་ གཉིས་པོ་དེ་མདོར་བསྡུས་ནས་ཚིག་ཐ་མ་གཉིས་ཀྱིས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ།།དེ་ལ་དབེན་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྒྲོ་འདོགས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་གཉིས་སུ་སྒྲོ་འདོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྒྲོ་འདོགས་པར་བྱེད་པས་ན་སྒྲོ་འདོགས་པ་ སྟེ་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ།།སྒྲོ་བཏགས་པ་ནི་དེ་ཉིད་ཀྱིས་སྒྲོ་བཏགས་པ་སྟེ་རྣམ་པར་བརྟག་པར་བྱ་བ་བདག་དང་ཆོས་རྣམས་སོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་དག་ནི་དེ་གཉི་གས་དབེན་ཏེ་རྟོག་པ་དང་བརྟག་པར་བྱ་བ་དང་བྲལ་བའི་ ཕྱིར་དེ་དག་ཀྱང་རྟོག་པར་མི་བྱེད་པ་ལ་བརྟག་པར་བྱ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཞི་བ་ནི་དོན་གྱི་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དེ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་ཞི་བ་དག་གོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་འདིས་ནི་ངོ་ བོ་ཉིད་གསུམ་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཏེ་སྒྲོ་འདོགས་པའི་དོན་ཞེས་བྱ་བས་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པར་བྱེད་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་དབང་ཡིན་ནོ།།སྒྲོ་བཏགས་པའི་དོན་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྒྲོ་བཏགས་པ་རྣམ་པར་བརྟག་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་ ཀུན་བརྟགས་པ་ཡིན་ནོ།

从菩提所摄的六种差别的角度而言：对于外道论敌的对治差别和魔的对治差别，即是圆满无畏、力和不共佛法不夺，所谓无畏等和力等，依次战胜外道和魔众。
广大不可思议威力，即是不可思议佛法，因为超越声闻等心行境界。
智慧无差别且甚深的差别，即是如来境无边无中现前成就。如何呢？生住灭是初中后。说'边'也包含了最后，因为是后边。由于无彼等，故无边无中，即法界。以彼为境的智慧也从境的角度称为无边无中。
此即是无差别智慧，因为在空性中一味，不能被其他所缘分别。此即以自证性而为如来境，现前成就即是反复现证。
其漏尽的差别，即是随入一切所知而不被其相影响，且因为是真实体性故是智，因为'所说'不成立故非与所知相关。
一切种智的差别，即是入于具足无量如来行境，如来无量行境即是一切法，因为是其现量故。入于彼即是如镜智等，因为能入能遍知一切所知事物故。此即是一切种智。
'以果圆满'是说，佛道之果即是离一切障碍，故断除的差别即是果。其中前者显示智慧圆满，此显示断证圆满。
今以金刚心性入于前际行境之行与菩提自性这两种，总摄而以最后两句显示。
其中'远离'等，'增益'即是非真实能取所取二取增益故。能增益即是增益，即分别。所增益即是彼所增益，即所分别之我与诸法。
佛法即法界清净相，彼等远离此二，因为离分别与所分别，故彼等既非能分别亦非所分别，此为语义。
寂静即是以法性故，诸法之法性即是空性，因为本性涅槃故寂静。
因此，此显示三自性：以'增益义'说能分别心心所故是依他起；以'所增益义'说所增益所分别事故是遍计。

།དོན་གྱི་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པར་བྱེད་པས་ན་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྟེ་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །དེ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཏེ། གཉིས་སུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ ཡོད་ན་དེ་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ།།མཚན་མ་ནི་སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་ལ་སོགས་པར་སྒྲོ་བཏགས་པ་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ། མཚན་མ་མེད་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ། །ལྡན་པ་དང་བྲལ་བ་ནི་ཐེག་པ་དམན་པས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་སྟེ་ཁམས་གསུམ་ པ་དང་ལྡན་པ་དང་བྲལ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལ་སྨོན་པ་ནི་སྨོན་པ་མེད་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཆོས་སྤོང་བ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་ལམ་སྟེ། འདིས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཆོས་རྣམས་སྤོང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་དམིགས་པ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ ཕྱིར་གོས་པ་མེད་པ་སྟེ།དེ་དག་ལ་དམིགས་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མི་གོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གྲངས་མེད་པ་དང་བརྟག་མི་ནུས་པ་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་དམིགས་པ་ཉིད་ཡིན་པས་ཚད་མེད་པ་དག་གོ། །ཡང་ན་འདིས་སྐྱེ་བར་བྱེད་པས་ན་སྐྱེ་བའི་ལམ་ཁོ་ན་ ཡིན་ཏེ།དེའི་དམིགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་གྱི་དོན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་སྟེ་དེའི་དམིགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྒྱ་ཆེ་བ་དག་གོ། །བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་གྱིས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་གང་ཡིན་པ་དེའི་དམིགས་ པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྒྲུབ་དཀའ་བ་དག་སྟེ།སྒྲུབ་པར་དཀའ་ཐོབ་པར་དཀའ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་ལས་བརྩམས་ནས་ལྟ་བ་ངན་པ་གསུམ་སྟེ། དེ་ལ་མ་རིག་པའི་མུན་པས་བསྒྲིབས་པའི་མིག་ཅན་གྱི་ལྟ་བ་དང་པོ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ ཉིད་ལས་འབྱུང་ངོ་།།གཉིས་པ་ནི་བདག་ནི་འདི་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ང་རྒྱལ་གྱིས་རྣམ་པར་རྟོག་པར་བྱེད་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ལའོ། །གསུམ་པ་ནི་ཕྱིའི་དངོས་པོ་གསེར་ལ་སོགས་པ་སྒྲོ་བཏགས་པ་ལས་ཏེ། ལྟ་བ་གསུམ་པ་ནི་སྲེད་པ་ རྣམ་པ་དུམ་འབྱུང་བ་ལས་ཡིན་ནོ།།གཉིས་ནི་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བའི་དུས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་དུ་ཚོལ་བ་སྟེ། སྒྲུབ་པའི་དུས་སོ། །དེ་ལ་དང་པོ་ནི་བསམ་པའི་ཉེས་པ་སྟེ། སྒྱུ་དང་གཡོའི་བསམ་པ་དག་གིས་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ནི་སྦྱོར་བའི་ཉེས་པའོ། །ཕྲག་ དོག་དང་སེར་སྣ་དག་ཀྱང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བསམ་པའི་ཉེས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནམ་མ་ཡིན་སྙམ་པའི་དོགས་པ་བསུ་བར་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་དེ།འགྲོ་བ་གཞན་དག་ཏུ་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་ངན་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་དོན་གྱིས་ན་འདི་གཉིས་ཀྱིས་ལུས་དང་ ལོངས་སྤྱོད་དག་ལ་ལོག་པར་སྦྱར་བ་ཡིན་པས་འདི་གཉིས་སྦྱོར་བ་ཉིད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།ལྟ་བ་དྲུག་པ་ནི་ཡུལ་སྡུག་པ་ལ་འདོད་ཆགས་པ་དང་། མི་སྡུག་པ་ལ་ཞེ་སྡང་བ་དང་། གཉི་ག་ལས་བཟློག་པ་ལ་གཏི་མུག་པའོ། །བདུན་པ་ནི་ཕན་ཚུན་གནོད་ པ་བྱེད་པའི་དུས་ན་ནི་ཁྲོ་བའོ།།མདུད་པར་འཛིན་པའི་དུས་ན་ནི་ཁོན་དུ་འཛིན་པའོ། །བརྒྱད་པ་ནི་ཕན་ཚུན་གནོད་པ་བྱེད་པའི་དུས་ཉིད་ན་སྟེ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞི་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཁོ་ན་གནོད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དགུ་པ་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པའི་དུས་ན་སྟེ། འདོད་ པའི་ཟག་པ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར།འདིར་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཚོར་བ་བཏང་སྙོམས་ཁོ་ན་དོན་དམ་པར་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འདོད་ཀྱི། དེ་ལས་གཞན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་རྣམས་དང་། ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་བརྟགས་ནས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དག་ཅེས་བྱའོ།

以实相法性而言是宣说圆成实。由于进行分别，故为分别，即依他起自性。这是空性解脱门的违品，因为若有二分别则彼不生。相是增益男女等相的遍计所执自性，是无相的违品。具足与离是以小乘般涅槃，因为是具足与离三界的缘故。对此的希求是无愿的违品。断除烦恼法是无漏道，因为以此断除诸烦恼法故。由于是其所缘的缘故为无染，因为缘于彼等而不为一切烦恼所染故。由于是生起无量无数善根的所缘故为无量。或者由此生起故唯是生道，因为是其所缘故。成办他利的智慧是菩萨道，由于是其所缘故为广大。由于是经三大阿僧祇劫所得的佛智之所缘故为难成就，难成就难获得是同义语。
基于三自性而有三种恶见。其中为无明暗所蔽的具眼者的第一见解从空性圆成实自性而生。第二是对'我是如此'等我慢分别的心心所。第三是从增益外在事物金等，第三见解是从三种爱欲而生。
二者是在遍求时，即寻求，是修行时。其中第一是意乐过失，因为以诳诈意乐而修行故。第二是加行过失。嫉妒与悭吝虽是心所，为断除是否唯是意乐过失的疑惑而特别说明，由于在其他众生中现前成就恶劣身与受用故，实际上这二者对身与受用邪行，应知这二者即是加行。第六见解是对悦意境起贪著，对不悦意境起嗔恨，对二者相反起愚痴。第七是在互相损害时是忿怒，在执持怨结时是怀恨。第八是在互相损害时，因为唯执著四颠倒即是造作损害故。第九是在行布施等时，因为生起欲漏等故。
此中阿赖耶识及与其相应的舍受唯是胜义的异熟，除此之外的诸识聚与受等，因为是从异熟所生故，观察后称为异熟。

།ཇི་ལྟར་ན་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སྐད་ཅིག་མ་ལ་བྱུང་བ་གཅིག་པ་ཁོ་ན་ལ་མིང་དང་གཟུགས་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། མིང་དང་ གཟུགས་དེ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ཁྱད་པར་གྱི་ཚིག་བསྡུ་བ་སྟོན་ཏེ།ལྷན་ཅིག་ཅིག་ཅར་བྱུང་བའི་གཞན་དང་ལྷན་ཅིག་འབྲེལ་བ་ནི་དེའི་རང་གི་ངོ་བོ་མ་ཡིན་པ་མིང་དང་གཟུགས་ལ་ལྟོས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ ཤེས་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་བརྗོད་དེ།དེ་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་དུས་ཁོ་ན་ན། དེ་དང་དུས་མཉམ་པའི་མིང་དང་གཟུགས་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྡུས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། མིང་དང་གཟུགས་དང་དེ་མི་འབྲལ་བར་གྱུར་པའི་ ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་གོ། །འདིར་ནི་མི་འབྲལ་བར་གྱུར་པ་མིང་དང་གཟུགས་ཡིན་པར་བཤད་པ། མདོ་ལས་ནི་མིང་དང་གཟུགས་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་མི་འབྲལ་བར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཚིག་གཉི་གས་ཀྱང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་བཤད་པ་མ་ ཡིན་ནམ་ཞེ་ན།འདི་ནི་ཉེས་པ་མེད་དེ། མི་འབྲལ་བར་གྱུར་པ་ནི་གཉི་ག་ལ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གཉི་ག་ཡང་མི་འབྲལ་བར་གྱུར་པ་ཞེས་བཤད་དོ། །གསོ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་གསོག་ཉིད་དུ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །གཡོ་བ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་རང་གིས་བདག་མ་ཡིན་པ་སྟེ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། བདག་ནི་བྱེད་པ་པོ་ དང་།བྱ་བ་དང་བཅས་པ་དང་། རྟག་པར་འདོད་ལ། ཕུང་པོ་རྣམས་ནི། སྐད་ཅིག་ལས་ཕན་ཆད་དུ་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་བྱ་བའི་དུས་སུ་མི་གནས་པས་དེ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་པ་དག་ཏུ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་ཁོང་དུ་མི་ཆུད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་དང་སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བ་མ་ཡིན་ པའི་དངོས་པོ་དག་དང་།སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བདེ་བ་དག་སྟེ། དེ་གཉི་ག་ལས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེས་སེམས་ཅན་རྣམས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་ལས་མཐར་བ་དེ་ལྟ་བུ་དག་མཐོང་ནས་དེའི་ཕྱིར་དེའི་ སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའོ།།ཟོང་དུ་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྣ་སྤྲད་པའི་དོང་རྩེ་དང་། དངུལ་གྱི་དོང་རྩེ་ལ་སོགས་པའི་ནོར་དག་གོ། །ཡོངས་སུ་སྤྱད་པར་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱད་པར་བྱ་བ་ཟས་དང་སྐོམ་ལ་སོགས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །གཞག་ པར་བྱ་བ་ནི།བཙོང་བར་མི་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། གསེར་ལ་སོགས་པ་མ་ཉམས་པའོ། །འདི་གསུམ་ཅར་ཡང་ཚིག་དང་པོ་གཅིག་ཁོ་ནས་བསྟན་ཏོ། །རྣམ་པ་བརྒྱད་གང་ཡིན་པ་དང་། ནང་གི་ནི་ཚིག་ལྷག་མ་དགུས་བཤད་དོ། །གཏོང་བའི་སྤྱི་ནི་རྟོགས་པར་སླ་བའི་ ཕྱིར།ཐམས་ཅད་ལ་ལྟོས་ནས་ཡན་ལག་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་སྐད་དུ་མ་བཤད་དོ། །ཕྱིའི་དངོས་པོ་གཏོང་བ་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཀྱི་ཡན་ལག་ནི་གཏོང་བ་དང་པོ་ཡིན་ཏེ། གཏོང་བ་རྣམ་པ་བརྒྱད་ནི་དེའི་དབྱེ་བའི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞི་ཡོངས་སུ་འཛིན་པས་དགའ་བ་ནི་བདེ་བའི་ རྒྱུད་ཡོངས་སུ་འཛིན་པས་དགའ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།གཞི་ནི་གསེར་དང་དངུལ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་ནི་ཕན་འདོགས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕན་འདོགས་པས་དགའ་བ་ནི་རྣམ་པ་བརྒྱད་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་དག་ཀྱང་མཛེས་པའི་ཕན་འདོགས་པས་དགའ་བ་ལ་ སོགས་པ་སྟེ།རིན་པོ་ཆེའི་རྒྱན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་གིས་བཤད་དོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐ་མ་དང་འབྲིང་དང་མཆོག་ལ་ཇི་ལྟར་གང་ལ་གང་རིགས་པ་དེ་ལྟར་དེ་བཞིན་སྒྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཇི་ལྟར་སྒྲུབ་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། བསྟན་བཅོས་མདོ་སྡེའི་རྒྱན་བཤད་ པ་ལས།འཇིག་རྟེན་ཤེས་པ་ཉིད་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་ནང་ནས། དཔའ་བོ་རྟག་ཏུ་འཛུམ་པའི་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །ཅི་ནུས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཉིད་ལྡན་པ་ཉིད་སྟོན་པར་བྱེད་དེ། རང་གི་ཞོ་ཤ་ལ་ལྟོས་ནས་ནུས་པ་ལ་ནི་འཇུག་གི། མི་ནུས་པ་ ལ་ནི་མ་ཡིན་པའོ།

问：如何解释阿赖耶识在结生刹那唯一生起时与名色同时生起呢？答：因为名与色是同时生起的，这句话表明了特殊的总结。与其他同时生起的关联，不是它自身的本质，而是要依靠名色。
现在说明异熟阿赖耶识的因性特征，它在结生时刻，能产生与之同时的名色所摄的识，因此是因。怎样呢？因为它与名色不相分离。
如果不是这样的话，这里说明不相分离的是名色，而经中不是用'与名色同时生起'和'不相分离'这两个词都说明唯是阿赖耶识吗？这并无过失，因为不相分离是对两者都说的，所以说两者都是不相分离的。
以积集性说明积聚性。以无动性说明非我，怎样呢？因为我被认为是有作者性、有作用和常住的，而诸蕴不住于刹那之外，所以在作用时不存在，因此说明它们不是那样的。
所谓'不了解'是指有情和非有情之事物，以及生等苦和涅槃乐等，因为对这两者产生颠倒的缘故。
见到众生从如此苦蕴中解脱，因此他的大悲心广大生起。
所谓'可交易物'是指混合的钱币、银币等财物。'可受用物'是指可享用的饮食等物。'可储存物'是指不可出售的完好的金等物。
这三者都是由第一个词来表示的。八种是什么以及内在的，是由其余九个词来说明的。因为舍的总相容易理解，所以没有说依一切而成为支分。
外在事物布施八种的支分是第一种布施，因为八种布施是它的分类本质。
由摄持基而欢喜是指由摄持安乐相续而欢喜的意思。基是指金银等，因为它是利益的因。
由利益而欢喜应知有八种。这些是由美好利益而欢喜等，以'珍宝庄严'等词来说明。
所谓'如是'是指对下、中、上随其所应如是而行的意思。
问：菩萨如何修行？答：如论典《经庄严论》中，在分别世间智品中所说的'勇士常面带微笑'等。
'随力'是指'我自己'，表明自身具足，是依据自己的能力而行，对于不能行的则不行。

།ཅི་རིགས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་དག་ལའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དག་ཇི་ལྟར་གང་གིས་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པ་དེ་དག་ནི་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་དེ་ལ་བརྟེན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱས་ནས་དེ་ཉིད་ལ་འཛུད་པར་བྱེད་ཀྱི་གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཡིད་ ལ་བྱ་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་ཏེ།དེ་དང་མཐུན་པའི་དུས་སུ་ནི་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོགས་ནས། བདག་ཉིད་ཀྱང་རྣལ་འབྱོར་ལ་འཇུག་ལ། གཞན་རྣལ་འབྱོར་དང་ལྡན་པས་ཡང་དེའི་དུས་སུ་སློང་བར་མི་བྱེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཉིན་པར་དང་མཚན་མོ་ཡང་གང་གི་ཚེ་གང་ལ་འཇུག་པར་ བྱ་བ་དེ་ཡང་ཤེས་དུས་གང་གི་ཚེ་བྱ་བ་འབྲས་བུ་ཡོད་ཅིང་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ཡང་ཤེས་སོ།།མངོན་པར་འབྱུང་བ་ནི་ངེས་པར་འབྱུང་བ་སྟེ། དགེ་བའི་སྦྱོར་བ་སྔ་མ་དེ་ལས་མ་ཉམས་པར་ཁྱད་པར་ཕྱི་མ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བརྩོན་འགྲུས་མཆོག་བྱེད་པའོ། །དེ་ཉིད་ རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ།འབྲི་བར་མི་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོབ་པ་ལས་ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་པའོ། །རྒྱུན་མི་གཅོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་ཐོབ་པས་ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་པའོ། །སྒྲུབ་པ་བཅུ་པ་ཁོ་ན་ལ་མཆོད་པ་གཉིས་སྨོས་པའི་ཕྱིར་ཚིག་གཉིས་ཀྱིས་བཤད་པར་ རིག་པར་བྱའོ།།ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ནི་ཡིད་ཆེས་ལ་ནུས་པ་ཉིད་དུ་ནི་འདོད་པ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་སོ་སོར་འདི་གཉི་ག་སྦྱར་རོ། །ལྷག་མ་གསུམ་ནི་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་པ་དང་། བརྟན་པའི་སྟོབས་བསྐྱེད་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ ལ་མཆོད་པ་དང་རིམ་གྲོ་བྱེད་པ་སྟེ།དེ་ལ་དང་པོས་ནི་དད་པ་ལ་སོགས་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་རྣམས་དང་དུ་མི་ལེན་ཏེ་བདག་གིར་མི་བྱེད་ཅིང་དེ་དག་གིས་ངོ་ཚ་བར་བྱེད་དོ། །གཉིས་པས་ནི་གང་གིས་ན་དེ་དག་ལས་མུ་སྟེགས་ཅན་ལ་སོགས་པ་ཕྱིར་རྒོལ་བ་རྣམས་ཀྱིས་བསྐྱོད་ པར་མི་ནུས་ཏེ་མི་གཡོས་ཤིང་མི་བཟློགས་སོ།།གསུམ་པས་ནི་ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་དད་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་གི་རྩ་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྐྱེ་བ་དང་མཐུན་པའི་གནས་ལུས་ཡོངས་སུ་འཛིན་ཏོ། །དེ་ཉིད་སངས་རྒྱས་ལ་མཆོད་པ་དང་རིམ་གྲོ་བྱེད་པ་རྒྱ་ཆེན་པོས་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། དེའི་རྣམ་ པར་སྨིན་པར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ།།སྒྲུབ་པའི་མཆོད་པས་ནི་སེམས་ལས་སུ་རུང་བ་ཡིན་ཏེ། དེའི་རྒྱུ་མཐུན་པར་གྱུར་པ་སྔོན་གོམས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་དགེ་བའི་བྱ་བ་ཁོ་ན་ལ་འཇུག་གོ། །སུམ་ཅུ་ལྔ་པོ་སྔ་མ་ནི་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་དག་ནི་མདོར་བསྡུས་ནས་ བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།ཡོན་ཏན་གྱི་ཞིང་ལ་དགོད་པ་ནི་སངས་རྒྱས་དང་དགེ་འདུན་ལ་མཆོད་པར་བྱེད་པ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་འདི་ལ་གནས་པ་དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བཟུང་སྟེ། དགེ་འདུན་ལ་ཡང་ཚོགས་པའི་ཡང་དག་པའི་རི་མོ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ ཡིན་ནོ།།བླ་ན་མེད་པའི་འབྲས་བུར་དགོད་པ་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་དག་ཀྱང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་སྔོ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །སྙིང་རྗེའི་ཞིང་དུ་དགོད་པ་ནི་དེ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་དག་ལ་མཆོད་པས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་ བྱ་བ་ཀུན་དུ་སྐྱེས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བཟུང་སྟེ།ལས་སུ་རུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ཡིན་ཏེ། །འདི་ནི་དགོད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ཡིན་ནོ། །མང་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་གྲངས་སྨོས་པ་ནི་དེ་རྟོགས་ནས་དད་པ་རབ་ཡང་དག་པར་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་ནི་ཤའི་མིག་ གིས་མཐོང་ངོ་།།ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་མིག་གིས་མཐོང་ངོ་། །ལྷག་པའི་བསམ་པ་རྒྱ་ཆེན་པོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་བསྐྱབ་པའི་ལྷག་པའི་བསམ་པས་སོ། །བསྟི་སྟང་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་འདི་ཉིད་ཚིག་གསུམ་གྱིས་རྣམ་པར་འབྱེད་དེ། བསྟོད་པས་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པས་ཚིགས་བཅད་དུ་བསྡེབས་པས་ཏེ།རྡུལ་མེད་རྡུལ་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །བསྔགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྐྱང་པར་བསྡེབས་པ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ་ནི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ།

'如理'是指'对于其他'，意思是根据各自的缘分和能力，他们就依止于此，而不是其他的意思。
'作意'是瑜伽，在与此相应的时候，了知'这就是'之后，自己也进入瑜伽，其他具有瑜伽的人也不在此时打扰。
同样，对于白天和夜晚，也知道何时该进入何种修行，也知道何时做事有果报和具有果报。
'出离'是决定出离，为了不退失前面的善行而获得后面的殊胜，精进努力。
以'彼有二种'来说明，'不减'是指不从所得中退失，'不断'是指不从未得中退失。
因为在第十修行中提到两种供养，所以应当知道是用两个词来解释。
'有'是信解，'能'是欲求，这两者分别配合菩萨行和佛法。
其余三种是知惭、有愧、生起坚固力，以及对佛作供养和承事。
其中第一是不接受、不认同信等的违品，对它们感到惭愧。
第二是由此而不被外道等论敌所动摇和退转。
第三是在来世摄受信等之根本，即与生相应的所依身。
这就是'以广大供养承事诸佛'所说的，是其异熟果。
修行供养则是心调柔，由其等流果，以往昔串习力而趣入善行。
前面三十五种是广说，这些是略说。
'安立功德田'是对佛和僧众作供养，从'住此欢喜地菩萨'直到'于僧众亦作如实恭敬'。
'安立无上果'是'将这些善根回向无上正等正觉'。
'安立悲田'是从'由供养彼等诸佛世尊而生起成熟有情'直到'成为堪能'，这是三种安立。
说'多'数是为了了知后生起清净信。
色身以肉眼见，法身以慧眼见。
'以广大增上意乐'是以救护一切众生的增上意乐。
'恭敬'以三词分别：'赞叹'是以偈颂结集，如'无垢离尘'等；'称扬'是散文结集，如'如来是随顺因'等。

།ན་ བཟའ་དང་ཞལ་ཟས་དང་གཟིམས་ཆ་དང་།གདན་དང་། སྙུན་གསོས་སྨན་དང་ཡོ་བྱད་དག་ཀྱང་འབུལ་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེས་ཉེ་བར་སྟོན་པས་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་བསྩགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། འཕགས་པ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པའི་མདོ་ལས། ཉེ་བར་ སྟོན་པ་བཞི་ནི།ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་སྩོགས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། བཞི་གང་ཞེ་ན། ཆོས་སྨྲ་བ་རྣམས་ལ་ཟང་ཟིང་གིས་ཉེ་བར་སྟོན་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཉེ་བར་སྟོན་པ་དང་། ཆོས་ཀྱིས་ཉེ་བར་སྟོན་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཉེ་བར་སྟོན་པའོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ རོ།།འགོད་པ་ནི་འཇོག་པ་སྟེ། ཞིང་གཉིས་ལ་ནི་དེའི་ཡུལ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བླ་ན་མེད་པ་ལ་ནི་འབྲས་བུར་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བས་སོ། །ཚོགས་པའི་ཡང་དག་པའི་རི་མོ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཙོ་བོ་ཇི་ལྟ་བ་གདམས་ནས་གང་ཟག་རྣམས་ལ་རི་མོ་བྱེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། དགེ་འདུན་གྱིས་བསྐོས་པའི་ངོ་བོར་ཡང་མ་ཡིན་གྱི། འབྱོར་པ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཚོགས་པའི་ངོ་བོར་དགེ་འདུན་མ་ལུས་པ་ལ་བྱ་བ་བྱེད་དོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་ཀུན་ཏུ་སྐྱེས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་མཐུ་རྙེད པས་སོ།།མ་ལུས་པར་རྟོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཇི་ལྟར་སྦྱིན་པ་དང་། སྙན་པར་སྨྲ་བ་དག་ཀུན་ཏུ་སྐྱེས་པ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ནི་ཅི་ནུས་ཅི་འོས་སུ་ཡང་དག་པར་མི་སྒྲུབ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལ་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ སྲིད་པའི་ཕྱིར་ཏེ།ས་བདུན་པ་ལས་དེའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་། སེམས་བསྐྱེད་པ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཅུ་པོ་དག་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ། ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་ནུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རང་གི་ཞོ་ཤ་དང་ འཚམ་པའོ།།ཅི་འོས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་རྟེན་དང་འཚམ་པའོ། །ལྷག་མ་ནི་སྔར་ཇི་སྐད་བཤད་པ་བཞིན་ནོ། །ཤས་ཆེར་ཡོངས་སུ་བྱང་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱོར་བ་བརླིང་པོ་ཤས་ཆེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ལེ་ལོ་ལ་སོགས་པའི་དྲི་མ་ སྤང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ལས་སུ་རུང་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་མཐུ་རྙེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་རྗེས་ལས་ཐོབ་པ་འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་པ་ཡང་ཡིན་ལ། དེ་གཞན་དག་ ལ་མེད་པའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཡང་ཡིན་ནོ།།ཡང་ན་འདི་ནི་ས་གཉིས་པ་ཡིན་པས་འཇིག་རྟེན་པར་བཤད་དེ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ནི་ས་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་བརྟག་པ་ལ་མཁས་པ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་། གཉེན་པོ་ འཇིག་པ་དང་འགྲུབ་པ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ཏེ།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། དེས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་གཉེན་པོ་ལ་མཁས་པར་བྱ་སྟེ། སའི་འཇིག་པ་དང་འགྲུབ་པ་ལ་མཁས་པ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འཐོབ་པ་ལ་མཁས་པ་ནི་འཇུག་པའི་ཐབས་ལ་ཞུགས་པ་དང་། དེའི་ཁྱད་པར་ལ་ མཁས་པ་དག་སྟེ།སའི་རྣམ་པ་དང་རྒྱུ་མཐུན་པ་ལ་མཁས་པ་དང་། ས་ཐོབ་པ་རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་ལ་མཁས་པ་དང་། སའི་ཡན་ལག་ཡོངས་སུ་སྦྱངས་པ་ལ་མཁས་པ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །འཕེལ་བ་ལ་མཁས་པ་ནི་ས་གཞན་དུ་འཕོ་ བ་དང་།གནས་པ་དང་འཕེལ་བ་ལ་མཁས་པ་དག་སྟེ། ས་ནས་སར་འཕར་བ་ལ་མཁས་པ་དང་། ས་དང་ས་ལ་གནས་པ་ལ་མཁས་པ་དང་། ས་དང་སའི་ཁྱད་པར་ཤེས་པ་ལ་མཁས་པ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་པ་ལ་མཁས་པ་ནི་ ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ལ་མཁས་པ་སྟེ།ས་ཐོབ་ནས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ལ་མཁས་པ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །མཐར་ཐུག་པར་འགྲོ་བ་ལ་མཁས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སའི་མཐར་ཕྱིན་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ས་ལ་འཇུག་པ་ལ་མཁས་པ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའི་ས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སྦྱངས་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ས་མནན་པ་ལ་མཁས་པར་བྱའོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།

供养衣服、饮食、卧具、坐垫、医药和资具等，这是为了通过亲近供养来积累自己的智慧资粮。如何呢？如《圣无尽慧经》中说：'四种亲近能积累智慧资粮。哪四种呢？以财物亲近说法者、以智慧亲近、以法亲近、以般若亲近。'
安置是指布置，对于二田是因为这是它的对境。对于无上乘则是以回向果位。'为僧众作如法绘画'是说，不是像对主要人物那样选择后对个人作画，也不是作为僧团指派的身份，而是因为具有大富裕，所以是以集体的身份为整个僧团作事，这是在表明。
'成熟众生已经完全生起'是说已获得成熟众生的能力。'但并非完全通达'是说，如同布施和爱语已完全生起的意思。'其余诸事也不是不随力随分如实修行'是说，这里其余诸事的修行是可能的，因为在第七地中说：'他的发心和发心中，菩萨十波罗蜜将圆满，将成就。'
'随力'是指符合自己的能力。'随分'是指符合他人的根基。'其余'如前所述。'更为纯熟'是说因为有更多坚固的修行。'清净'是说因为断除懈怠等垢染。'堪能'是说因为获得利益众生的能力。
'由此所得世间和出世间的后得智'，这是说因为有漏所以是世间的，因为其他人没有所以是出世间的。或者，这是第二地所以说是世间的，出世间是指第二地等的自性。
其中，'善巧观察'是指善巧于违品和对治的坏灭与成就，如何呢？如说：'应当善巧于违品和对治，善巧于地的坏灭与成就。''善巧获得'是指善巧于趣入方便和其特殊性，如说：'善巧于地的种类和因缘相应，善巧于观察地的获得，善巧于清净地的支分'，依次对应。
'善巧增长'是指善巧于转移到其他地、安住和增长，如说：'善巧于从地到地的超越，善巧于安住于地地之中，善巧于了知地地的差别'，依次对应。'善巧不退'是指善巧于不退转，如说：'善巧于获得地后的不退转'。
'善巧究竟'是指善巧于圆满菩萨地后趣入如来地，如说：'应当善巧于以清净一切菩萨地而趋入如来智慧地。'

།དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སའི་རྣམ་པ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་རྣམ་པས་སྔར་རྣམ་པ་ དང་བཅས་པ་བཤད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ས་སྒྲུབ་པ་དང་།མཁས་པ་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་བཤད་མ་ཐག་པས་དད་པ་ལ་སོགས་པས་ཡན་ལག་རྣམས་སྒྲུབ་པ་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ལྷག་མ་དཔེས་བསྟན་པ་ནི་མདོ་ཉིད་ལས་རྣམ་པར་འཆད་དེ། ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་དག་འདི་ ལྟ་སྟེ།དཔེར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བཟུང་སྟེ། ལམ་གྱི་བར་གནས་དང་པོ་ནས་གྱེན་དུ་མ་བསྐྱོད་པར་ཞེས་བྱ་བའི་བར་འདི་ནི་མི་ནོར་བའི་མཁས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དེ་ལྟར་ཤེས་པར་རྣམ་པར་བརྟགས་པའི་བློ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བཟུང་སྟེ། གྲོང་ཁྱེར་ཆེན་པོར་ཕྱིན་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ འདི་ནི་ཉེ་བར་སྟོན་པ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ནོ།།འབྲོག་དགོན་པའི་ཉེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བདག་དང་འདྲོན་པ་རྣམས་ལ་གནོད་པར་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་མཁས་པ་གཉི་གའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ། །ཐོག་མ་ཉིད་ནས་སའི་ལམ་གྱི་ཡོན་ཏན་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བཟུང་སྟེ། དེ་ལམ་ གྱི་བར་གནས་དང་པོ་ནས་མ་བསྐྱོད་པར་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མི་ནོར་བའི་མཁས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་དེ་ལྟར་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་རྣམ་པར་བརྟགས་པའི་བློ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བཟུང་སྟེ། བསྒྲལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དང་། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་གྲོང་ཁྱེར་ཆེན་པོའི་ བར་དུ་ཕྱིན་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་བར་འདི་ནི་ཉེ་བར་སྟོན་པ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ནོ།།འཁོར་བའི་འབྲོག་དགོན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཉེས་པས་སེམས་ཅན་གྱི་འདྲོན་པ་འམ་བདག་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་བར་ཡང་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ན་མཁས་པ་དེ་གཉི་གའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ། །ཀྱེ་རྒྱལ་ བའི་སྲས་དག་དེ་ལྟ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཡོངས་སུ་མི་སྐྱོ་བར་ས་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བར་བྱ་བའི་ཁྱད་པར་ལ་བརྩོན་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་འབྲས་བུ་དེའི་རྒྱུ་ལ་སྦྱོར་བ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་རང་བཞིན་དང་བཅས་པའི་རིམ་པ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ པ་རྣམས་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ།དེ་དག་ཏུ་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ཀྱི་རིམ་གྱིས་ས་ལ་སོགས་པ་དོན་དུ་གཉེར་བའི་ཕྱིར་དེ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་འདོད་པའི་དོན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དག་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ཉིད་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ། དེ་ལ་བདག་གིས་སྦྱིན་ནོ་སྙམ་པ་ལ་ སོགས་པའི་རྣམ་པ་རྣམས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྐད་ཅིག་ཐང་ཅིག་ཡུད་ཙམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་ཐུང་ངུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་གསུམ་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་ཉན་པ་པོ་རྣམས་ཀྱི་དབང་དུ་དབང་པོ་རྣོན་པོ་དང་འབྲིང་དང་རྟུལ་པོས་གོ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྡིག་པ་དང་བྲལ་བའི་ དབང་དུ་བྱས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡིག་པ་དང་འབྲལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།སྤྱན་ལྔ་ནི། དེ་ན་འཕགས་དང་ཤེས་རབ་སྤྱན། །ལྷ་དང་དེ་བཞིན་ཤ་ཡི་སྤྱན། །བྱང་ཆུབ་ཀྱང་ནི་འཐོབ་འགྱུར་ཞིང་། །སངས་རྒྱས་རྣམས་དང་མཚུངས་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་འདིའི་ དོན་ནི་ས་བཅུ་པ་ལས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ།།རྒྱུའི་ལུས་དང་འབྲས་བུའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། ལུས་དང་མཚན་ཉིད་དག་ནི་རང་བཞིན་བརྗོད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་པའི་འབྲས་བུ་ས་དང་པོ་ཡིན་ལ། ས་དང་པོའི་འབྲས་ བུ་ས་གཉིས་པ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ས་བཅུ་པའི་འབྲས་བུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ཡིན་ཏེ།རྒྱུ་དེ་ལས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཕགས་པ་འཇམ་དཔལ་གྱིས་ཀྱང་མགོ་རིའི་རྩེ་མོའི་མདོ་ལས་སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པ་ནི་སྤྱོད་པ་དང་འབྲེལ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །སྤྱོད་པ་དང་འབྲེལ་བ་ནི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་ པའི་རྒྱུ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ནི་སྐྱེ་བ་གཅིག་གིས་ཐོགས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །སྐྱེ་བ་གཅིག་གིས་ཐོགས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཡང་ན་རྒྱུའི་ལུས་ནི་འབྲས་བུས་རྟོགས་པས་ན་རྒྱུའི་ལུས་དང་ འབྲས་བུའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི།རྒྱུའི་རང་བཞིན་འབྲས་བུས་ཤེས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

如是，所谓'善巧成就菩萨地之行相'者，是指如前所说之行相，以前说具行相者成就地，以刚说五种善巧以信等支分成就善巧之意。
其余以喻显示者，于经中详细宣说：'诸佛子，譬如'乃至'未从道路初处向上行'，此为无误善巧。
从'如是以智慧观察之心'乃至'到达大城'，此为善巧教示。
'荒野过失不损害我及商主等'，此为二种善巧之果。
从'最初即地道功德'乃至'未从道路初处行'，此为菩萨无误善巧。
从'如是以智慧观察之心'乃至'度脱'以及'至一切智大城'，此为善巧教示。
'轮回荒野诸过失不令损害众生商主或我'，此为彼二善巧之果。
'诸佛子，是故菩萨应当无厌精进于遍净地之差别'，此应知是彼果之因之加行。
应知菩萨行之自性次第即是诸波罗蜜多，因于彼等成就故。
以波罗蜜多次第希求地等故，彼作意即是所欲义之作意。
法性即是真如，因于彼中无我施等诸行相故。
'刹那、须臾、瞬间'者，为令知短暂时间故说三种。或为听众根器利中钝三种了解故。
'依离罪'者，意为为离罪故。
五眼即：'圣眼及慧眼，天眼及肉眼，亦当得菩提，与诸佛相等。'此义将于十地中解说。
'因身与果相'即因果自性之意，因身与相是说自性故。
如信解行地之果为初地，初地之果为二地，如是十地之果为佛地，因从彼因成就故。
圣文殊亦于《山顶经》中说：'应视初发心为与行相应之因。应知行相应为不退转之因。应视不退转为一生补处之因。应视一生补处为一切智之因。'
或者，'因身与果相'者，因为因由果了知，意为因之自性由果了知。

།སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ནི་འབྲས་བུ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་རྒྱུ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལས་ལྷག་པའི་ས་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་གོང་ནས་གོང་དུ་མཆོག་ཏུ་ འགྱུར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དང་པོའི་ས་ལ་སྦྱང་བྱས་ནས། །རྣམ་པར་དག་པ་མཐོང་བ་ནི། །ས་གཉིས་དོན་དུ་གཉེར་བྱེད་དེ། །དེ་ཐོབ་བྱ་ཕྱིར་རབ་ཏུ་སྦྱོར། །བསམ་པ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་དག་པ། །དེ་ལྟར་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བ་ན། །དེ་ཚེ་འཆལ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ ཀྱི།།དྲི་སྤངས་པ་ནི་རྒྱ་ཆེན་འཐོབ། །དྲི་མ་མེད་པའི་བསམ་པ་ཡིས། །ས་གཉིས་རྒྱ་ཆེན་འཐོབ་པ་ནི། །ཡོན་ཏན་རྣམ་པ་བཞི་བརྟེན་ནས། །རང་བཞིན་ཚུལ་ཁྲིམས་འཐོབ་པར་འགྱུར། །ཚུལ་ཁྲིམས་ཡོངས་སུ་དག་བྱའི་ཕྱིར། །ཡོན་ཏན་དག་ནི་བཞིར་འདོད་དེ། །གཞན་ལས་ཡང་ དག་གནོད་པ་དང་།།བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་ཉིད་དང་། །འདས་ནས་སོར་ཆུད་བྱེད་པ་དང་། །མ་འདས་པ་ལ་གུས་པའོ། །མཁས་པས་ཡོན་ཏན་འདི་རྣམས་ཀྱི། །བྱ་བ་དག་ནི་བཞིར་བཤད་དེ། །གཞན་ལ་ལྟོས་ནས་ཁྲེལ་ཡོད་དང་། །བདག་ལ་ལྟོས་ནས་ངོ་ཚར་འདོད། །སེམས་ ལ་འགྱོད་པ་མེད་པ་དང་།།ཚུལ་ཁྲིམས་གསུམ་ནི་མི་འདྲའ་བའོ། །ས་དང་པོའི་གླེང་གཞི་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། བྱིན་གྱི་རླབས་དང་། ལྡང་བ་དང་། བསྟན་པ་དང་། བསྐུལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ས་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་གི་ཡང་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་གླེང་གཞི་ནི་གནས་དང་གདུལ་བ་རྣམས་ཡིན་ལ། འདི་དག་བཤད་པའི་ཕྱིར་གནས་གཞན་དང་། གདུལ་བ་གཞན་དག་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་དག་བཤད་པའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེའི་སྙིང་པོ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་གཞན་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །སངས་རྒྱས བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་བྱིན་གྱིས་རློབ་པར་མཛད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།།སྙོམས་པར་མ་ཞུགས་པས་ལྡང་བ་ཡང་ག་ལ་ཡོད། འདི་དག་གི་བསྟན་པ་ཡང་མིང་ཙམ་གྱིས་དོན་བཤད་པ་བྱས་པ་ཉིད་དེ། །ས་འདི་དག་བཤད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཟླ་བ་ལ་སོགས་ པས་ཡང་སྐུལ་བར་ཡང་མི་བྱེད་དོ།།ས་གཉིས་པའི་བཤད་པ་དང་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་བ་འདི་གཉིས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། བཤད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་འབྱུང་བར་བྱེད་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་རྒྱུ་རྣམ་པར་ དག་པ་སྟེ།དེ་དག་ཀྱང་སེམས་ཀྱི་བསམ་པ་བཅུ་པོ་དག་གོ། །སོ་སོར་བརྟགས་པའི་བྱ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་ཇི་ལྟར་འགྲོ་བར་བྱ་བ་ཇི་ལྟར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་དུ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་ སོགས་པ་དེ་སྒྲུབ་ན།འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པས་གནོད་པ་ན་སོ་སོར་བརྟགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་དེ་དག་ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་བསྟན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སོ་སོར་བརྟགས་པའི་བྱ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རང་བཞིན་གྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་རང་གི་ཚུལ་ཁྲིམས་འཇུག་གོ་ཞེས་བྱ་ བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཅིའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པ་གསུམ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཁྱད་ཞུགས་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་འདི་ མདོར་བསྡུས་ནས་བཤད་དེ།ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྙིང་རྗེ་ཡིས། །བྱང་ཆུབ་ལམ་ནི་ཁྱད་པར་བྱེད། །དང་པོ་སྤོང་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཏེ། །གཉིས་པ་དགེ་བ་སྡུད་པ་ཡིན། །གསུམ་པ་སེམས་ཅན་བྱ་བའི་སྟེ། །དོན་རྣམ་གསུམ་ ནི་བསྒྲུབ་པ་ཡིན།འདི་ལ། དང་པོ་ཡང་དག་ལེན་པའི་རྒྱུ། །གཉིས་པ་དགེ་བའི་ཕ་རོལ་བྱེད། །གསུམ་པ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུད། །ཕ་རོལ་བྱེད་པར་ཡང་དག་བཤད། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། སྦྱོར་དང་བསམ་པ་ཕུན་ཚོགས་དང་། །མི་མཐུན་ཕྱོགས་རྣམས་ཉམས་པའི་ཕྱིར། །རང་ བཞིན་ཚུལ་ཁྲིམས་གང་ཡིན་པ།།ད་ནི་ལས་ལམ་མཚན་ཉིད་ཡིན། །དེ་ལ་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་དག་གིས་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་བཞི་དང་ལྡན་པའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གཉིས་ཤིག་བསྟན་ཏེ། སྦྱོར་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། བསམ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་ པའོ།

佛陀仅是果位而非因位，因为没有比此更高的地位，因为在佛地上没有更上更殊胜的转变。
在初地上修习后，见到清净，为了二地而追求，为获得彼而精进。
心意极为清净，如是精进时，彼时远离破戒之垢，获得广大。
以无垢之心意，获得广大二地，依止四种功德，获得自性戒。
为了清净戒律，功德分为四种：从他人获得正确劝诫，心意清净，违犯后忏悔，对未违犯恭敬。
智者说此等功德之作用有四：对他人有惭，对自己有愧，心无悔恨，三种戒律不同。
初地的缘起、等持、加持、出定、宣说、劝请等，也是二地等这些的，应当了知。如是缘起是处所和所化众生，为说此等故，并非其他处所和其他所化众生。
为说此等故，金刚藏等持也非入于其他等持。诸佛世尊也非加持。未入定故何有出定。此等之宣说也仅以名称说明义理。为说此等诸地故，解脱月等也不再劝请。
应当宣说二地的解释和差别这两者。依据解释，说'具足现观'等。
其中清净生起是清净因，彼等即是十种心意。'无有观察之作用'是指戒律等如何行持、如何修行，如是而行故，如是修行故，为宣说故。
修持戒律等时，当贪欲等损害时，并非以观察智慧力降伏彼等而宣说，故说'无有观察之作用'，意为自性戒中行持自戒。
为何说菩萨戒有三种？为了了知菩萨戒胜过声闻和独觉戒，略说此三种戒：
菩萨的悲心，令菩提道殊胜。第一是断除戒，第二是摄善戒，第三是利益有情戒，成办三种义利。
此中，第一是正受之因，第二是善法到彼岸，第三是众生相续到彼岸，如是正说。
云何？因为加行和发心圆满，以及违品衰损故，自性戒即是业道之相。
其中，以十善业道略摄，宣说具足四种相的两种圆满：加行圆满和发心圆满。

།དེ་ལ་སྦྱོར་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། བདེ་བར་སྦྱོར་བ་དང་། ཕན་པར་སྦྱོར་བའོ། །དེ་ལ་སྲོག་གཅོད་པ་སྤོང་བ་ནས་བཟུང་སྟེ། ཚིག་རྩུབ་པོ་སྤོང་བའི་བར་ནི། བདེ་བར་སྦྱོར་བ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཚིག་འཁྱལ་པ་སྤོང་བ་ནི་ཕན་པར་སྦྱོར་ བའོ།།བསམ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། བདེ་བའི་བསམ་པ་དང་ཕན་པའི་བསམ་པའོ། །དེ་ལ་བརྣབ་སེམས་མེད་པ་དང་། གནོད་སེམས་མེད་པ་དག་ནི་བདེ་བའི་བསམ་པའོ། །ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ནི་ཕན་པའི་བསམ་པའོ། །འདིའི་ དོན་བསྡུས་པ་ནི།གང་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ན་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པ་ནི་བདེ་བ་ཡིན་ལ། གང་ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་ཕན་པ་ཡིན་པས་འདི་ལྟ་སྟེ། བདེ་བར་སྦྱོར་བ་དང་། ཕན་པར་སྦྱོར་བ་དང་། བདེ་བའི་བསམ་པ་དང་། ཕན་པའི་བསམ་པ་འདི་ཙམ་དུ་ ཟད་དོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་སྦྱོར་བ་དང་། བསམ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་བཅས་པ་ལས་བརྩམས་ནས་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་རྣམས་རྣམ་པར་གཞག་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་རྣམས་ཉམས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་ གྱི་དོན་བྱ་བར་ཁས་བླངས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཆོས་གཉིས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱས་ནས་སྤང་བར་བྱ་དགོས་ཏེ།སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་གནོད་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ཕན་པའི་བགེགས་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་གནོད་ པ་ནི་རྣམ་པ་བདུན་ཏེ།སྲོག་ལ་གནོད་པ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་ལ་གནོད་པ་དང་། ཆུང་མ་ལ་གནོད་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་དོན་ལ་གནོད་པ་དང་། མཛའ་བཤེས་ལ་གནོད་པ་དང་། སྙན་པ་ལ་གནོད་པ་དང་། བྱ་བ་ལ་གནོད་པའོ། །དེ་ལ་སྲོག་གཅོད་པ་ནི། སྲོག་ ལ་གནོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པ་ནས་ཚིག་འཁྱལ་པ་ནི་བྱ་བ་ལ་གནོད་པ་བྱེད་པའི་བར་དུ་ཡིན་ནོ།།ཕན་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྦྱིན་པར་བྱེད་དོ། །སྦྱིན་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པར་གསུམ་སྟེ། ཟང་ཟིང་གི་སྦྱིན་པ་དང་། མི་འཇིགས་པའི་སྦྱིན་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པའོ་ དེ་ལ་བརྣབ་སེམས་ནི།ཟང་ཟིང་གི་སྦྱིན་པའི་བགེགས་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །གནོད་སེམས་ནི་མི་འཇིག་པ་སྦྱིན་པའི་བགེགས་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ལོག་པར་ལྟ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པའི་བགེགས་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །མི་མཐུན་པ་འདི་དག་གི་གཉེན་པོར་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་རྣམས་ རྣམ་པར་གཞག་སྟེ།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནས་བཟུང་སྟེ། སངས་རྒྱས་དང་ཆོས་དང་དགེ་འདུན་ལ་བསམ་པ་ངེས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའོ། །སྤོང་བ་ཁྱད་པར་ཅན་ཡང་འཐོབ་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་སྔ་མའི་སྤོང་བ་བས་སྤོང་བ་ཁྱད་ཆེན་འཐོབ་ པར་ཡོངས་སུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།གནོད་པར་བྱེད་པའི་དངོས་པོ་ནི་དབྱུག་པ་སྟེ། དབྱིག་པ་སྤངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པའོ། །དབྱུག་པ་སྨོས་པ་ནི་ཉེ་བར་མཚོན་པའི་ཕྱིར་ཡིན་ཏེ། ཐོ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་གནོད་པ་བྱེད་པའི་དངོས་པོ་ཡིན་ནོ། །གཅོད་ པའི་དངོས་པོ་ནི་མཚོན་ཆ་སྟེ།མཚོན་ཆ་སྤངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་སྟེ་དེས་གཅོད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་ཡང་མཚོན་ཆ་ནི་ཉེ་བར་མཚོན་པ་ཡིན་གྱི། དགྲ་སྟ་ལ་སོགས་པ་ཡང་གཅོད་པའི་དངོས་པོ་ཡིན་ནོ། །འབྱུང་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཁོན་དུ་ འཛིན་པ་སྤངས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།དེ་ཉིད་ཚིག་གཉིས་ཀྱིས་རྣམ་པར་འབྱེད་དོ། །ལོངས་སྤྱོད་འདོད་པ་ནི་གང་གིས་ན་གཡུལ་ངོར་འཇུག་པ་སྟེ། དེར་ཞུགས་ན་ཕྱི་མ་ལ་ཚེ་རབས་གཞན་དུ་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་བདག་ཡོངས་སུ་ འདོར་བ་ཡིན་པས།འཛེམ་པ་དང་ལྡན་ཞེས་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །སྲོག་ཆགས་ཀྱི་ཡན་ལག་པགས་པ་ལ་སོགས་པ་འདོད་པ་དང་། དཔེར་ན་དེ་ཆེད་མི་ཆེ་ཡང་ལིངས་ཙམ་འདེབས་པ་དོན་དུ་གཉེར་བ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་བསད་པར་མངོན་པར་དགའ་བའི་འདོད་པ་སྟེ། སྙིང་རྗེ་ལ་ཞུགས་པ་ཞེས་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཕན་པ་དང་སྙིང་བརྩེ་བའི་དུས་རེ་ཞིག་པ་དང་། ཡུན་དུ་བདེ་བར་བྱེད་པ་སྟེ་མཐོ་རིས་དང་ཐར་པའི་རྒྱུད་ཡང་དག་པར་ལེན་དུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ།

关于这个，圆满的加行有两种：安乐加行和利益加行。其中从断除杀生直至断除粗语为安乐加行，应当了知。断除绮语是利益加行。
圆满的发心也有两种：安乐发心和利益发心。其中无贪心和无害心是安乐发心。正见是利益发心。
此处总义为：现在所作能带来利益的是安乐，对未来世带来利益的是利益，即：安乐加行、利益加行、安乐发心、利益发心，仅此而已。
因此，应当了知从加行和发心的圆满及其分类开始建立十善业道。
关于'为断除违品'是什么意思呢？发愿利益有情的菩萨应当了知两种法并断除：即损害有情的和障碍有情利益的。
其中损害有七种：损害生命、损害财物、损害妻室、损害真实义、损害亲友、损害名声和损害事业。其中从杀生是损害生命，直至绮语是损害事业。
利益是菩萨的布施。布施有三种：财物布施、无畏布施和法布施。其中贪心是财物布施的障碍，害心是无畏布施的障碍，邪见是法布施的障碍。
为对治这些违品而建立十善业道。怎样呢？从'诸佛子'开始直至'于佛法僧决定信解'。
为显示获得殊胜断除而说，即为显示获得较前地更殊胜的断除之意。
损害之物即棍杖，所谓'断除棍杖'。提及棍杖是作为比喻，锤子等也是损害之物。
砍断之物即兵器，所谓'断除兵器'，因为用它来砍断。此处兵器也是比喻，斧头等也是砍断之物。
依据生起因缘而说'断除怨恨'，以两个词来分别解释。
贪求财物而参与战斗，进入战场后，承受来世其他生中地狱等痛苦，因为舍弃自身，所以说'具有畏惧'。
贪求众生肢体皮革等，例如即使不是大事也为了获取些许而乐于杀害它们，所说的'入于悲心'。
利益与慈悲有暂时的和长久的安乐，即引导趣入人天和解脱之因。

།བྱམས་པའི་སེམས་ནི་སེམས་ཅན་དེ་དག་གི་རྒྱུ་བདེ་འགྲོ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས པའི་རྒྱུ་དེ་གཉིས་ཀྱི་འབྲས་བུ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཐོབ་པར་སྨོན་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྲོག་ཆགས་འབྱུང་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདིར་སྲོག་ཆགས་སྨོས་པས་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཐེར་ཟུག་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །སྲོག་གི་དབང་པོ་དང་ལྡན་པས་ཚེ་ཇི་སྲིད་ཀྱི་བར་དུ་ གནས་པའི་ཕྱིར་རོ།།འབྱུང་པོ་སྨོས་པས་ནི་ཆད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་སྟོན་པར་བྱེད་དེ་ཤི་བ་རྣམས་ཀྱང་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་དབང་གིས་ཡང་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཆུང་བ་ནི་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་ཙམ་གྱིས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་སྟོན་ཏོ། །ཆེ་བ་ནི་ལུས་ཀྱིས་རྣམ་པར་ཐོ་ འཚམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་སྟོན་ཏོ།།ཐུན་མོང་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱིས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་རྣམས་ལའོ། །ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་དག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་ཆུང་མ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་སྟོན་ཏོ། །ཕ་མ་དང་འབྲེལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རིགས་ཤེས་པས་སྨོས་པས་སྟོན་ཏོ། ། གཞན་སྦྱིན་པར་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་སྨོས་པས་སྟོན་ཏོ། །ངེས་པ་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་སྨོས་པས་སྟོན་ཏོ། །རབ་ཏུ་བྱུང་བ་དག་དང་། བུ་ཁུལ་ཞོ་ན་འདུག་པ་དག་དང་། བུ་ཆགས་པ་དག་ཅེས་བྱ་བ་འདི་དག་ཀྱང་ཆོས་ཀྱིས་བསྲུངས་པའི་ནང་དུ་འདུས་ཏེ། སེམས་ཅན ལ་གནོད་པ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།གནས་མ་ཡིན་པར་འགྲོ་བ་ནི་མཆོད་རྟེན་དང་བླ་མའི་གནས་དག་དང་། ཡན་ལག་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དེ། སྨྲས་པ། གང་ཞིག་རང་གི་ཆུང་མ་ཡིན་ཡང་ངེས་བཅས་བུ་ཆགས་མི་འགྲོ་ཞིང་། །བུ་ལ་ནུ་ཞོ་[(]ལྷུད་[,]ལྡུད་[)]ཚེ་མ་ཡིན་ཡན་ལག་མ་ ཡིན་མི་འགྲོ་བ།།བུད་མེད་འགྲོགས་ནའང་ཆགས་དང་རྨོངས་པར་གཞན་གྱིས་ཡོངས་བཟུང་མི་བསྟན་པ། །སྨོས་ཅི་དགོས་པ་དབང་པོ་ལེགས་བསྡམས་རྒྱགས་པ་དབང་གྱུར་ཤེས་པར་བྱ། །གཞི་དང་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གཞི་ནི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །བརྫུན་དུ་སྨྲ་བའི་གཞི་ནི་ གཞན་བསླུ་བའི་བསམ་པའོ།།དེ་སྤང་བ་ནི་གཞི་སྤོང་བ་སྟེ་དེ་ཡང་བདེན་པར་སྨྲ་བས་འགྱུར་རོ། །བདེན་པར་སྨྲ་བ་དེ་ཉིད་ནི་གཞན་བསླུ་བའི་བསམ་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་དེའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་གཞི་དང་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་ རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེ་ལྟར་ན་གཉེན་པོས་སྤོང་བ་ཉིད་ཀྱིས་རྒྱུ་སྤོང་བར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དབྱེན་མི་བྱེད་པ་ཉིད་རྣམ་པར་ཐོ་མི་འཚམས་པ་སྟེ། གང་གིས་ན་གཞན་དག་ལ་ཕན་པ་མ་ཡིན་པའི་དབྱེན་མི་བྱེད་པའོ། །དབྱེན་བྱས་ན་ཐོ་འཚམས་པར་འགྱུར་རོ། །ལེན་པ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་ཐོས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་སྟོན་ཏོ།།བརྗོད་པ་ནི་རབ་ཏུ་སྟོན་པ་སྟེ། སྙོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལ་སྔོན་མ་བྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུམ་པ་རྣམས་མི་འབྱེད་ཅེས་བྱ་བ་འདིས་བསྟན་ཏོ། །སྔོན་བྱེ་བ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བ་རྣམས་ལ་མི་སྣོན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་བསྟན་ཏོ། །འདུམ་པ་ ལ་མི་དགའ་བ་ནི་མི་འདུམ་པ་ལ་མི་དགའ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།མི་འདུམ་པ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་ནི་འདུམ་པ་ལ་མོས་པ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་དབྱེན་གྱི་ཚིག་ཆུང་བ་ནི་བདེན་ནམ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཆེ་བ་ནི་བརྫུན་གྱིས་དབྱེན་གྱི་ཚིག་སྨྲ་བ་སྟེ། བརྫུན་ཡང་རུང་ ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།བརྗོད་པའི་མཚམས་སྦྱར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་སྔ་མའི་དོན་ཚིག་ཕྱི་མས་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཧ་ཅང་གནོད་པར་བྱེད་པས་ན་ཞེར་འདེབས་པ་སྟེ། ཤིན་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ངོར་བརྗོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མངོན་སུམ་དུ་མི་འདོད་པ་སྨྲ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ངོར་མི་བརྗོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྐོག་ན་མི་འདོད་པའི་ཚིག་གི་རྣམ་པ་རྒྱུན་མི་གཅོད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གྲོང་མིའི་ཚིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བོ་མ་རབས་ཀྱི་རྐྱེན་ཉིད་ཡིན་པས་ཚོགས་པས་དབྱུང་མི་བཟོད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག གོ།།སྐྱེ་བོ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་དབང་དུ་གྱུར་ནས་རྟག་ཏུ་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བརྫུན་པ་ནི་སྐྱེ་རེ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

慈心是为了祈愿那些众生获得善趣和涅槃二因的果报。
关于'一切有情众生'，此处提到'有情'是为了显示众生并非恒常，因为具有命根而住于寿命之中。提到'众生'是为了显示非断灭，因为死者也会因业和烦恼的力量而再生。
'小的'是指仅仅通过分别念头来表示。'大的'是指以身体伤害来表示。
'共有的'是指被他人所占有的。'非共有的'是指他人之妻。
'与父母有关的'是以了知种姓来表示。'他人所施予的'是以名字来表示。'住于决定的'是以法来表示。
'出家者、哺乳期妇女和孕妇'这些也包含在法所护持之中，因为会对众生造成伤害。
'非处而行'是指在佛塔和上师住处等，以及非正当的表示。如说：
'即使是自己的妻子，在经期和怀孕时也不行走，哺乳时不在非处非支行走。虽与女人相处也不显示贪痴执著他人所有，更不用说要善护诸根，应知傲慢所转。'
关于'因为无有基础和差别'，基础即是因。妄语的基础是欺骗他人的意图。
断除它即是断除基础，这也是通过说实话而成就。说实话本身就是欺骗意图的对治。这也是它的因，因为依靠它而生起。因此说'因为无有基础和差别'。
如是，以对治断除即说明断除因。不离间即是不伤害，即不对他人作不利的离间。若作离间则成伤害。
'接受'是以'听闻'来表示。宣说是完全显示，以'说'来表示。
其中'先前未分离的'是以'不离间和合者'来表示。'先前已分离的'是以'不增加分离者'来表示。
'不喜和合'是因为经中说'不喜不和'。'喜好不和'是因为经中说'信乐和合'。
其中'小的离间语'是因为经中说'是真的吗'。'大的'是指以妄语说离间语，因为经中说'虽是虚妄'。
'言语相连'是指前语的意义由后语来表示的意思。
'诽谤'是因为过分伤害，意思是造成极大痛苦。
'当面说'是指在面前说不悦语的意思。'不当面说'是指在背后不断说不悦语的意思。
'乡俗语'是指因为是下等人的缘故而众人不能容忍的意思。
'凡夫'是指恒常随烦恼力而转的意思。'虚妄'是指虚假的意思。

།ཁྲོ་ཞིང་རྔམ་པ་ཞེས་བྱུང་བ་ནི་ཁྲོ་བ་ཉིད་རྔམ་པ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་ཁྲོ་བ་ལས་བྱུང་བ་དང་། ཁྲོ་བ་དང་འབྲེལ་པའི་རྔམ་ པ་དེ་ལས་བྱུང་བའོ།།ཡང་ན་གནོད་པ་བྱེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་ཁྲོ་བ་ཡིན་ལ། ཕྲག་དོག་ནི་རྔམ་པ་སྟེ། འདིས་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་འདྲལ་བའི་རྒྱུ་མཚན་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་བརྫུན་པ་ཉིད་རྣམ་པར་བཀྲོལ་བ་ཡིན་ནོ། །རྣར་མི་སྙན་པ་ཉིད་ཀྱང་ཚིག་གཉིས་ཀྱིས་བཤད་དེ། ཁོན་མ་བྱུང་བ་ འབྱིན་པས་ཐོས་པའི་དུས་ན།སྙིང་སྣད་པའི་ཕྱིར་སྙིང་ན་བ་དང་དྲན་པའི་དུས་ན་སེམས་སྣད་པའི་ཕྱིར་ཡིད་གདུང་བར་བྱེད་པའོ། །དེ་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་མི་སྙན་པ་དང་། ཡིད་དུ་མི་འོང་བས་ཏེ། ཚིག་འདི་གཉིས་ནི་དུས་འདི་གཉིས་ཁོ་ནན་རྒྱུའི་ངོ་བོར་ གནས་པ་ཡིན་ནོ།།དགའ་བ་སྐྱེས་པ་མེད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རང་གི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་དང་གཞན་གྱི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་མ་རུང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །འཇམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བཤད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་འཇམ་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་མཉན་པ་སྟེ། གྱ་ཚོམ་མ་ཡིན་པའོ། ། ཡིད་དུ་འོང་བ་ནི་མངོན་པར་འདོད་པར་བྱའོ། །མཉེན་པ་ཚིག་གཞན་གྱིས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། བརྫུན་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཡན་ལག་ཏུ་གཏོགས་པ་སྟེ། དེ་ལ་དམིགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྡོམ་པའི་རྒྱུན་མི་འཆད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡིད་དུ་འོང་བ་ནི་མངོན་པར་འདོད་པར བྱའོ།།ཞེས་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་རྣར་སྙན་པ་དང་། སྙིང་ལ་འབབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་ཀྱིས་བཤད་དེ། བདེ་བ་དང་ཕན་པ་ཡིད་དུ་འོང་བ་དག་གི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མངོན་པར་མཐོ་བའི་བདེ་བ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གྲོང་ཁྱེར་དང་མཐུན་པས་ན་གྲོང་ཁྱེར་ བའོ།།མཛའ་བ་ལ་སོགས་པ་ཐ་དད་པས་ཐ་དད་པའི་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཐོས་པ་དང་དྲན་པའི་དུས་ན་འདོད་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བོ་མང་པོ་ལ་དགའ་བ་དང་། སྐྱེ་བོ་མང་པོའི་ཡིད་དུ་འོང་བ་སྟེ་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟར་གྱུར་པ་དེ་ནི་ཁོན་མ་བྱུང་བ་མི་འབྱིན་པའི་དོན་དུ་མཆོག་ཏུ་ དགའ་བ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ཡིད་དགའ་བར་བྱེད་པའོ།།ཏིང་ངེ་འཛིན་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཐོས་མ་ཐག་ཏུ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ནང་གི་རེག་བྱའི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྐྱེ་བ་དང་མཐུན་པའི་རྟེན་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡིད་ཚིམ་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དགའ་བ་སྔོན་མ་སྐྱེས་པ་ སྐྱེད་པ་བདག་དང་གཞན་ཡང་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ན་རང་གི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་དང་གཞན་གྱི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་དང་བར་བྱེད་པའོ།།བསྟན་བཅོས་འདི་ལས་ཕན་ཚུན་སྨྲར་དབང་ཞེས་ཏེ། དུས་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་[(]གླིང་[,]གླེང་[)]བར་མི་བྱེད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་གང་གི་ཚེ་མི་དགེ་བ་རྣམས་ ལས་བཟློག་སྟེ།དགེ་བ་ལ་སྦྱོར་བར་ནུས་པ་དེའི་ཚེ་སྨྲ་བའི་ཕྱིར་དུས་སུ་སྨྲ་བའོ། །དེར་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་སྟེ་མངོན་པར་ཞེན་པའམ། ཁྲོས་ན་གཞན་དུ་སྨྲ་བས་ན་ཡང་དག་པར་སྨྲ་བའོ། །གདམས་ངག་ལ་སྦྱོར་བའི་ཚེ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་དང་། ཚིག་གཉི་ག་བརྗོད་པས་དོན་སྨྲ་ བ་དང་ཆོས་སྨྲ་བའོ།།རིགས་པ་སྨྲ་བ་ནི་རིགས་པས་སྨྲ་བའོ། །ལུང་སྨྲ་བ་ནི་འདུལ་བ་སྨྲ་བའོ། །སྡུད་པར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟོབ་པ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། གཟོབ་པར་བྱེད་གཏོད་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཁ་ཅིག་ནི་ཞིག་ལྡན་བཅས་ཞེས་འདོན་ཏེ། དེ་དག་ གི་ལྟར་ན་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ།ཞིག་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། ཞིག་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་འདིའི་འདི་ལ་རྫས་མེད་པས་ན་རྫས་མེད་དེ་འདིའི་འདི་ལ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ཐམས་ ཅད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།མཉན་པར་འོས་པའི་སྤྱོད་ལམ་གྱིས་གནས་པ་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་ལས་དུས་སུ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གླེང་བསླང་བ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་ལས་རྨེང་དང་བཅས་པ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དང་། བྱུང་བ་དང་བཅས་ གླེང་གཞི་དང་བཅས་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཆུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཞད་གད་དུ་བྱ་བ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།

所谓'忿怒咆哮'，即是忿怒本身就是咆哮。另一种解释是，由忿怒而生，与忿怒相关的咆哮由此而生。或者说，造成伤害的原因是忿怒，而嫉妒则是咆哮，这是为了说明破坏戒律的原因而详细解释的虚妄。
不悦耳的情况也用两个词来解释：当听到未曾发生的过失时，因为刺痛内心而心生痛苦；当回忆时，因为刺痛意识而使心灵痛苦。为什么会这样呢？因为不悦耳且不悦意，这两个词仅在这两种时候作为因的本质而存在。
因为使人不生欢喜，所以使自己的心相续和他人的心相续变得不善。所谓'柔和'，是需要解释的。怎样柔和呢？即是悦耳的，不粗暴的。悦意是令人喜爱的。
柔软用其他词来表达，所谓'不虚妄'是属于戒律的支分，因为专注于此而不断持戒相续。悦意是令人喜爱的。上述所说的也是以'悦耳'和'入心'这两个词来解释，因为是安乐和利益且悦意的缘故。
正因如此，与增上安乐和涅槃城相应，故称为城市的。因为在亲友等不同的所有众生听闻和忆念时都会喜爱，所以令众多众生欢喜，众多众生悦意，这是按顺序说的。
如此这般，为了不揭露未曾发生的过失，因为能生起最胜欢喜而令意欢喜。所谓'为成就禅定'，是因为一听闻就能成为众生内在触觉特殊性生起禅定的顺缘。
令意满足，即是使未生起的欢喜生起，因为使自己和他人趣向现前，所以能使自己的心相续和他人的心相续调柔。
在此论中说'互相允许言说'，即不在非时（闲聊，谈论），而是在能够遮止不善转向善法的时候说话，故为应时而说。不颠倒其中的内容，不执著或发怒而说其他话，故为如实而说。
在教授时，通过表达所说内容和文句二者而说义说法。说正理即是以正理而说。说教证即是说律。
所谓'能摄'，因为出现'庄严'一词，即是'使庄严、使专注'的意思。有些人读作'具寂'，按照他们的说法，意思是这样的：所谓'具寂'，即是'具有涅槃'的意思，因为'寂'是涅槃的异名。
或者说，因为这个对这个没有实体，所以无实体，即是'这个对这个一切执取'的意思。
所谓'对于应当听闻的威仪而住的人们'，因为经中出现'适时'的缘故。所谓'具有缘起'，因为经中出现'具有根本'的缘故，以及出现'具有因缘和事缘'的缘故。
所谓'小'，因为出现'可笑'的缘故。

།ཆེ་བ་ནི་ཚིག་གིས་རྣམ་པར་གཡེང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །བདག་གིར་བྱས་པས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་དངོས་པོ་ནི་གཞན་གྱི་ནོར་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྤྱོད་ པས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་དངོས་པོ་ནི་གཞན་གྱི་འདོད་པ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།དངོས་པོ་དེ་ཡང་རང་བཞིན་ཅི་ཞེ་ན། གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཟོང་དང་། ཡོངས་སུ་སྤྱད་པ་སྟེ་གཞན་གྱི་རྫས་དང་ཡོ་བྱད་ཅེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །བརྣབ་སེམས་མེད་པའི་རང་བཞིན་ནི་མདོ་ལས་ བརྣབ་སེམས་མི་སྐྱེད་ཅེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།བརྣབ་སེམས་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་གཉེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་ཁ་ཅིག་དངོས་པོ་གྱ་ནོམ་པ་འགའ་ཡང་མཐོང་ནས་སྒོ་གསུམ་ནས་བརྣབ་སེམས་བསྐྱེད་དེ་དེ་བསླངས་ཏེ་བླང་ངོ་སྙམ་པ་དང་། གཞན་དག་མི་སློང་སྟེ་འོན་ཀྱང་ཀྱེ་མ་ དེ་ནམ་ཞིག་བདག་གིར་འགྱུར་སྙམ་དུ་དེ་ཐོབ་པར་སྨོན་པ་དང་།གཞན་དག་འདི་ཕྲོགས་ཏེ་བླང་སྙམ་དུ་སེམས་པའོ། །འདི་གསུམ་སེལ་བར་རིམ་བཞིན་དུ་འདོད་པར་མི་བྱེད་མི་སྨོན་ཆགས་པའི་སེམས་མི་སྐྱེད་དོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །གནོད་སེམས་མེད་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་བྱམས་པའི་སེམས་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།གནོད་སེམས་མེད་པ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་གཉེན་པོས་སེམས་ཅན་རྣམ་པ་ལྔ་ལ་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཏོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། གནོད་པ་བྱེད་པ་རྣམས་ལ་ནི་ཕན་པའི་སེམས་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ རོ།།ཉེས་པར་སྤྱད་པ་སྤྱོད་པ་རྣམས་ལ་ནི་སྙིང་རྗེ་བའི་སེམས་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྡུག་བསྔལ་ཞིང་སློང་བ་རྣམས་ལ་ནི་བདེ་བའི་སེམས་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །བདེ་བ་ལ་ཕྲག་དོག་བྱེད་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ནི་འཇམ་པའི་སེམས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་རྣམས་ལ་ནི་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་སེམས་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཅིའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཕན་འདོགས་པའི་སེམས་བསྐྱེད་ཅེ་ན། རྩོལ་བ་ཤིན་ཏུ་མང་པོས་སྒྱིད་ལུག་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་དག་གིས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ བསྐྱེད་པ་དེས་སེམས་ཅན་རྣམས་བདག་གིར་བྱས་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་དེ་དག་གི་དོན་དུ་དཀའ་བ་སྤྱད་པ་མང་པོ་ཡུན་རིང་པོར་ཁས་བླངས་པས་རྩོལ་བ་ཤིན་ཏུ་མང་པོས་སྒྱིད་ལུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་རྣམ་པ་དྲུག་ནི་ཁྲོ་བ་ལ་སོགས་ པའོ།།དེ་ལ་བྱམས་པའི་སེམས་ལ་སོགས་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་གྲངས་བཞིན་དུ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་ཚོལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བྱེ་བྲག་མེད་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདི་སྐད་དུ་སེམས་རེ་རེ་ལ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དྲུག་དྲུག་གོ་ཞེས་ བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།གང་གིས་ཁོན་མ་བྱུང་བ་འབྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཁྲོ་བས་སོ། །གང་གིས་འབྱུང་བའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའམ། འཕེལ་བར་བྱེད་པ་ནི་ཁོན་དུ་འཛིན་པས་སོ། །གང་གིས་དགེ་བའི་ལོ་ཏོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིའི་ཞིང་ཚ་སྒོ་ཅན་དང་ཆོས་མཐུན་པར་ཐབས་སོ། ། གང་གིས་མི་དགེ་བ་མ་སྐྱེས་པ་སྐྱེད་ཅིང་སྐྱེས་པ་ཡང་འཕེལ་བར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དྲི་མས་སོ། །གང་གིས་མི་སྡུག་པ་མི་དགའ་བ་མི་མཐུན་པ་སྐྱེད་ཅིང་སྐྱེས་པ་འཕེལ་བར་བྱེད་པ་ནི་གནོད་སེམས་ཀྱིས་སོ། །གང་གིས་སྡུག་པ་མ་སྐྱེས་པ་མི་སྐྱེད་ཅིང་སྐྱེས་པ་ཡང་འཕེལ བར་བྱེད་པ་ནི་ཁོང་ཁྲོ་བས་སོ།།དེ་དག་ནི་མི་དགེ་བ་རབ་འབྱམ་གྱིས་འཇུག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྗོད་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་ཐེག་པ་གཞན་ལ་ལྟ་བའི་གཉེན་པོར་ཡང་དག་པའི་ལམ་ལ་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་དང་གསུམ་པ་ནི་ བཤད་ཟིན་པ་ཉིད་དོ།།བདག་གི་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའི་གཉེན་པོར་ལྟ་བ་དྲང་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། གླང་པོ་འཚོ་བཞིན་དུ་རང་གི་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་བདག་ལ་བཙན་དུ་བྱས་ན་སྙེམས་པར་བྱེད། ཚིག་གི་དོན་རྣམ་པར་འགོད་པར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། འོན་ ཀྱང་བླ་མས་ལུང་ཇི་ལྟར་བྱིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ལམ་དྲང་པོས་དོན་གྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ཕྱིར་རོ།།འཆབ་པའི་ལྟ་བ་ནི་གཉེན་པོ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། གཡོས་རང་གི་ཉེས་པ་འཆབ་པའི་ཕྱིར་རོ།

这就是所谓的言语散乱。因为经中说到'他人的财物'是指被执为己有的事物。因为经中说到'他人的欲望'是指被受用的事物。
如果问这些事物的本质是什么？按照次第，是商品和受用品，因为经中说是'他人的物品和资具'。
无贪的本质，因为经中说'不生贪心'。
关于对治三种贪心，有些人见到某些殊胜事物后从三门生起贪心，想要乞求获取；有些人虽不乞求，但心想'啊，何时能成为我的'而希求获得；还有些人想要抢夺获取。
对治这三种，经中依次说道'不贪求、不希望、不生起贪著心'。
所谓'也无嗔心'，是指对一切众生具有慈心。
无嗔心是以对治违品的方式对五种众生显示。如何显示呢？因为经中说对加害者生起利益心；对行不善者生起悲悯心；对痛苦乞求者生起安乐心；对妒忌他人安乐者生起柔和心；对已发菩提心者生起利益一切众生之心。
为什么对他们生起利益心呢？经中说'对于因极多精进而生厌倦者'，是因为他们发起菩提心已将众生执为己有，为此长期承担为众生做许多难行，因极多精进而生厌倦。
六种违品即是嗔恨等。对此，为显示慈心等的违品既非按数对应也非寻求，所以说'应当知道无差别'，这是说每一种心都有六种违品。
所谓'引发未生怨恨'是由嗔心；随顺生起或增长是由怨恨；所谓'善苗'是与外在热恼田相应的方便；生起未生不善及增长已生不善是由垢染；生起并增长不悦、不喜、不和是由害心；不生未生喜乐并增长已生喜乐是由忿怒。
这些是不善遍行的趣入因，所以说是前行。
其中，为对治观待其他乘，所以说'住于正道'。第二和第三已经解释过。
为对治执我为胜，所以说'见解正直'。如何理解？如同调象一样，不是依靠自己的智慧力而自以为是，也不是安立文字义理，而是依照上师所授，以正直道路随顺义理。
所谓'无覆见解是无对治'，是因为以谄诳覆藏自己的过失。

།བརྫུན་དུ་བརྗོད་པར་ལྟ་བའི་གཉེན་པོར་སྒྱུ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། སྒྱུས་ སྤྱོད་ལམ་ལ་སོགས་པས་སྦྱིན་བདག་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཡོན་ཏན་རབ་ཏུ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ།།འཇིག་རྟེན་པའི་ལྟ་བའི་གཉེན་པོར་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་ལ་བསམ་པ་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་མུ་སྟེགས་དང་བྲམ་ཟེ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ རྟེན་གྱི་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་གཅིག་ཁོ་ནར་དད་པ་མ་རྙེད་པས་དེ་དག་ལ་མི་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདི་ལྟ་སྟེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དང་སྐྱོན་མེད་པས་ནི་དེ་ལྟར་མཆོག་ཏུ་བྱུང་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་རང་བཞིན་གྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡོངས་སུ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ་གོ་རིམས་བཞིན་ ནོ།།ཡང་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་གཉིས་ཀ་གཉི་གར་ཡོངས་སུ་བསྟན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །སངས་རྒྱས་ཉིད་ནི་འཐོབ་པའི་རྒྱུ། །དགེ་བའི་ཆོས་དག་ཇི་སྙེད་པ། །དེ་དག་ཀུན་ཏུ་སྡུད་པའི་ཕྱིར། །ཚུལ་ཁྲིམས་གཉིས་པ་ཡང་དག་བཤད། །ཉེས་པར་སྤྱད་པ་འགྲོ་བའི་དོན་གྱིས་ ངན་སོང་གདགས་ཏེ་དགེ་བ་མེད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྡུག་བསྔལ་གྱི་གནས་ལུས་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་དོན་གྱིས་ངན་འགྲོ་གདགས་ཏེ་འགྲོ་བ་ངན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྡུག་བསྔལ་སྣ་ཚོགས་སུ་རྟག་ཏུ་ལྟུང་བའི་དོན་གྱིས་རྣམ་པར་ལྟུང་བ་གདགས་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་སྣ་ ཚོགས་སུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་ལྟུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།གྲངས་སུ་ནི་བཅུ་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ནི་མི་དགེ་བ་ཞེས་སྨོས་པས་སྟོན་ཏོ། །འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ནི་ལས་ཀྱི་ལམ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོན་ཏོ། །དེ་དག་ནི་ལས་ཀྱང་ཡིན་ལ། ངན་འགྲོ་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་རྣམས་ ཀྱི་ལམ་ཡང་ཡིན་པས་སོ།།ཡང་དག་པར་བླངས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདི་ལ་བསླབ་པ་ལེན་པ་ལྟ་བུའི་ཡང་དག་པར་ལེན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཡང་དག་པར་བླང་བ་ནི་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རྒྱུ་མེད་པར་སྨྲ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་རྒྱང་ འཕེན་པའོ།།མི་འདྲ་བའི་རྒྱུར་སྨྲ་བ་ནི་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པར་སྨྲ་བ་སྟེ། འབྲས་བུ་མི་རྟག་པའི་རྒྱུ་རྟག་པ་ནི་མི་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་མི་འདྲ་བ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པ་འདི་གཉི་ག་ཡང་ལས་ཀྱི་ལམ་རྣམས་རྒྱུའི་དངོས་པོར་བརྗོད་པས་བསྩལ་ཏོ། །ལོག་པར་སྒྲུབ་པ་ལ་གནས་པ་རྣམས་ བདག་ཉིད་དེ་འདྲ་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོག་པར་སྒྲུབ་པ་ལ་གནས་པ་ཁོ་ནས་དབྲལ་བ་དེ་དང་འབྲལ་བ་ལོག་པར་སྒྲུབ་པ་དང་དབྲལ་བ་སྟེ།མི་དགེ་བ་རྣམས་ལས་བཟློག་ནས་དགེ་བ་ལ་སྦྱོར་བར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་ ཞེས་བྱ་བ་ལ།མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་ལམ་རྣམས་སོ། །གཉེན་པོ་ནི་དགེ་བ་རྣམས་ཏེ། དེ་དག་འབྲས་བུ་ངན་འགྲོ་དང་བདེ་འགྲོ་དང་བཅས་པའོ། །འདིས་ནི་མདོའི་ཚིག་དེ་འདི་ལྟར་རྣམ་པར་དཔྱོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་ཏོ། །ལས་ཀྱི་ ལམ་གོང་ནས་གོང་དུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ཀྱང་དེའི་གོང་དུ་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་མདོའི་དུམ་བུ་ཐེག་པ་གསུམ་རྗོད་པར་བྱེད་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།ཤེས་རབ་ཀྱི་རྣམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་འཕགས་པའི་བདེན་པའི་སྐབས་ཀྱིས་ འདིར་མི་དགེ་བ་ལྟོས་ནས་བདེན་པ་རྣམ་པར་བཤད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།མདོ་ལས་དེ་དག་ཤེས་རབ་ཀྱི་བདེན་པའི་རྣམ་པར་བསྒོམས་ན་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་འགྲུབ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །མི་དགེ་བ་རྣམས་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་སྤོང་གི་དགེ་བ་རྣམས་ནི་དེ་ལྟ་མ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར།བག་ལ་ཉལ་སྤངས་པ་ནི། དེ་འགོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ་དགེ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་དེ་ལ་དམིགས་པའི་འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་སྤོང་བ་ཡིན་ནོ། །སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ལ་གནས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྙིང་བརྩེ་བར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། མ་འོངས་པའི་སྡུག་ བསྔལ་ལ་བརྟགས་ནས་སྙིང་བརྩེ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།སྡུག་བསྔལ་བར་གྱུར་པ་རྣམས་ལ་ནི་སྙིང་རྗེ་བར་ཤེས་པར་བྱའོ།

作为对治妄语的是'无诈'，因为以诈术等行为向施主等显示非真实的功德。
作为对治世间见的是'对佛等决定心'，因为不依止外道和婆罗门等，而是唯一对佛等生起信心。
如是以一切方面无过失，显示殊胜戒律和自性戒律，依次而言。或者应知两种戒律都在两处显示。
为获得佛果之因，一切善法，为摄集彼等，故正说二种戒律。
恶行以众生义安立恶趣，因为使善法不存在。
以苦处身体成就义安立恶道，因为是恶趣。
以恒常堕入种种苦义安立堕落，因为相续不断堕入种种苦。
数量为十。
过失以'不善'来显示。
获得果报以业道自身来显示。因为既是业，又是恶趣果报之道。
关于'从正受因所生'这句话，不是如受学处般的正受，而是说'行为'，正受是作为的意思。
说无因者是顺世外道。
说不同因者是主张大自在天等，因为无常果的常因不相应故为不同。
这两种情况都以业道诸业作为因而破除。
住于邪行者'以如是自性'是说唯以住于邪行而远离彼，远离邪行，即是说不能从不善转向善法。
关于'违品与对治'，违品是不善业道，对治是诸善法，彼等具有恶趣与善趣果报。
此处显示经中'如是观察'等文。
以'业道渐次清净'也显示其上'十善业道'等经文说明三乘。
关于'智慧分'等，应知此处依圣谛品而解说不善对应之谛。
经中并未说'修习彼等智慧谛分能成就声闻乘'。
为显示诸不善法断除自性而诸善法非如是，说'断除随眠即是灭彼'，诸善法是断除缘彼的欲贪。
应知对住于苦因的众生起悲悯，意思是观察未来苦而起悲悯。
对已成苦者应知起悲心。

།སེམས་ཅན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་དག་གིས་གནོད་པར་འགྱུར་བས་ན་སྙིང་རྗེ་སྟེ། སེམས་ཅན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེས་པ་སེམས་ཅན་བཞིན་དུ་མི་བདེ་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ ཚིག་གོ་།སྨྲས་པ། སྙིང་རྗེའི་གངས་ནི་གཅེར་བ་ལ། །གཞན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉི་ཚོགས་ཀྱིས། །གདུངས་ཏེ་སྙིང་ལ་བཞུ་བ་ན། །མཁས་མིག་གཉིས་ནས་འཛག་པ་འདྲ། །དེའི་གང་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྤོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཅེས་ཡོངས་སུ་སྦྱངས་པས་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་སྟོན་ཏེ། འདི་ཉིད་ཤེས་བྱ་ཐམས ཅད་ཤེས་པ་ལ་དབང་བས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སྦྱངས་པར་རིག་པར་བྱ་བས་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ཡིན་ནོ།།དབང་བྱེད་པ་ནི་སྟོབས་བཅུའི་སྟོབས་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་སྟོན་ཏེ། དེ་ཉིད་བདུད་ཕྱིར་རྒོལ་བ་སེལ་བའི་སྐབས་ཡིན་པ་སྟོབས་སྨོན་པ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏོ། །ཐེག་པ་གཉིས་ ཡོངས་སུ་སྤོང་བ་དང་མཁས་པ་འདི་གཉི་ག་ཡང་ཐེག་པ་དམན་པ་དག་སེལ་བར་བྱེད་པའི་སྐབས་ཡིན་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་སྨོས་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏོ།།ཆོག་མི་ཤེས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་སྟེ། དེ་ལྟ་བས་ན་བདག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་བསྟན་ཏོ། །སྡུག་ བསྔལ་མ་ལུས་ཞི་བྱའི་ཕྱིར།།སེམས་ཅན་བྱ་བ་ཇི་སྙེད་པ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ཡི་ནི། །ངང་ཚུལ་ཡིན་ཕྱིར་གསུམ་པ་བརྗོད། །དེའི་འོག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ ནི།གནས་སྐབས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ལ་སོགས་པས་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་ལམ་དེ་དག་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་ན་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའོ། །མི་དགེ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་ཐ་དད་པས་འབྲས་བུ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་གནས་སྐབས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་ སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་ཆེན་པོ་ཚད་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིའི་རྣམ་པར་བཤད་པ་ནི་རེ་རེ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ཏེ།རེ་རེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་ཀྱི་ལམ་རེ་རེ་ཡིན་པའོ། །མཐའ་དག་གི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འབྲས་བུ་སྡུག་བསྔལ་གང་ཡིན་པའོ། །གང་དུ་ཞེ་ན། ངན་སོང་རྣམས་སུ་སྟེ་ཆེ་བ་དང་ཚད་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་ལས་ཀྱི་ལམ་ལ་ལྟོས་ནས་རེ་རེ་དང་མཐའ་དག་ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཀྱི། །ངན་སོང་གི་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ལ་ལ་ནི་འགའ་ཞིག་བྱེད། ལ་ལ་ནི་ཐམས་ཅད་བྱེད པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟར་ན་གཞུང་འདི་ཙམ་གྱིས་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །ཚེ་ཐུང་བ་དང་ནད་མང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ལ་དེ་དང་འདྲ་བ་རྗེས་སུ་རྒྱུན་ཆད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སྲོག་གཅོད་པས་ཚེ་ཐུང་བར་འགྱུར་ལ། དེ་དང་བྲལ་བས་སྡུག་བསྔལ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ནད་མང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་འོག་མ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ནས་གལ་ཏེ་ཞེས་སྨོས་པ་ནི་མཇུག་ཐོགས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པས་ཁྱད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་ཕྲད་འདི་ནི་མཇུག་ཐོགས་ལ་འབྱུང བས་གང་གི་ཚེ་ངན་སོང་རྣམས་ཀྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་མི་དག་གི་ནང་དུ་སྐྱེས་ན་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཤེས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དང་། གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། བརྒྱ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུར་སྟོན་པ་སྟེ། དཔེར་ན་གང་གི་ཕྱིར་བློན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་མཆོད་པ་ དེའི་ཕྱིར་མཐུ་དང་ལྡན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།གལ་ཏེ་བཅོས་ལ། བརྒྱ་ལ་ཀུན་ནས་བྱས་ནས་ཁོ་བོའི་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་ནི་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །འདི་ཡང་གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་ཕྲད་ནི་རྒྱུའི་དོན་དུ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན་གང་གི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་ དག་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་ལམ་བཅུ་པོ་འདི་དག་གིས་སྲོག་ཆགས་རྣམས་ལ་ཤིན་ཏུ་གནོད་པར་བྱེད་པ་དེའི་ཕྱིར་འདི་དག་མི་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་སྐྱེས་ན་ཡང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མི་འདོད་པ་གཉིས་གཉིས་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱའོ།།སྨོན་ལམ་ནི་འདོད་པ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་ཀུན་དགའ་ བ་ལ་དགའ་བས་དགའ་བར་གནས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་སྟོན་ཏོ།

由于众生的痛苦造成伤害，故称为悲悯。意思是说，对于众生所生的痛苦，如同众生一样感到不安。
所说：'在悲悯的雪山裸露时，被他人痛苦的阳光所灼烧，当心中融化时，如同从智者双眼中流淌。'
关于'于其中'等，所谓'断除'是指通过'一切种类'的'遍净'来表示。由于此自身能掌握一切所知，应当了知遍净一切种类，故而作此区分。
所谓'十力之力'表示其具有支配力，由于此是降伏魔军外道的场合，故以'力愿'来说明。
舍弃二乘和通达这两者都是为了遣除小乘的场合，故以'说佛法'来表示。
不知足是指菩萨乘，因此以'我'来表示。
'为息灭一切苦，众生所作诸事业，菩萨以此为本性，故说第三。'
其后等。
其中，遍知是以三种方式来显示等。由于通过差别状况等遍知那些不善业道，故称为遍知。由于不善诸业的大等差别状况不同，果报也相应不同，故为差别状况。
如是，对于'无量大苦蕴'的解释是'各各'等。'各各'是指每一业道。'一切'是指一切的苦果。在何处？在诸恶趣中，与'大'和'无量'相对应。
如是，'各各'和'一切'是就业道而言，并非为了区分恶趣，因为有些造一部分，有些造全部。
如是，仅此经文是说明由于遍知苦故称为遍知。
'短命多病'是指缘起相似相续断绝的缘故。由杀生而短命，由离别而生苦故成多病。下面诸项也应如是了知。
其后说'若'是为了区分后续因。云何？此'其后'词用于后续，表示当从恶趣后生于人中时。
'是故'、'若'、'百'、'是'等表示因。如'因为臣民也供养，所以具有威力'，'若修饰，百般作为即是我之所为'，'是贤者'等。
此中'若'字也应知是表因义。云何？由于众生以此十不善业道极为损害诸有情，因此即使生于人中，也将感得两种不悦意的果报。
愿是指欲求，以'以法喜而欢喜安住'来表示。

།སྒྲུབ་པ་ནི་བྱེད་པ་སྟེ། དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་ལམ་རྣམས་ལ་བདག་ཉིད་ཀྱང་གནས་ལ་གཞན་དག་ཀྱང་འཇོག་པའོ། །སེམས་བསྐྱེད་པ་ཐ་མ་གཉིས་ནི་སློབ་དཔོན་གྱི་སེམས་ཉིད་དང་། སྟོན་པའི་སེམས་ཉིད་དོ། ། སེམས་སྔ་མ་རྣམས་ནི་ཡུལ་སོ་སོར་ངེས་པ་ཅན་ཡིན་ལ། འདི་གཉིས་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཡིན་པས་དེ་དག་ཉིད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དེ་ལ་ལྟོས་ནས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ལམ་དུ་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་སྐད་དུ་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ལྟོས་ནས། བརྟེན་ནས། དམིགས་ནས། བདག་གིས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་རྟོགས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་སེམས་འདི་དག་ནི་བླ་ན་མེད་པའི་ལམ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པས་སློབ་དཔོན་དུ་གྱུར་པའོ་ཞེས་དེ་དག་སེམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་སོགས པ་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་སྟོན་པའི་སེམས་ཉིད་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ།།ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ལ་སོགས་པར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པའི་དབང་གིས་དེའི་སྟོབས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་དེ་དག་འདོད་པ་དང་སྲིད་པ་དང་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ཚོལ་བར་གྱུར་པ་ཡིན་ཞེས་ བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་ལ་འདོད་པ་ཚོལ་བར་གྱུར་པ་དག་ཁོ་ན་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་དང་། ཆོག་མི་ཤེས་པ་དང་སྩོག་འཇོག་བྱེད་པའི་ཡོངས་སུ་སྤྱོད་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་གསུམ་དང་། ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་དང་ལེགས་པར་སྤྱོད་པ་དག་གིས་ཚེ་འདི་དང་། ཚེ་རབས་གཞན་ཀུན་ཏུ་ ཚོལ་བའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་རྣམ་པ་ལྔའོ།།སྲིད་པ་ཚོལ་བར་གྱུར་པ་དག་ཀྱང་འགྲོ་བ་དང་ཁམས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ཚོལ་བར་གྱུར་པ་དག་ཀྱང་ལོག་པ་དང་ཡང་དག་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། །སེམས་ཅན་རྣམ་པ་ དགུ་པོ་འདི་དག་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཚིག་དང་པོ་མ་གཏོགས་པ་དགུས་སྟོན་ཏོ།།ཚིག་དང་པོས་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཤད་དོ། །དེ་ཉིད་ཀྱེ་མ་སེམས་ཅན་འདི་དག་ནི་ལྟ་བ་ངན་པར་ལྟུང་བ་ཞེས་བྱ་བས་སྟོན་ཏོ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞི་ཆར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ཀྱང་རབ་ཏུ་ཕྱེ་ནས་ཚིག་ གཉིས་ཀྱིས་བཤད་དེ།བློ་གྲོས་མི་མཉམ་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གཉིས་སོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན་དེ་ལ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་། མཐར་འཛིན་པའི་ལྟ་བ་ནི་བློ་གྲོས་མི་མཉམ་པར་བཤད་དེ། དེ་གཉིས་ཀྱིས་བདག་དང་རྟག་པར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་དག་རབ་ཏུ་ཕྱེ་ཞིང་ བསྡུས་སོ།།བསམ་པ་མི་མཉམ་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པས་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ། །འདིས་ནི་བདེ་བ་དང་གཙང་བར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་གཞན་གཉིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་སྟེ། བསམ་པ་མི་མཉམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་སྟོན་ཏོ། །དེ་དག་དང་མཐུན་པའི་གཉེན་པོར་ དམ་པའི་ཆོས་ནི་མ་ནོར་བའི་ལམ་ཞེས་བྱ་བ་སྟོན་ཏོ།།གཞན་དག་ན་རེ་རྟག་པར་འདུ་ཤེས་པ་དང་། བདེ་བར་འདུ་ཤེས་པ་གཉིས་ནི་ངེས་པར་སེམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་བློ་གྲོས་མི་མཉམ་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའོ། །བདག་ཏུ་འདུ་ཤེས་པ་དང་། གཙང་བར་འདུ་ཤེས་པ་ཉིད་ནི་ངེས་པར་ སེམས་པ་མེད་པར་ཡང་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་བསམ་པ་མི་མཉམ་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བའི་ལམ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་སྟོན་ཏོ། །ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་སྟོན་ཏོ། །ད་ནི་ སེམས་ཅན་རྣམ་པ་དགུ་པོ་དེ་དག་ཚིག་དགུ་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཡོངས་སུ་སྤྱོད་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྦྱོར་བར་བྱེད་དེ།དེ་ལ་མི་འཕྲོད་པ་སྨོས་པ་ནི་མི་མཐུན་པ་ཁྱད་པར་མེད་པར་བསྟན་པ་དེ་སེམས་དང་ངག་གི་བྱེ་བྲག་གིས་མི་མཐུན་པར་འཛིན་པ་དང་རྩོད་པ་ དག་གིས་བསྟན་ཏོ།།རྩོད་པ་ནི་མི་མཐུན་པར་སྨྲ་བ་སྟེ་འཐོབ་པའོ། །གནོད་པར་བྱ་བ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྲོ་བ་དང་ཁོན་དུ་འཛིན་པ་དག་གིས་སོ། །དེ་དག་དང་མཐུན་པའི་གཉེན་པོ་ནི་བྱམས་པ་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པའོ། །ཆོག་མི་ཤེས་པས་ཡོངས་སུ་སྤྱོད་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་གཞན་གྱི་ནོར་ལ་མངོན་པར་འདོད་པ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྣབ་སེམས་ཀྱིས་སོ།

修行即是实践，自己安住于善业道，也令他人安住。最后两种发心即是阿阇黎心和导师心。前面的诸心是针对各别对境，而这两种是针对一切有情，故说'于彼等'。
关于'入大乘道'，是说：缘于、依于、观待众生，我证无上菩提，因此这些心能显示无上道，故成为阿阇黎，如是发心，此为解释。同样，因为福德智慧资粮等是因，对彼等生起导师心。
'依于颠倒'是说由于我等颠倒的力量，彼等众生寻求欲乐、有乐和梵行，此为语义。
其中唯寻求欲乐者，以不共、不知足、储蓄受用的差别分为三种，以恶行和善行在今生和他世一切寻求的差别分为二种，共为五种。寻求有乐者以趣和界的差别分为三种。寻求梵行者以邪和正的差别分为二种。
这九种众生依次由第一句以外的九句显示。第一句说明颠倒。即以'呜呼，此等众生堕入恶见'来显示。显示了四种颠倒。
对此详细分析，以两句解释。以'智慧不平等'显示两种。如何？其中以萨迦耶见和边执见解释为智慧不平等，由此二者详细分析并摄集我和常的颠倒。
意乐不平等是由戒禁取见所摄。此显示其余乐和净二种颠倒，以'意乐不平等'来显示。
与彼等相应的对治，以'正法即无误道'来显示。
其他人说：常想和乐想二者是由决定思维而生，故由智慧不平等来分析。我想和净想即使无决定思维也会生起，故由意乐不平等来分析。
如理作意以'正见道'来显示。出世间正见以'如实性'来显示。
现在将这九种众生配合九句，从'始于不共受用'等来配合。其中说'不适'是显示无差别的不相应，以心和语的差别显示不相应执著和诤论。
诤论即不相应语，即争执。'造作损害'是以忿怒和怨恨。与彼等相应的对治是修习慈心。
关于'始于不知足受用'等，'贪求他财者'是以贪心。

།ཡ་ང་བའི་འཚོ་བས་རྗེས་སུ་སྤྱོད་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་དང་ངག་གཉིས་ཀྱིས་ཏེ། དེ་ལུས་ཀྱིས་ནི་རྐུ་བ་དང་གཞལ་ལུགས་ལ་གཡོ་བྱེད་པ་དག་གིས་སོ། །ངག་གིས་ནི་བརྫུན་ དུ་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པས་སོ།།དེ་དག་དང་མཐུན་པའི་གཉེན་པོ་ནི་འཚོ་བ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཉིད་དོ། །སོག་འཇོག་བྱེད་པས་ཡོངས་སུ་སྤྱོད་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་སོག་འཇོག་བྱེད་པ་ནི་སྩོགས་པ་སྟེ། དེ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ བཤད་པ་ལ།དེ་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་སོ། །དེའི་དགྲ་བོ་དེ་ལ་འདོད་པ་རྣམས་ཞེ་སྡང་གིས་སྡང་ངོ་། །དེ་ལ་ཡོན་ཏན་དུ་འཛིན་པ་ནི་གཏི་མུག་གིས་ཏེ། མཐོང་བ་དང་མ་མཐོང་བའི་ཉེས་དམིགས་མ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ཡང་གསུམ་ གྱི་གཞི་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིའི་རྣམ་པར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།སོག་འཇོག་དེ་ཉིད་ཡོངས་སུ་སྤྱོད་པའི་ཚེ་ཡུལ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སྒོ་མང་པོ་སྒོ་སྣ་ཚོགས་ནས་ཀུན་ནས་བསླང་བས་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ལུས་དང་སེམས་ཡོངས་སུ་ གདུང་བ་ཀུན་ནས་གདུང་བ་ནི་ཉེས་པ་གཉིས་པ་སྟེ།ཉོན་མོངས་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་མེ་ལྕེ་རྟག་ཏུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་ཀུན་དུ་འབར་བར་གྱུར་ཞེས་གང་གསུངས་པའོ། །ཚེ་འདི་དང་ཕྱི་མ་ལ་སོགས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཉེས་དམིགས་དེ་མ་མཐོང་བ་རྣམས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་མི་ཚོལ་བ་ནི་ཉེས་པ་གསུམ་ པའོ།།ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ཉེས་པ་གསུམ་པོ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་དེ་དག་དང་མཐུན་པའི་གཉེན་པོ་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་ཞི་བ་འཚེ་བ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་གསུམ་གྱིས་བསྟན་ཏོ། །འདོད་པ་ཚོལ་བར་གྱུར་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ སྤྱོད་པས་བྱས་པའི་བྱེ་བྲག་རྣམ་པ་གསུམ་བརྗོད་ནས།ད་ནི་གཉིས་པ་ཀུན་དུ་ཚོལ་བས་བྱས་པའི་བྱེ་བྲག་རྣམ་པ་གཉིས་པོ་གཞན་གང་ཡིན་པ་དེ་བཤད་པ་ལ་འཇུག་སྟེ། གཏི་མུག་གི་མུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །གཏི་མུག་ཉིད་མུན་པ་སྟེ། དེ་ཡང་རབ་རིབ་ལ་ སོགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཁྱད་པར་བྱེད་དོ།།རབ་རིབ་ལ་སོགས་པ་དང་འདྲ་བ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བཤད་པ་ཉིད་ལས་རྒྱུ་གསུམ་བཤད་དོ། །དེ་ཉིད་ལས་རབ་རིབ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་རྟོགས་པར་བྱའོ། །འདི་ཡང་གཏི་མུག་གི་མུན་པའི་རབ་རིབ་དང་ལིང་ཏོག་དང་མུན་གནག་ ཅེས་བྱ་བ་འདིའི་རྣམ་པར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།ཇི་སྐད་བཤད་པ་དེའི་རྒྱུ་བརྟས་པ་ནི་འཇུག་པ་ཤས་ཆེ་བ་སྟེ་བག་ལ་ཉལ་ནི་ས་བོན་ནོ། །དེར་གྱུར་པ་གཏི་མུག་དེའི་རྒྱུ་བག་ལ་ཉལ་བརྟས་པར་གྱུར་པ་ཡང་ཉེས་པ་སྟེ། གཏི་མུག་མུན་པའི་ཐིབས་པོར་ཞུགས་ པ་ཞེས་གསུངས་པ་སྟེ།བག་ལ་ཉལ་ས་བོན་དེ་ཉིད་ཐིབས་པོ་ཡིན་པར་བཤད་དོ། །ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་ལས་རིང་དུ་གྱུར་པ་ཡང་ཉེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བར་སྙེགས་ཏེ། ཉེས་པ་སྔ་མ་གཉིས་ལ་ལྟོས་ནས་འདིར་ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་སྨོས་སོ། །ཇི་ལྟར་རིང་བར་གྱུར་ཞེ་ ན།དེའི་ཚོགས་ལེགས་པར་སྤྱད་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་བརྟེན་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། མདོ་ལས་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་སྣང་བ་དང་རིང་དུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །གནོད་པ་ཆེན་པོའི་གནས་ངན་སོང་དུ་འགྲོ་བ་མུན་ནག་ཆེན་པོའི་ནང་དུ་འཇུག་པ་ཞེས་གང་ གསུངས་པའོ།།སྡིག་པ་བྱས་པ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་མ་མི་བཟད་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་འཆི་བའི་ཚེ་འབྱུང་སྟེ། དེ་མཐོང་བས་འགྱོད་པ་དང་བཅས་ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་བཅས་པའི་མཐོང་བས་འཆི་སྟེ་ཡ་ང་བ་མཐོང་བར་སྤགས་པ་ཞེས་གང་གསུངས་པའོ། །ཉེས་པ་བཞི་པོ་ འདི་དག་ནི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པས་ཚེ་འདི་ལ་ཚོལ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་པར་བཤད་དེ།དེ་དག་དང་མཐུན་པའི་གཉེན་པོ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་མིག་རྣམ་པར་སྦྱོང་བའོ། །ལེགས་པར་སྤྱོད་པས་ཚེ་རབས་གཞན་ཀུན་ཏུ་ཚོལ་བ་རྣམས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སྨྲས་པ། ལམ་ཡང་བར་ ཞུགས་པ་ཉིད་ཉེས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ནི་རང་བཞིན་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་དེ་ལ་རང་བཞིན་ནི་འདིར་འཁོར་བ་འབྲོག་ཡ་ང་བའི་ལམ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བཞེད་པ་དེ་ཚིག་དང་པོ་ཉིད་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ།

所谓'以邪命生活而随行'是指以身语二者，其中以身体是以偷盗和称量欺诈等。以语言是以妄语等。与彼等相应的对治是清净生活。
关于'从事储蓄而随行'等，储蓄即积聚，这是贪欲等的缘。对此解释为：'于彼贪著'是以贪欲。对其怨敌以嗔恨而嗔恚。于彼执为功德是以愚痴，因为未见现见与未见的过患。这也是'具有三种基础'的解释。
当随行彼储蓄时，对境生起种种烦恼，从多门种种门中发起，相续不断，一切时中身心遍受煎迫，这是第二种过患，如所说'种种烦恼火焰恒时相续不断遍燃'。对于今生来世等彼过患未见者不求出离，是第三种过患。
为断如上所说三种过患，与彼相应的对治，以三句显示'一切烦恼寂灭、无害的涅槃'。说完由欲求者随行所作的三种差别后，
现在开始解说第二种由遍求所作的其他两种差别，故说'愚痴黑暗'等。愚痴即是黑暗，又以眼翳等而作差别。为显示与眼翳等相似性，从解释中说明三种因。从彼中当了知眼翳等的差别。这也是'愚痴黑暗的眼翳、白内障和黑暗'的解释。
如上所说彼因增长是现行增盛，随眠是种子。彼愚痴因的随眠增长也是过患，如所说'入于愚痴黑暗稠密'，说明随眠种子即是稠密。
远离无漏智慧也是过患，意指依于彼资粮善行的违品，经中说'远离智慧光明'。如所说'入于大害处恶趣大黑暗中'。
造作恶业者的难忍相在临终时出现，见彼而具悔恨及不悦而死，如所说'见可怖畏相而死'。此四种过患是说明于今生以恶行寻求者的过患，与彼相应的对治是清净智慧眼。
依于以善行于他世遍求者而说：'入于歧路即是过患'。其中关于'自性'等，此处意在说明轮回是可怖荒野之路，以第一句显示。

།བགེགས་ནི་རྣམ་པ་བརྒྱད་དེ་གཡང་ས་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་ནི་སེམས་ ཅན་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པའི་གཡང་ས་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་ཞེས་གསུངས་པའོ།།རྒྱུའི་ནང་དུ་ཞུགས་པ་ནི། སྡུག་བསྔལ་ལ་བདེ་བར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པའི་ལྟ་བ་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ལྟ་བ་ངན་པའི་རྒྱུ་ཉམ་ང་བར་ཞུགས་པ་ཞེས་གསུངས་པའོ། །ཐིབས་པོས་ཀུན་ནས་ གཡོགས་པ་ནི་དེའི་རྒྱུ་སྟེ།བདེ་བར་ལྟ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་མཚན་ཉིད་དེའི་རྒྱུ་གཏི་མུག་གི་བག་ལ་ཉལ་གང་ཡིན་པའོ། །དེས་འགེབས་པའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་གཏི་མུག་ཐིབས་པོ་ཡིན་ཏེ། གཏི་མུག་ཐིབས་པོས་ཀུན་ནས་གཡོགས་པ་ནི་ཞེས་གང་གསུངས་པའོ། །གཏི་མུག་ཐིབས་པོ་གང་དང་ལྡན་པ་རྣམས་བརྗོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་གང་ལ་ཕྱིན་ ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་བདེ་བར་ལྟ་བར་བཤད་པའི་སྡུག་བསྔལ་དེའི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་མི་རྟོགས་ཏེ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གཏི་མུག་གི་བག་ལ་ཉལ་འདི་ནི་དེའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།།ལོག་པའི་ལམ་དུ་ཞུགས་པ་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེ་བ་ཐར་པའི་ཕྱིར་གདུང་བ་ལྔ་ལ་སོགས་པ་ལམ་ལོག་པར་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ལམ་ལོག་པར་གོལ་ བའི་ལམ་དུ་ཞུགས་པ་ཞེས་གང་གསུངས་པའོ།།ལྡོངས་པར་གྱུར་པ་ནི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཆགས་པ་དེས་ལྡོངས་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ལྡོངས་པར་གྱུར་པ་ཞེས་གང་གསུངས་པའོ། །སྟོན་པ་དང་བྲལ་བ་ནི་མི་ཁོམ་པར་སྐྱེས་པ་དང་། ཁོམ་དུ་ཟིན་ཀྱང་བག་མེད་པའི་ཉེས་པས་སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་མཉེས་པར་མི་བྱེད་ པའི་ཕྱིར་རོ།།དེའི་བསྟན་པའི་རྗེས་སུ་བྱེད་པས་བསླབ་པ་བསྲུང་བའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་མཉེས་པ་ཡིན་ན་དེ་གཉིས་ཀྱིས་བསླབ་པའི་སྐལ་བ་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དང་མི་འདྲ་བའི་ཕྱིར་མཉེས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་དག་དགེ་བ་ལ་སྦྱར་བའི་འོས་སུ་གྱུར་པ་མ་ཡིན་པས་སྟོན་པ་བཅོམ་ ལྡན་འདས་དེ་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ནོ།།ཡོངས་སུ་འདྲེན་པ་མེད་པ་ཞེས་གང་གསུངས་པའོ། །གང་དུ་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་རོ། །ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་ལ་སོགས་པ་ནི་འཁོར་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ངེས་པར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་ལ་ངེས་པར་འབྱུང་བར་ལྟ་བ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། ། ཆོམ་པོས་ཟིན་པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བགེགས་བརྒྱད་པ་སྟེ། བགེགས་སྔ་མ་ལ་ལྟོས་ནས་ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་སྨོས་སོ། །བདུད་ཀྱི་ཡུལ་འདོད་པ་རྣམས་ལ་ཀུན་དུ་ཆགས་པའི་བསོད་ནམས་བདག་པ་ཡང་ཟད་པར་འགྱུར་ལ། མ་བྱས་པ་ཡང་མི་སྩོགས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་བཅོམ་པ་ཡིན་ཏེ། བདུད་ཀྱི ལམ་གྱི་ཆོམ་པོས་ཟིན་པ་ཞེས་གང་གསུངས་པའོ།།འདོད་པ་རྣམས་ཉིད་བདུད་ཀྱི་ལམ་ཡིན་ལ། དགེ་བའི་ནོར་འཕྲོག་པའི་ཕྱིར་ཆོམ་པོ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་རང་བཞིན་དང་བགེགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཡ་ང་བ་བསྟན་ནས། ཆུད་ཟ་བའི་སྒོ་ནས་སྟོན་ཏེ། ཆུད་ཟ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ།།ས་ངན་པ་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་ནི་ཡོངས་སུ་འདྲེན་པ་མཁས་པ་དང་བྲལ་བ་ཞེས་གསུངས་པའོ། །དགྲའི་ས་ན་གནས་པ་ནི་བདུད་ཀྱི་བསམ་པ་ཐིབས་པོར་ཞུགས་ཞེས་གང་གསུངས་པའོ། །ཟིན་གྱི་ས་ལས་རིང་དུ་གྱུར་པ་ནི་སངས་ རྒྱས་ལ་སེམས་པ་ལས་རིང་དུ་གྱུར་པ་ཞེས་གང་གསུངས་པའོ།།དེ་ལྟར་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་རྣམ་པ་དང་ཆོས་མཐུན་པར་རང་བཞིན་དང་། བགེགས་དང་ཆུད་ཟ་བའི་སྒོ་ནས་འཁོར་བ་ཡ་ང་བ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ། །དེ་དག་དང་མཐུན་པའི་གཉེན་པོ་ནི་བསྒྲལ་ནས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་གྲོང་ཁྱེར་འཇིགས་པ་མེད་པ་ ལ་དགོད་དོ།།དེ་ལྟར་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་དང་། ཆོག་མི་ཤེས་པ་དང་། སོག་འཇོག་བྱེད་པའི་ཡོངས་སུ་སྤྱོད་པའི་སྒོ་དང་། ཡང་དག་པ་དང་ལོག་པའི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་གཉིས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་འདོད་པ་ཚོལ་བ་རྣམ་པ་ལྔར་བསྟན་ནས། འགྲོ་བའི་སྒོ་ནས་སྲིད་པ་ཚོལ་བ་བཤད་པ་ལ་འཇུག་སྟེ། འགྲོ་བའི་སྒོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །ཀླུང་ཆེན་པོར་བྱིང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཉེས་པ་སྟེ་ཀླུང་དེའི་རྣམ་པ་ལྔར་བཤད་དེ། ཟབ་པ་ནི་འདོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆུ་བོར་ཞུགས་པ་ཞེས་གང་གསུངས་པའོ། །འདས་པ་ནི་འཁོར་བ་རྒྱུན་གྱིས་འདས་པ་ཞེས་གང་གསུངས་པའོ། །མིང་ནི་སྲིད་པ ཆུ་ཀླུང་དུ་ཞུགས་པ་ཞེས་གང་གསུངས་པའོ།

障碍有八种，面向险处是指面向地狱等众生险处。
入于因中是指住于颠倒见解，将苦视为乐，故说入于恶见之因的险处。
为黑暗所覆盖是指其因，即颠倒见解将苦视为乐的特征，其因是愚痴的随眠。因为它能覆盖，所以就是浓厚的愚痴，如说'为浓厚愚痴所覆盖'。
虽然已经说明具有浓厚愚痴的人，但因为颠倒而说视苦为乐，不能了知苦的本质，正因为如此，这个愚痴随眠就是其因。
入于邪道是指为了获得胜义乐和解脱而入于五热炙等邪道，如说'入于歧途邪道'。
盲目是指被贪欲所迷惑，如说'成为盲目'。
远离导师是指生于无暇之处，即使有暇也因放逸过失而不能令佛欢喜。
若通过随行其教法守护戒律而令佛欢喜，但这两者因不具备守戒的机缘且不相应，故不能令佛欢喜。正因如此，他们不适合修习善法，所以远离世尊导师，如说'无有引导者'。
'所去之处'是指涅槃。梵天界等只是轮回而已。对于非出离处执为出离处，如是所说。
'为盗贼所获'是第八种障碍，'又'字是相对前面的障碍而说。在魔的境界中贪著欲乐，使善业福德耗尽，也不能积累新的善业。因此称为被夺，如说'为魔道盗贼所获'。
欲乐本身就是魔道，因为夺取善法财富故称为盗贼。
如是从自性和障碍的角度说明了险处后，从损耗的角度说明，广说'损耗有三种'等。
因住于恶地故，如说'远离善巧引导者'。住于敌地是指'入于浓厚魔意'。远离所依之地是指'远离思维佛陀'。
如是随顺外相而从自性、障碍和损耗的角度说明轮回是险处。
与彼相应的对治是度脱后安置于一切智慧无畏城中。
如是通过不共、不知足、储藏受用之门，以及正确与错误梵行二者的差别，说明五种欲求后，从趣入的角度开始解说有求，故说'从趣入的角度'等。
沉没大河的过患，说明该河有五种相：深是指'入于欲等暴流'，所说'已过'是指'轮回相续已过'，名称是指'入于有河'。

།ཤུགས་དྲག་པ་ནི་ཤུགས་དྲག་པོས་བདས་ཏེ་བྱ་བ་དང་། བལྟ་བའི་མཐུ་མེད་ཅེས་གང་གསུངས་པ་ཚིག་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ། །སྔ་མ་འདས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇུག་པ་ཙམ་བརྗོད་པ་བཞེད་པ་ཡིན་གྱི། ཤུགས་དྲག་པས་ནི་བདས་པ་ཤིན་ཏུ་ དྲག་པར་སྟོན་ཏོ།།རྒྱས་པ་ཉིད་ནི་འདོད་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མང་པོའི་རྗེས་སུ་རྒྱུ་བ་ཞེས་གང་གསུངས་པའོ། །ཀླུང་དེ་ལྟ་བུའི་རང་བཞིན་ཡིན་ཡང་གལ་ཏེ་གནོད་པ་ཞིག་མེད་ན་དབུགས་ཕྱིན་པར་འགྱུར་སྲིད་ན། དེ་ཡང་མེད་དེ། གནོད་པ་འབྱུང་བར་བྱེད་པ་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་ སྟེ་ཞེས་བཤད་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དེ་ལ་ཆུ་སྲིན་གྱིས་ཟིན་པ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་ཆུ་སྲིན་གྱིས་ཟིན་པ་ཞེས་གང་གསུངས་པའོ། །གློང་དུ་ཆུད་པ་ནི་འདོད་པ་ཐིབས་པོའི་ཀློང་དུ་ཞུགས་པ་ཞེས་གང་གསུངས་པའོ། །དཀྱིལ་དུ་ཐོགས་པ་ནི་དགའ་བ་ཅན་དང་འདོད་ཆགས་ཀྱི་དཀྱིལ་དུ་ ཐོགས་པ་ཞེས་གང་གསུངས་པའོ།།དགའ་བ་ཅན་ནི་འདིར་ཡིད་བདེ་བ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡིན་གྱི། ཡོངས་སུ་སྤྱོད་པའི་དུས་སུ་བརྗོད་པར་བཞེད་པའི་ཕྱིར་མ་འོངས་པ་དོན་དུ་གཉེར་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གླིང་གི་ཐང་ལ་འཐོན་པ་ནི་ཕ་བོང་ལ་བབ་པ་བཞིན་དུ་ང་རྒྱལ་གྱི་ཕ་བོང་གིས་ཁེངས་པའི་ཕྱིར་ངའོ་ སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་གྱི་ཐང་ལ་འཐོན་པ་ཞེས་གསུངས་པའོ།།དེ་ལྟར་གནོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་། གལ་ཏེ་གསོན་ན་ཐ་གི་ན། དེ་ཡང་མེད་པས་ཆུད་ཟ་བ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེ་ལ་དང་པོ་ནི་དཔུང་གཉེན་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའོ། །གཉིས་པ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་གྲོང་ནས་མ་འཕགས་པ་ཞེས་བྱ་ བའོ།།གསུམ་པ་ནི་སྒྲོལ་བ་མཁས་པ་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཁམས་ཀྱི་སྒོ་ནས་སྲིད་པ་ཚོལ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སྨྲས་པ། བཙོན་རར་བཅུག་པའི་ཉེས་པ་ནི་ཀྱེ་མ་སེམས་ཅན་འདི་དག་ནི་འཁོར་བའི་བཙོན་རར་བཅུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་བསྟན་ཏོ། །བཅུག་པ་དེ་ནི་རྣམ་པ་ལྔར་ བཤད་དེ།དེ་ལ་ནད་མེད་པས་ཕོངས་པ་ནི། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་། འཁྲུགས་པ་མང་པོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །ལོངས་སྤྱོད་ཀྱིས་ཕོངས་པ་ནི། སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པར་འབྲེལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལ་རྒུད་པས་བགེགས་བྱེད་པའི་ཕྱིར་སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་ པ་འབྲེལ་བ་ཞེས་བྱ་བར་རིག་པར་བྱའོ།།ཉེ་དུས་ཕོངས་པ་ནི་མྱ་ངན་དང་སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པའི་རྗེས་སུ་རྒྱུ་བ་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་ཕོངས་པ་ནི་སྲེད་པའི་སྒྲོག་ཏུ་བཅུག་པ་ཞེས་བྱ་བའོ། །ལྟ་བའི་ཕོངས་པ་ནི་མ་རིག་སའི་ཐིབས་པོས་ཀུན་ནས་ཁེབས་པ་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེ་དག་དང་ མཐུན་པའི་གཉེན་པོ་ནི་ཁམས་གསུམ་པས་དབེན་པ་ལ་དགོད་པའོ།།ལོག་པའི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ཚོལ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སྨྲས་པ། བདག་ཏུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཉིད་ཉེས་པ་ཡིན་ཏེ། བདག་ཏུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་ཕུང་པོའི་རྟེན་ལས་མི་འཕགས་ པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོའི་གཞི་ལས་མི་འཕགས་པའོ།།ལམ་བཟང་པོ་མ་ཡིན་པར་འགྲོ་བས་ན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞིས་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱའོ། །བདག་ཏུ་དམིགས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་སེམས་ལ་བཞག་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ ཞེས་བྱ་བ་ནི།བདག་དེ་ཉིད་འབའ་ཞིག་ཏུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འགྲོ་འདོད་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐར་པའི་ལམ་དུ་ཞུགས་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་གྲོང་སྟོང་པ་ན་གནས་པ་ཞེས་གང་གསུངས་པའོ། །ན་བ་དང་རྒ་བ་དེ་གཉིས་ཀྱི་རྒྱུ་ མཚན་ནམ་གནས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།འབྱུང་བ་མི་མཉམ་པ་སྟེ་དེ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞིའི་སྦྲུལ་གྱིས་གཙེས་པ་ཞེས་གང་གསུངས་པའོ། །ཕུང་པོའི་གཤེད་མ་རྗེས་སུ་འབྲང་བས་འཆི་བའི་ཕྱིར་ཕུང་པོའི་གཤེད་མའི་ཆོམ་པོས་བཅོམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །སྡུག་བསྔལ་ སྣ་ཚོགས་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལས་བྱུང་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ན་བ་དང་རྒ་བ་དང་འཆི་བ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལས་ཡོངས་སུ་མི་འགྲོལ་བ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་མྱོང་བར་གྱུར་པ་ཡིན་ཞེས་གང་ གསུངས་པའོ།

所谓'猛烈'是指被猛烈追赶而行动和无力观看，这是用两个词来表示的。前面所说的'过去'是指仅仅表达进入的意思，而'猛烈'则表示极其猛烈地追赶。
'广大'是指随顺许多欲望等分别念头，如经中所说。虽然气息具有如此本性，但如果没有障碍的话可能会得到喘息，但这种情况也不存在，因为有四种障碍出现。
其中'被水怪抓住'是指被身见水怪抓住，如经中所说。'陷入漩涡'是指进入浓密欲望的漩涡，如经中所说。'停滞中央'是指停滞在喜爱和贪欲的中央，如经中所说。
这里的'喜爱'是指有烦恼的快乐，因为是在享受时所说的，所以不是指追求未来的目标。'登上岛屿平地'是指如同落在岩石上一样，因为被慢心的岩石充满而登上我慢的平地，如经中所说。
虽然如此受到伤害，即使能活下来也很困难，因为也不存在这种可能，所以有三种损失，如是所说。其中第一是'无有援助'。第二是'未脱离处所'。第三是'远离善巧救度者'。
从界的角度来说寻求轮回，所说的监狱之过患是以'呜呼，这些众生被关在轮回监狱中'这句话来表示的。这种监禁分为五种：
其中缺乏健康是指'诸多痛苦、忧愁和混乱'。缺乏受用是指'与可爱不可爱相连'，应当理解为圆满受用被衰败所障碍，故说与可爱不可爱相连。
缺乏亲友是指'随顺悲伤和哀叹'。缺乏戒律是指'被贪欲束缚'。缺乏见解是指'被无明黑暗所遍覆'。与这些相对应的对治是安置于远离三界。
从寻求邪梵行的角度所说的，执著我见本身就是过患，这是以'执著我见'这句话来表示的。其中'不离蕴依'是指不超越蕴的基础。
因为行于不善道故说'以四颠倒而行'。'缘于我'是指将我安置于心中的意思。'为使其般涅槃'是指为了唯一成就那个我的意思。
'欲去者'是指进入解脱道者的意思，如经中所说'住于空六处村'。
生病和衰老这两者的原因或处所是这样的：不调和的大种，因为与之相应的缘故，如经中所说'被四大毒蛇所害'。因为随逐蕴魔而死亡，所以说'被蕴魔贼所害'。
'随逐各种痛苦'是对'从彼所生之苦'的解释，'从彼所生'是指从生病、衰老和死亡所生的意思。不能从中解脱，如经中所说'感受无量痛苦'。

།དེ་ལྟར་ན་བདག་ཏུ་མངོན་པར་ཞེན་པས་བསམ་པ་མ་རུངས་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་ཉེས་པ་འདི་དག་ལས་ཡོངས་སུ་མི་འགྲོལ་བས་འདི་དག་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ལོག་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་དག་པའི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ཚོལ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཐེག་པ་དམན་པ་ལ་མོས་པའི་ཉེས་ པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ།།དམན་པ་ཉིད་ནི་ཞུམ་པ་དང་ཞན་པ་ཉིད་དག་གིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་བརྟེན་ནས་སྨོན་ལམ་གྱི་ཉེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་མཆོག་གི་སེམས་མི་བདོག་པ་ཞེས་གང་གསུངས་ པའོ།།སྒྲུབ་པའི་ཉེས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་སྒྲུབ་པ་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཐེག་པ་མཆོག་གིས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཡོད་བཞིན་དུ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པར་ལྟུང་བ་ཞེས་གང་གསུངས་པའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་སྟེ་ཤས་ཆེ་བར་ གསུངས་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།འདི་སྙེད་ཅིག་ནི་བརྩད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་མ་ཡིན་པ་དག་ལ་ཤས་ཆུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལན་ཡིན་ཏེ། འདི་སྐད་དུ་དང་པོ་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་མ་དག་པས་སྦྱིན་པ་མ་དག་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་ཕྱི་དང་ནང་བཏང་བའི་ཕྱིར་སྦྱིན་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་གཏོང་བ་ལ་འཇུག་ པས་ལྷག་པ་ཡིན་ནོ།།ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་ས་དང་པོ་ལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་འཇུག་པ་མ་ཡིན་པས་ཤས་ཆུང་བ་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །འདིར་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པ་ཡོངས་སུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཅི་ཞེ་ན། གསེར་གྱི་ས་ལེ་སྦྲམ་གྱི་དཔེས་ བསྟན་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།འདོད་ཆགས་མུན་པའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་ཡི། །ཆགས་བྲལ་འོད་བྱེད་ས་ནི་རབ་ཐོབ་ནས། །ཆགས་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་མུན། །རབ་ཞི་བྱ་ཕྱིར་མཐུ་རྣམས་ཞི་འཐོབ་བོ། །བསམ་པ་དྲང་བ་ཉིད་ལ་སོགས་པའོ། །རྣམ་དག་ཐབས་ནི་ སྣ་ཚོགས་རྣམ་མང་གིས།།གཉིས་པ། སྦྱང་བའི་ས་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམས་སྦྱངས་ནས། །འདོད་ཆགས་བྲལ་བ་ཐོབ་པར་བྱ་ཕྱིར་དེ། །རྒྱུ་རྣམས་བཅུ་ལ་ཡང་དག་བརྟེན་ནས་བརྩོན། །འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་སྦྱོར་བ་འབྱུང་བར་བྱེད་པ་རྒྱུ་རྣམ་པ་བཅུ་ལ་ཡང་དག་པར་བརྟེན་ཏེ། སེམས་ ཀྱི་བསམ་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བཅུ་པོ་ཞེས་གང་གསུངས་པའོ།།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་སེམས་ཀྱི་བསམ་པ་ནི་སེམས་ཀྱི་བསམ་པ་གང་གིས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་བའོ། །དེའི་རྒྱུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་གང་དག་མངོན་དུ་བྱས་ན་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་སེམས་ཀྱི་བསམ་པ་ འཐོབ་པར་འགྱུར་བ་དེ་དག་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ།།བསམ་གཏན་བཟློག་ནུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་མཐུའི་འབྲས་བུ་དེ་བཟློག་ནུས་པ་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱ་བའི་བསམ་གཏན་ཉིད་བཟློག་པ་སྟེ། འདོར་བ་དང་འབྲལ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་མཇུག་ཐོགས་སུ་ འོག་མར་སྐྱེ་བ་དང་ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ།བསམ་གཏན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་བོར་རམ་བྲལ་ན་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་མི་རུང་ངོ་། །དེ་ལྟ་བས་ན་འདིར་བསམ་གཏན་གྱི་མཐུ་བཟློག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་འདི་ཡང་ཇི་ལྟར་རུང་ཞེ་ན། འདི་ནི་ བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཉིད་དེ།དེ་སྐད་དུ། །ཐབས་ཆེན་དང་ནི་ལྡན་རྣམས་ལ། །ཉོན་མོངས་བྱང་ཆུབ་ཡན་ལག་གྱུར། །འཁོར་བ་དང་ཞི་བའི་བདག་ཉིད་དེ། །དེ་ཕྱིར་བྱ་དཀའ་ཆུང་ཟད་མེད། །ཅེས་གསུངས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེར་ཡང་སྐྱེ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཡང་མེད་པ་ཉིད་ དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ།།ས་འདི་ལ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཁོ་ན་འཇུག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། ཞུགས་མ་ཐག་ཏུ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ཉིད་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་སྦྱོར་བ་འབྱུང་བར་བྱེད་པ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་སྦྱོར་བ་རྣམ་པར་ གཞག་པའི་ཕྱིར།ས་འདི་ལ་གནས་པ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།

如是，由于执著我而使意念变得不善，因此不能从这些过失中解脱，这些是邪梵行。为了寻求正确的梵行，说到'小乘的意乐过失'等广泛的内容。
所谓'下劣'是由怯弱和软弱所区分的。依此而有'发愿的过失'，是因为远离菩提心，如经中所说'不具最上一切智智之心'。
'修行的过失'是因为不为一切智智而行菩萨行，如经中所说'明明有最上乘出离，却堕入声闻缘觉乘'。
'为何'即是问为什么说是'更为重大'，这是提问。'对其他则较轻'是回答，意即：虽然最初由于戒不清净而布施不清净，但是因为能舍内外一切，而趣入一切种布施，所以更为殊胜。
戒律在初地时并非以一切种差别而趣入，所以应知是较轻。'在此'等是为了显示自性清净戒，如何呢？应当配合'以纯金为喻而显示'来理解。
'获得对治贪欲黑暗的离贪光明地后，为息灭具贪者的贪欲黑暗，获得寂静力。'意即正直意乐等。
'以种种众多清净方便，在第二净地中净化诸戒已，为获得离贪，精进依止十种因。'
生起趣入离贪的修行，是依止十种正确的因，如经中所说'十种心意乐作意'。
离贪心意乐是指能使心离贪的心意乐。其因的作意是指若现前则能获得离贪心意乐的那些作意。
'能退禅'是指应当了知禅定力的果能够退转的禅定本身的退转，并非舍弃或分离。为什么呢？因为随后有'以下二者：转生下界及不退失'的说法，若完全舍弃或分离一切禅定，则不应有不退失。因此在此处应当了知是退转禅定力。
若问这又如何可能，这是不可思议的。如说：'对具大方便者，烦恼成菩提分，轮涅为一体，是故无少难。'
正因如此，应当说即使生彼处也无有烦恼。
在此地中，既非唯有离贪入，也非入已即成离贪，因为在此地中有生起趣入离贪的修行，及建立离贪修行，应当了知住此地者将成离贪。

།ཆགས་བྲལ་སྦྱོར་བ་ནས་བཟུང་སྟེ། །ཆགས་བྲལ་ཐོབ་པ་ཡན་ཆད་དུ། །འདོད་ཆགས་བྲལ་བ་ཐོབ་བྱའི་ཕྱིར། །སྦྱོར་བའི་ས་རྣམས་གསུམ་དུ་བཤད། །འདུ་བྱེད་དུ་གྱུར་པ་ཐམས་ཅད་ལ་མི་རྟག་པར་སོ་སོར་རྟོག་ཅེས་ བྱ་བ་ནས་བཟུང་སྟེ་ཚིག་གི་ལས་ཡོངས་སུ་དག་པ་འབའ་ཞིག་གིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ཡིན་ནོ།།ཐེག་པ་དམན་པ་ལས་ཀུན་ཏུ་སྲུང་བར་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་དེ་ལ་གང་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་ པའི་ཡེ་ཤེས་ས་བཅུ་པ་ལ་ཡང་མི་འཐོབ་པ་མ་ཡིན་ནམ།དེ་ཇི་ལྟར་ས་གསུམ་པའི་རྟེན་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། མ་ཐོབ་ཀྱང་དམིགས་པའི་ངོ་བོར་བརྟེན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་པས་ཉེས་པ་མེད་དོ། །གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་ ཏེ།འདི་དག་ནི་བདག་གིས་ཡོངས་སུ་བསྐྱབ་པར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་ཏོ། །མཐུ་ཉིད་ཡོན་ཏན་ཏེ། དེ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྣམ་པར་འཕྲུལ་པ་ལ་སོགས་པ་མཐུ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་ཡོན་ཏན་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ནི་མཚུངས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པར་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པས་ཟླ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དོན་ཆེན་པོ་ཉིད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ནི་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཚད་བཟུང་དུ མེད་པའི་ཡོན་ཏན་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ནི་རྙེད་དཀའ་བ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ།མགོ་དང་ལག་པ་དང་རྐང་པ་ལ་སོགས་པ་སྦྱིན་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཁས་བླངས་པས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཡོན་ཏན་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ནི་མ་འདྲེས་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །སྔར་ནི་ཁྱད་པར་ མེད་པར་མི་མཚུངས་པ་ཉིད་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པས་བཤད་ཀྱི།ད་ནི་དེའི་ཡོན་ཏན་དང་འདྲ་བའི་ཚུལ་གྱིས་ཆ་ཙམ་གྱི་སྒོ་ནས་ཀྱང་བཅོམ་ལྡན་འདས་དང་འདྲ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་པས་ཁྱད་པར་ཡོད་དོ། །རྣམ་པར་དག་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་དང་བྲལ་བ་ནི་གནོད་ པ་མེད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།སྡུག་བསྔལ་དང་བྲལ་བ་ནི་འཁྲུག་པ་མེད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པ་ནི་འཇིགས་པ་མེད་པའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་འགྲོ་བ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་སྟེ་ཚིག་འོག་མ་གཉིས་ནི་དེ་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཡོངས་སུ་བསྐྱབ་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཙོ་བོའི་ཚིག་ཡིན་ ནོ།།གང་ལས་ཡོངས་སུ་བསྐྱབ་པར་བྱ་བ་ནི་གང་ལས་ཏེ། ལས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལས་ནི་དགྲོལ་བར་བྱ་ཞིང་། ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལས་ནི་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བར་བྱ་ལ། སྐྱེ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལས་ནི་གདོན་པར་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་ཡོངས་སུ་བསྐྱབ་པར་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ གཞག་པར་བྱ་བ་སྟེ།ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་གཞག་པ་དང་ལྷག་པའི་སེམས་དང་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ལ་ལྟོས་ནས་དགོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཚིག་འདི་གཉིས་ནི་ཡན་ལག་ཡིན་ཏེ། ཚིག་གཞན་གྱིས་བཤད་དོ། །དེ་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་གཞག་པའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་ཚིམ་པར་བྱ་བ་དང་། ཡང་དག་པར་གཞག་པར་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ ཚིག་གཉིས་བསྟན་ཏོ།།ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཤེས་རབ་ལ་ལྟོས་ཏེ་གདུལ་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་བྱ་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ཇི་ལྟར་ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་པ་པོར་འགྱུར་བ་དེ་བཤད་དོ། །དེའི་ལམ་སྒོམ་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ སྟེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་སྟོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་བསྟན་ཏོ།།ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཏེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་བསྐྱབ་པར་བྱས་ལ་བརྩོན་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་བསྟན་ཏོ། །མཐར་ཕྱིན་པ་རྟོགས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། མཐར་ཕྱིན་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཉིད་དོ། །དེ་ཉིད་རྣམ་པར་ཐར་པ་ལ་གནས་པ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་མཚན་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་མ་གཏོགས་པར་གཞན་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་གྱི་ཐབས་མེད་དོ་སྙམ་དུ་དེ་ལྟར་ངེས་པ་ནི་མཐར་ཕྱིན་པར་རྟོགས་པའོ།

从离欲加行开始，直至获得离欲，为了获得离欲，说修行的阶段有三种。从'观察一切有为法无常'开始，直至'不仅仅是以语言清净'为止。小乘中广说'守护加行'等，其中'依于何者'是指依于如来智。如来智在第十地也不是不能获得，那为何说是第三地的所依呢？虽未获得，但依于所缘的本体，故无过失。'为何'是指为了众生。如何精进修行，即以精进，这是以'我应当救护他们'等来说明。
力量即是功德，其遍持即是不可思议性，因为具有佛陀神变等不可思议力量的缘故。圆满证悟的功德遍持即是无与伦比，因为以独特方式圆满证悟而无可比拟的缘故。大义功德遍持即是无量性。无限功德遍持即是难得性，因为需要通过布施头颅手足等痛苦才能获得的缘故。不共功德遍持即是无杂性。
前面是从无差别的角度说明证悟无与伦比，而现在是说即使从相似的方式来看，在些许方面也无法与世尊相比，这就是差别所在。关于'清净'等，其中离苦即是无害性。离苦即是无扰性。获得涅槃即是趣向无畏城，后两句是对此的修饰语。
其中'应当救护'是主要语句。应当从何处救护，即从业烦恼中解脱，从烦恼障中清净，从生死烦恼中拔除。如何救护即如何安立，是指安立于戒律、增上心和增上慧中。这两句是支分，由其他语句来解释。其中为了安立于戒律而说'令满足'和'正安立'两句。对于禅定和智慧而言是调伏。'令般涅槃'这句说明如何成为救护者。
'修彼道'是指一切智智，以'示现如来智'来说明。'令成熟'是指众生，以'精进救护一切众生'来说明。关于'证得究竟'等，究竟即是佛性。这即是住于解脱，是法身的特征。认定除此之外别无其他利益众生的方便，这就是证得究竟。

།སངས་རྒྱས་མཐར་ཕྱིན་པ་དེ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས དཔའི་མཐར་ཕྱིན་པ་ཐམས་ཅད་རྟོགས་པའི་མཚན་ཉིད་མེད་ན་མི་འབྱུང་བ་ཡིན་པས་དེ་ལྟར་ན་མཐར་ཕྱིན་པ་སྒྲུབ་པ་རྟོགས་པ་ཡིན་ནོ།།མཐར་ཕྱིན་པ་སྒྲུབ་པ་ས་བཅུ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ཡང་ས་འོག་མས་བསྡུས་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་མེད་ན་མི་འབྱུང་བས་དེ་ལྟར་ན་མཐར་ ཕྱིན་པ་སྒྲུབ་པའི་གོང་ནས་གོང་མ་རྟོགས་པ་ཡིན་ནོ།།རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཉི་ག་དང་བྲལ་བ་ལ་ལྟོས་ནས་རྒྱུ་བ་མེད་ཅིང་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །སའི་ཡེ་ཤེས་དོན་དམ་པ་པ་དེ་ལྟ་བུ་དེ་ཡང་བསམ་གཏན་ལ་མཁས་པ་མེད་ན་མེད་པས་དེ་ལྟར་ན་མཐར་ ཕྱིན་པ་སྒྲུབ་པའི་གོང་མ་གོང་མ་རྟོགས་པ་ཡིན་ནོ།།ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྡུ་བ་གཞན་སྟོན་པར་བྱེད་པ་སྟེ། སྔ་མ་ནི་གཞི་ཐ་དད་པ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་བསམ་གཏན་ལ་མཁས་པ་ཉིད་རྣམ་པར་ངེས་པ་ཡིན་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པ་ཡང་ཡིན་པས་ཞེས་གཞི་མཐུན་པར་བསྡུ་བ་ཡིན་ནོ། །མཁས་པ་དེ་ཡང་ཐོས་པ་ ལ་མཁས་པ་མེད་པས་དེ་ལྟར་ན་དེ་སྒྲུབ་པའི་གནས་ལ་སྦྱོར་བ་ཡིན་ཏེ།དེ་སྒྲུབ་པ་ནི་བསམ་གཏན་ལ་མཁས་པའོ། །དེའི་གནས་ནི་ཐོས་པ་ལ་མཁས་པའོ། །ལ་ལ་ལས་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ཡང་འབྱུང་བ་ཉིད་དོ། །དེར་ནི་གནས་ཀྱི་ཕྱིར་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་བར་བྱའི་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།གང་ཡོངས་སུ་སྤང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ལུས་ཀྱི་གནོད་པ་ཡོངས་སུ་སྤང་བའི་ཕྱིར་ནོར་གཏོང་སྟེ། ལུས་ཀྱི་གནོད་པ་དེ་དག་ཀྱང་ཉམས་སུ་ལེན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་རྒྱལ་སྲིད་པས་ཀྱང་རིམ་གྲོ་ཆེར་བྱེད་ཅེ་ན། འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་སྲིད་ཐོབ་པ་ པས་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཇི་ལྟར་མཐོ་རིས་སུ་སྐྱེ་བ་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་རྣམ་པར་དག་པ་པས་ཀྱང་རིམ་གྲོ་ཆེར་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། བརྒྱ་བྱིན་ཉིད་དང་ཚངས་པ་ཉིད་དག་དང་གོ་རིམས་པ་བཞིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ལུས་པས་ཀྱང་རིམ་གྲོ་ཆེར་བྱེད་ཅེ་ན། སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པ་གསུངས་པའོ།།དགའ་བ་དང་བཏང་སྙོམས་ནི་གྲོལ་བ་རྣམས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་སྟེ། འདི་དག་གི་སྡུག་བསྔལ་ལོག་པ་དྲན་པས་མགུ་བ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་དགའ་བ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་ལ། དེ་དག་གི་སྡུག་བསྔལ་ལོགས་པ་ཟིན་པ་ལ་བརྩོན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་བཏང་སྙོམས་ལ་སྙོམས་ པར་འཇུག་གོ།།ས་སྔ་མ་གཉིས་ལ་ཡང་བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དེ་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་ཡོད་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དགག་པ་གཉིས་ནི་མི་དགག་པའི་དོན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དཔེར་ན་མི་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ནི། བྱ་བ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་དང་འདྲའོ། ། དེ་ལ་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་འདོད་པ་རྣམས་ལས་དབེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་དང་། རྒྱགས་པའི་གནས་སུ་གྱུར་པ་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་དང་གཟུགས་དང་སྒྲ་དང་དྲི་དང་རོ་དང་རེག་དག་ཡལ་བར་བཏང་བ་ཉིད་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི ཆོས་རྣམས་ལས་དབེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ནི་ཡལ་བར་བོར་བ་ཙམ་མ་ཡིན་གྱི་དེ་དག་དང་ཕྲད་པའི་རྒྱུས་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་འཇུག་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་སྤངས་པར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་ན་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་འདོད་པ་དང་སྡིག་པ་མི་ དགེ་བའི་ཆོས་ལས་དབེན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཉམས་པ་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཏོ།།དེའི་འོག་ཏུ་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་པའི་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་རབ་ཏུ་ཞི་བ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་པའི་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་རྒྱུན་ཆགས་ པར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་ན་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་དང་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་གཉེན་པོ་བསྒོམ་པར་བཤད་དོ། །དེའི་འོག་ཏུ་དབེན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་དགེ་བ་ལས་དབེན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཕན་ཡོན་བཤད་དོ། །ཕན་ཡོན་དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། དེའི་ འོག་ཏུ་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ཅན་ཞེས་གསུངས་ཏེ།དེ་ལ་དགའ་བ་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སེམས་རབ་ཏུ་དགའ་བའོ།

那个圆满成就的佛陀，如果没有证悟一切圆满成就的菩萨相，就不会出现，因此如是证悟圆满成就。
圆满成就的修行即第十地的本性，如果没有下地所摄的无分别智慧，就不会出现，因此如是证悟更上层的圆满成就。
远离了对自相和共相的二种分别，故说'无行无生'。如果没有善巧禅定，就不会有如此殊胜的地智慧，因此如是证悟更上层的圆满成就。
'又'字表示显示其他总集，前者是不同基础。现在禅定善巧性是确定的，也是分别观察，所以是相同基础的总集。如果没有闻法善巧，就不会有这种善巧，因此如是修行其所依处，其修行即是禅定善巧。其所依处即是闻法善巧。在某些经典中也出现'证悟'之词。在此应当理解为'为了所依处而修行'，而不是'为了证悟'。
'为了断除什么'是指世间人为了断除身体的损害而布施财物，但他们仍然经受着那些身体的损害。为何王位也要大加供养呢？因为经中说'比转轮王位更胜'。
为何比生天和世间清净更要大加供养呢？因为分别与帝释天位和梵天位相对应。为何比身体更要大加供养呢？因为说到'三千大千世界'等。
喜和舍是就已解脱者而言，由于忆念他们的苦已消除而生起满足，故入于喜等持；由于对他们的苦已消除不需精进，故入于舍等持。
前二地也并非没有禅定等等持，确实是有的，这是词义。两个否定表示肯定之义，如同'非不应做'即是'应做'的意思。
其中'初禅离欲'是指远离贪欲、嗔恚、愚痴以及骄慢之所依的执取，以及舍弃色、声、香、味、触等。'离恶不善法'不仅仅是舍弃色等，而且说明断除了由接触这些而引起的身语意恶行。
如是，初禅以离欲和离恶不善法，显示了对治分的损减。其后'有寻有伺'是说寂静了欲界的寻伺，相续生起色界的寻伺。
如是，以有寻有伺显示修习对治。其后'从离生'是说从离不善而生起的功德。什么是这个功德呢？其后说'具喜乐'，其中喜是等持心的欢喜。

།བདེ་བ་ནི་ལུས་དང་སེམས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ལས་སུ་རུང་བའི་ཚུལ་གྱིས་རྒྱུད་ཉམས་བདེ་བའོ། །དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ནི། དགའ་བ་དང་བདེ་བ་སྟེ། དགའ་ བ་དང་།ཡིད་བདེ་བས་ནི་བསྒོམས་པའི་ཕན་ཡོན་བཤད་དོ། །དེའི་འོག་ཏུ་བསམ་གཏན་དང་པོ་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་གྱིས་དེ་གཉི་གའི་གནས་ཏིང་ངེ་འཛིན་བཤད་དེ། གཉེན་པོ་སྒོམ་པའི་གནས་དང་། བསྒོམས་པའི་ཕན་ཡོན་གྱི་གནས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ དེ་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དང་བྲལ་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་ལ་སེམས་འཁྲུག་པར་བྱེད་པ་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་སྤངས་པར་བཤད་པ་དེ།དེ་ལྟར་ན་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཉམས་པའི་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ནང་ཡོངས་སུ་དང་ སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་བསམ་གཏན་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གནོད་པ་རྣམས་དང་བྲལ་བ་གནོད་པ་མེད་པའི་གནས་བསྒྲུབས་ཏེ་དགའ་བས་སྙིང་ཡི་ཟ་ལང་བ་ན་དགའ་བའི་དགོད་པས་བསྐྱོད་པའི་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དག་གིས་ནང་ཡོངས་སུ་མ་དང་བ་ཡིན་ནོ།།དེས་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་སྤངས་ཏེ་ སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་འཁྲུག་པ་མེད་པ་ན་ནང་དང་བ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་རྣམས་དང་བྲལ་བས་ནང་ཡོངས་སུ་དང་སྟེ་ཞེས་གསུངས་སོ།།དེའི་འོག་ཏུ་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་དམིགས་པ་ལ་དོན་གཅིག་ཏུ་རྒྱུ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། གྱུར་པའི་སྒྲ་ ནི་རྒྱུ་བའི་དོན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟར་ན་ནང་ཡོངས་སུ་དང་སྟེ་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་ཡང་གཉེན་པོ་སྒོམ་པར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །རྟོག་པ་མེད་པའི་དཔྱོད་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་རྣམས་མི་སྲིད་པར་ བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བཤད་ཟིན་ན་ཡང་རྟོག་པ་མེད་པ་དཔྱོད་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་ཅི་དགོས་ཤེ་ན། བསམ་གཏན་དང་པོ་འདི་ལ་བསམ་གཏན་ལ་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དག་ལས་གྲོལ་ཡང་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པའི་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པའི་ ཁྱད་པར་དག་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བར་འགྱུར་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་ལ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་ཇི་ལྟར་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་ལྡོག་ལ། བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པ་སྐྱེ་བ་དེ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་གཉིས་པོ་ལ་ཡང་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པ་རྣམས་ནི་བཟློག་ལ། བསམ་གཏན་ གཉིས་པའི་ས་གཞན་སྐྱེའོ་སྙམ་དུ་སེམས་སྲིད་པས།དེའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་རྣམས་མི་སྲིད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རྟོག་པ་མེད་པ་དཔྱོད་པ་མེད་པ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཡང་ཇི་ལྟར་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ས་ལ་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པའི་དགའ་བ་དང་ བདེ་བ་ནི་ལྡོག་ལ་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ས་པའི་དགའ་བ་དང་བདེ་བའི་ཁྱད་པར་གཞན་འབྱུང་བ་ལྟར་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་རྣམས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲའོ་སྙམ་དུ་སེམས་པའི་ཐེ་ཚོམ་འདི་བསྩལ་བའི་ཕྱིར་ཡང་རྟོག་པ་མེད་པའི་དཔྱོད་པ་ཞེས་གསུངས་སོ།།དེའི་འོག་ཏུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་སྐྱེས་པའི་དགའ་ བ་དང་བདེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པའི་དགའ་བ་དང་བདེ་བའི་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་ལ་ནི་གནོད་པ་ལས་དབེན་པའི་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་སྐྱེ་སྟེ་ཆོམ་རྐུན་གྱིས་གཙེས་པའི་མི་བདེ་བར་ཡུལ་དུ་ཕྱིན་པ་དང་འདྲ་ལ། བསམ་ གཏན་གཉིས་པའི་ས་ལ་ནི་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དག་གིས་མ་དཀྲུགས་པའི་སེམས་མཉམ་པར་གཞག་པ་ལས་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་སྐྱེའོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་ནི་དབེན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ཞེས་བཤད་ལ། གཉིས་པ་ལ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་སྐྱེས་པའི་ དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ཞེས་བཤད་དེ།འདིས་ནི་བསྒོམས་པའི་ཕན་ཡོན་བཤད་དོ། །བསམ་གཏན་གཉིས་པ་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་གྱིས་དེ་གཉི་གའི་གནས་བསྟན་ཏོ། །དེའི་འོག་ཏུ་དགའ་བའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་ནི་སྤངས་ ཟིན་པའི་ཕྱིར་གནོད་པ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་བྲལ་བར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།

安乐是由于远离身心的过患，以堪能的方式令相续安适。喜乐即是喜乐，以喜和悦意说明修习的功德。其后'成就并安住初禅'这句话是以禅定说明这两种状态的等持，即对治修习的状态和修习功德的状态的意思。
其后'远离寻伺'这句话，是说明初禅地中令心散乱的寻伺二者已断除，如是则是说明第二禅中违品已损减。
其后'内心遍净'这句话，是说在初禅中，禅修者虽已远离外在的损害，成就无害的境界，但由于喜悦而心中欢快时，因喜笑所动的寻伺，内心尚未完全清净。断除寻伺后，心相续无有散乱时则为内净，因此说'由远离寻伺而内遍清净'。
其后'心相续一境'这句话，是指心于所缘专一运行的意思，因为'成'字的含义是运行之义。如是则说明第二禅中由于内遍清净及心相续一境的缘故而修习对治。
'无寻无伺'这句话，是说明在第二禅中寻伺不复存在。若问：既然已说'远离寻伺'，为何还要说'无寻无伺'？在初禅中虽已解脱欲界的寻伺，但仍与初禅地的寻伺差别相随。
因此有人会这样想：如同在初禅中欲界行者退失而生起初禅地者一样，在第二禅中，初禅地者也会退失而生起其他第二禅地。为了显示在第二禅中寻伺不复存在，所以说'无寻无伺'。
又如在第二禅地中，初禅地的喜乐退失而生起第二禅地其他殊胜的喜乐，有人会想寻伺是否也是如此。为了断除这种疑惑，所以也说'无寻无伺'。
其后'定生喜乐'这句话，是为了区别于初禅地的喜乐而说的。怎样区别呢？在初禅地中生起远离损害的喜乐，如同被盗贼所扰的人到达安全地方一样。在第二禅地中则是由于心平等安住，不为寻伺所动而生起喜乐。
正因为如此，初禅说为'离生喜乐'，第二禅则说为'定生喜乐'。这是说明修习的功德。'成就并安住第二禅'这句话是显示禅定的这两种状态。
其后'离喜贪'这句话，是说明由于已断除寻伺，故说远离造作损害者。

།བཏང་སྙོམས་ལ་གནས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཆ་ཕྲ་བའི་ཕྱིར་ཡིད་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དགའ་བའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་བཏང་སྙོམས་ལ་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ འདིས་ནི།བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ལ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཉམས་པ་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་འོག་ཏུ་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉེན་པོ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་བཙལ་བར་ནུས་སོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱས་པ་ཡིན་ཏེ། འདིས་ནི་གཉེན་པོ་བསྒོམས་པའི་ཕན་ཡོན་བཤད་དོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ བདེ་བ་ཡང་ལུས་ཀྱིས་མྱོང་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ཀྱི་ལུས་ཀྱིས་ཡིན་གྱི་གཟུགས་ཀྱི་ལུས་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ས་པ་ཡིན་པས་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིས་ནི་བསྒོམས་པའི་ཕན་ཡོན་བཤད་དོ། །འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བརྗོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཉེན་པོ་ སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཅིའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་ལས་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བརྗོད་ཅེས་མ་བཤད་ཅེ་ན། དེ་དག་ག་གནོད་པ་རྣམས་རགས་པའི་ཕྱིར་གཞན་གྱིས་བསྟན་པས་གོ་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ལ་ནི་འདི་ནི་བདེ་བའོ་སྙམ་པའི་སེམས་ཀྱི་ རྩོལ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཡིན་པར་བཤད་ཅིང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་འདི་ཡང་ཆ་ཕྲ་བ་ལ་བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་ས་པའི་བདེ་བ་ཡང་མཆོག་ཡིན་པས་བསམ་གཏན་པ་འདི་བདེ་བ་མཆོག་གི་ཆང་འཐུངས་པས་ར་རོ་སྟེ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་རྗེས་སུ་རྟོགས་པར་མི་ནུས་པར་མཁྱེན་ནས་དེ་ཁོང་དུ་ཆུད པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འཕགས་པ་རྣམས་བརྗོད་དོ།།ཇི་སྐད་དུ་བརྗོད་ཅེ་ན། དྲན་པ་དང་ལྡན་པ་དང་བདེ་བ་ལ་གནས་པ་བཏང་སྙོམས་སོ་ཞེས་དེ་སྐད་དུ་བརྗོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེའི་འོག་ཏུ་བསམ་གཏན་གསུམ་པོ་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་གཉི་གའི་གནས་ཏིང་ངེ་འཛིན་བཤད་པ་ཡིན་ ནོ།།བདེ་བ་ཡང་སྤངས་སྡུག་བསྔལ་ཡང་སྤངས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་བདེ་བ་གང་ཡིན་པ་དང་། དེ་ཉིད་ན་དབུགས་རྔུབ་པ་དང་། དབུགས་འབྱུང་བ་ལས་སྐྱེས་པའི་སྡུག་བསྔལ་གང་ཡིན་པ་དེ་གཉིས་སྤངས་ཤིང་ངོ་། །གཞན་དག་ན་རེ་བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་ བདེ་བ་ཉིད་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་དེ།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བདེ་བ་སྤངས་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་སྡུག་བསྔལ་སྤངས་པ་ལ་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །སྔ་ནས་ཡིད་བདེ་བ་དང་མི་བདེ་བ་ཡང་ནུབ་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་བདེ་བའི་སྒྲས་དགའ་བ་སྔ་ནས་ནུབ་པ་བསྟན་ པ་ཡིན་ནོ།།དགའ་བ་ཡང་ཡོངས་སུ་གྱུར་ནས་ཡིད་མི་བདེ་བར་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་བདེ་བ་ནུབ་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཡིད་མི་བདེ་བ་ནུབ་པ་གསུངས་སོ། །ཡིད་ཀྱི་ས་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་སྔར་ཐམས་ཅད་སྤངས་པར་བཤད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གཉི་ག་སྤངས་པ་འདིས་ནི་མི་མཐུན་པའི་ ཕྱོགས་ཉམས་པ་བཤད་དོ།།སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་སེམས་སྟོན་པ་སྟེ་འདིས་ནི་གཉེན་པོ་སྒོམ་པ་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དྲན་པས་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཡོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་བཏང་སྙོམས་སུ་འཇུག་པའི་དྲན་ པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡིན་ཏེ།འདིས་ནི་བསྒོམས་པའི་ཕན་ཡོན་བཤད་དོ། །བསམ་གཏན་བཞི་པ་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་གཉི་གའི་གནས་ཏིང་ངེ་འཛིན་བཤད་དོ། །དེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་རྣམས་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་འདུ་ཤེས་རྣམས་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའོ།།ཐོགས་པའི་འདུ་ཤེས་རྣམས་ནུབ་པར་གྱུར་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣ་བ་དང་སྣ་དང་ལྕེ་དང་ལུས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་འདུ་ཤེས་རྣམས་ནུབ་པར་གྱུར་པའོ། །སྣ་ཚོགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་རྣམས་ཡིད་ལ་ མི་བྱེད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་འདུ་ཤེས་རྣམས་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདིས་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཉམས་པར་བསྟན་ཏོ།

'安住于舍'是指由于微细的随烦恼而不会生起厌离，这是所要说明的。'由离喜贪而住于舍'，这是说明第三禅中对治分的衰损。其后'具足正念正知'是说由于有对治故能寻求，这是要了知的，这是说明修习对治的功德。其后'身受乐'是指意身而非色身，因为那是属于第二禅地已经断除的缘故。这是说明修习的功德。'诸圣者所说'是因为有对治的缘故。
为何第一禅和第二禅不说'诸圣者所说'呢？因为那些过患粗显，不需要他人指示就能了知。在第三禅中，所谓'这是乐'的心的寻求即是随烦恼，说明这随烦恼也是微细的，而第三禅地的乐又是最胜的，所以这禅修者如同饮用最胜美酒而醉，自己无法觉察，知道这点后为了使其通达，诸圣者才加以宣说。
如何宣说呢？即说'具念安住于乐而舍'，这是其语义。其后'成就安住第三禅'是说明彼二者的等持处。'断乐断苦'是指第三禅的乐以及其中由入息出息所生的苦，断除这两者。其他人说第三禅的乐本身即是变异苦所苦，因此在说断乐之后随即说断苦。
'先前的喜忧已灭'中，以'意乐'说明喜先前已灭。喜转变后成为忧，因此在说乐灭之后随即说忧灭。并非因为断除意地而说先前一切都断。以此二者的断除说明对治分的衰损。'非苦非乐'是显示第四禅的心，这是说明修习对治。
'以舍念清净'是因为无动摇故，入于舍的念得以清净，这是说明修习的功德。'成就安住第四禅'是说明彼二者的等持处。'超越一切色想'是超越与眼识相应的诸想。'灭有对想'是灭除与耳、鼻、舌、身相应的诸想。'不作意种种想'是不作意与意识相应的诸想，因为意识是分别的缘故。这是显示对治分的衰损。

།རྣམ་པར་གཞིག་པའི་ཚུལ་གྱིས་ གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ལ་བདག་མེད་པར་མཐོང་བའི་ཕྱིར་གཉེན་པོ་གང་གིས་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་གྱི་འདུ་ཤེས་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ་དེ་ནི་གཉེན་པོ་སྒོམ་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།།ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སོ་སྙམ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒོམས་པའི་ཕན་ཡོན་ཡིན་ནོ། །གཞན་ དག་ན་རེ་འདི་ཉིད་གཉེན་པོ་སྒོམ་པ་ཡིན་པར་རིགས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་གཉི་གའི་གནས་ཏིང་ངེ་འཛིན་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དག་ན་རེ་འདི་ཉིད་བསྒོམས་པའི་ཕན་ཡོན་ཡང་ཡིན་ལ་གནས་ཀྱང་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གཞན་ དག་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཅི་རིགས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།།བྱམས་པ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཡངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་བདེ་བ་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆེན་པོར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་གཉིས་པའི་ས་པ་དགའ་བ་དང་བཅས་པ་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ།དེ་གཉིས་ན་དགའ་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་གཉིས་པ་བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་ས་པ་དགའ་བ་མེད་པ་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ཁོན་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་དག་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། འགྲན་ཟླ་མེད་པའི་སྒྲིབ་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། གནོད་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །རང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་དམིགས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དམ་པ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །མཐའ་ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པ་ནི་ནམ མཁའི་ཁམས་ཀྱི་མཐས་གཏུགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།འཆི་འཕོ་དང་སྐྱེ་བ་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལས་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསལ་བར་རབ་ཏུ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །མི་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱང་རིང་པོ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། ཡུལ་གཞན་དང་། འཇིག་རྟེན་གཞན་ན་ཡོད་པ་ཡང་ མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ།།རེ་ཞིག་གང་གིས་མཐོང་བ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །གང་མཐོང་བ་ལ་འཆི་འཕོ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འཆི་འཕོ་བ་དང་སྐྱེ་བའི་བྱེ་བྲག་གིས་སོ། །མདོག་སྡུག་པ་དང་མདོག་མི་སྡུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་དུ་འོང་བ་དང་ཡིད་དུ་མི་འོང་བའི་བྱེ་བྲག་གིས་སོ། །བདེ་བར་སོང་བ་དང་ངན་ པར་སོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་ཕྱུག་དང་བཀྲེན་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་སོ།།བཟང་པོ་དང་ངན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱ་ཆེ་བ་དང་རྒྱ་མི་ཆེ་བའི་བྱེ་བྲག་གིས་སོ། །ལས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཉེ་བར་འགྲོ་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་སོ། །ལུས་ཀྱི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲོག་གཅོད་ པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་དང་ངོ་།།ངག་གི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་བཞི་དང་ངོ་། །ཡིད་ཀྱི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྣབ་སེམས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་དང་ངོ་། །འཕགས་པ་རྣམས་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་འཕགས་པ་རྣམས་མེད་དོ་ཞེས་འཕགས་པ་རྣམས་ལ་སྐུར་པ་དང་།འཕགས་པ་རྣམས་ལ་མི་སྙན་པར་བརྗོད་པ་དག་གོ། །ལོག་པར་ལྟ་བ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེས་པ་བཤད་མ་ཐག་པ་དང་། དཀོན་མཆོག་དག་ལ་མ་དད་པས་སོ། །ལོག་པར་ལྟ་བའི་ལས་ཡང་དག་པར་བླངས་པའི་ རྒྱུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོག་པར་ལྟ་བའི་ལས་ལེན་པ་དང་བྱེད་པའི་རྒྱུས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ལུས་ཞིག་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤི་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཤི་བའི་འོག་ཏུ་ཤི་མ་ཐག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཅི་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ངན་སོང་ངན་འགྲོ་རྣམ་པར་ལྷུང་བའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་ རྣམས་སུ་སྐྱེའོ།།ཅིག་ཤོས་ལ་ནི་བཟློག་སྟེ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །བདེ་འགྲོ་མཐོ་རིས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འགྲོ་བ་བསྔགས་པ་ནི་བདེ་འགྲོའོ། །ཡོན་ཏན་བསྔགས་པ་སྒྲུབ་པ་ལ་མཐོ་རིས་ཏེ་མཐོ་རིས་ནི་འཇིག་རྟེན་ཡིན་ནོ། །ས་འོག་མ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་དབང་བྱེད་པ་ཡོངས་སུ་མི་འདོར་བ་ཉམས་ པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

以分析的方式观见色等境无我，因此以对治力超越色等境的想，应知这就是修对治。'思维无边虚空'是修习的功德。有些人说这本身就是修对治。'成就并安住于空无边处'，这是说明二者的住处三摩地。有些人说这本身既是修习的功德也是住处。其他的也应当如理了知。
'具慈心广大'是为了成办欲界的安乐。'成为广大'是为了成办初禅和二禅地的喜，这是说明二者有喜的缘故。'无二'是为了成办三禅地无喜，这是其含义。
对治违品如何？就是'无嗔恨'。清净如何？就是'无对碍无遮蔽'。摄持果如何？就是'无害'。缘自相是因为经中说'世间法界殊胜'。无边际是'遍及虚空界'。
'清净死生神通'是因为清晰明见。'超越人'是因为见到远处，即见到其他地方和其他世界中的事物。
首先，能见者是如此。所见的死生等是以死亡和出生的差别。'好色与丑色'是以可意和不可意的差别。'善趣与恶趣'是以富贵和贫贱的差别。'善与恶'是以广大和不广大的差别。'随业流转的众生'是以业的差别。
'具身恶行'是杀生等三种。'具语恶行'是妄语等四种。'具意恶行'是贪心等三种。'诽谤圣者'是说无圣者而诽谤圣者，以及对圣者说不悦耳之语。'邪见者'是以前述过失和不信三宝。
'以邪见业正受为因'意为以受持和造作邪见业为因。'身坏'意为死亡。死后即刻意为死后立即。什么意思呢？答：生于恶趣、恶道、堕落处的众生。对另一种则相反。
'善趣天界'中，赞叹去处是善趣，赞叹功德成就是天界，天界即是世间。'不舍对下地的主权，无损示现'是其含义。

།གནོད་པ་བྱེད་དུ་དོགས་པ་ལ་ནི་བཤེས་པ་ཉིད་དུ་སྙན་པའི་ཚིག་གིས་སྦྱོར་ཏེ་བཤེས་ཤིང་འཇམ་པའི་བསམ་པ་ཉིད་ཅེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གནོད་པ་བྱེད་པ་ལ་མི་འཁྲུགས་པ་ནི་མི་གཡོས་པའི་བསམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཕྱིར་མི་གཤེ་བ་ལ་ སོགས་པ་ནི་མི་འཁྲུགས་པའི་བསམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།ཡིད་མི་བདེ་བ་མི་སྐྱེད་པ་ནི་གཡོ་བ་མེད་པའི་བསམ་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ་དེ་ལྟར་ན་གནོད་པ་བྱེད་པ་ལ་བཟོད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ཡིན་ནོ། །འདས་པ་ལ་ང་རྒྱལ་མེད་པས་ནི་མཐོ་དམན་མེད་པའི་བསམ་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ལས་ འདུད་པའི་བྱ་བ་ལ་མི་སྨོན་པ་ནི་སེམས་ཅན་གྱིས་བྱས་པ་ལ་འདོད་པ་མེད་པའི་བསམ་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།ལན་དུ་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པར་སྨོན་པ་མེད་པ་ནི་བྱས་པ་ལ་ཕྱིར་བྱེད་པར་རེ་བ་མེད་པའི་བསམ་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །བཅོས་པ་མ་ཡིན་པར་ཕན་གདགས་པར་སྦྱོར་བ་ནི་གཡོ་བ་མེད་པ་ ཡིན་ནོ།།ཉེ་མགོན་མེད་དེ་མཉམ་པར་ཕན་འདོགས་པར་འཇུག་པ་ནི་རྒྱུ་མེད་པའི་བསམ་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །མི་དགའ་བ་ཆུང་ངུ་དང་ཡང་འབྲལ་བ་མེད་པ་ནི་མདོ་ལས་ཐིབས་པོ་མེད་པའི་བསམ་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་དག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནི་བསླབ་པའི་རིམ་པས་ བསམ་གཏན་གྱི།།ཡོན་ཏན་ལྡན་པ་འོད་བྱེད་ཐོབ་ནས་ནི། །གཏི་མུག་མུན་པ་ལེགས་པར་རྣམ་བཅོམ་སྟེ། །འོད་འཕྲོ་ཅན་གྱི་ས་དོན་གཉེར་བར་བྱེད། །བསམ་གཏན་རྟེན་དང་ས་ཡི་ཡོན་ཏན་གཞི། །རྒྱ་ཆེ་སྣ་ཚོགས་མཐུ་ལྡན་ཐོབ་འགྱུར་ཞིང་། །ཆོས་ལ་སྣང་བར་གྱུར་པ་རྣམས་ཐོབ་ ནས།།བཞི་པ་འོད་འཕྲོ་ཅན་ནི་གནོད་པར་བྱེད། །ས་བཞི་པ་འདི་ནི་ས་གསུམ་པ་ལ་ཐོས་པ་བཟུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པ་དེ་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་རྣམ་པར་དག་པ་གང་ཡིན་པ་དེས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་གྱི། ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ ཐོས་པ་བཟུང་བ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་དེ་ལྟར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་ཐོས་པའི་རྟེན་ཐོས་པ་ཡིན་གྱི། འོན་ཀྱང་དེའི་རྟེན་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་བྱ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །ཁམས་བཅུ་ རྣམ་པར་དཔྱད་པ་ལས།།ཆོས་ལ་སྣང་བ་བཅུར་ཞེས་བྱ། །སེམས་ཅན་ཁམས་ནི་མ་ལུས་པའི། །རྣམ་འཕེལ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའང་དེ། །འཕེལ་བ་ལ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། རྣམ་པར་དག་པ་འཕེལ་བ་དང་། གཉེན་པོ་སྒོམ་པ་འཕེལ་བའོ། །དེ་ལ་གཉེན་པོ་སྒོམ་པ་འཕེལ་བ་ནི། འབྲས་བུ་དེ་ བཞིན་གཞན་རྣམ་དྲུག་།འོག་ནས་རབ་ཏུ་འབྱེད་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། འདིའི་འབྲས་བུ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ལས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པའི་མཚན་ཉིད། འབྲས་བུ་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བཤད། །གཞན་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་མདོར་ན་ས་འོད་འཕྲོ་བ་ཅན་ནི་རྣམ་པ་བཞིས་རྣམ་པར གཞག་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།།ཆོས་ལ་སྣང་བས་འཇུག་པ་བཅུས་གནོན་ཏེ་ཞེས་འབྱུང་བ་དེ་ལ་སྣང་བ་འདི་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། དེས་སར་གཏོགས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་བསྟན་པའི་ཆོས་རྣམས་སྣང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྣང་བ་དེས་ཆོས་རྣམས་ལ་འཇུག་པས་ན་ཆོས་ལ་སྣང་བས་ འཇུག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་འཐོབ་བོ།།དེར་གཏོགས་པ་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། མདོ་སྡེའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་བཤད་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ལ་འཇུག་པའོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། དེ་དག་དང་དེ་མཚུངས་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིའི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། དེས་སྔོན་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་དེ་དག་གི་དོན་ལུང་གི་སྒོ་ནས་རྟོགས་པའི་ཕྱིར། དེས་དེ་རྟོགས་པ་ཐོབ་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་པའི་དོན་རྣམས་ལ་ངེས་པའི་དད་པ་ཆེས་བརྟན་པོ་ལྷག་པར་སྐྱེས་ནས། ཇི་ལྟར་བདག་གི་རྟོགས་པས་དོན་འདི་དག་ཡང་དག་པར་རྟོགས་པ་དེ་བཞིན་དུ བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་བཤད་དེ།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་གསུང་བས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བཤད་དོ་ཞེས་ལུང་དང་རྟོགས་པ་གཉིས་དོན་དམ་པའི་དངོས་པོ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་མཚུངས་པར་རྟོགས་པར་བྱེད་དོ།

对于可能造成伤害的人，应以悦耳的言语亲近他们，这就是所谓的友善柔和之心。对于造成伤害的人保持不动摇，就是所谓的不动之心。不还口等就是所谓的不动之心。不生起不悦，就是所谓的无动摇之心。如是，对于造成伤害的人的忍耐有三种。
对过去不生傲慢，就是所谓的无高低之心。不羡慕他人的恭敬，就是所谓的对众生所作无欲之心。不期望得到回报，就是所谓的对所作无所求报之心。
不虚伪地行利他事，就是无动摇。无亲疏地平等利益他人，就是所谓的无因之心。即使对微小的不悦也不分离，这是因为经中说'将成就清净无垢浊之心'。
他以次第修学，获得具禅定功德的光明地后，善巧摧破愚痴黑暗，追求焰光地的意义。依止禅定和地的功德基础，将获得广大各种具力，获得法明性后，第四焰光地则能摧害。
这第四地是依于第三地所受持的闻法，如实了知，依于清净三摩地而清净，以此分别。而不是依于清净三摩地而受持闻法，应当如是理解。这是以闻为根本的闻法，但却是获得其根本。如实了知的清净应当理解为依于彼。
从观察十界中，说有十种法明。对一切众生界，也能生起增长。增长有二种：清净增长和修习对治增长。其中修习对治增长，其果如是其他六种，下文将详细分别，此中果有烦恼和业的染污断除为相的两种果。其他四种，因此应当了知，简要而言，焰光地以四相安立。
以法明而入十种对治，其中此明是证悟智慧，因为以彼使属于地的如来所说诸法明显的缘故。以彼明入诸法，故得名为以法明入智慧。依于属彼证悟智慧，对所说的诸经法类趣入。为何如此？因为与彼相应证悟的缘故。
此义是：由于先前通过教法理解了这些法类的义理，因此获得彼证悟，对如来所说义理生起更为坚固的决定信心，如我以证悟正确理解这些义理一样，世尊也如是宣说。正因为如此，由于如实宣说事物，故称为如来，如是了知教法与证悟二者同样是无倒显示胜义实相。

།དེའི་ཕྱིར་ལུང་གི་ཆོས་རྣམས་དང་ རྟོགས་པ་གཉི་ག་ཤེས་བྱ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།ཁྱད་པར་ནི་འདི་ཡོད་དེ། ལུང་ནི་དོན་དམ་པའི་དངོས་པོ་དེ་ལ་སྨོས་པའི་རྣམ་པར་བརྗོད་པ་ཉིད་ཀྱིས་འཇུག་ལ། རྟོགས་པ་ནི་མངོན་སུམ་གྱི་རྣམ་པར་དམིགས་པས་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །གཉི་ག་ཡང་སྟོན་པར་ བྱེད་པ་ཉིད་དུ་མཚུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་རིག་པར་བྱའོ།།རྣམ་པར་དཔྱད་པའི་བྱེ་བྲག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྣམ་པར་དཔྱད་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་དེ་ཐ་དད་པ་སྟེ་རྣམ་པར་དཔྱད་པར་བྱ་བ་དག་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ལ་སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་ཟན་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་གདགས་ པས་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་སོ།།གནས་ནི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ནོ། །རང་བཞིན་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཐའ་ནི་ནམ་མཁའི་ཁམས་ཏེ། སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ཚད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་ པར་བྱང་བའི་གནས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་སྐད་དུ། དེ་ཡོད་ན་ནི་འགྲོ་ཀུན་དང་། །མྱ་ངན་འདས་པའང་ཐོབ་པར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ནི་ཁམས་གསུམ་ཡིན་ཏེ། འདིར་ཀུན་ ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པར་བྱང་བ་ནི་གཉིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རླབས་པོ་ཆེ་དང་ཆེ་བ་ཉིད་ཀྱི་བསམ་པ་ལ་མོས་པའི་ཁམས་རྣམ་པར་དཔྱད་པ་ལ་སྣང་བས་འཇུག་སྟེ། གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བའི་དབང་དུ་བྱས་པར་ རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་གཞོལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་སྲིད་པ་དང་ལོངས་སྤྱོད་ལ་ཆགས་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་རླབས་པོ་ཆེའི་བསམ་པའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འདི་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཡིན་ནོ། །སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་། ཐབས་མཁས་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་ བའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་ལ་ལྟ་བས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཆེན་པོའི་བསམ་པ་སྟེ།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་སྐྱེས་པ། །རྣམ་དག་རྣམ་འཕེལ་ཡིན་ཞེས་བྱ། །ཡེ་ཤེས་ཁྱད་ཞུགས་གྱུར་པ་ནི། །ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་འཇོམས་ པའི་ཕྱིར།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་ཞེས་བྱ། །དེ་ཉིད་ཕྱིར་ན་དེའི་བདག་ཉིད། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བདག་ཉིད་ཆོས། །གང་གིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པར་ཤེས། །ཡེ་ཤེས་སྨིན་པར་བྱེད་པ་བཅུས། །ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་ཤེས་པ། །ཡེ་ཤེས་ རྣམ་པ་བཞི་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ།།ཐེག་པ་ཆེ་དང་དཀོན་མཆོག་དང་། །དེ་བཞིན་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་ནི། །རྣམ་པར་གཞག་པའི་བདེན་ཚུལ་ལ། །ཡེ་ཤེས་རྣམ་པ་བཞིར་བཤད་དོ། །དེ་ལ་ཆོས་དང་པོ་གཉིས་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བསམ་པ་ཉིད་ནི་རང་ གི་གནས་ལ་གནས་པ།ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའོ། །དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་དད་པ་མི་ཕྱེད་པ་མཐར་ཐུག་འགྲོ་བ་ནི་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་དད་པ་དང་ལྡན་པ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའོ། །ཆོས་གཉིས་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་བཞིན་ཉིད་ཤེས་པ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་ལ་རྣམ་པར་འཇིག་པ་ནི་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ལ་དམིགས་པ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའོ། །རང་བཞིན་གྱིས་མ་སྐྱེས་པ་རྣམ་པར་འཇིག་པ་ནི་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་ལ་དམིགས་པ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའོ། །ལྷག་མ་འཇིག་རྟེན་འབྱུང་བ་ལ་རྣམ་པར་འཇིག པ་ལ་སོགས་པ་དྲུག་ནི་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཤེས་པ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའོ།།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་འབྱུང་བ་རྣམ་པར་འཇིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ལས་ཀྱི་སྲིད་པ་སྐྱེ་བ་ལ་རྣམ་ པར་འཇིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ།རྒྱུ་དང་བཅས་པའི་སྐྱེ་བ་སྨོས་པའི་ཕྱིར་རོ།

因此说'由于契入教法和证悟二者如实了知所知'。其差别是这样的：教法是以言说相而趣入胜义实相，证悟是以现量所缘而趣入，应当了知二者皆同为能诠。
'以观察差别'等，是以观察差别而有差异，所观察者即是有情界等。其中有情是依蕴而假立，因此即是有情界。处是器世间。自性是法界，因为一切法皆同一空性味。边际是虚空界，因为有情界无量故。
染污与清净所依是识，如说：'若有此，则一切众生，亦得涅槃。'因为此能成为染污与清净。染污是三界，因为此处成为染污。
'清净有二'是指广大与殊胜意乐所信解界的观察而趣入，应当了知依次是无染污和不舍众生。其中由趣向涅槃而解脱于有与受用的贪著，故为广大意乐。因此这是声闻等所不共有。
由大悲与方便为先导，以观众生而缘大乘法，故为殊胜意乐，因此是不共的。
'如来种性生，清净增长称，入胜智差别，能破所知障。称为如来种，故即彼自性，如来自性法，由此知如来。以十种智熟，能令圆熟知，为令四种智圆熟故。'
'大乘与三宝，如是真如及，安立谛理中，说为四种智。'其中'初二法'即是：不退意乐住于自位，是能成熟。于三宝信不坏究竟，是能成熟具三宝信者。
'二法'即是能成熟真如智，配合为：于诸行生灭观察，是能成熟缘人无我。于本性无生观察，是能成熟缘法无我。余下观察世间生起等六种，是能成熟安立智。
云何？如说'如何染污'等。'观察世间生起'是指器世间生起故。'观察业有生'是指有情世间生起故，因说有因之生故。

།སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་གང་ཞེ་ན། ལས་ཀྱི་སྲིད་པ་སྡེ་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ལ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ནི་རེ་ཞིག་ཀུན་འབྱུང་ཡིན་ནོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ནི་གང་ཡིན་རྣམ་པར་བྱང་བ་ནི་གང་ ཡིན་ཞེ་ན།འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་རྣམ་པར་འཇིག་པ་ཞེས་བྱ་བའོ། །འདིར་འཁོར་བ་ལ་རྣམ་པར་འཇིག་པས་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་འཁོར་བ་བསྟན་ཏེ། དེ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་ནོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་རྣམ་པར་འཇིག་པས་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བ་བསྟན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་བྱང་ ཞེ་ན།ཞིང་དུ་ལས་ཀྱི་སེམས་ཅན་ལ་རྣམ་པར་འཇིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་ནི་སྔ་ཕྱི་སྟེ། སྔོན་གྱི་མཐའ་དང་ཕྱི་མའི་མཐའ་ལ་རྣམ་པར་འཇིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དངོས་པོ་མེད་པ་དང་ཟད་པ་མེད་པར་རྣམ་པར་འཇིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཞག་པ་མེད་ པ་དང་དོར་བ་མེད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་ལམ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། འགོག་པ་དང་། ལམ་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པར་གཞག་པའི་བདེན་པའི་ཚུལ་ཤེས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གཉེན་པོ་སྒོམ་པ་རྣམ་འཕེལ་བ། །ཐབས་ དང་བཅས་པར་འདོད་པ་དང་།།བྱང་ཆུབ་ཕྱོགས་ནི་དབེན་ལ་སོགས། །ཡོན་ཏན་བཞི་དང་ཡང་དག་ལྡན། །ནང་གི་ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། བདག་གི་ཆེད་ནི་ནང་སྟེ་བདག་གི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ བསགས་པས་ན་ལུས་ཏེ་ལུས་དེ་ལའོ།།མཐུན་པར་ལྟ་བ་ནི་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་སྟེ། འཚམ་པར་རྟོག་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། རྗེས་ཞེས་བྱ་བ་འདིའི་དོན་ནི་འཚམ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལ། ལྟ་བའི་སྐད་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་དོན་ཡང་རྟོག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལ་ལུས་ནི། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལས་བྱུང་བ་རྒྱུ་དང་ རྐྱེན་ལས་གྲུབ་པ་གཡོ་བ་མེད་པ།བྱེད་པ་མེད་པ། བདག་པོ་མེད་པ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་མེད་པ་སྟེ། དཔེར་ན་ཕྱིའི་རྩཝ་དང་ཤིང་གེལ་པ་དང་སྨན་དང་། ནགས་ཚལ་དག་དང་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལུས་དང་འཚམ་པར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ལྟ་བ་ཡོད་པས་ན་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་ཅན་ཞེས་བྱའོ། །རྣམ་ པ་གཅིག་ཏུ་ན།དེའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཉིད་དུ་ལུས་ལ་རྗེས་སུ་ལྟ་བས་རྗེས་སུ་ལྟ་བའོ། །གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་སྐད་བཤད་པ་ཡོན་ཏན་དང་འཚམ་པའི་གནས་ན་འདུག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཇི་ལྟ་བུར་གྱུར་ནས་ཤེ་ན་བརྟུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མེས་གདུང་བར་བྱེད་ པ་དང་།བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ལེ་ལོ་ཟད་པར་བྱེད་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་དང་ཉེ་བར་གནས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདི་ལ་དེ་དང་ལྡན་པ་ཡོད་པས་ན་བརྟུན་པ་ཅན་ཡིན་ནོ། །ཤེས་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པ་དང་། རབ་ཏུ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་ བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དྲན་པ་ནི་དྲན་པ་སྟེ་སེམས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདི་ལ་ཐོས་པ་གཟུང་བའི་གཞུང་རྣམས་མི་བརྗེད་པ་ཡོད་པས་ན་དྲན་པ་དང་ལྡན་པའོ། །རྣམ་པར་སྤངས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་བཟློག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །མངོན་དུ་འབྲེལ་བ་ནི་བརྣབ་སེམས་ ཏེ།ལུས་ལ་ངའོ་བདག་གིའོ་སྙམ་དུ་ཤིན་ཏུ་སེམས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཡིད་མི་བདེ་བའི་དངོས་པོ་ནི་ཡིད་མི་བདེ་བ་ཉིད་དེ། རྣམ་པར་སྤངས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་འདི་ལ་ངའོ་བདག་གིའོ་སྙམ་པ་མི་འབྱུང་ངོ་། །དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་ལུས་ ཞིག་ན་ཡང་ཡིད་མི་བདེ་བར་མི་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟར་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་ཉིད་ཀྱིས་བརྣབ་སེམས་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་དག་སྤངས་ཏེ་ནང་གི་ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནང་དང་འབྲེལ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་གོ་སྐབས་དབྱེ་བ་དགག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྱིའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་དང་འབྲེལ་ བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་མི་འགྲོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།ལྷག་མ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ།

如果问什么是生的因，由于业有的三藏世间是无生的缘故。这是暂时的集谛。
如果问什么是染污和清净，是轮回和涅槃的坏灭。此中以轮回的坏灭显示染污轮回，那也是苦。以涅槃的坏灭显示清净。
如果问如何清净，是说在田地中对业的众生的坏灭。染污和清净是前后，即对前际和后际的坏灭。
所谓无实和无尽的坏灭，是无建立和无舍弃。如是为清净，那也是道。
如是应知集、苦、灭、道智是了知安立谛的方式。
对治修习渐增长，具足方便欲，菩提分远离等，圆满具四德。
关于'于内身观身'等广说，'内'是为自己，即就自己而言的意思。由四大种积聚故为身，即于此身。
随顺观察是随观，即适当思维的意思，因为此处'随'的含义是适当，观的语根义也是思维。
此中身是从颠倒而生，从因缘所成，无动作，无作者，无主宰，无执取，如外面的草木、树枝、药物、森林等相似。由于有如是与身相应的智慧观察，故称为身随观者。
另一方面，由于以其本性观察身故为随观。'住'是如前所说安住于与功德相应的处所的意思。
若问如何而住，说'勤勇'，即具足以智慧火焰炽燃、以精进力断除懈怠的功德而近住，意为极其精进。由于具足此等故为勤勇者。
'正知'是正确和完全了知的意思。'念'是忆念即思维的意思。由于具有不忘所闻教法，故具正念。
'断除'是遮止的意思。'贪欲'是执著，即对身极其思维'我''我所'的意思。'忧'即是忧，与'断除'相连。
如何呢？以身随观本身则不生起'我''我所'想。由于无彼，即使身坏也不生忧。
如是以身随观断除贪欲和忧而于内身观身而住，是为了遮止与内相关的烦恼的机会。
'外'是为了不与外相关的烦恼相应。其余如前应知。

།ནང་དང་ཕྱིའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅིག་ཅར་དུ་གོ་སྐབས་དབྱེ་བ་དགག་པའི་ཕྱིར་དང་། མི་འགྲོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ནང་གི་ཚོར་བ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཚོར་བས་ ན་ཚོར་བ་སྟེ།འདོད་པ་དང་མི་འདོད་པ་གཉི་ག་མ་ཡིན་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ཡང་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་བྱེ་བྲག་ཁོ་ན་རྣམ་པ་གསུམ་ཡིན་ཏེ། བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དང་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །ཚོར་བའི་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་ གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།།དེ་ཅི་ཞེ་ན། སྡུག་བསྔལ་དུ་ལྟ་བའོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་འདི་སྙམ་དུ་གང་ཅི་ཚོར་ཡང་རུང་སྟེ་དེ་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་ལོ་སྙམ་དུ་སེམས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྡུག་བསྔལ་ཉིད་གསུམ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ ན།སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ནི་འབྲས་ཀྱི་ཐོག་ཏུ་ཕོལ་མིག་དང་འདྲ་སྟེ། དེ་ནི་སྐྱེ་བས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དུ་མི་འབྲལ་བར་སྲིད་པ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར་དེ་ནི་འཇིགས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ནི་ མདོར་ན་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བའོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།འདུ་བྱེད་དང་འབྲེལ་བས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་ཁྱད་པར་དུ་བསམ་གཏན་དང་གཟུགས་མེད་པ་བཞི་དག་ཏུ་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པར་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། དེ་དག་ནི་དེ་སྲིད་པ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་རོ། །འགྲོ་ བ་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་གསུམ་པོ་འདི་དག་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཚོར་བ་དང་འཚམ་པར་སྡུག་བསྔལ་དུ་ལྟ་ཞིང་རྟོག་པ་ཡོད་པས་ན་ཚོར་བའི་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་ཅན་ཞེས་བྱའོ།།འདིར་བརྣབ་སེམས་ནི་བདེ་བའི་ཚོར་བ་དང་། དེའི་རྒྱུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་རྣམས་དང་། དེ་གཉི་གའི་རྟེན་ ལུས་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པའོ།།ཚོར་བའི་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་འདི་ལ་བདེ་བའི་ཚོར་བ་དང་། དེའི་རྒྱུ་དང་དེ་གཉི་གའི་རྟེན་ལུས་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པ་མི་འབྱུང་ངོ་། །དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་བདེ་བའི་ཚོར་བ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་དང་། དེའི་རྒྱུ་རྣམས་དང་དེ་གཉི་གའི་རྟེན་ལུས་ཡོངས་སུ་གྱུར་ན་ཡིད་མི་བདེ་བར་ མི་འགྱུར་རོ།།ལྷག་མ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །ནང་གི་སེམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སེམས་པར་བྱེད་པས་ན་སེམས་སོ། །རིག་པ་སྟེ་ཤེས་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་། མི་གཡོ་བའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་སྩོགས་པར་བྱེད་པས་ན་སེམས་སོ། །ལྷག་མ་ནི་སྔ་མ་ བཞིན་ནོ།།ནང་གི་ཆོས་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རང་གི་མཚན་ཉིད་འཛིན་པར་བྱེད་པ་དང་། གཞན་གྱི་རྐྱེན་གྱི་དངོས་པོ་ཡང་ཡིན་པས་ཆོས་དག་སྟེ། ཡོངས་སུ་མི་འདོར་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཆོས་དེ་དག་ལས་ཡིན་གྱི་བདག་ལ་སོགས་པ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ལྷག་མ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དེའི་སྡིག་ པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ལ།འདུན་པ་སྐྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཚིག་བླ་དགས་ཡིན་ནོ། །འབད་དོ་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མི་འདོར་བ་ཡིན་ནོ། །སེམས་རབ་ཏུ་འཛིན་ཏོ་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་འཇོག་གོ་ཞེས་ བྱ་བ་འདི་ནི་ཚུལ་བཞིན་དུ་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཚིག་བླ་དགས་སོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཚུལ་བཞིན་ལ་རབ་ཏུ་བརྩོན་པ་ནི་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀུན་ཏུ་མི་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྡིག་པ་དེ་དག་ཀྱང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་མི་ མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཏེ།ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་གང་འདིའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་པའི་རྒྱུ་གང་དག་ཡིན་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པ་གཞན་དང་གཞན་དག་ཀྱང་ཡིན་ཏེ། འདི་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ ཞེས་བྱའོ།

所谓'内和外'，是为了否定同时分开机会，以及为了不相伴随。同样，关于'内在诸受'，感受即是受，意思是体验所欲和不欲两者皆非的意思。这种体验的差别只有三种，即依次为乐、苦以及非苦非乐。'随观受而住'如前所述。
这是什么呢？是观苦。如何观呢？此中，菩萨如是思维：'不论感受何种感受，那一切皆是苦'。为什么呢？因为与三种苦性相关。如何呢？苦苦性如同稻谷上的疮疱，这是由生而显现的。坏苦性是由于与有不相离而相随，这是由怖畏而显现的。行苦性是因为经中说：'简言之，五取蕴即是苦'，这是由诸行相关而显现的。
其中特别是在四禅和四无色定中，安立为非乐非苦，因为它们仅是彼有。由于众生与这三种苦性相关，以智慧随应于受而观察为苦，由于有如是思维，故称为随观受者。此中，贪欲是对乐受、其因色等境以及彼二所依身的执著。
由于随观受，于此不生起对乐受、其因及彼二所依身的执著。由于无彼，当乐受变异、其诸因及彼二所依身变异时不会生起忧恼。余如前。关于'内心'，由于能思故为心。了知即是认识的意思。或者说，由于能积集善、不善和不动行，故为心。余如前。
'内诸法'是指，由于能持自相，以及是他缘之事，故为法，意为不舍弃。是从这些法而来，而非从我等而来。余如前。其'未生诸恶不善法'等广说，'生起欲'是如理作意的修饰语。'精进、发勤'是不舍如理作意。'摄心、正住'是如理观察的修饰语。
为什么呢？因为精进于如理，是为了不行诸恶不善法。这些恶又是戒的违品、定的违品和慧的违品。戒的违品是指此人戒的损坏、戒损坏的诸因以及其他成为戒蕴违品的种种，这称为戒的违品。

།ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི། གང་འདི་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་ཉམས་པ་དང་། སེམས་གཡེང་བའི་རྒྱུ་གཞན་དང་གཞན་དག་ཀྱང་ཡིན་ཏེ། འདི་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཞེས་བྱའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་གང་འདི་ལྟ་བ་ཉམས་པ་དང་། ལྟ་བ་ཉམས་པའི་རྒྱུ་གཞན་ དང་།གཞན་དག་ཀྱང་ཡིན་ཏེ། འདི་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་དག་ནི་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཞེས་བྱའོ། །ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་གིས་དེ་ལྟ་བུ་མ་སྐྱེས་པ་དེ་དག་སྐྱེ་བའི་གོ་སྐབས་མི་འབྱེད་པ་འདི་ནི་ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་དང་པོ་ཡིན་ནོ། །ལྷག་མ་ནི་འདི་ཁོ་ན་ལས་རྗེས་སུ་ རྟོགས་པར་བྱའོ།།འདུན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྤོང་བའི་འདུ་བྱེད་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་འདུན་པ་ནི་བྱེད་པར་འདོད་པ་ཉིད་དོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་དོ། །འདུན་པའི་དབང་གྲུབ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི། འདུན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། །དེས་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་འདུ་བྱེད་པ་དེ་ དང་ལྡན་པའོ།།རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཅི་ཞེ་ན། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་སྟེ། ཡན་ལག་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་སྒོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོམས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དབེན་པ་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདོད་པ་དང་སྡིག་པ་མི་དགེ་བ་ལས་ དབེན་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལ་གནས་པ་ནི་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། གཉིས་པ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འགོག་པ་ལ་གནས་པ་ནི་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་དང་ ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་དགའ་བའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་འགོག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། སྤངས་ཟིན་པ་ལ་ཡེ་ཤེས་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་སྤོང་བའོ། །སྤངས་ཟིན་པ་ལ་ཡེ་ཤེས་སྔོན་དུ་འགྲོ་ བས་སྤོང་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ།བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་སྤངས་པ་ལ། སྤངས་པ་དེ་ཡང་དེ་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དག་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཅི་རིགས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དད་པ་ནི་སེམས་དང་བ་གང་ཡིན་པའོ། །དབང་བྱེད་པས་ན་དབང་ངོ་། །ཡང་ན་དབང་ཡོད་པས་ན་དབང་ངོ་། ། དབང་ཉིད་དབང་པོ་ཡིན་ཏེ། དབང་ཕྱུག་དང་ལྡན་པ་དང་། དབང་ཕྱུག་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལ་དད་པས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དད་པར་བྱེད། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་ནི་སྒྲུབ་པར་བྱེད། དྲན་པས་ནི་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱེད། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་ནི་རྩེ་གཅིག་ཏུ་བྱེད། ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་སོ་སོར རྟོག་པར་བྱེད་དེ།དེ་ལྟར་ན་འདི་དག་རང་གི་བྱ་བ་བྱེད་ནུས་པའི་ཕྱིར་དབང་པོ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ཉིད་དབང་པོ་རྣོན་པོ་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པ་རྣམས་བདུད་དང་རབ་ཏུ་རྒོལ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མི་རྫི་བའི་ཕྱིར་སྟོབས་རྣམས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟ་བས་ན་དད་པའི་སྟོབས་སྒོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་གསུངས་སོ།།དག་པས་ན་ལམ་མོ། །ཡང་ན་འདིས་སམ་འདི་ཡོད་ན་དག་པར་འགྱུར་བའི་ལམ་སྟེ། སེམས་རྣམ་པར་དག་པའི་ཐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་སྒོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འདི་གསུངས་སོ། ། འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་འདི་ཉིད་དགེ་བ་གསུམ་དང་ཕུང་པོ་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་ཏེ། དགེ་བ་གསུམ་ནི་མ་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་སོ། །ཕུང་པོ་གསུམ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ལ་མ་ཆགས་པ་ནི་ཁམས་གསུམ་པ་ལ་སེམས་མངོན་པར་ཆགས་པ་གང ཡིན་པའོ།།འདི་གང་གི་རྩ་བ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ལས་སྐྱེས་པ་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་དགེ་བ་རྣམས་དང་། ལམ་གྱི་ཡན་ལག་གསུམ་པོ་ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་རྩོལ་བ་དང་། ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྩ་བ་ཡིན་ཏེ། འདི་རྣམས་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་དག་གོ།

禅定的违品是什么呢？就是这些行为的退失以及散乱心的种种因缘，这就是所谓的禅定违品。智慧的违品是什么呢？就是见解的退失以及见解退失的种种因缘，这就是所谓的智慧违品。这些都称为罪恶不善法。以如理作意使得这些未生起的（罪恶不善法）不得生起的机会，这就是第一正断。其余的应当依此类推。
所谓'欲三摩地断行具足'等，其中'欲'是指希求作为，'三摩地'是指心一境性。以欲力所成就的三摩地即是欲三摩地。为断烦恼而修行，即是具足。
什么是神足呢？神足即是支分的异名。'修习'即是熟习的异名。'住于远离'是指具足初禅，因为远离欲界和罪恶不善法。'住于离贪'是指具足第二禅，因为远离寻伺，第二禅中所谓的'离'是指远离贪欲。'住于灭'是指具足第三禅，因为远离喜贪，所谓的'灭'是指离贪。由于具足第四禅等，对已断的（烦恼）以智慧为先而断。'以智慧为先而断已断'是异名。
第四禅中已断乐、苦、忧，已断故不与彼相应。其他也应当如理类推。信是心净。由能主宰故为根，或由有主宰力故为根。根性即是根，意为具足自在或获得自在。其中以信能信一切佛法，以精进能修行，以念能不失坏，以定能专一，以慧能观察。如是，由于这些能行自己的作用，故称为根。
这些利根者相续中的诸根，因为不被一切魔众和对手所屈服，故称为力。因此说'修习信力'等。清净故为道，或者由此或具此而得清净故为道，因为是心清净的方便。这也是修道中的八支，因此说'修习正见'等。
此八支圣道由三善和三蕴所摄。三善即无贪等善根。三蕴即三摩地等。其中无贪是指对三界无有执著。此是何者之根本？是由此所生的身语意善业，以及道的三支：正思维、正精进、正定的根本，这些称为定蕴。

། ཞེ་སྡང་མེད་པ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་དང་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་གནོད་པ་མེད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །གང་གི་རྩ་བ་ཡིན་ཞེ་ན། ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་དགེ་བ་ཡང་དག་པའི་ངག་དང་། ཡང་དག་པའི་ལས་ཀྱི་མཐའ་དང་། ཡང་དག་པའི་འཚོ་བའི་རྩ་བ་ཡིན་ཏེ། འདི་རྣམས་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང པོ་ཞེས་བྱ་བ་དག་གོ།།གཏི་མུག་མེད་པ་ནི་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་དག་ལ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཤེས་པ་མཐོང་བ་སྟེ། གཏི་མུག་མེད་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་དགེ་བ་དང་། ལམ་གྱི་ཡན་ལག་གཉིས་པོ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་། ཡང་དག་པའི་ དྲན་པའི་རྩ་བ་ཡིན་ནོ།།འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་སྒོམ་པ་ན། ལུས་ཡོངས་སུ་སྒོམ་པ་ཡིན་ཏེ། ཡན་ལག་གཉིས་པོ་ཡང་དག་པའི་ལས་ཀྱི་མཐའ་དང་། ཡང་དག་པའི་རྩོལ་བ་བསྒོམས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་བསྒོམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཡང་དག་པའི་ངག་དང་། ཡང་དག་པའི་ འཚོ་བ་བསྒོམས་པའི་ཕྱིར་རོ།།སེམས་བསྒོམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤེས་རབ་བསྒོམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་། ཡང་དག་པའི་དྲན་པ་བསྒོམས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཕུང་པོས་ནི་རྟོགས་པ་མྱུར་བ་དང་། རྟོགས་པ་དག་པར་འགྱུར་རོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕུང་པོས་ནི་རྟོགས་པ་ཆེན་པོ་དང་། རྟོགས་པ་རྒྱ་ཆེ་བ་དང་། མ་ལུས་པ་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་སྒོམ་པ་ན། རྟོགས་པ་རྣམ་པ་ལྔ་ཐོབ་པར་འགྱུར རོ།།དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་སྒོམ་པ་དབེན་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོན་ཏན་བཞི་དང་ལྡན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །འབྲས་བུ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བརྗོད་དེ། ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། ལས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པའི་མཚན་ཉིད་ དོ།།དེའི་ཐབས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱེད་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཐབས་གང་ཡིན་པ་དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སོ། །ས་ལ་ཆོག་པར་མི་འཛིན་པར་སྒྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ས་བདུན་པའི་བར་བསྡུས་ཏེ། གོང་ནས་གོང་དུ་ཁྱད་ པར་ཅན་གྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ།།ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ས་ནི་བརྒྱད་པ་སྟེ། །དེར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཟབ་མོའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་སྒྲུབ་པས་ནི་ས་དགུ་པ་དང་བཅུ་པ་བསྟན་ཏེ། དེ་གཉིས་ནི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་ཆེན་ པོས་རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གསང་བ་རྟོགས་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ནི་གསུམ་དང་སྦྱར་ཏེ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཕྱིར་ན་རྟག་པར་འཛིན་པ་རྣམས་སོ། །བདག་ཉིད་དུ་ཁས་ལེན་པའི་ཕྱིར་ན་བདག་གིར་འཛིན་པ་རྣམས་སོ། །ནོར་ བཞིན་དུ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ན་ནོར་དུ་འཛིན་པ་རྣམས་སོ།།ཉེས་དམིགས་ནི་རྟེན་གྱི་གནས་སོ། །སྟོན་པ་ལ་གུས་པ་ནི་བཅས་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་རྣམས་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་སྨད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །ཁ་ན་མ་ཐོ་བས་འཇིགས་པ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་རྣམས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ རོ།།འདི་གཉིས་ཀྱིས་ནི་བྱ་བའི་ཆ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཁོ་ནར་བསྟན་ཏོ། །བྱ་བར་འོས་པ་ཉིད་ཀྱང་རྒྱུ་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་ཏེ། སྟོན་པས་བསྔགས་པ་དང་། ཚོགས་དང་མཐུན་པས་སོ། །འཇམ་པའི་སེམས་ཉིད་དེ་ཡང་རྒྱུ་གསུམ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། བདེ་བར་གནས་པའི་ཁྱད་ པར་ནི།མཉེན་པའི་སེམས་ཞེས་གང་གསུངས་པའོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དབང་བའི་ཁྱད་པར་ནི་ལས་སུ་རུང་བའི་སེམས་གང་གསུངས་པའོ། །ཉེས་པ་རྣམ་པར་འབྲི་བའི་གཉེན་པོའི་ཁྱད་པར་ནི་ཕན་པ་དང་བདེ་བ་བསྐྱེད་པའི་སེམས་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཉེས་པ་རྣམ་པར་འབྲི་བ་ཡང་ཚིག་འདིས་སྦྱོར་བ་བསྟན་ པ་ཡིན་པས་ཚིག་འདིས་ནི་ཡན་ལག་ཡིན་ནོ།།ཚིག་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ཉེས་པ་རྣམས་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་ཕྱེ་ནས་འདི་ཉིད་རྣམ་པར་འབྱེད་པར་བྱེད་དོ།

无嗔恚是对众生和诸行无害。何为其根本？身语意善业、正语、正业、正命是其根本，这些称为戒蕴。
无愚痴是如实了知见到四圣谛，从无愚痴所生的身语意善业，以及道支中的正见和正念是其根本。
修习八支圣道时，是全面修身，因为修习正业和正精进两支。所谓修戒，是因为修习正语和正命。
所谓修心，是因为修习正思维和正定。所谓修慧，是因为修习正见和正念。
其中戒蕴和定蕴能使证悟迅速和清净。慧蕴能使证悟广大、广泛和圆满。如是修习八支圣道时，将获得五种证悟。
如是应知修习菩提分随顺具足远离等四种功德。果有二种：断除烦恼染污的特征和断除业染污的特征。
所谓依其方便，是指依靠清净佛土和成就佛法的方便。所谓不满足于地位的修行，是总摄至第七地，表示由此向上追求殊胜法。
不退转地是第八地，因为在此获得佛法甚深解脱。成熟众生的修行表示第九地和第十地，因为这两地以大方便善巧获得四无碍解和了悟一切秘密。
执著有三种配合。如何配合？为此说道：因为分别故为常执。因为认为是我故为我所执。因为执为财物故为财物执。
过患是所依处。恭敬导师是因为佛陀呵责诸遮罪。畏惧罪过是因为性罪具有染污性。
这两者唯说明非应作分。应作分也由两种因说明：即导师赞叹和随顺资粮。
柔和心性也有三种因。其中安乐住的殊胜即所说的柔软心。定自在的殊胜即所说的调柔心。对治过失减除的殊胜即所说的生起利乐之心。
减除过失也是以此语表示加行，故此语是支分。以余语将过失分为六种并作详细分析。

།དེ་ལ་ཆོས་སྟོན་པའི་དུས་ན་ཟང་ཟིང་དང་བཅས་པ་ལ་ཉོན་མོངས་པའམ་ཀླན་ཀ་ཚོལ་བ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་སྟེ། འམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྡུ་བ་ ཡིན་ནོ།།ཉེས་པ་འདི་གཉིས་ཀྱི་གཉེན་པོར་ཡོངས་སུ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་སེམས་ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཟང་ཟིང་རབ་ཏུ་སྦྱིན་པ་དག་དང་། ཀླན་ཀ་ཚོལ་བའི་བསམ་པ་དག་ལ་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང་ཁོང་ཁྲོ་བ་མེད་པས་ཡོངས་སུ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་ པ་དང་།འདོད་པ་ཆུང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཆོག་པར་འཛིན་པ་ནི་ཉེས་པ་སྟེ། དེའི་གཉེན་པོར་ཚིག་གཉིས་ཏེ། གོང་ནས་གོང་དུ་ཁྱད་པར་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བའི་སེམས་དང་ལྡན་པ་ཡིན། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཁྱད་པར་མངོན་པར་འདོད་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ ཞེས་གསུངས་པའོ།།སྐྱོ་བ་ནི་ཉེས་པ་སྟེ་དེའི་གཉེན་པོར་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་པའི་སེམས་ཞེས་གསུངས་ཏེ། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་ཡུན་རིང་པོར་དཀའ་བ་མང་པོ་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རང་གི་ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ནི་ཉེས་པ་སྟེ་དེའི་གཉེན་པོར་བླ་མ་ལ་གུས་ པ་དང་མཐུན་པའི་སེམས་ཞེས་གསུངས་ཏེ།ཆོས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་སྤྱད་པའི་དོན་དུ་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱས་པ་གཟོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡན་ལག་སྟེ། དེ་ལ་ཕན་གདགས་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱས་པ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་བྱས་པ་ཚོར་བའོ། །སེམས་རྗེས་སུ་སྲུང་ བའི་ཕྱིར་ངེས་པའོ།།ཇི་སྐད་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་འགྲོགས་ན་བདེ་བའོ། །ཉེས་པ་གླིང་བ་བཟོད་པའི་ཕྱིར་དྲང་བའོ། །དྲིས་པས་འཁྲུག་པ་བཟོད་པ་ནི་མཉེན་པའོ། །རང་གི་ཉེས་པ་མི་འཆབ་པས་ནི་ཐིབས་པོ་མེད་པར་སྤྱོད་པའོ། །ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཡོན་ཏན་མི་བརྗོད་ པས་ན་སྒྱུ་མེད་པའོ།།ཁེངས་པར་མི་འགྱུར་བས་ན་ང་རྒྱལ་མེད་པའོ། །ཚིག་བཟོད་པས་ན་བཀའ་བློ་བདེ་བའོ། །མ་ནོར་བར་འཛིན་པས་ན་མཐུན་པར་འཛིན་པའོ། །དེའི་འབྲས་བུ་གོང་མ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ངོ་། །དེའི་ འབྲས་བུ་འོག་མ་རྣམས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་སོགས་པ་དང་སྟེ།དེ་དག་ནི་དུལ་བ་དང་ཞི་བས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །མདོར་ན་འདིའི་འབྲས་བུ་ནི་དེ་སྔོན་འགྲོ་བའི་ཁམས་བརྟས་པ། བསམ་པའི་ཁམས་ནི་འདི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སོ། །བྱང་ ཆུབ་དེའི་ལམ་གང་ཡིན་པ་དེ་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་ལྷག་པའི་བསམ་པའི་ཁམས་སོ།།ངེས་པ་སྐྱེ་བ་ནི་མོས་པ་སྟེ་ངེས་པ་ཤིན་ཏུ་གསལ་བའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་གཉེན་པོ་འཕེལ་བ་ཡིན་ནོ། །དགེ་བའི་རྩ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཉམས་པ་དང་། འཇིག་ རྟེན་པ་ནི་དྲི་མའི་ནག་ནོག་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ནོ།།ས་དེའི་གསང་བ་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་ལྡོག་པ་ནི་འདིའི་ཐེ་ཚོམ་དང་ཡིད་གཉིས་དང་ནེམ་ནུར་ཡང་རྒྱུན་ཆད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལོག་ན་སྟེ་ཐེ་ཚོམ་གྱི་གནས་གཞན་དག་ལ་ཡང་མོས་ཏེ། ངེས་པ་འཐོབ་པ་ནི་སོམ་ཉི་མེད་པ་མངོན་དུ་ འགྱུར་བ་ཡང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།བདེ་བར་གནས་པའི་ཁྱད་པར་ནི་དགའ་བ་དང་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ཡང་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་ནུས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་དཔག་ཏུ་མེད་ པ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་ནི་སེམས་ཀྱི་བསམ་པ་ཚད་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ།སེམས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལྟར་ན་གཉེན་པོ་སྒོམ་པ་འཕེལ་བ་འདིའི་འབྲས་བུ་བཅུ་ཚན་བཞིས་རྣམ་པ་བཞི་བསྟན་པ་ཡོངས་སུ་བསྟན་པ་དང་། སྔར་ཉོན་མོངས་ པ་དང་ལས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་བཟློག་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་གཉིས་བཤད་པ་དང་།སྤྱིར་ན་དེའི་འབྲས་བུ། འབྲས་བུ་རྣམ་པ་དྲུག་གིས་རྣམ་པར་གཞག་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།

在说法时，对于伴随财物而生烦恼，或对寻找过失而生烦恼，'或'字是总括。作为这两种过失的对治，说'无遍烦恼心'，因为对布施财物和寻找过失的意乐都无贪著和嗔恨，所以是无遍烦恼的。
对布施等和少欲等功德，以及以智慧为足是过失，其对治有两句：'具有向上寻求殊胜之心，具有希求智慧殊胜之心'。
厌倦是过失，其对治说'遍护一切众生之心'，因为为众生利益而长期承担诸多艰难。
执著自见为最胜是过失，其对治说'恭敬随顺上师之心'，因为为修行如法之法而精进。
'知恩'是支分，因为意念报恩。知恩故而感恩。为护心故而决定。为实践如是教导故而和乐共处。为忍受指责过失故而正直。为忍受询问扰乱故而柔和。因不覆藏自己过失故而行为无隐。
因不说虚假功德故而无诳。因不生傲慢故而无慢。因能忍受言语故而随顺教言。因无错误执持故而和合执持。
'其上品果'是指断除烦恼杂染的特征。'其下品诸果'是指断除业杂染的特征等，这些是由调伏和寂静所区分。
总之，此果是以此为前行而增长界，意乐界即是此菩提心。为修习、获得、证悟彼菩提道故，是增上意乐界。
生起决定是胜解，是从极为明显的决定因所生的对治增长。一切善根的违品衰减，世间的垢染远离。
彼地秘密的疑惑遣除，即是'此之疑惑、犹豫、迟疑也将断绝'。遣除彼时，对其他疑惑处也胜解，获得决定即是'无疑现前也将圆满'。
安乐住的殊胜即是'喜悦与轻安也将成就'。能令众生成熟即是'如来加持'。成就无量三摩地即是'无量心意乐'，以'心'字表示增上心学处诸三摩地。
如是，此对治修习增长的果通过四个十法说明四种，前说烦恼和业杂染对治的两种特征，总之应知以六种果相而安立其果。

།མཆོད་པ་ལ་སོགས་ལྷག་མ་ཀུན། །འོད་བྱེད་ཇི་ལྟར་དེ་བཞིན་དུ། །འོད་འཕྲོ་ཅན་ལའང་ཤེས་པར་བྱ། ། ཁྱད་པར་དུ་ན་ཡོན་ཏན་ལྷག་།ཡོངས་སུ་དག་པ་དེའི་ས་པ་དེ་ལས་གཞན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དང་མཚུངས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །ཐོས་སྩོགས་ཤེས་པ་རབ་བརྟེན་ནས། །འོད་བྱེད་པ་ལ་སྣང་བྱས་ཏེ། །གཏི་མུག་མུན་པ་རྣམ་མནན་ནས། །དེ་འོག་འོད་འཕྲོ་ཅན་རྣམ་སྦྱོང་། །ཡེ་ཤེས མེ་ནི་རབ་འབར་བ།།ཉོན་མོངས་བུད་ཤིང་རྣམ་འཇོམས་པ། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ནི་སྣང་བྱེད་པ། །ཐབས་དང་ཡེ་ཤེས་ལྡན་པ་ཡིས། །འབྲས་བུ་རྣམ་པ་དྲུག་ཐོབ་ནས། །རྣམ་དག་ཤིན་ཏུ་རྣམ་དག་མཐོང་། །དོན་སྒྲུབ་པར་ནི་དཀའ་བ་ཡི། །ས་ནི་ཤིན་ཏུ་སྦྱང་དཀའ་ཐོབ། །སྔར་ནི་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གསུམ་པ་ལ་དེ་ནོར་ཆེ་བར་འཛིན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཆོས་རྟོགས་པའི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་གང་ཡིན་པ་དེའི་གཉེན་པོར་བཞི་པོ་ལས་ལྷག་པར་གཡོ་བ་ལ་སོགས་པ་སྤངས་པ་གསུངས་པ།ད་ནི་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་ཐ་དད་པའི་མངོན་པའི་ ང་རྒྱལ་གྱི་གཉེན་པོར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་རྣམ་པར་དག་པ་ལ། །སེམས་ཀྱི་བསམ་པ་མཉམ་པ་ཉིད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སེམས་ཀྱི་བསམ་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་མཉམ་པ་ཉིད་དོ། །གང་ལ་ཞེ་ན་རྣམ་པར་དག་པ་ལའོ། །འདི་སྐད་དུ་ས་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ལ་སེམས་ཀྱི་བསམ་པ་མཉམ་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བཤད་པར་འགྱུར་རོ།།ཚིག་མང་པོར་བསྟན་པ་ནི་ཡུལ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་དག་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རྣམ་པར་ དག་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་སོ།།དེ་དག་ཀྱང་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་བྱེ་བྲག་གིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་ནས་འདིར་རྣམ་པ་བཅུར་བསྟན་ལ་དེ་དག་ལ་མཉམ་པ་ཉིད་འཐོབ་པས་དེ་ཡང་རྣམ་པ་བཅུ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་དག་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་རྒྱུར་གྱུར་པ་དང་། འབྲས་བུར་གྱུར་པ་དག་གོ། །རྣམ་པར་ དག་པ་གང་དག་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་རྣམས་སྟོན་ཏེ།མདོའི་ཚིག་གསུམ་པོ་འདས་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་བསྟན་ཏོ། །འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །ཆོས་རྣམ་པར་དག་ པ་དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་ལྔ་པ་ལ་འཇུག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདིའི་བསམ་པ་མཉམ་པ་ཉིད་དེ་བསམ་པ་མཚུངས་པ་ཡིན་ནོ།།བསམ་པ་གང་ཞེ་ན། དད་པ་དང་། འདུན་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། ཐབས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དོ། །དད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་བཞི་པོ་དེ་དག་ནི་དགེ་ བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཞི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བསམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་ཆུའི་གཞི་བཞིན་ནོ།།བསམ་པ་དེ་མཉམ་པ་ཉིད་དེ། ཇི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདི་འདས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་བསམ་པ་འཇུག་པ་དེ་བཞིན་དུ་མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ རྣམས་ཀྱི་ཆོས་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་བསམ་པ་ནི་མཉམ་པ་ཉིད་འདིས་འཇུག་སྟེ།དེ་དག་གི་རྒྱུད་ཐ་དད་པ་མེད་པར་རྟོགས་སོ། །ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་སྟེ། འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམ་པར་དག་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་སོགས་པའི་ལམ་གྱིས་འཐོབ་བོ། །དེའི་ཕྱིར་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པ་དེ་ལ། ལམ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལམ་དེ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཞན་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་བསམ་པ་ཉིད་དོ། །ཇི་ལྟར ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་བསམ་པ་མཉམ་པ་ཉིད་ལྟར་སེམས་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ།རྣམ་པར་དག་པ་བདུན་པོའི་བར་ཐམས་ཅད་ལ་བསམ་པ་མཉམ་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་ པར་དག་པ་གང་ཡིན་པའོ།།སེམས་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ། །ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་གཉིས་ཚིག་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།

供养等其余一切，如同光明地一样，于发光地也应当了知。特别是功德更胜。因为与那清净地之外的其他菩萨相等的缘故。
依止闻等智慧，于光明地显现已，降伏愚痴黑暗后，其后清净发光地。
智慧之火极炽燃，摧毁烦恼薪柴已，显现法界光明者，具足方便与智慧。
获得六种果位已，见到清净极清净，成办义利艰难之，地即获得极难净。
前面所说等，于第三地执为大我慢等，为对治通达法的增上慢，故说第四地更胜的远离动摇等。现在对于清净，为对治佛等因差别的增上慢而说。
于其清净中，心意平等性。即是菩萨心意何等，彼等即是平等性。于何处？于清净中。此说于此地中菩萨对清净及具足佛法清净者，心意平等性。
广说词句是因为境不同的缘故。由清净差别者，清净即是诸佛法。彼等也由因果差别分别后，此处显示为十种，于彼等获得平等性故，彼也是十种。
清净法也有作为因者与作为果者。'何等清净'是显示作为果者，以经文三句过去等差别而显示。过去、未来、现在诸法清净即是力、无畏等相。
于彼清净法中，此入第五菩萨地之菩萨的意乐平等性即意乐相同。何等意乐？即信、欲、精进、方便相。信等四法是一切善法之基故称为意乐，如水之基。
彼意乐平等性即：如是此菩萨于过去佛法清净中意乐趣入，如是于未来与现在诸世尊法清净中意乐平等性而趣入，通达彼等相续无差别。
'如何'即是戒等，过去、未来、现在佛法清净所应获得者，以菩萨们戒清净等道而获得。因此于彼戒清净中，住于道的菩萨与其他住于彼道的菩萨们一起意乐性。
如于戒清净中意乐平等性，于心清净中亦复如是，乃至七种清净一切皆是意乐平等性。其中戒清净即是菩萨们律仪等戒清净。心清净即是菩萨禅定清净，以两句显示增上戒学与增上心学二者。

།ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་ནི་ཚིག་བཞིས་བསྟན་ཏེ། ལྟ་བར་གྱུར་པ་ རྣམས་སེལ་བ་དང་།སོམ་ཉི་དང་ཡིད་གཉིས་རྣམས་སེལ་བ་དང་། འགྱོད་པ་སེལ་བས་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་བའོ། །ལྟ་བར་གྱུར་པ་རྣམས་སེལ་བ་ནི་ལྟ་བ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ཡིན་སྙམ་པ་ནི་སོམ་ཉིའོ། །བློ་སྣ་ཚོགས་པ་ནི་ཡིད་གཉིས་ཏེ་ཇི་འདི་ལྟར་ཡིན་ནམ་འོན་ཏེ་ དེ་ལྟ་མ་ཡིན་སྙམ་པའོ།།ངན་པར་བྱས་པ་དང་། ཡིད་ལ་གཅགས་པ་དང་། སྙིང་ལ་གཅགས་པ་ནི་འགྱོད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ལྟ་བ་དང་སོམ་ཉི་དང་། ཡིད་གཉིས་དང་འགྱོད་པ་འདི་དག་སེལ་བ་ནི་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ། རྣམ་པར་དག་པ་དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསམ་པ་མཉམ་པ་ ཉིད་དོ།།ལམ་དང་ལམ་མ་ཡིན་པ་ཤེས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་ལ། ལམ་དང་ལམ་མ་ཡིན་པ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པ་གང་གིས་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་ལམ་དང་། ལམ་མ་ཡིན་པ་དེ་དང་བྲལ་བའམ། འཇིག་རྟེན་པའམ་ཐེག་པ་དམན་ པར་ལྷུང་བ་ཤེས་པའོ།།དེ་ནི་ལམ་དང་ལམ་མ་ཡིན་པ་ཤེས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསམ་པ་མཉམ་པ་ཉིད་དོ། །ལམ་ཤེས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་བསམ་པ་མཉམ་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པ་ནས་ལམ་དང་ལམ་མ་ཡིན་པ་ཤེས་པ་རྣམ་ པར་དག་པའི་བར་སྔར་བཤད་པ་རྣམས་ལམ་བཞིའི་ནང་དུ་བསྡོམས་ནས་ཤེས་པ་ནི་ལམ་ཤེས་པའོ།།ལམ་བཞི་ནི་ལམ་དཀའ་ལ་མངོན་པར་ཤེས་པ་བུལ་བ་དང་། ལམ་དཀའ་ལ་མངོན་པར་ཤེས་པ་མྱུར་བ་དང་། ལམ་སླ་ལ་མངོན་པར་ཤེས་པ་བུལ་བ་དང་། ལམ་སླ་ལ་མངོན་པར་ཤེས་ པ་མྱུར་བའོ།།ལམ་ཤེས་པ་འདི་བཞི་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་ལམ་ཤེས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ། ལམ་ཤེས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསམ་པ་མཉམ་པ་ཉིད་དོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ནི། ཐབས་དེ་དག་གིས་སེམས་ཅན་ ཁམས་དང་མོས་པ་དང་།དབང་པོ་ཐ་དད་པ། ཐབས་སྣ་ཚོགས་པས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་རྣམ་པར་དག་པ་ནི། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ། དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་མཚུངས་པ་ལ་གནས་པའི་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་གཞན་དག་དང་།ལྷན་ཅིག་བསམ་པ། བསམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། ཐ་མ་འདིས་ནི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་བཤད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་སེམས་ཀྱི་བསམ་པ་མཉམ་པ་ཉིད་བཅུ་པོ་འདི་ དག་གིས་རྒྱུད་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པའི་དོན་དུ་སྒྲུབ་སྟེ།ས་ལྔ་པས་རྒྱུད་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ལམ་གྱིས་སྤོང་བ་སྟེ། ལམ་གྱིས་སྤོང་བར་ཤེས་པ་ནི། ལམ་ནི་སྤོང་བར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །འོག་མ་རྣམ་པར་འཇིག་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཡིད་ཙམ་སྤོང་བའི་དོན་དུ་བསྟན་ཏོ། །ཇི་ ལྟ་ཞེ་ན།རྣམ་པར་འཇིག་པ་དེ་ལ་དམན་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པས། གོང་མ་གོང་མ་གྱ་ནོམ་པ་དོན་དུ་གཉེར་བ་ཆོག་མི་ཤེས་པ་དེས་ཡིད་ཙམ་སྤོང་བའི་དོན་དུ་བསྟན་ཏོ། །ཅུང་ཟད་སྤོང་བ་ནི་ཡིད་ཙམ་སྤོང་བ་སྟེ་དཔེར་ན་ཅུང་ཟད་སྒྱུར་བ་ལ་ཡིད་ཙམ་སྒྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ། །ཅུང་ཟད་སྤོང་བ་ནི་གོང་ མ་མ་ཡིན་པ་སྤོང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ།ཟག་པ་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅུང་ཟད་སྤོང་བ་ཡང་དེ་ལ་མངོན་པར་མི་བརྩོན་པ་ལས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ་གོང་མ་དོན་དུ་གཉེར་བས་སོ། །ཡིད་ཙམ་སྤོང་བ་ཉིད་དོན་ཡིན་པས་ཡིད་ཙམ་སྤོང་བའི་དོན་ཏོ། །དེའི་ང་རྒྱལ་ཀུན་ཏུ་གཞོམ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་རྒྱུད་ཐ་དད་པའི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཀུན་ཏུ་གཞོམ་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྒྱུ་བརྒྱད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་གོམས་པར་བྱས་པ་ནི་སྨོན་ལམ་གྱི་སྟོབས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །ཐེག་པ་ལས་མི་གཡོ་བ་ནི་སྙིང་རྗེ་དང་བྱམས་ པས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།དགེ་བའི་རྩ་བའི་སྟོབས་བསྐྱེད་པ་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་བསྩགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །བརྩོན་པ་མ་བོར་བ་ནི་རྒྱུན་མ་བཅད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།

增上慧学以四句显示：即除遣诸见解、除遣疑惑和犹豫、以除遣悔恨而清净。除遣诸见解是为断除一切见解。'如何'的思维即是疑惑。种种分别即是犹豫，即思维'是否如此或非如此'。恶作、意执著、心执著称为悔恨。除遣见解、疑惑、犹豫和悔恨这些即是清净，于此清净中菩萨心意平等。
于道与非道智清净中心意清净，所谓知道与非道，即是以智慧和方便所摄持的道，以及远离彼道或堕入世间或小乘的智。此即是道与非道智清净，于此菩萨心意平等。
于道智清净中心意平等，即是从戒清净乃至道与非道智清净等前述诸法，摄入四道中而了知即是道智。四道即是：道难而证悟迟缓、道难而证悟迅速、道易而证悟迟缓、道易而证悟迅速。此四种道智清净即是道智清净，于此道智清净中菩萨心意平等。
成熟众生即是以彼等方便，成熟具有不同界、意乐、根器的众生，以种种方便修行。其清净即是一切众生成熟清净，于此住于同地的菩萨与其他菩萨共同心意，心意无有差别，此最后一句说明成熟众生。
菩萨清净以此十种心意平等为不同相续之义而修行，第五地以相续平等而证悟。以道断除，即知以道断除，称为知道断除。以下地坏灭性故，为断除少许而说。云何？于彼坏灭中了知为下劣故，为求上上殊胜而不知足，以彼断除少许而说。
少许断除即是意念断除，如说少许转变称为意念转变一样。少许断除即是非上地断除之义，因为是无漏的缘故。少许断除亦当从于彼不精进中了知，因为希求上地之故。意念断除即是义，故为意念断除义。
为摧毁彼慢故者，即为摧毁清净中相续差别的增上慢故。关于以八因等，其中修习菩提心即是为生起愿力而说。不离大乘即是以慈悲不舍一切众生故。生起善根力即是为积集福德资粮故。不舍精进即是为不间断故。

།ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བ་ནི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་མངོན་པར་ བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།ཆོག་པར་མི་འཛིན་པ་ནི་ས་གོང་མ་གོང་མའི་སྣང་བ་ལ་ལྟ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །མཐུའི་ཁྱད་པར་བླ་ཐབས་ཐོབ་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཡང་དག་པར་བླངས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །སོ་སོར་རང་གི་མཐུའི་ཁྱད་པར་ཐོབ་པ་ནི་དྲན་པ་ལ་སོགས་ པས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སོ།།དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་ང་རྒྱལ་གྱི་ཁྱད་པར་གྱི་གཉེན་པོ་རྣམ་པར་གཞག་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །བདེན་པའི་ཆོས་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་འཕགས་པའི་བདེན་པའོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་ བྱ་བ་ནས།འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པར་འགྲོ་བའི་ལམ་འཕགས་པའི་བདེན་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ཡིན་ནོ། །གཉིས་གཉིས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་ཉིད་དག་འཇུག་པ་འདི་ནི་བདེན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་ནོ། །འདི་དག་བྱེད་པ་པོ་ལ་མི་ལྟོས་པར་ཇི་སྐད་བཤད་ པའི་ཆོས་ཉིད་ཡོངས་སུ་མི་འདོར་བས་ན་བདེན་པ་ཉིད་དོ།།གདུལ་བྱ་རྣམས་ནི་རྣམ་གྲོལ་བའི། །ཐབས་ཀྱི་ཆོ་ག་མདོར་བསྡུ་ན། །ཐེག་དམན་ཐེག་པ་མཆོག་དག་གིས། །བསྟན་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཁོ་ན། །ཐེག་པ་དམན་ལ་གདུལ་བྱ་བ། །ཡོངས་སྨིན་བྱ་སྩོགས་མཚན་ཉིད་དྲུག་།ཐེག་པ་ཆེ་ ལ་གདུལ་བྱ་བ།།བདུན་པ་ཡིན་པར་ཡོངས་སུ་བསྒྲགས། །དེ་ལ་གདུལ་བར་བྱ་དྲུག་ནི། །ཡོངས་སྨིན་བྱ་དང་དེ་བཞིན་སྨིན། །ཆོས་ཉིད་དང་ནི་དགོངས་པ་སྟེ། །དེ་གཉིས་ལ་ནི་ཀུན་རྨོངས་དང་། །དེ་བཞིན་གཞན་ཡང་ཡང་དག་པའི། །ཡིད་བྱེད་ལྟ་དང་མི་ལྡན་པ། །འདི་དྲུག་ཉན་ཐོས་ དག་ཏུ་བཤད།།ལྔ་ཡི་བྱ་བ་བདེན་པ་ལ། །མཁས་པ་ལྔ་པོ་དག་གིས་བསྒྲུབ། །སྡུག་བསྔལ་བདེན་སྩོགས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར། །དྲུག་པའི་དོན་དུ་བཞི་ཡིན་ནོ། །བདུན་པའི་དོན་དུ་མཁས་པ་ནི། །བཅུ་པ་ཡང་དག་བཤད་པ་ཡིན། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། ཡོངས་སུ་མ་སྨིན་པའི་དོན་དུ་སེམས་ ཅན་གཞན་དག་གི་བསམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཚིམ་པར་བྱེད་པས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ།།ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་དོན་དུ་བགྲོད་པ་གཅིག་པུ་ལ་ཡང་དག་པར་གཞོལ་བས་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །ཆོས་ཉིད་ཟབ་མོ་ཉིད་ལ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པའི་དོན་དང་རང་དང་སྤྱིའི་ མཚན་ཉིད་ཀྱི་བདེན་པ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ།།དགོངས་པ་ཟབ་མོ་ཉིད་ལ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པའི་དོན་དུ་ཆོས་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་རྟོགས་པས་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་བདེན་པ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་མི་ལྡན་པའི་དོན་དུ་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམ་པར་གཞག་པ་རྟོགས་པས་ ཕྱེ་སྟེ།རྟོག་པའི་བདེན་པ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །དེ་ལྟར་ན་སྔ་མ་རྣམས་ཀྱི་དབྱེ་བ་མཁས་པ་ལྔ་པོ་དག་གིས་བསྒྲུབ་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དྲུག་པའི་དོན་དུ་དངོས་པོའི་བདེན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་མཁས་པ་བཞི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲུག་པའི་དོན་དུ་ལུས་དང་སེམས་ལ་གནོད་པ་རབ་ཏུ་འབབ་པས་དངོས་པོའི་བདེན་པ་རབ་ ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པའོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་དོན་དུ་འགྲོ་བར་མཚམས་སྦྱོར་བ་རྟོགས་པས་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བའི་བདེན་པ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། འདི་ནི་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་དོན་དུ་རིམས་ནད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་གདུང་བ་ཐམས་ཅད་ཤིན་ཏུ་ཞི་བས་ཟད་པ་དང་མི་ སྐྱེ་བ་ཤེས་པའི་བདེན་པ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་འདི་ནི་འགོག་པའི་བདེན་པའོ།།དྲུག་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་དུ་མི་གཉིས་པ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པས་ལམ་ཤེས་པ་ལ་འཇུག་པའི་བདེན་པ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་འདི་ནི་ལམ་གྱི་བདེན་པའོ། །ལམ་གཅིག་ཏུ་བགྲོད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཅིག་ ཏུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་ཏེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

正确修习是为了成就善巧方便。不满足是为了观察更高更高地之显现。获得殊胜加持力是为了完全领受如来加持。获得各自殊胜力是以念等所摄持的智慧。如是首先应知建立我慢差别对治之安立。
如何安立真实法性？从'这是苦圣谛'如实了知，乃至'这是趣向灭苦道圣谛'。以二二入染污及清净，此是诸谛法性。此等不待作者，不舍如前所说法性故为真实。
若略摄所化众生解脱方便仪轨，唯有小乘与胜乘二种教法。小乘所化具有成熟等六种相，大乘所化宣说为第七。其中六种所化是：应成熟、已成熟、法性、密意，于此二者愚昧，以及不具正作意见，此六为声闻所说。
五种事业由五种善巧成就于谛。为摄苦谛等，为第六故是四种。为第七故善巧说为十种。
云何？为未成熟故，随顺其他众生意乐令满足，故通达世俗谛。为已成熟故，趣入一道故通达胜义谛。为于甚深法性愚昧故，通达自相共相谛。为于甚深密意愚昧故，通达由了知法分别安立之差别谛。为不具如理作意故，通达由了知蕴界处安立之分别谛。
如是应知由五种善巧成就前诸差别。所谓为第六故四种善巧于事谛等者，为第六故由身心损害流注通达事谛，此即苦谛。为此故由了知趣入结生通达生起谛，此即集谛。为此故由一切热病逼恼悉皆寂灭通达尽无生智谛，此即灭谛。为第六故由成就无二通达趣入道智谛，此即道谛。
言一道所趣故者，谓一向趣故，即趣涅槃故之义。

།ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གཅིག་ཏུ་བགྲོད་པའི་ལམ་ནི་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པ་ལས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཅིག་ཏུ་ཟླ་མེད། གྲོགས་མེད་པར་རང་གི་བརྩོན་འགྲུས་དང་མཐུ་དང་། སྟོབས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ ཟིན་པའི་ལྷག་པའི་བསམ་པས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་གོ་ཆ་གྱོན་ལ།རང་ཉིད་བྱེད་ཅིང་གཞན་ལ་གླགས་མི་ཚོལ་བ་རང་གི་མཐུའི་སྟོབས་ཀྱིས་འཕགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་གཞུང་གིས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །བདུན་པའི་དོན་དུ་བཅུ་པ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ ཅད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གོ་རིམས་མཚམས་སྦྱར་བ་བསྒྲུབ་པ་ནས།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡང་དག་པར་འབྱུང་བའི་བར་གྱི་བདེན་པ་རབ་ཏུ་ཤེས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། མཁས་པ་བཅུ་པ་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དོན་དུ་ཡང་དག་པར་ བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།རིག་པའི་གནས་ལྔ་ལ་མཁས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཏན་ཚིགས་མཚན་ཉིད་བཟོ་དང་ནི། །དེ་བཞིན་དུ་ནི་གསོ་བ་དང་། །ནང་རིག་པ་དང་བཅས་རྣམས་ལ། །མཁས་པས་རིག་པ་ལྔར་ཤེས་སོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གོ་རིམས་ཀྱི་མཚམས་ སྦྱོར་བས་སྒྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ས་རྣམས་རིམ་གྱིས་ཐོབ་པ་སྒྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།བར་ཞེས་བྱ་བ་ངེས་པར་གཟུང་བའོ། །ངེས་པར་གཟུང་བ་ཡང་ངེས་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བར་གྱི་བདེན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཐམས་ ཅད་ཡང་དག་པར་ཤེས་སོ་ཞེས་ངེས་པར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་ན་བདུན་པའི་དོན་དུ་མཁས་པ་བཅུ་པ་ཡང་དག་པར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །མོས་པས་ཤེས་པའི་སྟོབས་བསྐྱེད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་བརྙན་ཤེས་པའི་སྟོབས་བསྐྱེད་པས་ཡིན་གྱི། དགོས་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ལ་དམིགས་པས་ ནི་མ་ཡིན་པའོ།།འདིའི་དོན་བསྟན་བཅོས་གཞན་ལ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་གཟུགས་བརྙན་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་གཟུགས་བརྙན་ནོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་གང་ཞེ་ན། མོས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གིས་དམིགས་པ་གང་ཡིན་ པའོ།།རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་གཟུགས་བརྙན་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གིས་དམིགས་པའོ། །དགོས་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་གྱུར་པའོ། །ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཉིད་དེ། གནས་གྱུར་པའི་ཤེས་པ་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ ལ་དམིགས་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་བཤད་དོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་འདིར་མོས་པའི་སྐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འགྱུར་བ་ཉིད་པས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་སྨོས་ཏེ་མ་གསུངས་སོ། །དེ་ཚེ་ཕུང་བས་མངོན་གཙེས་ཤིང་། །སྡུག་བསྔལ་ གྱིས་ནི་ཉམ་ཐག་པའི།།འཇིག་རྟེན་བལྟས་ན་ཕྱིར་ཞིང་ནི། །འདི་ཡི་སྙིང་རྗེ་རབ་ཏུ་འཇུག་།བྱིས་པ་ནི་མི་ཤེས་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་གནས་ཡིན་གྱི། འཕགས་པ་ནི་ཤེས་པའི་ཕྱིར་མ་ཡིན་ནོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པས་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཡང་ དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་དམིགས་པ་སྔོན་གྱི་མཐའི་མ་རིག་པ་དང་སྲེད་པ་ལས་བྱུང་བའི་སེམས་ཅན་འཁོར་བའི་རྒྱུན་གྱི་རྗེས་སུ་ཞུགས་པ་ཕུང་པོའི་གནས་ལས་མ་བསྐྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟ་ནི་ཐབས་མཁས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་གདུལ་བའི་དོན་དུ་ ཡིན་གྱི་མ་རིག་པ་དང་སྲེད་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་མ་ཡིན་པའོ།།སྲིད་པའི་ཡན་ལག་གི་རྩ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཆ་གཉིས་ལ། འཕེན་པར་བྱེད་པའི་ཡན་ལག་རྣམས་ཀྱི་ནང་ན་མ་རིག་པའི་རྩ་བ་ཡིན་ལ། མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཡན་ལག་རྣམས་ཀྱི་ནང་ན་སྲེད་ པ་རྩ་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།བདག་དང་བདག་གི་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟ་བ་པོ་དང་ཟ་བར་འདོགས་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ།

另外，关于菩萨的专一道路，如《圣者无尽慧经》中所说：'菩萨独自无伴，无友，以自己的精进、力量和威力所成就的增上意乐，为无上正等正觉披上铠甲，自己修行而不寻求他人过失，以自己力量的威力而成为圣者'等经文所说。
为了第七，第十即是通达一切相圆满，从成就菩萨诸地次第相续，乃至如来智慧真实生起之间的真理皆能了知。这第十种智慧是为菩萨而真实宣说的。
所谓'通达五明处'，即：'因明与性相，工巧以及医，内明共五种，智者知五明。'
所谓'以菩萨一切地次第相续而成就'，意思是次第获得一切菩萨地而成就的意思。
'乃至'是确定之词。确定也是决定，因此确实说明了从如来智慧之间的一切真理都能如实了知。
如是，为第七而真实宣说第十种智慧。
所谓'生起胜解智力'是指生起影像之智力，而非缘于圆满所需。
此义在其他论典中说：有分别影像和无分别影像。其中何为有分别？即以胜解作意之止观所缘。
无分别影像即以真如作意之止观所缘。所谓'圆满所需'即是转依。
法身极为清净，因为转依智缘于无颠倒真如，如是解说。
因此，此处是胜解阶段，应当了知为有分别，但未明说有分别。
'尔时见世间，为蕴所逼迫，众苦所困扰，于彼大悲起。'
凡夫因无知而执著彼处，圣者因了知故不执著。
以观察缘起而如实缘于苦，从往昔无明和贪爱而生起的众生，随顺轮回相续，未离蕴处者，如是而生。
所谓'此乃从方便善巧而生'，是为调伏众生，而非从无明和贪爱而生。
所谓'因为是有支之根本'，在缘起两分中，于能引支中无明为根本，于能生支中贪爱为根本，应当了知。
所谓'离我与我所'，是因为断除了能食者与所食的执著。

།ཡང་རྣམ་པ་གཞན་གྱིས་སེམས་ཅན་སྡུག་བསྔལ་བར་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཁམས་ཀྱི་སྦྲུལ་དག་གིས་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ ཏེ།ཁམས་ཀྱི་སྦྲུལ་དག་གིས་ནི་ན་བ་དང་རྒ་བ་དང་འཆི་བའི་སྡུག་བསྔལ་བསྟན་ཏོ། །ང་རྒྱལ་དང་ལྟ་བའི་ཟུག་རྔུ་མི་འབྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོག་པའི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ཚོལ་བར་གྱུར་པ་རྣམས་སོ། །འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་གི་མེ་ལྕེ་འབར་བ་ཞི་བར་མི་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདོད་པ་ཚོལ་ བར་གྱུར་པ་འདོད་པ་ལ་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་རྣམས་སོ།།མ་རིག་པའི་མུན་པ་མི་སེལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་ཚོལ་བར་གྱུར་པ་ཉེས་པར་སྤྱད་པ་སྤྱོད་པ་རྣམས་སོ། །སྲེད་པའི་རྒྱ་མཚོ་མི་སྐེམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲིད་པ་ཚོལ་བར་གྱུར་པ་རྣམས་ཏེ་ང་རྒྱལ་དང་ལྟ་བའི་ཟུག་རྔུ་མི་འབྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ ཚིག་གིས་ནི་ན་བ་དང་རྒ་བ་དང་འཆི་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཀུན་འབྱུང་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཏོ།།དཔུང་གཉེན་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བར་གྱུར་ནའོ། །སྐྱབས་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་གྱུར་ནའོ། །གནས་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་དང་བརྟེན་པ་དང་བྲལ་བའོ། །གླིང་མེད་པ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་དམ་པའི་ཆོས་མཉན་པ་དང་བྲལ་བའོ།།རྟེན་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་བྲལ་བའོ། །ལོང་བར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་བྲལ་བར་གྱུར་པའོ། །མ་རིག་པའི་སྒོ་ང་དང་སྦུབས་དང་ཕྲིས་ཡོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་མི་མཐུན་ པའི་ཕྱོགས་གཉུག་མ་སྟེ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་སོ།།མུན་པས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་དེ་དག་གི་དོན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་གློ་བུར་བ་དམ་པའི་ཆོས་མ་ཡིན་པ་ཉན་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་སོ། །ལྷག་མ་ནི་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་སླའོ། །ཐོས་པ་ ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་ཁྱད་པར་ནི་ཚིག་གསུམ་གྱིས་དྲན་པ་དང་ལྡན་པ་དང་།བློ་གྲོས་དང་ལྡན་པ་དང་རྟོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཤེས་རབ་གསུམ་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་གྲངས་གཞན་དུ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་གསུམ་པོ་འདི་ཉིད་རྣམ་པར་བཤད་པ་གཞན་གྱིས་དོན་ཐ་དད་པར་སྟོན་པའོ། །དེ་ལ་ ཐོས་པ་འཛིན་པ་ནི་དྲན་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ།།སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་ཀྱང་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ཐ་དད་པ་ནི་ཆོས་ཉིད་ཟབ་མོ་སྟེ། དེ་ཤེས་པ་ནི་བློ་གྲོས་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དགོངས་པ་ཟབ་མོ་ཤེས་པ་ནི་རྟོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། །མདོ་རྣམས་ཀྱི་ཚུལ་ནི་ལུགས་ཏེ། དེའི་དགོངས་པ་མངོན་དུ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དང་པོས་ནི་མདོ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ལ་མཁས་པའོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་དོན་ལ་མཁས་པའོ། །ངོ་ཚ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་སྡོམ་པ་བླངས་པ་བསྲུངས་པས་བཟོད་པ་དང་ངེས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཚུལ་ཁྲིམས་མནོས་པ་འདྲལ་བར་མི་བྱེད དོ།།བརྟེན་པ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོངས་སུ་མི་འདོར་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་མཉམ་པ་དང་། སྐྱོན་མེད་པ་ཡོངས་སུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །བློ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཤེས་སོ། །འདི་ཡོད་ན་འདི་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་མེད་པར་ལྟ་ བའི་གཉེན་པོ་ཡིན་ནོ།།འདི་སྐྱེས་པས་འདི་སྐྱེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་འདྲ་བ་རྒྱུར་ལྟ་བའི་གཉེན་པོ་སྟེ། མི་རྟག་པའི་རྒྱུ་རྟག་པ་ནི་རྒྱུ་མི་འདྲ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་ཞེས་པ་གསུངས་ཏེ། རྒྱུ་དང་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྟོགས་པའི་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ ནི་བདུད་ཕྱིར་རྒོལ་བ་ལ་སོགས་པ་གཞན་དག་གིས་མི་བཀྲི་ཞིང་མི་འཕྲོགས་པ་ཡིན་ཏེ།ལམ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་ལྷད་བཅུག་པ་ཤེས་སོ། །ལྷད་བཅུག་པ་ནི་དམ་པའི་ཆོས་འཇིག་པར་བྱེད་པའི་ཚིག་ལྷད་བཅུག་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་ནག་པོ་ བསྟན་པའི་གཉེན་པོར་འདི་ནི་མདོ་ལ་སོགས་པ་ལ་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བཤད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དོན་གྱི་ཚིག་ཡིན་ནོ།

另外，以其他方式观察众生痛苦的界蛇等不生，这等词句是说，界蛇表示生病、衰老和死亡的痛苦。'不拔除慢心和见解的刺'是指那些寻求邪梵行的人们。'不息灭贪欲、嗔恨和愚痴的火焰'是指那些追求欲望、享受欲望的人们。'不驱散无明黑暗'是指那些追求欲望而行恶行的人们。'不干涸渴爱之海'是指那些追求轮回的人们。以'不拔除慢心和见解的刺'等词句，显示了生病、衰老和死亡痛苦的集谛。
'无亲友'是指已陷入痛苦。'无庇护'是指未陷入痛苦。'无住处'是指远离善士和依止。'无洲渚'是指远离听闻正法。'无依靠'是指远离如理作意。'成为盲目'是指远离正见。'为无明的蛋壳和茧所包裹'是指与如理作意相违的本性，即具有非理作意的人们。'为黑暗所压的那些人'是指与正见相违的暂时性的非正法听闻者。
其余易于理解。听闻总持的殊胜是以三词'具足念'、'具足慧'和'具足觉'来摄集三慧。'另一种分类'是指以其他解释来显示这三个词的不同含义。其中，'持闻'即是'具足念'。虽然在空性中一味，但自相和共相等的差别是甚深法性，了知此即是'具足慧'。了知甚深密意即是'具足觉'，经典的方式即是规律，因为现证其密意。第一是通达经等法。其余是通达义理。
由具足惭愧，守护所受戒律，具足忍辱和决定，故不毁坏所受持的戒律。由具足依止，于一切时不舍弃，如是显示戒律平等和无过失。由具足智慧，了知缘起。'此有故彼生'是无因见的对治。'此生故彼生'是异因见的对治，无常的因是常，即是异因。因此说'处非处'，因为了知因和非因。
由具足证知，不被魔等他人引诱夺取，因为见道。由具足智慧，了知混入。混入是指破坏正法的混入词句。对此，为对治黑法，这是经等所说的如来所说，故是义句。

།འདིའི་ཆོས་ཉིད་དང་འགལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་བདུད་ལ་སོགས་པས་སྨྲས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དོན་མ་ཡིན་པའི་ཚིག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། འདྲེས་པའི་ཚིག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་སོ། །མངོན་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་སྐྱབས་ངན་པར་ཞུགས་པ་རྣམས་དད་པར་བྱས་ནས་བསྟན་པ་ལ་འཛུད་པར་བྱེད་དོ། །ཐབས་མཁས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་དེ། དེ་ལྟར་ན་དྲན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་ཡོངས སུ་འཛིན་པའི་ཁྱད་པར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ།།སྒྲུབ་པའི་ཁྱད་པར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་བཅུ་གཉིས་པས་བསྟན་ཏོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། ངོམས་མི་ཤེས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་ཏོ། །སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་བཅུ་གསུམ་པས་བསྟན་ཏོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ ན།དེ་དེ་ལྟར་མངོན་པར་བརྩོན་པས་སྦྱིན་པས་ཀྱང་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཏེ་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞིས་ཚིག་བཞི་བསྟན་པའོ། །གཟུགས་ཀྱི་ལུས་ཀུན་ཏུ་བསྟན་པ་ནི་རང་གི་རིས་ལ་ཆགས་པ་རྣམས་ལའོ། །ཆོས་བཤད་པ་ནི་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་རྣམས་ལའོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་བརྗོད་པ་ནི་ཐབས་འཁྲུལ་པ་རྣམས་ལའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཆེ་བ་ཉིད་སྨོས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་སྐྱོ་བ་རྣམས་ལའོ། །འཁོར་བའི་ཉེས་པ་བསྟན་པ་ནི་དེ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་རྣམས་ལའོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕན་ཡོན་ཡོངས་སུ་བསྟན་པ་ནི མི་འཇུག་པ་རྣམས་ལའོ།།བློ་ཆུང་བ་རྣམས་ལ་ནི་ཚིག་ཐ་མས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་དོན་བརྗེད་པའི་གནོད་པ་དང་། བྱ་བ་བརྗེད་པའི་གནོད་པའི་རྣམ་པ་གཉིས་གཅིག་ཏུ་བྱས་ནས་གཞག་སྟེ། འདི་ཡང་ཚིག་གཉིས་ཀྱིས་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །འདིའི་གཉེན་པོ་ ནི་ཡི་གེ་སྟེ།ཡི་གེའི་འབྲུ་རྣམས་ཀྱིས་བྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་དང་། བྱས་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་རྣམས་མི་བརྗེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བྲིས་ནས་འཇོག་པར་བྱེད་དོ། །གཏན་ཚིགས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ཀྱིས་ནི་ལྟ་བ་ངན་པ་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །སྒྲའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱིས་ནི་བློ་ཆུང་བ་སེལ་བར་བྱེད་དོ། ། ཡོངས་སུ་བླངས་པའི་ནོར་མ་སྦས་པའི་གཉེན་པོར་བརྒྱ་སྟེ་དེས་སྦེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདུ་བ་དང་འགོད་པ་ལ་རྨོངས་པའི་གཉེན་པོར་རྩིས་དང་ཤོ་ཐབས་ཏེ། དེ་གཉིས་ཀྱི་འདུ་འགོད་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁམས་མི་མཉམ་པ་ནི་སྐེམས་པ་དང་བརྗེད་བྱེད་དོ། །སེམས་ཅན་གནོད་པ་ནི་འབྱུང་པོའི་གདོན ཏོ།།རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ནད་ཀྱི་གནོད་པ་ནི་རོ་ལངས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་སྟེ། གཤེད་བྱེད་སྒྲུབ་པ་ལ་སོགས་པས་རིམས་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བའོ། །ཟླ་བ་ལ་སོགས་པ་ལོག་པར་མཐོང་བ་དང་། མཚན་ངན་པ་ལ་སོགས་པ་ཡན་ལག་གི་སྐྱོན་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཁོ་ནས་ཐོབ་པ་དེས་བྱས་པའི་རྣམ་པར་འཚེ་ བའི་གནོད་པའི་ངོ་ལོན་ཡང་ཤེས་སོ།།དེ་ལ་སྡོམ་པའི་ཆོ་ག་ནི་སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཏེ། འཆལ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་གཉེན་པོའོ། །བསམ་གཏན་ནི་འདོད་པ་ལ་འདོད་ཆགས་པའི་གཉེན་པོའོ། །མངོན་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ནི་སྐྱབས་ངན་པའི་གཉེན་པོའོ། །ཚད་མེད་པ་ རྣམས་ནི་ལོག་པའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་གཉེན་པོའོ།།གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་ནི་ལོག་པའི་ཐར་པའི་གཉེན་པོའོ། །རྒྱུ་བཞི་དང་ལྡན་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གནོད་པ་གཞན་གྱིས་གནོད་པར་བྱ་བ་མེད་པ་ནི་ཐོ་འཚམས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པའི་བདེ་བ་སྐྱེས་པ་ནི་སེམས་ཅན་ ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པ་དང་།བདེ་བར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བའོ། །འབྱུང་བར་བྱེད་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་པས་ཞེས་བྱ་བའོ། །དགོས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་མཐར་གྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ལ་དགོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའོ།

由于违背此法性，是魔等所说的缘故，应知是无义之语以及混杂之语。通过神通使入于恶趣者生起信心而引入教法中。以善巧方便令诸有情成熟。如是，即是建立念等功德摄持差别。
修行差别建立由第十二宣说。云何？以'无厌足'等而说。有情成熟建立由第十三宣说。云何？'如是精进者以布施亦令诸有情成熟'等，即以四摄事说四句。
示现色身是对执著自类者。说法是对怀疑者。宣说菩萨行是对方便错乱者。宣说如来之伟大是对厌倦者。显示轮回过患是对贪著轮回者。显示佛智功德是对不趣入者。对于智慧浅薄者以最后句令成熟而说。
其中，将忘失义利之损害与忘失所作之损害二种合为一类而立，此亦由二句分别。此对治即是文字，以文字音节使布施等义利及作为等事业不忘失故而书写安置。
以因明论除遣恶见。以声明论除遣智慧浅薄。对治所受财物不藏匿者为赌博，因彼能藏匿故。对治聚集与悔恨愚痴者为算术与骰子法，因了知彼二者之聚集与悔恨故。
诸界不调即枯瘦与忘失。有情损害即是鬼魅所害。从因所生病害即是起尸咒术，以行刺等修法而生疫病等。见月等颠倒及恶相等肢体过患唯由业报所得，亦知对治彼所作损害。
其中，律仪仪轨即是律仪戒，是破戒之对治。禅定是贪欲之对治。诸神通是恶趣之对治。诸无量是邪福德之对治。诸无色是邪解脱之对治。
'具足四因'中，不为他害所损即是无伤害。生起无过失安乐即是'利益安乐一切有情'。生起清净即是'具足悲心'。目的清净即是'为渐次安立于佛法'。

།ཤིན་ཏུ་སྦྱང་དཀའ་ལ་ནི་འཁོར་བ་དང་། །མྱ་ངན་འདས་ ལམ་མི་གནས་ལམ་ཐོབ་ནས།།ཤེས་རབ་སྙིང་རྗེས་ཡོངས་སྦྱངས་བསམ་པ་ཅན། །ས་འབྲས་རྣམ་པ་བཞི་ལ་རབ་གནས་པ། །བློ་ཡིས་འཁོར་བའི་སྐྱོན་རྣམས་རབ་དཔྱད་དེ། །ཞི་བའི་དབྱིངས་ནི་སེམས་ལ་རབ་སྨོན་ནས། །མཚན་མ་མེད་ལ་མང་དུ་གནས་ལྡན་པའི། །ས་དྲུག་ མཚན་མ་མེད་པར་ཐོབ་པར་འགྱུར།།ས་དྲུག་པའི་འགྲེལ་པ་ནི། རྒྱུ་ནི་གསུམ་པོ་གང་དག་གིས། །ལྔ་པ་རྣམ་པར་གཞག་འདོད་པའི། །རྒྱུ་དེ་ཉིད་ནི་ཁྱད་འཕགས་པས། །དྲུག་པ་རབ་ཏུ་བསྟན་པ་ཡིན། །ས་བཞི་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ས་འདིའི་འབྲེལ་པ་སྟོན་པར་བྱེད་ པ་སྟེ།ས་དང་པོ་ལ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་མཐོང་བའི་ཕྱིར། གང་ཟག་ཏུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་འཕེན་པ་ལས་གྱུར་པ་ཆོས་རྟོགས་པའི་ང་རྒྱལ་ནི་ས་བཞི་པ་ལས་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ། །ལྔ་པ་ནི་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་རྒྱུད་ཐ་དད་པའི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་སྤངས་པ་ཡིན་པས་དེ་དག་ཏུ་དེ་དག་གི་གཉེན་ པོར་བཤད་དོ།།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་ལ་ཐ་དད་པའི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་གང་ཡིན་པ་དེའི་གཉེན་པོ་ནི་འདི་ལས་བསྟན་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་ན། སའི་འབྲེལ་པ་ཡིན་ཏེ། ལམ་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ ས་དྲུག་པ་ལ་འཇུག་སྟེ་ཞེས་གང་གསུངས་པའོ།།ཆོས་ལ་ཐ་དད་ང་རྒྱལ་ནི། །ཆོས་མངོན་ཞེན་ལས་སྐྱེས་གང་ཡིན། །དེ་ཡི་གཉེན་པོ་རྣམ་པ་བཅུ། །དྲུག་པ་ལས་ནི་རབ་ཏུ་བསྟན། །དེ་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་དེ། སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་པོ་རྣམས་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པས་ མཉམ་པ་ཉིད་དོ།།སྐྱེ་བ་དང་འཆི་འཕོའི་མཚན་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་བླང་བ་མེད་པ་དང་། དོར་བ་མེད་པ་མཉམ་པ་ཉིད་ཅེས་གང་གསུངས་པ་སྟེ། བླང་བ་ནི་སྐྱེ་བ་ཡིན་ལ། དོར་བ་ནི་འཇིག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ཟག་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་མཚན་མ་ནི་ཕུང་པོ་ ལྔ་པོ་དག་སྟེ།དེ་སྐད་དུ། མདོ་ལས། དགེ་སློང་དག་འདི་ན་གང་ལ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །ཀུན་བརྟགས་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མེད་ན་གང་ཟག་ཏུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེའི་གཉེན་པོར་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པ་དང་མཉམ་པ་ཉིད་དེ། ཉོན་མོངས་ པ་གློ་བུར་བ་དང་འཁོར་བའི་དྲི་མ་བསྩལ་བས་གཉེན་པོ་ཡིན་ནོ།།བྱི་དོར་བྱས་པ་ཡིན་ཏེ། གནས་བྱི་དོར་བྱེད་པ་བཞིན་ནོ། །མཉམ་པ་ཉིད་དུ་མོས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉེན་པོ་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་མོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་བྱས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་རང་ གི་ངོ་བོ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉེན་པོ་འདི་ལྟ་བུ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཟློག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཟོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཟོད་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་མ་ཐོབ་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་ གིས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཙམ་གྱིས་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པའི་སྒོ་རྗེས་སུ་ཐོབ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གང་གསུངས་པའོ།།འདི་ཡན་ཆད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་སྐད་དུ་བཤད་ཟིན་པ་ལ་སྙེགས་སོ། །ཁྱད་པར་དུ་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ང་རྒྱལ་ཆ་ཕྲ་བའི་གཉེན་པོར་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འདི་ནས་བཟུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་དེ་ལྟར་རྟོགས་པ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བཟུང་སྟེ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་ཀུན་དུ་སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱི་གཞུང་འདིས་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ལམ་སྒྲུབ་པའི་ཁྱད་པར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཅན་ལ་ལྟ་བ དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ལམ་སྒྲུབ་པའི་ཁྱད་པར་སྟོན་པར་བྱེད་པའོ།།རྒྱུ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ལམ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ། ཉན་ཐོས་བཞིན་དུ་སྙིང་རྗེ་དང་བྲལ་བ་དང་། འཁོར་བ་པ་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་དང་ བྲལ་བས་སོ།།སྙིང་རྗེ་དང་ཤེས་རབ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་དང་ལྡན་པ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ།

极难修习的是轮回和涅槃，获得不住道后，以智慧悲心遍修意乐者，安住于四种果位，以智慧详细观察轮回过患，于心中祈愿寂静法界后，多住于无相之中，获得第六地无相。
第六地的注释：以何等三种因，欲安立第五地，以此因殊胜故，宣说第六地。
从'第四地'等文，是显示此地的关联，于初地见法界故，断除对补特伽罗的执著。由此引发的法执我慢，于第四地断除。第五地断除对清净相续差别的我慢执著，故说彼等为彼等对治。
此地宣说烦恼和清净法差别执著我慢的对治，故为地的关联。如经中所说：'圆满修道的菩萨入第六菩萨地'。
法差别我慢，从法执著所生，其对治十种，第六地中说。其中一切法，即十二处皆以无遍计所执自性故平等。
所谓生死相，即一切法无取无舍平等性，取即是生，舍即是灭故。补特伽罗执著相即五蕴，如经中说：'诸比丘，若有'等。
若无遍计所执色等，则无补特伽罗执著等，故其对治为如幻等平等性。烦恼客尘及轮回垢染清除故为对治。
已作清净，如清洁处所。由信解平等性故，即信解对治平等性故。如是则随顺，以真如了知自性故。
由无分别故，即不作是念：如是对治能遮止烦恼。忍即随顺忍故。'未得'之言，即如经说：'仅此不能获得无生法忍门'。
'此上'即指前述内容。'殊胜进趣'即安立为微细我慢对治故。'从此'即从如是了知一切法自性起，乃至'生起空性解脱门'之间的经文，说明不住涅槃道的修行殊胜。
'具有情见'等，显示不住涅槃道修行的殊胜。以二因不成为不住涅槃道：如声闻离悲心，如轮回者离智慧。
由具足悲智二者则成就，故显示具足彼等。

།སྙིང་རྗེའི་ཁྱད་པར་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ནི་སླ་བས་སྒོ་གསུམ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ལ་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་བསྟན་ཏོ། །སྒྲུབ་པ་དང་བརྒལ་བའི་ལམ་ ཡིན་པས་བརྒལ་བའི་ལམ་དང་མཚན་ཉིད་དེ་དག་རྣམ་པར་གཞག་པའོ།།འདིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ་ཡོངས་སུ་རྟོག་ཅེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། ཐམས་ཅད་ནི་བདག་ཏུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ལས་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནས་བཟུང་སྟེ། བྱེད་པ་པོ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏོ། ། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་རྣམ་པར་གཞག་པས་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་ནི་དེ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། འདི་ལྟར་ཁམས་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་པོ་གང་དག་ཅེས་བྱ་བ་བཟུང་སྟེ། དེ་དེ་ལྟར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར འབྱུང་བ་ལ་རྣམ་པ་བཅུར་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་མདོ་རྣམ་པར་ཕྱེ་ནས་སྒྲུབ་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཡན་ལག་གི་དོན་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་མེད་པ་དེ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའོ། །རིགས་པ་གང་གིས་ཤེ་ན། འཇིག་ རྟེན་འབྱུང་བ་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།།དེ་དང་བྲལ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་དང་ལྡོག་པ་དག་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །བདག་དོན་དམ་པར་ཡོད་དུ་ཟིན་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་དང་ལྡོག་པ་བདག་ཉིད་སྦྱོར་བར་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་སྦྱོར་བ་ནི་ འཇིག་རྟེན་འབྱུང་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ཡིན་ཏེ་ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་བཞིན་ནོ། །ཆོས་མི་མཐུན་པ་ནི་ལམ་བཞིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཉིད་ཀྱང་ མ་གྲུབ་པོ་ཞེ་ན།དེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་རྣམ་པར་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་ཉོན་མོངས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་རྣམ་པར་ཞུགས་པ་ཉིད་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་བདག་མེད་པ་རྣམས་ལ་བདག་ཏུ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དོན་དམ་ པར་ན་བདག་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདི་ནི་རང་གི་སྡེ་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྲོལ་བཏོད་ཟིན་པས་འཕན་མི་སྐྱེད་དོ། །དེ་ལས་བརྒལ་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་སྟེ་གང་ཞིག་བདག་མེད་ན་རིགས་པ་གང་གིས་དེར་འཛིན་པ་འཇུག་པ་འདི་སྨྲོས་ཤིག་ཅེས་ཟེར་ན། འདིའི་ལན་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་བྱིས་པའི་ བློ་ཉིད་དང་མི་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྒྱུ་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱིས་བདག་མེད་པ་ལ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་ནས་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་ཡིན་ནོ།།བྱིས་པའི་བློ་ཅན་དུ་གྱུར་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བློ་ཆུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་འོག་ཏུ་བདག་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་གཞུང་མཐའ་དག་འཕེན་ཏོ། ། ཉོན་མོངས་པ་གཞན་ཡང་ཡོད་བཞིན་དུ་ཅིའི་ཕྱིར་མི་ཤེས་པ་དང་། སེར་སྣ་དག་ཁོ་ན་སྨོས་ཞེས་རྒོལ་བ་འདིའི་ལན་གདབ་པའི་ཕྱིར་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་གི་རྩ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །སྲིད་པའི་ཡན་ལག་འདི་ནི་གཙོ་བོ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་སྲེད་པ་ཡིན ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།བདག་མེད་བཞིན་དུ་ཡང་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡང་ཇི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་སྐྱེ་བ་དག་སྲིད་པ་དེ་ལྟར་མདོ་ཉིད་ལས་རིགས་པ་དག་རབ་ཏུ་བསྟན་ཏོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། བསོད་ནམས་དང་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་དང་མི་གཡོ་བའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱང་སྩོགས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་ གསུངས་སོ།།དེ་ལ་ཡོངས་སུ་མ་བཏང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་མ་སྤངས་པའོ། །གང་དག་གིས་ཤེ་ན་འདུ་བྱེད་དག་གིས་སོ། །དེ་ཅི་ཞིག་ཅེ་ན། སེམས་ཀྱི་ས་བོན་ནོ། །ཅི་འདྲ་བ་ཞིག་ཅེ་ན། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་བཅས་པའོ། །གང་གི་ཚེ་ན་ཞེ་ན། ཕྱི་ མ་ལའོ།།ཅི་ཞེ་ན། སྐྱེ་བ་རྒ་ཤིའི་རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། སེམས་ཉིད་ཡང་སྲིད་པ་དང་སྲིད་པ་བར་མ་གཉིས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ས་བོན་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །མདོ་ལས་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ཞེས་ འབྱུང་བ་ནི་བར་མ་དོའི་སྲིད་པ་ཡིན་ནོ།

对于完全掌握慈悲的差别是容易的，所以以'从三门'等词句来阐述对缘起的思维。由于是修行和辩论的道路，故而建立辩论之道和这些特征。
此处应当与'思维缘起'相连。从'一切皆从我执而生'这句开始，直到'无作者'为止进行阐述。
通过建立胜义谛的思维是：'他这样想：如是三界'等。
世俗谛的建立是从'所谓十二有支'开始，直到'如是对缘起以十种方式'为止。
如是分析经典之后，若问'如何建立修行'等，当解释支分的含义。'彼者'即是修证无我。
若问以何理由，则说'世间一切生起'等。以'若离彼'等显示随行与返回。以'若我胜义中存在'等，则是将随行与返回自身相结合。
其中，论式为：世间一切生起的因是我见，因为是烦恼的烦恼故，如无明等烦恼。相违法如道。若说烦恼的烦恼性也不成立，
则不然，因为入于颠倒相故，如贪等是烦恼。颠倒相即是对色等无我之法执著为我，因为胜义中无我故。
这是自部已经开创的传统，故不生疑惑。从此建立辩论，若有人说：'若无我，以何理由而有我执，请说'，
对此回答的建立是：以愚者之心及无明等其余因，对无我迷惑而执为我。'成为愚者心'是因为智慧微小。
其后以'即使无我'等引出全部论述。对于'既有其他烦恼，为何只说无明和悭吝'这一诘难，
为了回答而说'因为是有支的根本'。此有支是主要的，因此说'他生的因是爱'。
虽然无我，世间如何生起，如是在经中已详细宣说诸多理由。如何呢？广说'福、非福及不动行等'。
其中'未完全舍弃'即是未完全断除。由何者？由诸行。是什么？心的种子。是什么样的？有漏且有取。何时？后世。
是什么？具有生老死自性等，因为心本身是后有和中有二者的因故为种子。即以'生、老'等来显示。经中所说的'现前成就'是指中有。

།ཡང་སྲིད་པ་ཞེས་འབྱུང་བ་ནི་སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་གིས་བསྡུས་པ་ལ་ཉེ་བར་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་ན་ཉེ་བར་སོང་བ་ཡིན་ནོ། །བསོད་ནམས་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཕྱིའི་མྱུ་གུ་སྐྱེ་བ་དང་ཆོས་མཐུན་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པར་བྱེད་ དོ།།དེ་ལ་འདི་ནི་ཆོས་མཐུན་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། མྱུ་གུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ལ་དང་པོར་ཞིང་དང་། ལུད་ཀྱིས་དགབ་པ་དང་། ཆུའི་ཁམས་ཀྱིས་བརླན་པ་དང་། ཕྱིའི་གནོད་པ་འབྱུང་དུ་འོང་བས་རྒྱ་ལ་སོགས་པས་བསྐོར་དགོས་པ་དེ་ཐམས་ཅད་ནང་གི་དག་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ་ཞེས་སྟོན་པར་ བྱེད་དོ།།བདག་ཉིད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱིས་མ་ཡིན་པའོ། །རང་གིས་འཇིག་པའི་བློ་སྔོན་དུ་གཏོང་བ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གིས་འདི་ལྟར་གཞིག་པར་བྱའོ་སྙམ་པའོ། །བསྡུས་པའི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། །ལས་ལ་བརྟེན་ནས་རྣམ་པར་ཤེས། །མིང་དང་གཟུགས་སུ་མྱོང་བར་ འགྱུར།།ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་རིམ་གྱིས། །སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་པོ་ཀུན་དུ་འབྱུང་། །སྐྱེ་མཆེད་དོད་པར་གྱུར་ནས་ནི། །ཡུལ་རྣམས་ལ་ནི་མངོན་པར་དགའ། །ཡུལ་རྣམས་དོན་དུ་གཉེར་བ་ན། །ཕྱིར་ཞིང་རང་གི་ལས་ལ་འཇུག་།ལས་གང་དག་གིས་འདི་ཟིལ་ནོན། །ཕྱི་མར་སྐྱེ་ རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི།།རྒ་དང་འཆི་དང་མྱ་ངན་སོགས། །སྡུག་བསྔལ་ཉམས་སུ་མྱོང་འགྱུར་ཞིང་། །བརྒལ་བའི་ལན་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། བརྒལ་དང་སྒྲུབ་པའི་སྐབས་ཀྱིས་ནི། རྐྱེན་ལས་བྱུང་བའི་ རྣམ་པ་ནི།།བདག་མེད་ཉིད་དུ་བསྒྲུབས་ནས་སུ། །དེ་ཡི་འོག་ཏུ་བརྟག་པར་བྱ། །ཇི་ལྟར་བརྟག་པར་བྱ་ཞེ་ན། །རྣལ་གནས་མཚན་ཉིད་གང་གིས་ན། །འདི་ནི་རབ་ཏུ་འབྱུང་བའོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན་དེ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། བདེན་པ་རྣམས་མི་ཤེས་པ་ནི། དོན་དམ་པར་མ་རིག་པའོ་ཞེས་ བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ།།མིང་དང་གཟུགས་སུ་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཅི་ཞིག་སྟོན་པར་བྱེད་ཅེ་ན། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་བརྟེན་པ་འདི་ལ་ཆ་གསུམ་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པར་བསྟན་པར་དགོངས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཀྱང་ཡན་ལག་རྣམས་ཀྱི་འབྲེལ་པ་ཙམ་ཞིག་བརྗོད་པར་བཞེད་པ་ཟད་དེ། འདི་ལྟར་མ་རིག་པས་བྱས་པའི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམས་སོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལ། འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་འདིར་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་གཞན་ལས་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ནི་མི་རྟག་གོ་ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་གྱི། ཇི་ལྟར་གཞན ལས་འདུ་བྱེད་ནི་གསུམ་སྟེ་ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟ་བུ་བསོད་ནམས་སྩོགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།བསོད་ནམས་ལ་སོགས་པའི་འདུ་བྱེད་དེ་དག་ནི་འདིར་མ་རིག་པས་བྱས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྡུས་པ་དག་ཡིན་ནོ། །འདུ་བྱེད་དེ་དག་ཀྱང་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་གནས་ སྐབས་ཡིན་པས་མིང་དང་གཟུགས་སུ་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།དེ་ལ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བརྟེན་པ་སྟེ། མིང་དང་གཟུགས་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྷན་ཅིག་པ་སྟེ། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་འདིར་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མིང་དང་ གཟུགས་གཅིག་ལ་གཅིག་བརྟེན་པ་ཉིད་དུ་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ།འདུ་བྱེད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཡན་ལག་རྣམས་དུས་གཅིག་ཏུ་འབྱུང་བར་རྣམ་པར་གཞག་པར་མངོན་ནོ། །གཞན་དག་ན་རེ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་བསྟན་པ་འདིར། སྔོན་གྱི་མཐའ་དང་ མཐའི་བར་དང་ཕྱི་མའི་མཐའ་དང་ཆ་གསུམ་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པས་བསྟན་པ་ཡིན་ལ།འདིར་ཁྱད་པར་དུ་ན་སྔོན་གྱི་མཐའ་ནི་མ་རིག་པ་ཁོ་ན་རྣམ་པར་གཞག་ལ། འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་མཐའི་བར་ཁོ་ནར་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །མིང་དང་གཟུགས་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འགྱུར་བ་དེ་ཡང་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ པར་ཤེས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་པར་བསྟན་ལ།དེ་ལས་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཕྱུང་ནས། ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡན་ལག་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ།

再有，所谓'有'是指生有。由于趋向于彼等所摄，故为趋近。'福德等'等词是显示与外部种芽生长相顺。其中，此为相顺性：如同生长种芽，首先需要田地、覆盖肥料、水分滋润，以及因外部损害可能发生而需要用篱笆等围护，所有这些也都应当应用于内在诸法，此即是所显示的。'自身'是指非由他人。'无先行毁坏之念'是指无'我应如是毁坏'之想。其摄义为：依业而识，转为名色所感受。从羯罗蓝等次第，六处皆得生起。当六处成熟之时，于诸境生起贪著。当追求诸境之时，复次趋入自业。由彼等业制胜此，后世生因所生之老死忧等诸苦而得体验。如是安立诤论之答。
云何安立相？以诤论与成立之门，缘起之相，证成无我性已，其后当观察。云何观察？安住相由何而此为出离？云何？彼作是念：'不知诸谛即是胜义无明'等广说。
关于'显示为名色'，显示何义？此非意在显示缘起依止之三分安立。然仅欲说诸支之关联而已。如是说'无明所作业之异熟即是诸行'，其中'行'之词于此是有为法之异名，如说'一切行无常'，而非如说'行有三种'等福德等法之异名。彼等福德等行于此即是由无明所作所摄。彼等行亦是异熟位，故说'显示为名色'。
其中，阿赖耶识为所依，名色与识同时，即与阿赖耶识同时。是故此中说阿赖耶识与名色互为能依所依，显然安立行、识、名色诸支同时生起。其他论师说，于此缘起教法中，以前际、中际、后际三分安立而说，此中特别安立前际唯是无明，诸行唯安立为中际。名色成熟亦说与阿赖耶识同时，从彼分出阿赖耶识后，复说为识支。

།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མིང་དང་གཟུགས་ལ་བརྟེན་པ་ཉིད་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། མིང་དང་གཟུགས་ཀྱང་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་ལ་བརྟེན་པ་ཉིད་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ།འདི་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མིང་དང་གཟུགས་གཅིག་ལ་གཅིག་བརྟེན་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ་ཞེས་སྨྲ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལ་འདུ་བྱེད་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཞེས་པ་ཡང་མ་རིག་པ་ཁོ་ན་ལས་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། མ་རིག་པ་ལས་ དང་ལྷན་ཅིག་པ་རྒྱུའི་དངོས་པོར་སྨོས་པའི་ཕྱིར་འདི་ལྟར་མ་རིག་པས་བྱས་པའི་ལས་ཀྱི་ཞེས་གསུངས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།འདི་ནི་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འོག་ནས་དེ་འདི་ལྟར། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ལ་ལུགས་དང་མཐུན་པ་དང་ལུགས་དང་མཐུན་པ་མ་ཡིན་ པར་སོ་སོར་རྟོག་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ། སྲིད་པའི་ཡན་ལག་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བའི་རྣམ་པ་བཅུ་པོ་དེ་དག་ཚིག་མང་པོ་ཡོངས་སུ་སྤང་བའི་ཕྱིར་འདི་ཉིད་དུ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ། སྲིད་པའི་ཡན་ལག་རྗེས་འབྲེལ་བ། །མ་རིག་པ་ལས་འདུ་བྱེད་རྣམས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས། ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་རྒྱུད་པ་ཡིན། །སེམས་གྱུར་པ་ཙམ་དུ་ཟད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་གྱུར་པས་ཁམས་གསུམ་པ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདག་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་སེམས་ཙམ་ལ་བརྟེན་པས་ན་སེམས་གཅིག་ལ་བརྟེན་པའོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་འདིར ཡན་ལག་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་བརྗོད་པར་བཞེད་པ་ཡིན་པས་སེམས་གཅིག་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་ཏེ་འདི་ལྟར་གཞི་གང་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ།།གཞི་གང་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསོད་ནམས་ལ་སོགས་པ་ལའོ། །འདོད་ཆགས་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཀྱེ་མ་བདག་ གིས་བསོད་ནམས་ལ་སོགས་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་ཚོགས་བསགས་ནས།ལྷ་ལ་སོགས་པའི་ནང་དུ་སྐྱེ་བར་བྱའོ་སྙམ་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན་དེ་དག་གཞི་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། འདི་ལ་འབྲས་བུ་རྣམས་གནས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་གཞི་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཅེས་བྱའོ། །བརྟག་པ་རྣམ་པ་དྲུག་པོ་དེས། །རྣམ་དྲུག་ཡོངས་སུ་རྟོག་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་རྟེན་དང་ནི། །རྒྱུ་དང་དེ་བཞིན་ཉེས་དམིགས་བསྡུས། ། ཉེས་པ་སྤངས་པའི་རྣམ་པ་དང་། །ཡིད་མི་འབྱུང་དང་ཡིད་འབྱུང་དང་། །དེ་བཞིན་ཟབ་པ་ཉིད་མཐོང་ལས། །བརྟག་པ་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་བཤད། །འདི་ནི་བདེན་པ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྣམ་པ་བཅུའི་ནང་ནས་རྣམ་པ་གཉིས་པ་སྟེ། སེམས་གཅིག་ཏུ་ཡང་དག་པར་འདུ་བ་ཞེས་བྱ་བ སྦྱོར་བར་བྱེད་པའོ།།སེམས་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་སེམས་ཙམ་དང་སེམས་གཅིག་ལ་བརྟེན་པའོ། །རྒྱུར་བརྟག་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། གཞན་གྱི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་བརྟག་པ་ནི། དེ་ལ་མ་རིག་པ་ནི་བྱ་བ་གཉིས་སུ་ཉེ་བར་གནས་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནས། འཆི་བ་ཡང་བྱ་བ་གཉིས་ སུ་ཉེ་བར་གནས་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏོ།།རང་གི་བྱ་བ་བྱེད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱི་བྱ་བ་ནི་རང་གི་བྱ་བའོ། །དེ་བྱེད་ཅིང་སྒྲུབ་པ་ནི་བྱེད་པ་སྟེ། དེས་ན་ཡན་ལག་གཞན་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་འདུ་བྱེད་འཇིག་པར་ཡང་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་གཞུང་ འཕེན་པར་བྱེད་དོ།།ཚེ་རབས་གཞན་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟར་ན་ཚེ་རབས་གཞན་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་ཤི་བ་དེ་ཡང་དག་པར་ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་པར་གྱུར་ཏེ། གང་དག་གིས་བདག་གི་སྐྱེ་བ་ཟད་དོ། །ཚངས་པར་སྤྱད་པ་བསྟེན་ཏོ། །བྱ་བ་བྱས་སོ། །འདི་ལས་སྲིད་པ་གཞན་མི་ ཤེས་སོ་ཞེས་འཆི་བ་ཡང་དག་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དེ་དག་གི་འཆི་བ་དེ་ནི་ཚེ་རབས་གཞན་གྱི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ནོ།

为什么这样说呢？为了让人知道依靠名色，也为了让人知道名色也是依靠阿赖耶识，如此说明识与名色是互相依靠的。
关于这一点，所谓行的异熟不仅仅是从无明产生，因为说到无明与业是同时的因缘，如此说'由无明所作的业'。
这是'随顺有支'等，如下所说，对缘起有顺行和逆行的分别，即'随顺有支'等十种形态，为了避免冗长的文字，在此处配合'随顺有支，从无明生诸行'等，是因果相续。
说'仅是心的转变'是因为心如此这般转变而安立三界。因为离开我而依止唯心，所以依止一心。另一方面，此处意在说明诸支同时生起，所以依止一心，如此说'于何处'等。
'于何处'是指福德等。'具有贪著'是指想着'啊！我积集福德等行的资粮后，要往生天等处'。为什么说它们是处呢？因为果位安住于此，所以说'处即是诸行'。
世俗谛如何安立呢？能趋入胜义谛的因称为世俗。'由彼六种观察，故有六种遍计。如何？烦恼所依及，因与过患摄，断除过患相，厌离与不厌，如是见甚深，说为六种观。'
这'二谛'等是十种中的第二种，即'一心正和合'的配合。心有二种：唯心和依止一心。
因的观察有二种：观察为他因，如'此中无明有二种作用'等直到'死亡也有二种作用'所说。
'作自业'是指自身的作用是自业。作与成就是造作，由此是其他支分的因。其中'能令行灭'等是引经据典。
'因为是其他生世的因'，怎样是其他生世的因呢？如果对死亡没有真实了知，那些'我生已尽，梵行已立，所作已办，不受后有'真实了知死亡的人们，他们的死亡就不是其他生世的因。

།རང་གི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་ནི་དེ་ལ་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་དང་སྟོན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་ནས།སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་མེད་པས་ན་རྒ་ཤི་ཉེ་བར་ཞི་ཞིང་སྟོན་པ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏེ། རང་གི་རིགས་རྒྱུའི་དངོས་པོར་རྐྱེན་དུ་ཡོངས་སུ་བརྟག་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདུ་བྱེད་རྣམས་ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་རང་གི་རིགས་རྒྱུ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། འདིར་མ་རིག་པ་ནི་རྒྱུར་གྱུར་པ་དང་། འབྲས་བུར་གྱུར་པ་དང་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བསྟན་ཏེ། འདུ་བྱེད་རྣམས་ཇི་ལྟར་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་ཅན་ཉིད་ཡིན་ཞེ་ན། རྒྱུན་མི་འཆད་པ་དང་རྟོན་པ་ཞེས་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་མ་རིག་པའི་ས་བོན་ཡོད་པས་རྒྱུན་མི་འཆད་དེ། འདི་ལྟར་ཡང་སྲིད་པ མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པས་ན་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཞེས་བྱ་ལ།དེ་དག་ཀྱང་མ་རིག་པའི་ས་བོན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་འདུ་བྱེད་དག་ཡིན་ཏེ། མ་རིག་པའི་ས་བོན་རྣམས་དཔྱིས་ཕྱུང་བ་ནི་ཡང་སྲིད་པ་མངོན་པར་འདུ་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྟོན་པ་ནི་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་དེ་སྐྱེས་པས་དེ་དག་རྟོན་ཅིང་སྐྱེ་བ་སྟེ། །མ་ རྨོངས་ཅིག་ཤོས་སྐྱེ་བ་མེད།།ཅེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ས་བོན་དུ་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ལ་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱའོ། །མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་རང་གི་རིགས་རྒྱུའི་དངོས་པོར་རྐྱེན་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་བཤད་ཟིན་ཏེ། རྒྱུན་མི་འཆད་དང་རྟོན་རྣམ་གཉིས། ། མི་ཤེས་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་སྟེ། །མ་རིག་ས་བོན་གྱུར་གང་དང་། །འབྲས་བུར་གྱུར་པར་བརྗོད་པ་ཡིན། །ས་བོན་དུས་ན་རྒྱུན་མི་འཆད། །འབྲས་བུ་སྐྱེ་བའི་ཚེ་ན་རྟོན། །འདི་ལྟར་དེ་ནི་སྐྱེས་པ་ལས། །འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་སྐྱེ་བར་འདོད། །འདི་གཉིས་ཀྱིས་ནི་འདི་ཡོད་པས་འདི་འབྱུང འདི་སྐྱེས་པས་འདི་སྐྱེ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་བ་དང་།སྐྱེ་བར་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་རབ་ཏུ་འགྲུབ་པོ། །རང་གི་རིགས་རྒྱུ་ཉིད་དུ་དོན་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོན་པ་དང་། རྒྱུན་མི་འཆད་པའི་དོན་གྱིས་སོ། །ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་པ་སྟོན་པར་བྱེད་ པའོ།།རྣམ་པ་བཅུའི་ནང་ནས་རྣམ་པ་གསུམ་པ་སྟེ། རང་གི་ལས་མ་འདྲེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རེ་ཞིག་མི་སྦྱོར་ཏེ། འདི་སྙམ་དུ་སྦྱར་སླའོ་སྙམ་དུ་སེམས་སོ། །འདི་ལྟར་གཞན་གྱི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་བརྟག་པར་ལས་རང་གི་ལས་མ་འདྲེས་པ་ཞལ་ཉིད་ནས་གསུངས་ཏེ། དེ་སྐད་དུ་རང་གི་བྱ་བ་བྱེད་པས་ ཡན་ལག་གཞན་གྱི་རྒྱུ་ཉིད་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་ཞེས་ཀྱང་སྨྲས་སོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་རྟོགས་དགའ་བའི་རྣམ་པ་ཁོ་ན་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །ད་ནི་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པའི་དོན་དེ་ཡན་ལག་སྔ་མ་མེད་ན་ཡན་ལག་ཕྱི་མ་མི་འབྱུང་བར་ཡོངས་སུ་བརྟག་ པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་བཤད་དོ།།ཡན་ལག་སྔ་མ་མེད་པར་ཡན་ལག་ཕྱི་མ་མི་འབྱུང་སྟེ། ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པའི་དོན་ནི་མེད་ན་མི་འབྱུང་བའི་དོན་ཏེ། འདི་ལྟར་རྒྱུ་མེད་པར་འབྲས་བུ་མེད་པས་རྒྱུ་མེད་པར་འབྲས་བུ་མི་འབྱུང་ཞེས་བྱའོ། །དེ་སྐད་དུ། གང་ཞིག་གང་གི་ རྒྱུར་མཐོང་བ།།དེ་ནི་དེ་ལས་སྐྱེ་བ་ཡིན། །རྒྱུ་ཡོད་མ་ཡིན་འབྲས་བུ་ནི། །ཇི་ལྟ་བུ་ཡང་མི་རུང་ངོ་། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་སྟོན་པའི་དོན་འདི་གསལ་བར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །རང་གི་རིགས་སུ་འདུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་པས་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པའི་དོན་འཆད་པའོ། །འདིར་ ཡང་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པའི་དོན་ནི་སོ་སོ་པ་མ་ཡིན་པའི་དོན་ཡིན་ཏེ།རང་གི་རིགས་སུ་འདུས་པའི་རྐྱེན་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་ཞེས་གང་སྨྲས་པའོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་རྒྱུན་མི་འཆད་པའི་དོན་རབ་ཏུ་གསལ་བར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །ཉེས་དམིགས་བསྡུས་པར་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེས་དམིགས་ བསྡུས་པ་སྟེ།དེ་ཡོངས་སུ་བརྟག་པའོ།

对于观察自身为因的情况，即'以无明为缘而有诸行'这句话，是说明由无明为缘而有诸行是相续不断和依止的，乃至'因为无有生的缘故，所以老死寂灭且无所依止'为止的内容，这是为了观察自类因的事物为缘的缘故。'诸行如何'等句是显示无明等为自类因。
此处无明分两种来说明：一是作为因的无明，二是作为果的无明。若问诸行如何是以无明为缘？就是所说的相续不断和依止。因此，由于有无明的种子而相续不断，即如此造作后有，故称为诸行。这些行也因为有无明种子而成为诸行，因为已经完全拔除无明种子的人不会再造作后有。依止是指作为果的无明生起时，它们依止而生，因为经中说'无有迷惑则无生'。其中，作为种子的是说它对所生法是因。
已经解释完无明等自类因事物为缘的观察。'相续不断与依止二者，从无知因中生，无明成为种子者，以及成为果者所说。种子时相续不断，果生起时则依止。如是从其生起，诸行得以生起。'通过这两者，成立了'此有故彼生，此生故彼生'的生起和生成之理。
以自类因的两种含义，即依止和相续不断的意义。'因为无有差别'是显示第四种。在十种当中是第三种，'不杂自业'暂时不配释，认为容易配释故。如此在观察为他因时，亲口说明了不杂自业，因此也说'由作自业故观察支分为他因'。因此，为了只显示易解的方面，故说'因为无有差别'。
现在以两个方面解释无差别的含义，即'观察无前支则后支不生'等。无前支则后支不生，无差别的含义就是若无则不生的含义，即如无因则无果，所以说无因则果不生。如说：'若见彼为彼因，则彼从彼而生。若无有因之果，任何皆不应理。'因此，已经明显说明了这个道理。
'摄入自类'是以第二种方式解释无差别的含义。此处无差别的含义是不相异的含义，即所说的'观察摄入自类的缘'。因此，已经明显说明了相续不断的含义。'观察摄集过患'是指摄集过患及其观察。

།ལམ་གསུམ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ལས་དང་སྐྱེ་བའི་ལམ་གྱིས་ཏེ། འདི་ལྟར་མ་རིག་པ་དང་སྲེད་པ་དང་ལེན་པ་ནི་ཞེས་གསུངས་པ་ལ་སོགས་པའི་མདོས་ལམ་གསུམ་པོ་དག་བཤད་དོ། །གང་གིས་བསྡུས་ཤེ་ན། སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལས་ཀྱི་ལམ་དག་གོ། །སྡུག་བསྔལ་ནི་སྐྱེ་བའི་ལམ་ཞེས་བྱ་བའོ། །རྣམ་པ་ལྷག་མ་རྣམས་ནི་སླ་བའི་ཕྱིར་སྦྱོར་བ་མི་བྱེད་དེ། འདི་ལྟར་ལམ་གསུམ་གྱི་རྒྱུད་དུ་འབྲང་བ་ཞེས་རང གི་སྒྲས་བཤད་པ་ལྟར་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱང་ད་དང་འདྲ་བར་བལྟ་བར་བྱའོ།།དེ་ལྟ་བུའི་ཉེས་དམིགས་བསྡུས་པ་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཡོངས་སུ་སྤངས་པར་ཡོངས་བརྟག་པའང་། །ཉེས་པ་རྣམས་ནི་ཡོངས་སྤང་ཡིན། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་འབྱུང་སྨྲ་བ་ལ། །ཉེས་ རྣམ་གསུམ་དུ་ཡོངས་བརྟགས་ཏེ།།རྒྱུ་ལ་བྱེ་བྲག་མེད་པའི་ཕྱིར། །ལུས་ཀུན་ཅིག་ཅར་འགྲུབ་པ་དང་། །བྱེད་པོ་མེད་ཕྱིར་ལམ་བདག་གིར། །བྱ་བ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར། །འབྲས་བུ་མེད་ཕྱིར་ལས་རྣམས་ནི། །ཆུད་ཟ་བར་ཡང་ཐལ་འགྱུར་ཏེ། །ལས་དེ་འབྲས་བུ་མ་ཆུང་བ། ། གང་ཕྱིར་འགག་པར་འགྱུར་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ཉེས་པ་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱིས་བསྒྲུབས་པའི་ཉེས་པ་ཡོངས་སུ་བརྟག་པའོ། །དེ་ལ་གཞན་དག་གིས་ཉེས་པ་འདི། རྣམ་པ་གསུམ་ནི་ཡོངས་སུ་བརྟགས། །འདིར་གཞན་དག་གིས་བདག་མེད་པར་སྨྲ་བ རྣམས་ལ།རྒྱུ་ལ་བྱེ་བྲག་མེད་པའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལུས་ཅིག་ཅར་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་ཉེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཉེས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ། །ཅིག་ཅར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལན་ཅིག་ཏུ་སྟེ། ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལུས་མངོན་པར་གྲུབ་པ་དེ་ཉིད་ཉེས་པ་ཡིན་ནོ། །འདིར་ འཐད་པ་རྒྱུ་བྱེ་བྲག་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།རྒྱུ་ལ་བྱེ་བྲག་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་མ་འོངས་པའི་ལུས་སུ་གཏོགས་པའི་ལུས་ཇི་སྙེད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་མ་རིག་པ་དང་། འདུ་བྱེད་ཙམ་གྱི་རྒྱུ་ལས་འབྱུང་བ་ཡིན་གྱི། གཞན་གྱི་རྒྱུ་ལས་འབྱུང་བར་མི་འདོད་ལ། མ་རིག་ པ་དང་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱང་སྔོན་གྱི་མཐའ་ན་ཉེ་བ་ཡིན་ཏེ།རྒྱུ་ཉེ་བའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་ཡང་ཅིག་ཅར་འབྱུང་བ་ཁོ་ནར་འགྱུར་རོ། །གང་ལ་བདག་ཡོད་པ་དེ་ལ་ནི་ཉེས་པ་འདིར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་རྟེན་ཡོངས་སུ་གཟུང་བར་བྱ་བ་ལ་དབང་བསྒྱུར་བ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་ཧ་ཅང་ཐལ་ བར་མི་འགྱུར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་ལས་བདག་གིར་བྱ་བ་མེད་པ་ནི་ཉེས་པ་གཉིས་པ་ཡིན་ཏེ་ལས་བདག་གིར་བྱ་བ་ལ་ལས་རྣམས་བདག་གིར་བྱ་བ་ཉིད་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཡིན་པའོ། །ལས་རྣམས་བདག་གི་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་བདག་ཁོ་ནས་འབྲས་བུ་སྤྱད་ཀྱི་གཞན་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་མེད་པ་དེ་ ཉིད་ཉེས་པ་ཡིན་ནོ།།འདིར་འཐད་པར་བྱེད་པ་པོ་མེད་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། བྱེད་པ་པོ་ཡོད་ན་ནི་བདག་གི་ལས་རྣམས་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་གྱི། མེད་ན་ནི་མི་འགྱུར་རོ། །ལས་རྣམས་ཆུད་ཟ་བའི་ཉེས་པ་ནི་གསུམ་པའོ། །ཆུད་ཟ་བ་ནི་འཇིག་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་ཉེས་པ་ཡིན་ནོ། །འདིར་ འཐད་པ་འབྲས་བུ་མ་སྐྱེས་པར་འགགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། བདག་མེད་ན་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཅེས་བསྒྲགས་པའི་ལས་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་སྐྱེས་མ་ཐག་ཁོ་ནར་ཞིག་པས་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བའི་དུས་ན་མི་གནས་སོ། །གང་ལ་བདག་ཡོད་པ་དེ་ལ་ནི་ཉེས་པ་འདིར་ མི་འགྱུར་ཏེ།འདི་ལྟར་དགེ་བ་འམ་མི་དགེ་བ་འགག་ཏུ་ཟིན་ཀྱང་བདག་ལ་ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པས་གནོད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཉེས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་འདི་དག་གིས་ནི་མ་བྱས་པ་དང་ཕྲད་པའི་ཉེས་པ་དང་། བྱས་པ་ཆུད་ཟ་བའི་ཉེས་པ་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ། །ཉེས་པ་རྣམ་པ་དེ་གསུམ་ ཆར་ཡང་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་བརྗོད་པར་འདོད་ནས།རེ་ཞིག་སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་གཞི་འདྲེ་བར་བྱེད་དེ། སྩོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་མཐའི་བར་དང་། ཕྱི་མའི་མཐའ་དག་ཡོངས་སུ་བསྡུའོ། །སྐྱེས་ནས་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ མྱོང་བར་མི་འགྱུར་བ་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་བསྡུའོ།

所谓'三道'，是指烦恼道、业道和生道。如经中所说：'无明、爱、取'等，以此等经文解释三道。
若问由何所摄，故说'苦因'等。苦因即是烦恼道和业道。苦即是生道。
其余诸相因易解故不作配释，如是应知其余诸相亦如三道相续所说般理解。
应知此为过患总集之观察。观察断除过患时，诸过患皆当断除。
对缘起论者，观察有三种过失：因无差别故，一切身应同时成就；无作者故，导致无法将业据为己有；无果故，诸业将成虚耗。因为彼业未生果即灭故。
所谓'观察断除过患'，是观察他人所立之过失。于此，他人观察三种过失。
此处他人对说无我者立三种过失：因无差别故一切身同时成就之过失等。'同时'即一时，一切身体同时成就即是过失。
此中说理由为'因无差别故'。此是因为：凡是属于未来身体者，皆仅从无明、行等因而生，不许从其他因生。而无明、行等在前际时已近，因为因近故，果必定同时生起。
若有我者则无此过失，因为彼能主宰受用所依的取舍，故不会有太过之失。
同样，无法将业据为己有是第二种过失。将业据为己有即是业属于自己。诸业是我所有，因此唯有我才能感受果报而非他人，无此道理即是过失。
此中说理由为'无作者故'。若有作者则可说'我之诸业'，若无则不能如是说。
诸业虚耗之过失是第三种过失。虚耗即毁灭，此即是过失。此中说理由为'未生果即灭故'。
云何？若无我，则所谓身语意之诸业，生已即灭，于果报生起时已不存在。若有我者则无此过失，因为即使善业或不善业灭尽，由于我为法与非法所损害故不成过失。
因此，彼等说未作而遇之过失与所作虚耗之过失。
为说明如何断除此三种过失，故欲说'前际等'等而作衔接。'等'字所摄即包含中际与后际。'顺生受等'之'等'字则摄不定受等。

།ཚེ་འདིའི་ཕྱིར་སྔར་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་གྱི་མཐའ་པའི་ལྟོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཚེ་འདིའི་ཕྱིར་བྱས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཇི་ལྟར་སྔོན་གྱི་མཐའ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཀླན་ཀ་འདི་ཡོངས་སུ་སྤང་བའི་ཕྱིར་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།དོན་ནི་སྔོན་ཞེས་བྱ་བའམ། བར་ཞེས་བྱ་བ་འམ་ཕྱི་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྟོས་ནས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡིན་ནོ། །འདི་སྐད་དུ་ཚེ་འདི་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མ་རིག་པ་དང་འདུ་བྱེད་དག་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་ན། སྔོན་གྱི་མཐའ་པ་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་ཡིན་ན་ཞེས་བཤད་པ་ ཡིན་ནོ།།གཞན་དག་ནི་གང་ལ་དགོས་པ་སྔོན་གྱི་མཐའ་ཡོད་པའམ། གང་ཞིག་དེའི་རྒྱུ་མཚན་གྱི་དངོས་པོར་རྣམ་པར་གནས་པ་དེ་ནི་སྔོན་གྱི་མཐའ་པའི་ལྟོས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། མཐའི་བར་གྱི་རྒྱུ་མཚན་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་བསྟན་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ནི་མ་འོངས་པའི་ སྔོན་གྱི་མཐའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།ཚེ་འདིའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་མཚན་གྱི་བདུན་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ལྟོས་པའི་དོན་ནི་རྒྱུའི་དོན་དུ་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་སྨྲས་སོ་སྙམ་དུ་སེམས་སོ། །དོན་གང་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་གང་ལ་བརྟེན་ནས་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ལྟོས་པ་ཡིན་པ་དེ་འདྲི་ བའོ།།ཅིག་ཤོས་ཀྱིས་ཀྱང་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཚེ་རབས་སྔ་མའི་ལས་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །ཅི་ཞིག་སྟོན་པར་བྱེད་ཅེ་ན། འདིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལས་དེ་ཡང་འབྲས་བུ་མི་འབྱིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་འདི་ལ་ད་ལྟར་ བྱུང་བའི་ལྟོས་པ་ཡིན་ཏེ།འབྲས་བུ་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་སྲིད་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་གྱི་མཐའ་པའི་ལྟོས་པའི་ཡུལ་དུ་བྱས་པ་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་གིས་འཕངས་སུ་ ཟིན་ཀྱང་ཇི་སྲིད་དུ་སྲིད་པ་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་ཟིན་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་སྲིད་དུ་ཡང་སྲིད་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་མི་བྱེད་ཀྱི།ཉེ་བར་ཟིན་པ་དག་ནི་ཡང་སྲིད་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་གཅིག་ཏུ་ངེས་པ་ཡིན་པའོ། །དེ་ཕན་ཆད་དུ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་གཞུང་འཕེན་པར་བྱེད་དོ། །སྔོན་གྱི་མཐའ་པ་ ལ་སོགས་པའི་ལྟོས་པ་ཇི་སྙེད་གླེང་བསླང་བ་འདིས་ཅི་ཞིག་ཡོངས་སུ་སྟོན་ཅེ་ན།མ་བྱས་པར་གྱུར་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱས་སུ་ཟིན་ཀྱང་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་ཟིན་པ་དང་། བྱས་ལ་འབྲས་བུ་མ་བསྐྱེད་ཀྱང་གལ་ཏེ་གཉེན་པོ་རྙེད་པས་སྤངས་ཟིན་པ་ཡིན་ནའོ། །བྱས་པ་ཉིད་ དང་འབྲས་བུ་མ་བསྐྱེད་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པས་ན་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཞེས་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྲེད་པ་ལ་སོགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ན་སྒྲས་ནི་ལེན་པ་ཡོངས་སུ་བསྡུའོ། །མ་སྤངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟར་ན་སྲེད་པ་ལ་སོགས་པས་མ་སྤངས་ པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་སྲེད་པ་དང་ལེན་པ་ཟད་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། སྲེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཟད་པས་ལས་རྣམས་ཟད་པ་ཡིན་གྱི་རང་གི་ངོ་བོས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་གཞི་ཀུན་དུ་བྲེས་ནས་ཉེས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བ་སྦྱོར་བར་བྱེད་དེ། འདི་ལྟར་ གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ན་ལས་ལ་ལ་ནི་བྱས་ལ་ལ་ནི་མ་བྱས།བྱས་པ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་ཟིན་པ་དང་། འབྲས་བུ་མ་སྐྱེས་པ་ཡང་སྤངས་པ་དང་། མ་སྤངས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ལས་རྣམས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ནི་ རྣམ་པ་དྲུག་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་ཀླན་ཀ་དང་པོ་ཡོངས་སུ་སྤང་བའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ལུས་ཅིག་ཅར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།།འདི་ལྟར་ལས་ལ་ལ་ནི་བྱས་པ་ཡིན་ལ། བྱས་པ་ཡང་ཐམས་ཅད་སྐྱེས་ནས་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

所谓'为了今生而作过'是指前际的观待。对于'为今生所作如何是前际'这个质难，为了完全断除，故说'现在'等。意思是说所谓'前'或'中'或'后'是依观待而说。这是说，当观察为今生的无明和行时，即是观察前际。其他人认为，凡是有前际的目的，或者住于彼因相的事物，即称为前际的观待，是边际之间的因相。为何如此说呢？因此说'现在是未来的前际'。'为今生'是作为第七格因相，因此说应知观待义是因义。'于何义'是问依于何义是现在的观待。为了说明另一方面，故说'前世的业'等。说明什么呢？此识等是前业的果报，因此彼业也不生果，于此义是现在的观待，因为观察具因的果。
'为决定成就后有'是说虽已被以无明缘行为前际观待境的诸行所引，但只要未被有等所执，就不能成就后有，若被执取则决定成就后有。'其后复'等是引述经文。
以前际等观待所作的此等论述显示什么呢？'未作'是因为未成。已作但已生果，已作未生果但若已得对治而断。'已作'与'未生果'是显示以现行造作故说诸行，故作别说。'贪等'中'等'字摄取取。如何是'未断'即贪等未断呢？因此说'若贪取尽'，显示诸业由贪等尽而尽，非由自性。
如是遍及一切处而除遣三种过失，即由于如上所说之理，有些业已作有些未作，已作又分二种：已生果及未生果，未生果又分已断与未断二种，业的差别有六种，因此为断除第一种诽谤而说'一切身同时'等。如是，有些业已作，但已作的也不都是生已即受的缘故。

།དེ་སྐྱེས་ནས་མྱོང་བར་ མི་འགྱུར་བའམ།ནམས་ཀྱང་མྱོང་བར་མི་འགྱུར་བ་ཉིད་ཁོ་ན་ཡང་མ་ཡིན་པས་འདི་ལྟར་མྱོང་བར་མི་འགྱུར་བར་ཅིག་ཅར་དུ་ཡང་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདིས་ནི་རྒྱུ་བྱེ་བྲག་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་འདི་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་སྟོན་ཏོ། །གང་གི་ཕྱིར་མ་བྱས་པ་ནི་རྣམ་ པར་སྨིན་པར་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཉེས་པ་གཉིས་པ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བ་སྟོན་པར་བྱེད་དེ།གང་གི་ཕྱིར་ལས་མ་བྱས་པ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པར་མི་འགྱུར་གྱི། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། བྱས་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་བ་དེའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་ལས་དེ་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མེད་ ཀྱི།བྱས་པའི་ཕྱིར་རང་གི་རྒྱུད་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡོད་དོ། །དེས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པའི་ལུས་དང་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལས་དེ་ཉིད་ལས་འབྲས་བུ་འབྱུང་བས་དེ་ཁོ་ན་ལ་བྱེད་པ་པོར་ཉེ་བར་འདོགས་ཏེ། འདིས་ནི་བྱེད་པ་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་འདི་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་སྟོན་ཏོ། །ཉེས་པ་གསུམ་པོ་ཡོངས་སུ་ སྤང་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་གསུམ་མེད་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།རྒྱུ་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་མ་བྱས་པའམ། འབྲས་བུ་བསྐྱེད་ཟིན་པའམ། གཉེན་པོ་རྙེད་པས་སྤངས་ཟིན་པར་གྱུར་པ་སྟེ། དེ་དག་མེད་ན་གདོན་མི་ཟ་བར་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལས་རྣམས་ཆུད་ཟ་བའི་ཉེས་པ་ཡང་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ ཇི་སྐད་དུ།སེམས་གང་ལས་ནི་ལས་སྐྱེས་པ། །དེ་རྒྱུད་ལས་ཀྱིས་བསྒོས་པ་ལ། །དེ་འབྲས་སྐྱེ་ཕྱིར་བྱས་ཆུད་ཟ། །མ་བྱས་ཕྲད་པ་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ། །འདིར་ཡང་སྔོན་གྱི་མཐའ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་། ཕྱི་མའི་མཐའ་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རྣམ་པ་བཞི་ སྦྱར་བར་བྱའོ།།དེ་ལ་ཡིད་མི་འབྱུང་བ་དང་ཡིད་འབྱུང་བའི་རྒྱུར་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་མི་འབྱུང་བའི་རྒྱུར་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་དང་། ཡིད་འབྱུང་བའི་རྒྱུར་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་སྟེ། ཡིད་མི་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཆ་ཕྲ་བ་ཉིད་དོ། །དེ་ཡང་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ ཉིད་དེ།དེ་ལ་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནས། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཅེས་བྱ་བའི་བར་དེ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དོ་ཞེས་གང་གསུངས་པའོ། །དེ་དག་ནི་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ལེགས་པར་མི་རྟོགས་པས་ན་ཡིད་མི་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །ཚོར་བ་གང་ཅི་ཡང་རུང་དེ་ནི་འདིར་ སྡུག་བསྔལ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་འདི་དག་ལ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་འཇུག་པའི་རྒྱུ་མཚན་སྟོན་པར་བྱེད་པའོ།།ཚོར་བ་དང་མཐུན་པའི་ཚོར་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་གང་ལས་ཚོར་བ་དང་། ཚོར་བ་མ་ཡིན་པ་དེ་ཐམས་ཅད་ཚོར་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྡུག་བསྔལ་ ཉིད་རགས་པའི་རྣམ་པ་ནི།སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དང་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དེ། བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་བདེ་བླག་ཏུ་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོངས་སུ་གདུང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དང་། འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཡིན་པས། དེ་ལྟ་བས་ན་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་རྣམ་པ་གཉིས་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་རགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་རེག་པ་དང་ཚོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དོ། །སྲིད་པའི་ཡན་ལག་ལྷག་མ་དེ་དག་ནི་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དོ་ཞེས་གང་གསུངས་པའོ། །སྡུག་བསྔལ་གསུམ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ ཞེས་བྱ་བའི་རྣམ་པ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ།།རང་གི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་རྣམས་གཞན་གྱིས་མ་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རང་གི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་རང་གི་རྒྱུ་ནི་རིགས་མཐུན་པའི་ས་བོན་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ནི་རང་ཁོ་ནས་བྱས་པ་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་ བའི་ཀླན་ཀ་འདི་ཡོངས་སུ་སྤང་བའི་ཕྱིར་བདག་ཉིད་ཀྱིས་མ་བྱས་པ་ཞེས་སྨྲས་ཏེ།བདག་ཉིད་ཀྱིས་བྱས་པ་དག་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྐྱེན་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། རྐྱེན་ནི་འདིར་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་རྐྱེན་ཡིན་པར་འདོད་དོ།

生已不会感受，或者永远不会感受，也不仅仅是这样，因此说不会同时成为不感受。这表明'因为无差别的缘故'这个理由不成立。
因为'未作不会成熟'等，显示遮除第二种过失，因为未作的业不会成熟，那么什么会成熟呢？唯有已作才会成熟，因此在他人相续中未作此业，故在他人相续中无果报，因已作故在自己相续中有果报。由其熏习的身心相续中从彼业生起果报，故唯于彼安立作者，这表明'因为无作者'这个理由不成立。
为显示遮除第三种过失而说'若无三因'。三种因是：未作、已生果、已得对治而断。若无此等，必定生起果报。业也无坏失过失，如所说：'心中所生业，熏习于相续，生彼果故作，未作不相遇。'
此中也应配合观察前际、现在、后际四种行相。其中观察厌离因和不厌离因，即观察不厌离因和观察厌离因。不厌离因是微细的苦，即行苦。如所说从'无明缘行'乃至'六处'，这是行苦。因为凡夫们不能善加了知这些，所以是不厌离因。
'任何受皆是苦'，这是显示在这些有支中行苦的理由。因为是与受相应的受，如是凡是受与非受，一切皆名为受。
粗重的苦相是苦苦和坏苦，因为凡夫也容易了知。以逼恼为性故是苦苦和坏苦，因此这两种苦性称为粗重苦性。如所说触和受是苦苦，其余有支是坏苦。
三苦集起的行相也应如是配合。由从自因生起故，诸有支非他作，此中自因是指同类种子。为遮除'唯自作'的诘难而说'非自作'，非自己所作。为什么？因为从缘生，此中缘是指俱有缘。

།འདི་གཉི་ག་བསྟན་པའི་ཕྱིར། མ་རིག་པའི་ རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམས་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་གསུངས་སོ།།རྒྱུ་ནི་འདིར་རིགས་མཐུན་པའི་རྒྱུའོ། །རྐྱེན་ནི་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའོ། །འོ་ན་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལྷན་ཅིག་པས་བསྐྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཀླན་ཀ་འདི་དགག་པའི་ཕྱིར་གཉི་གས་མ་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། སྐྱེ་བ་ཙམ་དང་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་ཆོས་འགའ་ཞིག་འགའ་ལ་བྱེད་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་དེས་བསྐྱེད་པ་དག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །བརྒྱ་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་མི་བྱེད་སྙམ་ན་དེའི་ཕྱིར་བྱ་བའི་དུས་ན་མི་གནས་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་འཇིག་པའི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་འབྲེལ་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། སྐྱེ་བ་དང་འབྲེལ་པ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་འབྲེལ་པའོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ཡིན་ཏེ་བདག་ལས་མ་ཡིན་གཞན་ལས་མ་ཡིན་གཉི་ག་ལས་མ་ཡིན་ན། འོ་ན་ནི་རྒྱུ་མེད་ པ་དག་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཀླན་ཀ་འདི་ཡོངས་སུ་སྤོང་བའི་ཕྱིར།སྲིད་པའི་ལུགས་དང་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། སྲིད་པ་ནི་འཁོར་བའོ། །དེའི་ལུགས་དང་མཐུན་པས་དེའི་ཕྱིར་རྒྱུ་མེད་པ་པ་དག་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་མེད་པ་པ་ཡིན་ དུ་ཟིན་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་ཉིད་རྣམ་པར་འབྱེད་པའོ།།ཅི་ཞིག་སྟོན་པར་བྱེད་ཅེ་ན། རྒྱུ་མེད་པ་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་རྣམས་འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་དུ་འགྱུར་གྱི། མི་འབྱུང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྐྱེ་བ་དང་མི་སྐྱེ་བ་འདི་དག་ཅི་ལས་གྱུར། དེའི་ཕྱིར་སྲིད་ པའི་ལུགས་དང་མཐུན་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་གྱི་ཆད་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན།སྲིད་པའི་ལུགས་དང་མཐུན་པ་སྲིད་པ་དང་མཐུན་པ་ཉིད་ཀྱང་ཡོད་དེ། མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་སྲིད་པའི་ལུགས་སུ་འབྱུང་བར་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་སྟེ་ཞེས་གང་གསུངས་པའོ། ། ཡན་ལག་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱང་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱིས་མ་བྱས་པ་དང་། རང་གིས་མ་བྱས་པར་ཡོངས་སུ་བརྟག་པར་རོ། །སྐྱེ་བ་དང་འབྲེལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉི་གས་མ་བྱས་པར་ཡོངས་སུ་བརྟག་པར་རོ། །མེད་པས་ཟད་པར་སོ་སོར་རྟོག པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་མེད་པ་ཉིད་སོ་སོར་བརྟག་པ་སྟེ།རྒྱུ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་སྲིད་པ་མེད་དོ། །རྒྱུ་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་སྲིད་པ་ཡོད་དོ། །སྲིད་པ་ཡོད་པ་དེ་ཟད་པ་སྟེ་དེ་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པའོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ལ་རྣམ་པ་བཅུར་སོ་སོར་རྟོག་པ་འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་བཅུ་པོ་ཇི་ སྐད་དུ་སྦྱར་བ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ།།མཚན་ཉིད་དང་བདེན་པ་རྣམ་པར་གཞག་པས་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་བསྟན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་ཉིད་དང་བདེན་པ་སྟེ། དེ་གཉིས་རྣམ་པར་གཞག་པས་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་ནི་མཚན་ཉིད་དང་བདེན་པ་རྣམ་པར་གཞག་པས་ཡོངས་སུ་བརྟག་པའོ། །སྒྲུབ་པ་དང་ བརྒལ་བའི་མཚན་ཉིད་དང་།བདེན་པ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་སྒོ་ནས་དེ་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་བསྟན་ན། ཅི་ག་འདི་སྐད་དུ་སྒྲུབ་པ་དང་། བརྒལ་བའི་ལན་དང་མཚན་ཉིད་དང་། བདེན་པ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་སྒོ་ནས་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནམ། འདི་ལྟར་དེར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་ འབྱུང་བ་དེ་ཡང་སྒོ་གསུམ་ནས་ཡོངས་སུ་བརྟག་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བཤད་དོ་ཞེ་ན།འདི་ནི་ཉེས་པ་མེད་དེ། འདིར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་རྣམ་པ་བཅུར་ཡོངས་སུ་བརྟག་པའི་སྐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལ། རྣམ་པ་དེ་དག་གི་ནང་ནས་རྣམ་པ་དང་པོ་སྦྱར་བའི་ཕྱིར། འདི་སྐད་དུ་སྒྲུབ་པ་ལ་ སོགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་སྒོ་ནས་ཞེས་མ་བཤད་དོ།།བདེན་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་ནི་དོན་དམ་པ་དང་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། རྣམ་པ་དགུ་པོ་འདི་དེ་དང་དེར་སྦྱར་བའི་ཕྱིར་རོ།

为了说明这两者，所说'无明缘行'是指诸行从因缘而生。此处因是同类因，缘是俱有缘。若有人提出'是由因缘共同产生'的诘难，为了破除此诘难而说'非二者所作'，因为仅与生有关联。若某法对某事有作用，则成为彼所生。若问为何不起作用，故说'于作用时不住'，意即刚生即灭。
因此，所说'无明缘行'是与生相关。'与生相关'即是与生有关联。若如是，非从自生，非从他生，非从二生，则有'应从无因生'的诘难。为了完全断除此诘难，故说'顺随有支故非从无因生'。有即是轮回，随顺于彼故非无因论者。
'若是无因论者'等文是对此的分别。此说明什么呢？若是无因论者，则有支应成为生起的性相而非不生起，此生与不生从何而来？因此不会成为顺随有支，而只会成为断灭。然而顺随有支、随顺于有确实存在，如所说'无明缘行是顺随有支而观察'。
其余支分也应配合，如何配合？'从因缘生起'是观察非他作、非自作。'与生相关'是观察非二者所作。'以无而尽而别观'是别观无因性，若是无因则无有，若有因则有有，有之灭尽即是于彼别观。
'此是于缘起十相别观'是说明如何配合上述十相。'以相及谛安立而观察宣说'中，相与谛，以此二者安立而观察即是以相及谛安立而观察。
若以成立与诘难的相及谛安立门而说明彼观察，为何不说'以成立与诘难答及相与谛安立门'？如彼处说'应知彼缘起亦从三门而观察'。此无过失，因为此是缘起十相观察的场合，且从彼等相中配合第一相，故未说'以成立等安立门'。
应知谛安立观察是胜义谛与世俗谛的观察，因为此九相配合于彼等故。

།ཡང་ཞེས་བྱ་བ་འདི་རྣམ་པ་གཞན་གཉིས་ཀྱིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ བར་འབྱུང་བ་རྣམ་པ་བཅུ་འཆད་པ་སྟེ།སྙིང་རྗེ་དང་མཐུན་པ་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་སྙིང་རྗེ་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེ་ལ་སྙིང་རྗེ་དང་མཐུན་པར་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་པོ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་དང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ནི་ ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་དང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་སྟེ།རྣམ་པ་འདི་གཉིས་ནི་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་གཅིག་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་གང་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་དང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཅེས་བྱ་བ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་ནི་མི་གསལ་བའོ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་ནི་ལོག་པར་རྟོག་པའོ། །བདག་ཏུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཇི་ ལྟར་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་དེ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ།།བྱིས་པའི་བློ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་དེ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་སྟེ། བདག་ཏུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པས་བློ་ཆུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྲིད་པའི་ཡན་ལག་གི་མཚན་ཉིད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་དེ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་འདི་སྙམ་དུ་ སེམས་ཏེ་བྱིས་པའི་བློ་ཅན་བདག་ཏུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བཟུང་སྟེ།འཇིག་པར་བྱེད་པ་སུ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལུགས་སུ་འབྱུང་བའི་རྣམ་པར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ལ་རབ་ཏུ་རྟོག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གསུངས་པ་གང་ ཡིན་པའོ།།སྲིད་པའི་ཡན་ལག་གི་མཚན་ཉིད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་དེ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། དེ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ་བདེན་པ་རྣམས་མི་ཤེས་པ་ནི་དོན་དམ་པར་མ་རིག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བཟུང་སྟེ། བྱེད་པ་པོ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པས་ལས་རྣམས་ཡོད་པར་ གྱུར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དེ་ལྟར་ན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། མ་རིག་པའི་དབང་གིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་གྱི། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། བདག་གི་དབང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དེ་ནི་ལས་རྣམས་ཀྱི་བྱེད་པ་པོ་དང་། ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་ པའི་གཞི་ཡང་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་དེ་ལྟར་རྨོངས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པའི་རྣམ་པ་ལྟར་རོ། །ཀུན་གཞི་དང་། འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་ལས། ཐར་པ་ཡོངས་སུ་བཙལ་བར་བྱ་བའི་རིགས་ཏེ། འདི་ལྟར་འདི་གཉིས་ཁོ་ན་ཉོན་མོངས་པ་ དང་།ལས་དང་སྐྱེ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དག་གིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་ལ། གང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ཉིད་ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་གསུམ་ལས་རྣམ་པར་བྱང་བར་འགྱུར། དག་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ན། དེ་ལྟར་སོ་སོར་རྟོག་ པ་ལས་གཞན་དུ་བདག་ལས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་ཏེ།དེ་ཉིད་འཆིང་བར་འགྱུར་རོ། །གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བུ་ནི། གཞན་ལས་ཐར་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་སྟེ། དེ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ་འདི་ལྟར་ཁམས་གསུམ་པ་འདི་ནི་སེམས་ཙམ་སྟེ་ཞེས་གསུངས་པ་གང་ཡིན་ པའོ།།རྣམ་པ་གཞན་གྱིས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་པ་གཞན་གྱིས་ནི་གཞན་གྱི་རྣམ་པས་སོ། །དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། མི་འདྲ་བའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ལྟ་བུ་ནི་རྣམ་པ་གཞན་གྱིས་ཚོལ་བ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་མི་འདྲ་བ་རྣམས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། ། རང་བཞིན་དང་དབང་ཕྱུག་དང་བརྟུལ་ཞུགས་དྲག་པོའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་དེ་སྟོན་པར་བྱེད་པའོ། །རང་བཞིན་དང་དབང་ཕྱུག་དང་བརྟུལ་ཞུགས་དྲག་པོ་ཞེས་བྱ་བར་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་ཏེ། དེ་དག་ཁོ་ན་ཐར་པའི་རྒྱུ་ཡིན་གྱི་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པའོ། །དེ་ལ་རང་བཞིན་ནི་ཡོན་ཏན གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་དེ།སྙིང་སྟོབས་དང་རྡུལ་དང་མུན་པའི་རང་བཞིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཐར་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པ་སྟེ། དེ་སྐད་དུ་རང་བཞིན་དང་སྐྱེས་བུའི་ཁྱད་པར་ཤེས་པས་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བཤད་དེ། རང་བཞིན་ནི་རང་བཞིན་གྱི་བདག་ཉིད་དུ་གནས་ལ། སྐྱེས་བུ་ནི་སྐྱེས་བུའི་ བདག་ཉིད་དུ་གནས་ཏེ།དེ་གཉིས་གཅིག་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པས་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ་སྙམ་མོ།

此处'又'字是以其他两种方式解释十种缘起，即随顺悲心和随顺之义，如何随顺悲心之义，以及一切种遍知之义。其中，随顺悲心遍知又有四种，愚痴与颠倒，即愚痴与颠倒，此二种是一种遍知。如何于何处愚痴与颠倒，愚痴即不明了，颠倒即错误分别。
'执著我'等是显示如何愚痴。'愚者'是显示如何颠倒，因为由我颠倒而智慧微小。'于有支相'是显示于何处愚痴，即如是思维：从'愚者执著我'乃至'无有能坏者'，如是菩萨于顺行缘起作如是观察。
'于有支相'也是显示于何处颠倒，即如是思维：从'不知诸谛即是胜义无明'乃至'由执作者故有诸业'。如是为颠倒，何以故？非由无明力生诸行，然则云何？由我力故，认为彼是诸业作者及善不善法之所依故。
'如是愚痴'即如前所说。应当从阿赖耶识和转识中求解脱，如是唯此二者为烦恼、业及生三种杂染所染，若有杂染即从如前所说三种杂染中得清净。若如是观察，则异于从我中求，彼即成系缚，成解脱，因为如是观察。如是即是从他处求解脱，即如经说：'如是三界唯是心'。
云何是以异相求？异相即是以他相。其为何？说'不同因'，如是即是以异相求。为显示不同因故说'三种'。'自性、自在天及苦行因'是显示彼三种。配合'自性、自在天及苦行'等词，认为唯彼等是解脱因，其他则非。其中自性即三德性，即勇德、尘性及暗性自性。认为彼即是解脱因，如说：'由知自性与士夫差别而得解脱'，自性住于自性体性，士夫住于士夫体性，认为由了知彼二非一即得解脱。

།དེའི་གཉེན་པོར་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་རྣམས་ལས་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་ཉེ་བར་རབ་ཏུ་སྐྱེ་ཞིང་འབྱུང་ངོ་ཞེས་ཐར་པ་འདི་འདྲ་བར་རྟོག་པར་བྱེད་དོ། །འདི་འདྲ་བ་ཡང་ཐར་པའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་ ནོ།།འདི་ལྟར་ཐར་པ་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱིས་མངོན་པར་འདུས་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་འདུས་མ་བྱས་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམས་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་ཉིད་ཡིན་གྱི་ཐར་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཡང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་ པ་འབྱུང་བ་དང་འབྲེལ་བ་ཀུན་ནས་འབྲེལ་བ་སྟེ།འདི་ལྟར་འདུ་ཤེས་མེད་པ་པ་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་འདིར་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པའི་སྒོ་ནས་ཡང་འབྱུང་ངོ་། །དེའི་གཉེན་པོར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བཤད་དེ། མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་འབྲེལ་བ་སྟེ་ཞེས་གང་གསུངས་པའོ།།སྲིད་པའི་ལུགས་དང་མཐུན་པ་གཟུགས་མེད་པའི་སྲིད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་འབྱུང་བ་དང་། འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པའི་གཟུགས་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་བའི་ཕྱིར་གཟུགས་མེད་པ་ལ་ཐར་པར་འདོད་པས་སོ། །དེའི་གཉེན་པོར་འཇིག་རྟེན་ ལས་འདས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བཤད་དེ།གཟུགས་མེད་པའི་སྲིད་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་སྲིད་པའི་ལུགས་སུ་འབྱུང་བར་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་སྟེ་ཞེས་གང་གསུངས་པའོ། །དེ་ལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་ནི་ རྣམ་པ་དགུ་སྟེ།རྣམ་པ་དགུ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། སྲིད་པའི་ཡན་ལག་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བའི་སྒོ་ནས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བར་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་ནི་འདི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་དུ་འདོགས་པ་འབྱུང་བ་ཇི་སྙེད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་བདག་ཏུ་མངོན་ པར་ཞེན་པ་ལས་འབྱུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།སེམས་གཅིག་ཏུ་ཡང་དག་པར་འདུ་བའི་སྒོ་ནས་རྟེན་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་ནི་དེ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ་ཁམས་གསུམ་པ་འདི་ནི་སེམས་ཙམ་སྟེ། སྲིད་པའི་ཡན་ལག་གང་དག་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་སྟེ་བཀའ་སྩལ་པ་ དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སེམས་གཅིག་ལ་གནས་པ་དག་གོ་སྙམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།རང་གི་ལས་མ་འདྲེས་པའི་སྒོ་ནས་ཐབས་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་ནི་དེ་ལ་མ་རིག་པ་ནི་བྱ་བ་གཉིས་སུ་ཉེ་བར་གནས་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཐ་དད་ པ་མ་ཡིན་པའི་སྒོ་ནས་རྐྱེན་གྱི་མཚན་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་ནི་དེ་ལ་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་དང་རྟོན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།གཡོ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་ རྣམས་རྐྱེན་ལ་རག་ལས་ཏེ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ།།ལན་གསུམ་གྱི་རྒྱུད་དུ་འབྲང་བའི་སྒོ་ནས་བདེན་པ་ལ་འཇུག་པར་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་ནི་དེ་ལ་མ་རིག་པ་དང་སྲེད་པ་དང་ལེན་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ལམ་གྱི་རྒྱུན་མི་འཆད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། ལམ་གསུམ་ པོ་འདི་དག་གི་ནང་ནས་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ཉིད་དོ།།རྒྱུར་གྱུར་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་ཉིད་དོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལས་ཀྱི་ལམ་དག་ནི་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་ཉིད་དོ། །སྡུག་བསྔལ་གྱི་ལམ་ནི་སྡུག་ བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ཉིད་དོ།།སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་སོགས་པར་ཡོངས་སུ་བརྟག་པའི་སྒོ་ནས་ནུས་པ་དང་མི་ནུས་པའི་གནས་ལ་འཇུག་པར་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་ནི་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་གྱི་མཐའ་བའི་ལྟོས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་གང་ཡིན་ པའོ།

作为其对治，从轮回支分中以两种方式生起和出现，如是思维此种解脱。如此这般也非解脱之相。
如是解脱因为非由因缘所造作，故为无为之相。'无明缘行'即是说诸行从因缘而生，而解脱则不是，此为语义。
复次，与烦恼生起相连，遍相连系。如是从无想天死后，于此通过烦恼普行之门而再生。作为其对治，说为离烦恼相，即所说'无明缘行'是与生相连。
顺世有之无色有，是说彼等因为息灭一切所生及所生所成之色，故执著无色为解脱。作为其对治，说为出世间相。无色有唯是世间，故说'无明缘行'是顺世有而遍观察。
其中一切种遍观察有九种。何为九种？从轮回支分相续门中，遍观察烦恼与清净之差别，如是说'世间所生起一切名言，皆从我执而生'等。
从心一性正集门中遍观察所依，即'彼作是念：此三界唯心，如来所分别宣说之诸轮回支分，彼等一切亦住于一心'等所说。
从不杂自业门中遍观察方便，即'其中无明安住于二种作用'等。
从无差别门中遍观察缘相，即'无明缘行'是说无明为缘之诸行相续不断及依止等所说。
所谓不动，是因诸轮回支分依缘而生故。
从三道相续门中遍观察入谛，即'其中无明、爱取是烦恼道之相续'等所说。此三道中，凡是果者即是苦谛。凡是因者即是集谛。一种而言，烦恼道与业道即是集谛。苦道即是苦谛。
从前际等遍观察门中遍观察入能所处，即'无明缘行'是观待前际等所说。

།སྡུག་བསྔལ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བའི་སྒོ་ནས་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་མེད་པ་ལ་འཇུག་པ་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཆ་ཕྲ་བ་ཡོངས་སུ་མི་ཤེས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཡང་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་པོ་ དེ་དག་གི་རྒྱུས་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་གསུམ་འབྱུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཆ་ཕྲ་བ་ཡིན་ཏེ། ཡོངས་སུ་མི་ཤེས་པ་ལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་སོ་སྙམ་དུ་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་བྱེད་པའམ། ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ལ་ཡོངས་སུ་མི་ཤེས་ སོ་སྙམ་དུ་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་འབྱུང་བ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་དང་འབྲེལ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཐོག་མ་མེད་པ་ཉིད་གནས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །ཅི་ཞིག་སྟོན་པར་བྱེད་ཅེ་ན། མ་རིག་པ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་དམིགས་པ་ལ་ ཀུན་དུ་རྨོངས་པར་བྱེད་པ་དང་།འདུ་བྱེད་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཡང་འབྱིན་ཏོ། །གལ་ཏེ་འདི་ལྟ་སྟེ། ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་དག་གི་རྣམ་པ་འདིས་འཁོར་བར་འཇུག་པ་ཡིན་ན། དེ་ལྟ་ན་ནི་འོ་ན་དེ་ཉིད་ལས་གྲོལ་བ་ཡོངས་སུ་བཙལ་བར་བྱ་བའི་གཙོ་བོ་ལས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། མ་རིག་པ་ ནི་བྱ་བ་གཉིས་སུ་ཉེ་བར་གནས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནས་འཆི་བ་ཡང་བྱ་བ་གཉིས་སུ་ཉེ་བར་གནས་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དེ་ལས་གཞན་པ་དབང་ཕྱུག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ནི་དབང་ཕྱུག་ལས་ཐར་པ་རྟོགས་པར་བྱེད་དེ། དེ་མཉེས་པར་བྱས་པས་སེམས་ ཅན་རྣམས་འཁོར་བའི་ཐིབས་པོ་ལས་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ་སྙམ་མོ།།དེའི་གཉེན་པོར་རང་གི་རིགས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཅི་ཞིག་སྟོན་པར་བྱེད་ཅེ་ན། མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ནི་རང་གི་རིགས་དང་མཐུན་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་གྱི། གང་གིས་ན་དེ་རབ་ཏུ་ མཉེས་པར་བྱས་པས་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པའི་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་རྣམས་མི་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་དབང་ཕྱུག་རབ་ཏུ་འཁྲུགས་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།དེ་ལ་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་ དང་རྟོན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་མེད་པས་རྒ་ཤི་ཉེ་བར་ཞི་ཞིང་རྟོན་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དེ་ལས་གཞན་པ་གཅེར་བུ་པ་རྣམས་ནི་དཀའ་ཐུབ་དྲག་པོས་ཐར་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་དེ། དེའི་གཉེན་པོར་ཉོན་མོངས་པ་དང་ ལས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་བདེ་བའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་སྨྲས་སོ།།ཅི་ཞིག་སྟོན་པར་བྱེད་ཅེ་ན། འདི་ལྟར་དཀའ་ཐུབ་ནི་སྐྲ་འབལ་བ་དང་། གཅེར་བུར་འདུག་པ་དང་། ཁྲུས་མི་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་དྲག་པོའི་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་བྱའོ། ། དེ་ལྟ་བས་ན་གལ་ཏེ་བདེ་བར་འཁོར་བའི་གཟེབ་ཏུ་ངེས་པར་འོངས་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི། དཀའ་ཐུབ་དྲག་པོའི་རྒྱུ་དེས་འཁོར་བའི་གཟེབ་ལས་ཐར་བར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། གང་གི་ཕྱིར་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་དག་གིས་འཁོར་བར་འཁྱམས་པ་དེའི་ཕྱིར་དཀའ་ཐུབ་དྲག་པོས་ཐར་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་མ རིག་པ་དང་སྲེད་པ་དང་།ལེན་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ལམ་གྱིས་རྒྱུན་མི་འཆད་པའོ། །འདུ་བྱེད་དང་སྲིད་པ་ནི་ལས་ཀྱི་ལམ་གྱིས་རྒྱུན་མི་འཆད་པའོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ལམ་གྱིས་རྒྱུན་མི་འཆད་པའོ་ཞེས་གང་གསུངས་པའོ། །དེ་ལས་གཞན་པ་འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་པ་ རྣམས་ནི་རྒྱུ་མེད་པས་ཐར་པ་ཚོལ་ལོ།།འདི་ལྟ་སྟེ་དངོས་པོ་རྣམས་ནི་རང་གི་ངང་ཁོ་ནས་འཇིག་པས་འདི་དག་གི་ཞིག་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་རྒྱུ་འགའ་ཡང་མེད་དེ། དེ་སྐད་དུ་སྲོག་ནི་འདི་ཁོ་ནར་འཚོ་བར་ཟད་ཀྱི་ཚེ་ཕྱི་མ་མེད་དོ་ཞེས་འཛེར་ཏོ། །དེའི་གཉེན་པོར་སྔོན་དང་མཐའི་ བར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།མཐའི་བར་ནི་སྔོན་གྱི་མཐའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་ལ། ཕྱི་མའི་མཐའ་ནི་མཐའི་བར་གྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་འཐད་པ་སྨྲས་པ། གཞན་དུ་ན་ནི་སེམས་ཅན་སྣ་ཚོགས་སུ་མི་འགྱུར་རོ།

从苦和一切生起的角度来看，对于具有增上慢者和无增上慢者的趣入完全观察，是由于不完全了知细微的苦性，以及对完全了知产生增上慢的缘故。如所说'由彼等十二有支之因而生三种苦性'等。
其中行苦是细微的，对于不了知而认为已了知而生起增上慢，或对已了知而认为不了知而生起增上慢，此为其义。
由于从因缘而生，与生灭相连这两个方面，安住于无始性，故如是说。
若问显示何义？无明令诸有情于所缘愚痴，并引生诸行圆满之因。
若如是，以业和烦恼等这种方式趣入轮回，那么从此解脱应当寻求主要的，而非业。如所说'无明安住于二种作用'等乃至'死亡亦安住于二种作用'。
其他自在论者们从自在天悟解解脱，认为通过取悦自在天，众生将从轮回密林中解脱。
为对治此，说'从自类因而生'。若问显示何义？无明等彼等是从随顺自类之因所生，并非从极其愤怒的自在天所生，以取悦彼而使无明等诸有支不生。
其中'以无明缘生诸行'，即由无明缘而诸行相续不断和依止，乃至'由于无生缘，老死寂灭且无所依'等所说。
其他裸行外道们以严厉苦行寻求解脱。为对治此，说'由烦恼和业的染污因所生，故非从乐因所生'。
若问显示何义？如是，苦行即拔发、裸体而住、不沐浴等严厉的痛苦。
因此，若是以安乐确定来到轮回网中，则应以严厉苦行之因从轮回网中解脱。然而由于以业和烦恼流转轮回，故非以严厉苦行得解脱。如所说'无明、爱取是以烦恼道相续不断。行和有是以业道相续不断。其余诸支是以苦道相续不断'。
其他顺世外道们寻求无因解脱。如是，诸法仅以自性坏灭，彼等的灭尽涅槃无有任何因，如是说'命仅活于此世，无有后世'。
为对治此，说'前际与中际'等。中际从前际因所生，后际从中际因所生。此处说理由：否则众生将不会成为种种差别。

།སེམས་ཅན་རྣམས་སྣ་ཚོགས་པ་ནི་ངོ་བོ་ ཉིད་སྣ་ཚོགས་པའོ།།རྒྱུ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ན་དེར་མི་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་སྟེ། མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་ལྟོས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་དེ་བཞིན་དུ་མ་རིག་པ་འགགས་པས་འདུ་བྱེད་རྣམས་འགག་ཅེས་བྱ་བ་དེ་ནི་འགག་པ་རྒྱུན་འཆད་པ་སྟེ་ ཞེས་བྱ་བའི་བར་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།ཐར་པ་གཞན་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐར་པ་གཞན་ཁོ་ན་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བའོ། །ཐར་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་བཞིར་ཡོངས་སུ་རྟོག་པར་བྱེད་དེ། ཐར་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཐར་པ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་དེ་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྟོན་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་དག་ནི་འདི་འདུ་བྱེད་ ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་ལ་ཐར་པར་རྟོག་པར་བྱེད་དེ།འདི་ལྟར་འདུ་ཤེས་མེད་པ་ལ་ཐར་པར་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར་ཐར་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་རྣམ་ པར་མི་བཞག་སྟེ།ཐར་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་བའི་མཚན་ཉིད་དང་ཞེས་གང་སྨྲ་བ་སྟེ། མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཅེས་བྱ་བའི་བར་དེ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དག་ ལས་ཡོངས་སུ་བརྟག་པར་བཤད་དེ།མཐའི་བར་ཡང་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམས་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་འབྱུང་བ་སྟེ། ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྱི་མའི་མཐའ་ཡང་སྐྱེ་བ་དང་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་འབྲེལ་བ་སྟེ།ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནས་ཚོར་བ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དེ་ནི་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ལྟོས་པའོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ད་ལྟར་བྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ མཐའི་བར་ཡིན་ཏེ།མཐའ་གཉིས་ཀྱི་བར་གང་ཡིན་པ་དེ་མཐའི་བར་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་རིག་པ་དང་། འདུ་བྱེད་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། སྐྱེ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་མ་རིག་པ་ དང་འདུ་བྱེད་དག་ནི་སྔོན་གྱི་མཐའི་དང་པོ་ཉིད་དུ་རབ་ཏུ་འགྱུར་རོ།།ཡང་སྲིད་པ་ནས་སྲིད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དེ་ནི་ཕྱི་མའི་མཐའ་བའི་ལྟོས་པ་སྟེ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་སྟེ། ཕྱི་མའི་མཐའ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མ་འོངས་པ་ཞེས་བྱ་ལ། དེ་སྐྱེ་བ་དང་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ད་ལྟར་བྱུང་བའི་མིང་དང་ གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐའི་བར་ཉིད་དུ་རབ་ཏུ་འགྱུར་ཏེ།དེ་ལ་སྲེད་པ་དང་ལེན་པ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་གནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་པ་ནི་མིང་ཉིད་ཡིན་ནོ། །སྲིད་པ་ནི་ལས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལ་ལས་ནི་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་མཆེད་ལྔ་པོ་དག་གཟུགས་ ཉིད་ཡིན་ནོ།།འགག་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འགགས་པ་ནི་དང་པོ་ཉིད་དུ་རབ་ཏུ་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་སྲེད་པ་དང་ལེན་པ་ཉིད་འགགས་པ་ནི་མ་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྲིད་པ་ལས་འགགས་ན་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ན་མ་རིག་པ་དང་འདུ་བྱེད་དག་ཀྱང་བར་དང་ཕྱི་མའི་མཐའ་ཉིད་དུ་རབ་ཏུ་འགྱུར་ ལ།ཕྱི་མའི་མཐའ་སྲེད་པ་དང་ལེན་པ་རྣམ་ཤེས་དང་པོ་དང་བར་མ་ཉིད་དུ་རབ་ཏུ་འགྱུར་ཏེ། དངོས་པོ་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། གནས་སྐབས་ཀྱི་དབང་གིས་མིང་གཞན་དུ་བཏགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་དང་པོ་ཉིད་མ་ངེས་པའི་ཕྱིར་ཟོ་ཆུན་གྱི་འཁྲུལ་འཁོར་བཞིན་ཏེ། རྣམ་པ་གཉིས་ ཀྱིས་ཐོག་མ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་ནི་རྣམ་པ་དགུ་སྟེ་ཞེས་བཤད་དེ། རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཐོག་མ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་བརྟག་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།

众生的种种差别是由其自性的种种差别所致。若无因则不会如此，这是所思。从'以无明缘生诸行'这句开始，是观待前际的意思。如是乃至'由无明灭故诸行灭'这句，是说灭尽断绝。
寻求其他解脱是指唯一寻求其他解脱。对于该解脱又作四种分别。'解脱是'等文句是详细显示四种解脱的差别。
这些由于与行苦相应，故于行苦相应中妄执为解脱。如是于无想中起解脱增上慢。由于与行苦相应的缘故，不应安立为解脱相，因为解脱是一切苦息灭为相，如是所说。从'以无明缘生诸行'乃至'六处'，这是行苦性，如是等文所说。
说从因缘观察，'乃至中际亦从因缘所生故'是说从无明缘生诸行，诸行从因缘而生。余者亦复如是，因为经中如是说。'后际亦与生相应故'是说从无明缘生诸行，这是与生相应。余者亦复如是，因为经中如是说。
云何？因为经中说：'从识乃至受，这是现在的观待'。凡是现在的即是中际，因为是两际之间故是中际。'此从因缘所生故'是说从无明和诸行所生的意思，因为生是从烦恼和业因所生。
如是则无明和诸行成为前际之初。又如经中所说：'从有乃至有，这是后际的观待'。所谓后际即是未来，这是与生相应。
现在的名色即成为中际。其中贪取受等相应，与识俱有的住处即是名。有是业，因为业是色因，五处即是色。
因为是灭法故，灭即成为初际。如是贪取灭即名为无明，有灭则名为诸行。如是则无明和诸行也成为中际和后际，后际贪取识成为初际和中际，因为事物无差别，依状况而假立异名。
如是初际不定，如水磨轮，以二种方式说明无始性的观察。因此说一切种观察有九种，因为以二种方式观察无始性。

།བྱིས་པ་རྣམས་སྲིད་པའི་ལུགས་སུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་སྣ་ཚོགས་ཉིད་དུ་ ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་སྟེ།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་སྲིད་པའི་ལུགས་སུ་འབྱུང་བར་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་སྟེ་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་པ་དང་གཟུགས་མེད་པའི་སྲེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་སྣ་ཚོགས་པས་འབྲས་བུ་སྣ་ཚོགས་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱས་པ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་སྣ་ཚོགས་པ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་ཞེས་བཤད་དོ། །སྲེད་པ་སྨོས་པ་ནི་སྲིད་པ་ཡོངས་སུ་གཟུང་བར་བྱ་བ་ལ་དེའི་ནུས་པ་ལྷག་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་ སུ་བརྟག་པ་རྣམ་པ་དག་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་སོ་སོར་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་རྣམ་པ་དགུར་ཟད་དེ་དེ་ལས་ལྷག་པའི་རྣམ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བུ་ནི་མི་ གནས་པའི་ལམ་སྒྲུབ་པའི་ཁྱད་པར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ།།མི་གནས་པའི་ལམ་སྒྲུབ་པའི་ཁྱད་པར་བསྟན་ནས། དེའི་འབྲས་བུ་ནི་རྣམ་པ་བདུན་དུ་བསྟན་ཏེ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། གཉེན་པོ་དང་ནི་མི་མཐུན་པའི། །ཕྱོགས་ཉམས་པ་དང་སྒྲུབ་པ་དང་། །གནས་པ་དང་ནི་ཏིང་འཛིན་དང་། །བསམ་ པ་དག་ནི་ཐོབ་པ་དང་།།ནུས་པའི་སྒོ་ནས་འབྲས་བུ་འདི། །རྣམ་པ་བདུན་དུ་རྣམས་ཤེས་བྱ། །གཉེན་པོའི་ཁྱད་པར་ཐོབ་པ་དང་། །མི་མཐུན་པ་ཡི་ཕྱོགས་ཉམས་པ། །ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཁྱད་པར་ཐོབ་པ་དང་། གནས་པའི་ཁྱད་པར་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བྱས་པའི་ཕྱིར།འབྲས་བུ་རྣམ་པ་བདུན་དུ་འགྱུར་རོ། །རྒྱུ་ཡི་རྗེས་སུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར། །དེ་ཡང་ཁྱད་པར་འཕགས་པར་བཤད། །ས་དྲུག་པ་ལ་མི་གནས་པའི་ལམ་གྱི་ཁྱད་པར་ཐོབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ས་ལྔ་པས་ཆོས་ཁྱད་དུ་འཕགས་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ ཆེས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པར་འགྱུར་རོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྒྱུ་ཡི་རྗེས་སུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཡི། །ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གཉེན་པོ་ཇི་ལྟར་རིགས་པར་ནི། །རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་སྒོམ་པའོ། །ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེ་ལ་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་ རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།དེ་ལ་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། དེ་གཉི་གའི་བྱ་བ་མེད་པས་བྱེད་པ་པོ་མེད་པར་མཐོང་བས་སོ། །དེ་དེ་ལྟར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ལ་རྣམ་པ་བཅུར་སོ་སོར་རྟོག་ཅིང་ཞེས་གང་ གསུངས་པ་ནི་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་རྣམ་པར་རོ།།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། བདག་མེད་པ་དང་། སྲོག་མེད་པ་དང་གང་ཟག་མེད་པར་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་མཐོང་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། །གསུམ་བཤད་པ་ནི་གདུལ་བའི་དབང་གིས་གང་ཟག་གི་རྣམ་གྲངས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ཟག་དེ་ནི་རྟག་ པ་དང་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཉེས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་བདག་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ།།ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་མཐོང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཆོས་རྣམས་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཀུན་བརྟགས་པའི་ ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བདག་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། བདག་ཀྱང་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལ། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་བདག་གི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བརྒྱ་བྱིན་དང་དབང་པོ་བཞིན་ནོ། །བྱེད་པ་པོ་མེད་པ་དང་། ཚོར་བ་པོ་མེད་པར་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་གཉི་གའི་བྱ་བ་མེད་པས་ཏེ།གང་ཟག་ལ་བརྟེན་པའམ་ཆོས་ལ་བརྟེན་པའོ། །བྱེད་པ་པོ་ལ་བརྟེན་པ་དང་། ལས་ལ་བརྟེན་པ་དེ་ཉིད་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་དེ་གཉིས་མེད་པའི་ཕྱིར་མེད་དོ། །བྱེད་པ་པོ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཟག་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཆོས་རྣམས་ཀྱང་གཡོ་ བ་མེད་པའི་ཕྱིར་བྱ་བ་མེད་པ་སྟེ།གཡོ་བ་མེད་པ་ཉིད་ནི་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པས་སྐྱེ་བའི་དུས་མ་གཏོགས་པར་བྱ་བའི་དུས་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

由于愚童们随顺轮回而生起，故当遍观察种种性。如何观察呢？即如'以无明为缘而有诸行'等，这是随顺轮回生起的遍观察，其余诸支亦复如是。
'由欲界和无色界的诸贪'，是说由种种因产生种种果，应当了知。因此说'遍观察种种性'。提到贪爱，是为了要了知其在执取轮回中的殊胜力用。
应当了知如是遍观察一切行相，即是'以一切行相别观缘起'的意思。这一切也仅限于如前所说的九种行相，因为没有超过这些行相的其他行相。
如是是不住道修行的差别建立。讲述不住道修行的差别后，其果有七种，如何呢？'对治及违品，损减与修习，安住及定力，获得诸意乐，由力门此果，应知有七种。获得对治差别，及违品之损减'，为成就这两种，以及'获得修习差别，获得安住差别'，成就这两种，故成为七种果。
'由随顺因故，彼亦说殊胜。'在第六地获得不住道的差别，由于较第五地的法更为殊胜，故其果也更为殊胜。为何如此？'由随顺因故。'这是'缘起'的意思。
'对治如何相应，即修解脱门。'如何修呢？'其中空性解脱门有三种'，即建立补特伽罗无我，建立法无我，以及由见彼二无作用故无作者。
如是所说'于缘起以十种别观'，即如前所说诸行相。如何观察？'无我、无命者、无补特伽罗'，见补特伽罗无我，这是其意思。说三种是为了让所化众生了知补特伽罗的异名。由于彼补特伽罗会落入常与无常的过失，故是无我性。
'自性空'是见法无我的意思。诸法是自性空，因为是缘起性，因为无遍计所执自性。正因如此故是无我，因为我是自性的异名，自性也是我的异名，如帝释天与天主。
'别观无作者、无受者时'，是说由彼二无作用，即依补特伽罗或依诸法。依作者和依业即是作用，由彼二者皆无故无作用。'无作者'是说因为无补特伽罗，诸法也无动故无作用，无动即是刹那性，除生起时外，于作用时无故。

།སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་སོ་སོར་རྟོག་ནུས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། མཚན་མ་མེད་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་ཡོངས་སུ་སྟོན་ཏོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། དེ་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་དེ་དག་གི་རང་བཞིན་འགགས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིད་ཙམ་ཉམས་པའོ། །མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིད་ཙམ་ཉམས་པ་ནི་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་འགགས་པ ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། མཚན་མ་མེད་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ནི་རྒྱུ་མཚན་ཡིན་ལ་དེ་ཅུང་ཟད་ཉམས་པ་ནི་ཡིད་ཙམ་ཉམས་པ་སྟེ། ཡིད་ཙམ་སྐྱུར་བ་བཞིན་ནོ། །སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་མཚན་མ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་གཏན་དུ་སྤངས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །མི་ མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དེ་ཡིད་ཙམ་ཉམས་པ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར།སྲིད་པའི་ཡན་ལག་རྣམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པའི་རང་བཞིན་གང་ཡིན་པ་དེ་འགགས་པ་ཡིན་གྱི། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་རྣམས་ཀུན་དུ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་རྣམས་ཉིད་འགག་པར་འགྱུར་ བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་ན་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིད་ཙམ་ཉམས་པ་ནི་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་འགགས་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །རྣམ་པར་ཐར་པ་ཤིན་ཏུ་ཉེ་བར་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉེན་པོ་རྙེད་པ་སྟེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བར་དུ་མཚན་མ་མེད་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོའི་ རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་མཚན་མ་མེད་པའི་གཉེན་པོ་ཐོབ་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟ་བས་ན་གཉེན་པོ་རྙེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ཀྱི་མཚན་མ་གང་ཡང་མི་སྐྱེ་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་མ་ཀུན་དུ་མི་འབྱུང་བའོ། །དེའི་ཕྱིར་མཚན་མ་མེད་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་གི་ རང་བཞིན་འགགས་པ་ལ་སོགས་པ་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་རྣམ་པ་འདི་དག་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།སྨོན་པ་མེད་པ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་ཡོངས་སུ་སྟོན་ཏོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། དེ་དེ་ལྟར་སྟོང་པ་ཉིད་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་ཏེ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་ བརྟེན་ནས་སྨོན་པ་མེད་པ་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདོད་པ་གང་ཡང་མི་སྐྱེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་ཏེ། སྨོན་པ་མེད་པ་ནི་འདོད་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་སྔོན་དུ་གཏོང་ཞིང་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་མ་གཏོགས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་པར་ཏེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྨོན་པ་ མེད་པའི་རང་བཞིན་ཡང་མངོན་པར་འདོད་པ་མེད་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི་དེ་ནི་སེམས་ཅན་སྨིན་པར་བྱ་བའི་མངོན་པར་འདོད་པ་སྤངས་པའོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྨོན་པ་མེད་པ་ནི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བར་མངོན་པར་འདོད་པས་ཁྱད་དུ་འཕགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་དེའི་སྨོན་ པ་མེད་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་ལ་སོགས་པ་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་རྣམ་པ་གསུམ་དག་གིས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།རེ་ཞིག་གཉེན་པོའི་ཁྱད་པར་ཐོབ་པའི་སྒོ་ནས་མི་གནས་པའི་ལམ་སྒྲུབ་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་ནི་དེ་ལྟར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལ། མི་མཐུན་ ཕྱོགས་ཉམས་འདུ་ཤེས་གསུམ།།རྣམ་པར་བཤིག་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ། །གང་དུ་ཞེ་ན། ས་ནི་ལྔ་པ་བཞི་པ་དང་། །དེ་བཞིན་དུ་ནི་ས་དྲུག་པར། །འདུ་ཤེས་གསུམ་པོ་རིམ་གྱིས་ནི། །སྤངས་རྣམ་གསུམ་དུ་ཤེས་པར་བྱ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། དེ་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་པོ་འདི་དག་སྒོམ་པ་ནས་ལྔ་པ་ལ་སེམས་ཀྱི་ བསམ་པ་མཉམ་པ་ཉིད་དག་གིས་བདག་དང་གཞན་གྱི་འདུ་ཤེས་དང་བྲལ་བའོ།།བཞི་པ་ལ་ལྷག་པར་གཡོ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་བར་བྱེད་པ་པོ་དང་ཚོར་བ་པོའི་འདུ་ཤེས་དང་བྲལ་ལོ། །དྲུག་པ་འདི་ལ་ནི་མཉམ་པ་ཉིད་རྣམས་ཀྱིས་ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་དང་བྲལ་ཏེ། དེ་ལྟ་བུ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ ཉམས་པའི་ཁྱད་པར་ཡིན་ནོ།

所谓'空性解脱门已生'，是说能够分别观察如前所说的三种行相的意思。无相以三种方式来显示。怎样呢？'彼等有支的自性灭尽'，是说违品稍许损减。应知违品稍许损减即是有支的自性灭尽。怎样呢？无相解脱是因，其稍许损减即是稍许损减，如同稍许放弃。为利有情而修习诸相，故非永远断除，此为其义。
违品稍许损减是因为不造成烦恼，有支的烦恼自性已灭，但为利有情而显示诸有支，故有支本身并非灭尽。如是应知违品稍许损减即是有支自性灭尽。'解脱极为近住'是说获得对治，因为直至成佛都随顺无相解脱门，故获得无相对治，因此是获得对治。'任何法相都不生'是说诸相完全不生起。
因此'无相解脱门已生'是说因为有支自性灭尽等如前所说的这些行相的缘故，此为其义。无愿也以三种方式来显示。怎样呢？'彼如是趣入空性无相'是说安住，因为依止空性和无相而成就无愿。'任何欲望都不生'是说自性，因为无愿是无欲的自性。'除了以大悲为先而成熟有情'是说差别，声闻的无愿自性虽也是无所希求，但是舍弃了成熟有情的希求。
因此菩萨的无愿以希求成熟有情而殊胜。如是'彼无愿解脱门已生'是说以安住等如前所说的三种行相，此为其义。首先应当了知从获得对治的差别门中，不住道修习差别的果之差别。其中，'违品损减三种想，说为破除'。在何处呢？'于第五地第四地，如是复于第六地，三种想念次第地，应知断除为三种'。怎样呢？修习此三解脱门，于第五地以心意平等性远离我与他想。
于第四地远离作者与受者想，远离增上动摇等。于此第六地以诸平等性远离有无之想。如是是违品损减的差别。

།སྒྲུབ་པའི་ཁྱད་པར་གོ་ཆ་དང་། །སྐྱེས་བུའི་བྱེད་པའི་སྒོ་དག་ནས། །རྣམ་གཉིས་ཡན་ལག་རབ་ཏུ་བསྟན། །སྦྱོར་བ་སྙིང་རྗེ་ལྷག་པ་ཡིན། །སྙིང་རྗེ་ལྷག་པ་ཉིད་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་ པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་སྔོན་དུ་བཏང་སྟེ་དེ་བས་ཀྱང་ཤས་ཆེར་ཤིན་ཏུ་བརྩོན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་ཉོན་མོངས་ལས། །ཐར་བྱའི་ཕྱིར་དང་དེ་བཞིན་དུ། །སྐྱེ་ཚོགས་གཏན་དུ་སྤང་བྱའི་ཕྱིར། །གོ་ཆའི་སྒྲུབ་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །ཉོན་མོངས་པའི་འཆིང་བ་ཀུན་ནས་ སྦྱོར་བ་དང་།ཚོགས་རྣམས་རྣམ་པར་གཅོད་པ་ནི་སྤོང་བའོ། །དེ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པས་ཁྱད་པར་ཅན་ཉིད་དེ། མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཉིད་དེ་ལ་སྦྱོར་བའོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། དེ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ལས་ནི་འདུས་བྱས་འབྱུང་ངོ་། །བྲལ་བ་ལས་ནི་འདུས་བྱས་ མི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་དེ་བཞིན་དུ་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཤིན་ཏུ་ཞི་བ་འཐོབ་པ་ཡང་མི་བྱའོ་སྙམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་སྒྲུབ་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། རྣམ་པར་སུན་འབྱིན་པ་སྦྱོར་བའི་ལམ་དང་། སྤོང་བའི་ལམ་མོ། །ཉེས་པ་མང་པོའི་རྐྱེན་ཆགས་པར་ སོ་སོར་རྟོག་པ་ནི་ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་དག་དེ་དེ་ལྟར་འདུ་བྱེད་དུ་གྱུར་པ་ཉེས་པ་མང་པོའི་སྐྱོན་ཆགས་ཤིང་ཞེས་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་རང་བཞིན་གྱིས་མེད་པར་སོ་སོར་རྟོག་པ་ནི་མདོ་ལས་རང་བཞིན་གྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དང་མ་སྐྱེས་པ་དང་མ་འགགས་པར་སོ་སོར་རྟོག་པ་ན་ཞེས་ གསུངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ།ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་མེད་པར་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་གནས་པའི་ཁྱད་པར་ནི་ཡེ་ཤེས་དང་སྙིང་རྗེའི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པས་མི་གནས་པའི་ལམ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །གནས་པ། དེ་ཡི་ཁྱད་པར་མདོར་བསྡུ་ན། །རྣམ་པ་གཉིས་སུ་ཤེས་ པར་བྱ།།ཤེས་རབ་ཉིད་དུ་སྣང་བའི་ཕྱིར། །ཆགས་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སྒོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། མདོ་ལས་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོར་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བས་ཆགས་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་མངོན་པར་ཕྱོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་ གནས་པས་སྣང་བའི་ཚུལ་གྱིས་མངོན་སུམ་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡི། །ཡེ་ཤེས་ཆགས་པ་མེད་ཅེས་བརྗོད། །ཤེས་རབ་གྲུབ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། །སྣང་བའི་ཚུལ་ཤེས་ཡོངས་སུ་བསྒྲགས། །གཞན་ཡང་། འཁོར་བ་དང་ནི་མྱ་ངན་འདས། །མཉམ་ པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར།།མི་འགྲོགས་ཤིང་ནི་མི་གནས་ཏེ། །དེའི་ཚོགས་ནི་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར། ཚོགས་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པ་ནི། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེ་ཡེ་ཤེས་དེ་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ཡང་མི་གནས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །བཅུ་ཚན་ལྷག་མ་གསུམ་དག་གི། །ཏིང་འཛིན་བསམ་པར་ནུས་པ་དག་།གྲངས་བཞིན་དུ་ནི་ཤེས་བྱ་སྟེ། །མདོར་ན་འདི་ནི་བསྡུས་པ་ཡིན། །དེའི་འཁོར་ཏིང་ངེ་འཛིན རྣམས་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་ཡང་རྒྱུ་བཞིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ལ་དམིགས་པ་ནི་འཇུག་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་ལ་དམིགས་པ་ལ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་ གསུངས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དེ་ལ་འཛིན་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་དམིགས་པ་ནི་དོན་དམ་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེའི་གནས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་དམིགས་པ་ནི་ཆེན་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་དམིགས་པ་ནི་མཚུངས་པར་ ལྡན་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ་རྒྱུ་དང་པོའོ།

从修持的特点即铠甲和士夫作为的门中，详细宣说二种支分。加行是以大悲为主。
如果问大悲为主是什么样的？如此，为了使尚未圆满的菩提支分得以圆满，以大悲为先导，更加精进地修持，因为经中如是说。
为了解脱众生的烦恼，如是为了永断生死轮回，这就是铠甲修持。烦恼的系缚和遍行，断除诸蕴即是断除。由利益众生而成为殊胜，即是修持不住涅槃。
如何呢？他这样想：从系缚生起有为法，从离系缚则不生有为法，乃至同样也不应获得诸行极寂，因为经中如是说。
士夫作为的修持有二种：即毁坏加行道和断除道。观察多过患的缘起执著，即如经中所说：'善男子，如是有为法成为多过患过失的执著'。
观察自相和共相无自性，即如经中所说：'观察无自性、无生、无灭'，以无自性性说明无自相和共相。
住于其中的特点即是具足智慧和大悲的特点的无住道。
住，其特点略说，应知有二种。因为显现为智慧，无执著智慧门。
如何呢？因为经中说：'以成就大悲和不舍众生，而趣向无执著智慧'，由住于般若波罗蜜多，以显现方式而现前。
其中如来的智慧，称为无执著。因为无智慧成就，宣说为显现方式。
又，轮回与涅槃，因为证悟平等性，不相应也不安住，因为其资粮尚未圆满。
资粮未圆满即是菩提支分的资粮未圆满。如何呢？因为经中说：'具足如是智慧'乃至'因为菩提支分未圆满故亦不住于彼'。
其余三个十数的三摩地，能思维者，应当如数了知。略说即是总摄。
其眷属即诸三摩地的意思。
如何是所说的'彼亦以四因'等？即如经中所说：'缘于人无我，则生起名为趣入空性的三摩地'。
缘于法无我，即如经所说的自性。
其中缘于能取空性，即如经所说的胜义空性。
其所依阿赖耶识为所缘，即如经所说的大空性。
缘于转识，即如经所说的相应空性，这是第一因。

།བག་ཡོད་པ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པས་གཞི་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། རྣམ་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པས་སོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། ཤིན་ཏུ་བསྒོམས་པའི་ཕྱིར་བསྒོམ་པ་ཆོག་མི་ཤེས་པས་ན་བག་མེད་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ་རྒྱུ་ གཉིས་པ་ཡིན་ནོ།།ཁྱད་ཞུགས་པ་ཐོབ་པས་ནི་བདུན་པ་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། ཡོན་ཏན་རྣམས་ཁྱད་ཞུགས་པ་ཐོབ་པར་སྒྲུབ་པས་སོ། །རྒྱུ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་ལྷག་མ་རྣམས་ཏེ་ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་རྒྱུར་ གྱུར་པས་ནི་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་སྒྲིབ་པ་ཡིན་པས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་སྒོ་ནས་ཀུན་བརྟགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་སྒྲིབ་པ་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་བས་སོ། །སེམས་ཅན་ ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པས་ནི་ལྟ་བ་དང་བཅས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། སྟོང་པ་ཉིད་བསྒོམས་པ་ན་སྙིང་རྗེ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཉན་ཐོས་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་ལ་མི་ལྟ་བར་བསྒོམ་པ་མ་ཡིན་གྱི། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་གྱི་བསམ་པ་ ཁོ་ནས་བསྒོམ་མོ།།བསམས་བཞིན་དུ་སྲིད་པ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པས་ནི་བྲལ་བ་དང་མ་བྲལ་བ་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་དང་བྲལ་བ་ནི་བྲལ་བ་སྟེ། སློབ་དཔོན་གྱིས་ཀུན་ནས་ ཉོན་མོངས་པ་དང་མི་ལྡན་པ་ཞེས་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།སྲིད་པ་དང་མ་བྲལ་བ་ནི་མ་བྲལ་བ་སྟེ། སྲིད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་མི་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །འདི་ནི་རྒྱུ་བཞི་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་དག་གིས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཁྱད་པར་རྣམ་པར་གཞག་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དེ་ལ་མི་ཕྱེད་པའི་བསམ་པ་ཉིད་ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། བརྟན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། བརྟན་པ་ཉིད་ནི་འཇིགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་དོན་དགུར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། དམིགས་པ་ལ་མོས་པས་ངེས་པའི་བསམ་པ་ཉིད་ཅེས་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། དམིགས་པ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཁོ་ན་ཡིན གྱི་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས།དེ་ལྟར་ལྷག་པར་མོས་པས་ངེས་པའི་ཕྱིར་ངེས་པའི་བསམ་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །འཁྲུལ་པ་ལ་མི་མཇེད་པ་ནི། དགེ་བའི་བསམ་པ་ཉིད་ཅེས་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། གསེར་བཟང་པོ་བཞིན་ཏེ། དོན་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བ་ལ་ངེས་པ་དག་དང་། སེམས་ཅན་ལོག་ པར་སྒྲུབ་པ་དག་གིས་འགྱུར་བ་མེད་དོ།།གསང་བའི་གནས་ལ་མི་སྐྲག་པ་ཟབ་པའི་བསམ་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསང་བ་ལ་སོགས་པ་ཟབ་མོ་དག་མཐོང་ན་སྐྲག་པར་མི་འགྱུར་བའོ། །ཐེག་པ་ལས་མི་གཡོ་བ་ནི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བསམ་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་སྟེ། དེ་བྱང་ཆུབ་ ཆེན་པོ་ལ་སེམས་པས་མི་དགེ་བའི་གྲོགས་པོ་དག་གིས་མི་བཟློགས་པས་ན་ཐེག་པ་ལས་མི་གཡོ་བ་ཡིན་ནོ།།བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པ་ནི་རྒྱུན་མི་གཅོད་པའི་བསམ་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་སྟེ། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་ལ་འཇུག་ཅིང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པ་ནི་བར་ སྐབས་སུ་བརྩོན་འགྲུས་ལྷོད་པ་དང་འདོར་བར་མི་འགྱུར་བའོ།།སེར་སྣ་དང་འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བ་ནི་དྲི་མ་མེད་པའི་བསམ་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་སྟེ། དྲི་མ་གཉིས་དང་བྲལ་བས་བསམ་པ་དྲི་མ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པ་ནི་མཐའ་ཡས་པའི་བསམ་ པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།བསམ་པ་མཐའ་ཡས་པ་ཉིད་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་སྒོ་ང་དང་མངལ་ནས་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཐ་དད་པ་ཇི་སྙེད་པ་ཐམས་ཅད་ཐེག་པ་གསུམ་ལ་དགོད་པར་བྱའོ་སྙམ་པའོ། །རྣམ་པར་ཐར་པ་མཆོག་འདོད་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ལ་མངོན་པར་འདོད་པའི་བསམ་པ་ཉིད་ ཅེས་བྱ་བ་སྟེ།ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་མངོན་པར་འདོད་ན་ཐར་པ་མཆོག་དོན་དུ་གཉེར་བའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་སྦྱོར་བ་ནི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པའི་བསམ་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ།

由于完全执持谨慎而建立基础，所说的'空性相'即是此义。何以故？由于极为修习，不知修习满足，故不会放逸，此为第二因。
由获得殊胜入定而建立第七，即所说的'现证空性'。何以故？由成就诸功德殊胜入定故。以因性而说其余诸法。何以故？由成为所知障清净之因，即所说的'如实无分别空性'。何以故？分别即是障碍，由无分别门悟入遍计所执法空性故而离障碍。
由成为成熟有情之因，即所说的'具见空性'。何以故？修习空性时不同声闻那样由离悲心而不观有情而修，若尔云何？唯以利益有情之意乐而修。
由成为有意取有之因，即所说'生起离与未离空性三摩地'。何以故？离诸烦恼即是离，如论师所说'不具烦恼'。未离轮回即是未离，如所说'非不具有轮回相'。此为第四因，应知由此等建立三摩地差别。
其中不退意乐云何？由坚固故，坚固性即是无所畏故。此应知有九种义。何以故？即所说'缘胜解决定意乐'。何以故？所缘唯是真如非余，如是由增上胜解决定故是决定意乐。
于迷乱不动即所说'善意乐'，如善金，于甚深广大义决定及有情颠倒行不变异。于秘密处无畏即'甚深意乐'，见如来秘密等甚深法不生怖畏。
于乘不动即'不退意乐'，由于大菩提作意故不被恶友所退，故于乘不动。精进策励即'相续不断意乐'，入于成熟有情及圆满佛法中间不会懈怠精进与舍弃。
离悭吝破戒垢即'无垢意乐'，由离二垢故是无垢意乐。利益有情即'无边意乐'，无边意乐即思惟要安立一切卵生、胎生等差别所摄尽所有有情界于三乘中。
欲求解脱即'希求智慧意乐'，若希求一切智智即是欲求最胜解脱故。成熟有情加行即'具足方便智慧意乐'。

།རྒྱུ་གཉིས་ཀྱིས་ན་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བར་བརྩོན་ པར་མི་འགྱུར་ཏེ།སྙིང་རྗེ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བའི་ཐབས་ཡིན་ན་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་བྲལ་བ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཁམས་དང་དབང་པོ་དང་། བག་ལ་ཉལ་བ་ལ་སོགས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཡོངས་སུ་ཤེས་ནས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་རབ་ཏུ་བརྩོན་པ་ཡིན་ན། ཤེས་རབ་དང་བྲལ་བའོ། །དེ་ གཉིས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ནི་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་དོ།།དེའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསམ་པ་དེ་དག་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་ཤིན་ཏུ་སོང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་འདི་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཕུལ་དུ་ཕྱིན་པ་ཐོབ་པས་ གནས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ལ་རིང་དུ་ཞུགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཕས་ཀྱི་རྒོལ་བ་ཚར་བཅོད་པའི་ནུས་པ་ནི་ཕས་ཀྱི་རྒོལ་བ་མུ་སྟེགས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བརྩོན་འགྲུས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་དེ་དག་ཉིད་ཚར་གཅོད་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐེ་ཚོམ་གཅོད་ པའི་ནུས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི།ས་ཡུལ་གང་ཡང་རུང་བ་དེ་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ནི་ཐེ་ཚོམ་ཐམས་ཅད་གཅོད་པས་སོ། །ཐེག་པ་ལས་མི་གཡོ་བའི་ནུས་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། སྐྱོན་དུ་མཐོང་བས་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་དག་ལས་ལོག་པའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ ལས་མི་གཡོ་བ་སྟེ།ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ནི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཞི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གསང་བའི་གནས་ལ་མོས་པའི་ནུས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་སྐུ་ལ་སོགས་པ་གསང་བའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཤེས་པར་བྱ་བར་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་ན་གཅིག་ཏུ་ངེས་པ་ཡིན་ཏེ། གསང་བའི་གནས་ དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་མོས་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པར་མི་འཐོར་བའི་ནུས་པ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བདུད་ཕྱིར་རྒོལ་བ་ཐམས་ཅད་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱིས་དབྲོག་པར་མི་ནུས་པས་ན་དེ་དག་གིས་རྣམ་པར་མི་འཐོར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་དབང་ དུ་བྱས་ནས་གཉེན་པོ་བརྟན་པའི་ནུས་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྣང་བའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་གནས་པ་ན་ཀུན་བརྟགས་པའི་ཆོས་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གནོད་པར་མི་འགྱུར་བ་གཉེན་པོ་ བརྟན་པ་ཡིན་ནོ།།གཉེན་པོ་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པའི་ནུས་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ན་དེ་དག་ཡོངས་སུ་བསྒོམ་པའི་ཕྱིར་གཉེན་པོ་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་ཤིང་ཆེན་པོ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་ནུས་པ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་ གྱི་དོན་ཐབས་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྣམ་པར་དཔྱད་པ་རྣམ་པར་བརྟགས་པ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ནི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་ནུས་པ་ཡིན་ནོ།།ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་ནུས་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་ སོགས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་མངོན་པར་སྒྲུབ་ཅིང་དེ་དག་དང་འབྲེལ་བ་ན་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བར་ནུས་པ་ཡིན་ནོ།།ནུས་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཡོངས་སུ་བསྡུས་པའི་ཆོས་དེ་དག་ལ་མཐུན་པ་ནི་དེ་དག་དང་མཐུན་པར་གནས་པའོ། །དོན་གྱི་གཟུངས་ཐོབ་པར་ཡོངས་སུ་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་ཡི་གེའི་གཟུངས་མ་ཡིན་པའོ།།ལྷག་མཐོང་དང་ཞི་གནས་ཀྱི་སྣང་བ་ནི་རྒྱུ་མཚན་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་རབ་ཏུ་བརྩོན་པ་དེས་འཐོབ་བོ། །དེའི་སྒྲིབ་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲུབ་པའི་སྒྲིབ་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་ནས་ཏེ། སྒྲུབ་པའི་དོན་ལ་རིག་པའི་ཕྱིར། ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཆོས་ཀྱི་ མཛོད་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ལ་རྣམ་པ་བཅུར་སོ་སོར་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དག་ཉིད་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཐབས་སྙིང་རྗེས་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ མི་གནས་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་འཁོར་བ་ལ་མི་གནས་པས་སོ།

由两种原因而不精进于令诸有情成熟，即：悲心是利益有情的方便，而离大悲心，以及了知智慧界、根基、习气等如实相后而精进于利益有情，却离智慧。具足此二者则能不间断地令有情成熟。
所谓'彼等菩萨之意乐极趣如来菩提'是说此地菩萨已获得殊胜般若波罗蜜多而安住，故已远入佛菩提。
降伏他论的能力是指能降伏一切外道论敌的不退精进，因为菩萨能够降伏他们。
断除疑惑的智慧能力，是于任何境界中如实趣入，因为能断除一切疑惑。
何为不离乘的能力？因见过患而远离声闻乘与独觉乘，故不离大乘，因为大乘是一切功德之基。
信解秘密处的能力，是对佛世尊身等秘密差别趣向了知时决定无疑，因为信解彼等是秘密处。
何故有不散乱的能力？因为一切魔外道与烦恼生起都不能夺取，故不为彼等所散乱。
就烦恼障清净而言，何为对治坚固的能力？菩萨极善安住于菩萨智慧光明之真如时，遍计所执法的执著烦恼不能为害，此即对治坚固。
何为对治广大的能力？当现证空性等诸法时，由于修习彼等，对治极为广大而成就广大性。
何故有成熟有情的能力？具足大悲与智慧观察思维诸有情利益方便，即能成熟有情。
何为所知障清净的能力？能现证菩提分法、力、无畏等诸法，与彼等相应时，即能成熟有情。
以能力差别所摄诸法相顺，即是与彼等相顺而住。
'显示获得义陀罗尼'是说非文字陀罗尼。
毗婆舍那与奢摩他的光明是因，以彼精进而获得。
'从彼障解脱'是从修行障解脱，意即通达修行义。
'获得法藏'是说具足缘起十相观察等功德之义。
方便与智慧即是不住涅槃，因为以悲心方便不住涅槃，以智慧不住轮回。

།ཡུལ་གྱི་ཆ་དཔག་ཏུ་ཡོད་པ་ནི་འོད་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་རོ། །ཡུལ་གྱི་ཆ་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་འོད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་དུ་འཛིན་པ་དང་། ཡོངས་སུ་སྐེམས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་འཇོག་པ་དང་། གཡོ་བར་བྱེད་པ་དག་གིས་ཞེས་བྱ་ བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ།རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་བཞིས་ཞེས་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །བདུད་ཀྱི་ལམ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ནི་འཇུག་པ་དག་སྟེ། བཤད་པ་ལ། བདུད་བཞིའི་ལམ་གྱི་སྤྱོད་པ་ངན་པ་དག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞེས་བཤད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །སྔ་མའི་ཚུལ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་དང་པོར་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ ཐ་ཚིག་གོ།།ས་བདུན་པ་ཡི་འབྲེལ་པ་ནི། །ས་བདུན་པ་ནི་རྒྱུ་ལྔ་ཡིས། །རྣམ་པར་གཞག་པར་འདོད་པ་སྟེ། །འདུ་མི་བྱེད་ལ་དགའ་བ་ཡི། །གཉེན་པོ་རྣམ་གཞག་དང་པོ་ཡིན། །དེ་ཡི་རྣམ་གཡེང་སྤོང་བ་ཡིས། །གཞག་པ་གཉིས་པར་འདོད་པ་ཡིན། །ཟུང་དུ་འབྲེལ་བའི་ལམ་ཐོབ་ནས། ། གསུམ་པ་མངོན་པར་བརྗོད་པ་ཡིན། །སྔ་ཕྱི་ཡི་ནི་ཁྱད་པར་གྱིས། །གཞག་པ་བཞི་པར་འདོད་པ་ཡིན། །དེ་ཡི་འབྲས་བུ་རྣམ་གཞག་པས། །གཞག་པ་ལྔ་པར་བརྗོད་པ་ཡིན། །དང་པོ་འདུ་བྱེད་མེད་དགའ་བའི། །གཉེན་པོ་ཐབས་དང་ཤེས་པ་ལས། །ཡང་དག་འབྱུང་བའི་ལམ་གཞན་རྩོམ། ། ཁྱད་པར་ལྡན་པ་བཅུ་པོ་ཡིན། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདི། །མཚན་མེད་པ་ཡི་ཡུལ་ཅན་གྱི། །ཤེས་རབ་ཕལ་ཆེར་མངོན་བྱེད་པས། །འཇུག་ཕྱིར་མངོན་དུ་མི་བྱེད་ལ། །ཕྱིར་ཞིང་བློ་དགའ་འཇུག་པ་ལ། །ཇི་ལྟར་ཡང་ནི་མ་ཡིན་པ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ཡི་གཉེན པོར་ནི།།ལམ་སྒོམ་རྣམ་པ་བཅུ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། ཆགས་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་མངོན་པར་ཕྱོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་མངོན་དུ་གྱུར་པས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པ་ཉིད་ལ་རྩོམ་པ་མེད་པ་ཉིད་ལ་སེམས་དགའ་བ་ ཡིན་གྱི་མངོན་པར་མཐོ་བའི་ལམ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བའི་གཉེན་པོ་ཞེས་བྱ་བར་རྣམ་པར་གནས་སོ། །དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་མངོན་པར་འདུ་མི་བྱེད་པ་ལས་བསླང་སྟེ། །མངོན་པར་འདུ་བྱེད་ཅིང་འབྱུང་ བའི་ལམ་མངོན་པར་མཐོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འཇུག་པར་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ།།ཐབས་ནི་སྙིང་རྗེ་སྟེ། དེས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ལྟའོ། །དེའི་ཕྱིར་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སེམས་ཅན་ལ་ལྟ་བ་དང་བཅས་པའོ། །ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་མངོན་པར་མཐོ་བའི་ལམ་ གཉེན་པོས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་སྟེ།དེ་ཉིད་ལམ་གཞན་ཡིན་ནོ། །དེ་འཇིག་རྟེན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་གཞན་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དང་པོ་ནི་གཉེན་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་ལ། ཅིག་ཤོས་ནི་སྲིད་པ་ལ་གཅིག་ཏུ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ནི་ཡོན་ཏན་རྣམ་ པ་བཞིས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་སྟེ།ལོངས་སྤྱོད་དང་ལུས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱི་རྒྱུ་ཉིད་ལ་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་པའི་དབང་གིས་སོ། །ཇི་སྲིད་འདོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་ལ་ལྟོས་པ་སྟེ། འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་ཀྱི་བར་དུ་གནས་པར་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ངོ་བོ་སྣ་ཚོགས་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་ཡང་ དག་པར་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་དང་པོ་ཡིན་ཏེ།བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཆེན་པོ་སྩོགས་པ་ཡང་སྩོགས་པ་ཡིན་ཞེས་གང་གསུངས་པའོ། །བདག་ལ་སོགས་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་ནས་ཚད་མེད་པ་སྒོམ་པ་ནི་ཉེས་པར་སྦྱོང་བའོ། །དེ་ལས་ཀུན་དུ་བསྲུང་བའི་རྒྱུ་ནི་ཆོས་བདག་མེད་པ་ལ་འཇུག་པ་རྟོགས་པའོ། ། དེས་ན་དེ་ལྟར་ཁྱད་པར་ཐོབ་པ་ཚད་མེད་པ་བསྒོམས་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ལོག་པ་མི་སྒྲུབ་སྟེ། ཚད་མེད་པ་བཞི་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་ཡང་མི་གཏོང་བ་ཡིན་ཞེས་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ་རྒྱུ་གཉིས་པའོ། །དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་ཀུན་དུ་བསྲུང་བའི་རྒྱུ་ནི་ཆོས་རྣམས་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པ་ཡིན ཏེ།དེས་ན་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་ཁྱད་པར་དུ་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ལེགས་པར་འཕེལ་བར་བྱེད་དོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། བསོད་ནམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་ཚོགས་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ནི་གང་དག་གིས་དེ་དག་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའོ།

境域的有量部分是光明轮。因为是境域的无量光明。以遍持、干涸、安置、动摇等词语，即所说的四种风轮。魔道的行为即是趣入，如解说中所说的'以四魔道的恶行'。所谓'依前方式'即是指在初地中所说的意思。
第七地的关联是：第七地以五种因，安立为所许，对不造作欢喜的，对治安立为第一。以断除彼之散乱，安立为第二所许。获得双运道之后，第三为明显宣说。以前后的差别故，安立为第四所许。以彼果之安立故，安立为第五所说。
首先对无造作欢喜的，对治方便与智慧，从中生起另一道，具足十种差别。为何如此？因为此菩萨，以无相境之，智慧多分现行，趣入故不现前，再次欢喜趣入时，如何亦非如是，因此作为彼对治，修道有十种。
如何呢？安住于趣向无执著智慧的般若波罗蜜多者，由现前而无造作，于无造作中心生欢喜，而非于增上道的造作。因此安立为无造作欢喜的对治。如是于菩萨从无造作中提起，造作而生起增上道而趣入的教示。
方便即是悲心，以此观察诸有情。因此具有观察有情的法无我智。由方便智慧摄持故，增上道为对治所摄持，此即是另一道。彼较世间与出世间殊胜，谓初者因无对治，另者因唯背离轮回故。
此由四种功德殊胜：受用与身体差别因，如所欲者是依意乐力。随欲时者是观待时间，即为轮回期间安住，获得种种自性身受用差别的圆满因故为第一因。如所说集聚广大福德资粮等。
执著我等而修四无量是过失修持。从彼守护之因是通达趣入法无我。因此如是获得殊胜，以修无量于诸有情不造颠倒，如说不舍四无量现前成就，此为第二因。
善根守护之因是于诸法无执著，因此善根成为殊胜因即是善增长。如何？凡是福德自性法聚，其造作即是以彼等而造作。

།དེ་དག་ཀྱང་ཕ་ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ཏེ།དེ་དག་ལེགས་པར་བྱེད་པས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པས་སོ། །དེའི་ཁྱད་པར་འཐོབ་པའི་རྒྱུ་འཕེལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དེའི་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་འདིར་ལོངས་སྤྱོད་དང་ལུས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དང་སྦྱར་ཏེ། དེ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་རྒྱུའོ། །དེ་འཕེལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ་ཆོས་གང་ལ་ ཡང་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པ་ཡིན་ཞེས་གང་གསུངས་པ་སྟེ་གསུམ་པའོ།།རྒྱུ་རྣམ་བདུན་པོ་གང་ཡིན་པ། །རྒྱུ་བཞི་པར་ནི་འདོད་པ་ཡིན། །སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་འདོགས་རྒྱུ། །སྒོ་བདུན་དག་ནས་བརྗོད་པ་ཡིན། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། གཙོ་དང་རྗེས་མཐུན་བྱེད་པ་ཡིས། །བསམ་བཞིན་ སྲིད་པ་འཛིན་པ་ཡིན།།གཙོ་བོ་དང་མཐུན་པར་བྱེད་པས། གཙོ་བོ་དམ་པས་སེམས་ཅན་གཞན་གདུལ་བའི་ཕྱིར་གཙོ་བོར་གྱུར་ཅིང་དེ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཁམས་གསུམ་པའི་རྒྱན་རྣམ་པར་སྒྲུབ་པ་ཡང་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །རྒྱན་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ འདི་ནི།ཁམས་གསུམ་པའི་རྒྱན་ཞེས་བྱ་བར་རིམ་པ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཉོན་མོངས་རྣམས་ནི་སྤོང་བའི་ཕྱིར། །གཉེན་པོ་ཉེ་བར་སྟོན་པའོ། །དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་གཉེན་པོ་ཉེ་བར་སྟོན་ཏེ། འདི་ལྟར་བདག་ཉིད་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དང་། བག་ལ་ཉལ་འགགས་པས་ ཤིན་ཏུ་ཞི་ཞིང་ཉེ་བར་ཞི་བས་སོ།།ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་སྟེ། དེ་མེད་པས་ཞི་བའོ། །བག་ལ་ཉལ་ནི། ཉོན་མོངས་པའི་ས་བོན་ཏེ། དེ་མེད་པས་ཉེ་བར་ཞི་བའོ། །འདི་གཉི་ག་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་དང་འབར་བ་ཐམས་ཅད་དང་འབྲེལ་བས་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། འབར་བ་ནི་ ཉོན་མོངས་པའི་བག་ལ་ཉལ་ཡིན་ནོ།།འདི་ལྟར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་གི་ཉོན་མོངས་པ་དང་འབར་བ་རབ་ཏུ་ཞི་བར་བྱ་བ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་ཡང་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ཞེས་འབྱུང་བ་ལ་རབ་ཏུ་ཞི་བར་བྱ་བ་ནི་ཆོས་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། འདིས་ཉོན་མོངས་པ་ རྣམས་རབ་ཏུ་ཞི་བར་འགྱུར་བས་སོ།།གནོད་པ་རབ་ཏུ་ཞི་བར་བྱེད་པ་ནི་ས་ལྔ་པ་ལས་གནོད་པ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་དོན་དང་བྱ་བ་བརྗེད་པའི་གནོད་པ་དང་། ལྟ་བ་ངན་པ་དང་། བློ་ཆུང་བའི་གནོད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་བླངས་པའི་ནོར་མ་སྦས་པའི་གནོད་པ་དང་། འདུ་བ་དང་ འགོད་པ་ལ་རྨོངས་པའི་གནོད་པ་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ།ལས་བྱ་བ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ཚད་མེད་པའི་བསམ་པ་ཡང་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ཞེས་གང་གསུངས་པའོ། །ལས་བྱ་བ་ནི་བྱེད་པའོ། །རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ནི་ཐ་དད་པའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བསམ་པ་ཚད་མེད་དེ་ ཐབས་དུ་མ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་ན་དེ་ཉིད་ཚད་མེད་པ་ཡིན་ཏེ་རྣམ་པ་མང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་བསམ་པ་ནི་དེ་སྒྲུབ་པར་སེམས་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ལས་བྱ་བ་ལས་སུ་བྱ་བ་དེ་མངོན་པར་སྒྲུབ་བོ། །ཆོས་མཉན་པའི་ཕྱིར་འཁོར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་རྣམས་སུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་རྣམས་སུ་སེམས་ ཅན་རྣམས་འདུ་བ་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་གི་རྒྱན་རྣམས་སྒྲུབ་པ་ཡང་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ཞེས་གང་གསུངས་པ་སྟེ།འདིར་ཡང་རྒྱན་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་རིམ་པ་གཞན་དུ་སྦྱར་བ་ཡིན་ནོ། །བསོད་ནམས་འཕེལ་བར་བྱེད་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དད་པ་དང་ལྷན་ཅིག་པས་གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་ལྟ་བ་ དང་།ཆོས་མཉན་པ་དང་། གུས་པར་སྨྲ་བ་དང་། ཕྱག་འཚལ་བ་ལ་སོགས་པའི་བསྙེན་པས་བསྙེན་བཀུར་བྱ་བ་དང་། གདུགས་དང་རྒྱལ་མཚན་དང་། བ་དན་ལ་སོགས་པ་རབ་ཏུ་དབུལ་བ་མཆོད་པ་སྦྱར་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཏེ། གཟུགས་དང་མཚན་དང་དཔེ་བྱད་བཟང་པོའི་རྒྱན་རྣམ་པར་སྒྲུབ་ ཅེས་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་རབ་ཏུ་བསྐོར་བ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དབྱངས་དང་ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་ཕྱེ་བས་རྣམ་པར་དག་པའི་རྒྱན་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་ཡང་མངོན་པར་སྒྲུབ་པོ་ཞེས་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དབྱངས་རྣམས་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ གསང་བ་ལས་བསྟན་པ་ལྟ་བུ་ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ནི་རྣམ་པ་ཐ་དད་པ་སྟེ།དེས་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་རོ།

这些就是诸波罗蜜多，由于善加修持而得以圆满。关于'为获得其殊胜因而增长'这句中，'其'字在此是与受用和身体的殊胜相连，是为获得彼等之因。为增长彼等，即如所说'于任何法都无执著'，这是第三。
何为七种因？应知为第四因。为利益诸有情，从七门而说。如何？由主及随顺，而有意取有。由主及随顺，为调伏其他有情而成为主尊并作为此，如所说'亦现前成办三界庄严'。
'庄严'一词，应当依次配合'三界庄严'之说。为断诸烦恼，示现对治法。即为断除烦恼而示现对治，如是由自身远离现行烦恼和随眠，而得极为寂静与近寂。
现行烦恼是指烦恼的生起，无此则为寂静。随眠是指烦恼种子，无此则为近寂。此二者皆与一切烦恼和随眠相关，如是而说。随眠即是烦恼种子。
如是'为息灭一切有情的贪嗔痴烦恼和随眠而现前成办'之说中，'息灭'是指宣说法，因为由此能息灭诸烦恼。
息灭损害，如第五地中所说四种损害：忘失义利之损害、恶见之损害、智慧狭小之损害、未护所受财物之损害、于集会和后悔愚痴之损害。如所说'亦现前成办无量意乐差别事业'。
事业是指所作。差别是指区分。其中，菩萨们的意乐无量，因为现前成办诸多方便。或者说彼即是无量，因为种类众多。其中意乐是指欲求成办彼等，因此从事业中现前成办所作。
为听闻法而于诸眷属会中、于诸佛土中集会诸有情，如所说'亦现前成办佛土庄严'。此中'庄严'一词应当以另一次第配合。
云何增长福德？以具信心而观佛色身、听闻正法、恭敬言说、顶礼等承事，以及供养伞盖、胜幢、幡幢等，如所说'成办色相好庄严'。
云何转妙法轮？如所说'亦现前成办以音声及一切支分差别清净庄严'，即以诸音声，如同从如来秘密宣说般的一切支分差别，差别即是区分，由此而清净。

།བྱང་ཆུབ་གསུམ་གྱི་རྒྱན་ནི་དེ་དང་མཐུན་པར་སྟོན་པ་སྟེ། འདི་དག་གིས་བྱང་ཆུབ་གསུམ་པོ་བརྒྱན་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་མངོན་པར་སྒྲུབ་པོ། ། དྲིས་པ་ལུང་སྟོན་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་སེམས་ཅན་གྱི་བསམ་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། བསྐལ་པ་བགྲངས་པའི་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་ཤེས་པ་ལ་ཡང་འཇུག་པ་ཡིན་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། བསྐལ་པ་བགྲངས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་གང་གིས་ཤེས་པར་འགྱུར་བ་དེ དག་ལ་ཡང་འཇུག་ཅིང་རྟོག་པར་བྱེད་དོ།།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་གྱི་བསམ་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རབ་ཏུ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལྟར་ན་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་རྒྱུ་རྣམ་པ་བདུན་པོ་འདི་ནི་རྒྱུ་བཞི་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་གཉེན་པོ་དང་བཅས་པ། །ལམ་ནི་བཅུ་པོ་རྣམས་ ཡིན་ཏེ།།སྟོང་པ་ཉིད་བསྒོམ་ལ་སོགས་པ། །གཉེན་པོ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ། །སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པ་ཤིན་ཏུ་བསྒོམས་པའི་ཡིད་དང་ཡང་ལྡན་ལ། བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཆེན་པོ་ཡང་སྩོགས་པར་བྱེད་པ་འདི་ནི་ཤིན་ཏུ་ཡ་མཚན་ཆེ་སྟེ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། སྟོང་པ་ ཉིད་ཀྱིས་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཡང་མི་དམིགས།མཚན་མ་མེད་པ་ནི་མཚན་མ་མེད། སྨོན་པ་མེད་པས་ནི་མི་སྨོན་པ་ཡིན་ན། ཚོགས་སྩོགས་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ངོ་མཚར་ཆེའོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ལ་ཡང་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ནི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ལ་དགའ་བ་བཟློག་ པའི་ཕྱིར་ཏེ།མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པ་ལ་དགའ་བ་བཟློག་པ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆགས་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་མངོན་པར་ཕྱོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པ་མངོན་དུ་གྱུར་པས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པ་ཉིད་ལ་ སེམས་དགའ་བ་ཡིན་གྱི།མངོན་པར་མཐོ་བའི་ལམ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ལ་ནི་མ་ཡིན་པ་མཁྱེན་ནས། དེ་ལ་དགའ་བ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་མངོན་པར་མཐོ་བའི་ལམ་བསྟན་པ་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མངོན་པར་མཐོ་བའི་ལམ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ལ་བརྩོན་པས་དེ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་ པ་ལ་དགའ་བར་གྱུར་ན་མི་རུང་ཞེས་མངོན་པར་མཐོ་བའི་ལམ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ལ་དགའ་བ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་གཉེན་པོ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་རྣམ་པ་བཅུ་བསྟན་པ་མཛད་དོ།།སྣང་བར་གྱུར་པ་དེ་དག་མངོན་པར་བསྒྲུབས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་རྣམས་ཡང་དང་ ཡང་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་ཡི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཀྱི་ནི། །གཉེན་པོ་གཞན་རྣམས་གཉིས་སུ་བརྗོད། །ཚད་མེད་རྣམ་པ་དག་གིས་ནི། །གཉེན་པོ་སྒོམ་པ་གང་ཡིན་དང་། །འདུ་བྱེད་མེད་ཅིང་བརྩལ་མེད་པར། །འབྱུང་བའི་ལམ་ལ་སྦྱོར་ བའོ།།དེ་ཡི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་ནི། །དེ་ཡི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་སྟེ། །ལམ་གཞན་རྩོམ་པའི་ཁྱད་པར་གྱི། །ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལ་སྒོམ་རྣམ་འདི་དག་སྟེ། གང་དག་གི་དོན་བྱེད་པ་དང་། །གནས་གང་ཡིན་དང་གང་གིས་དང་། །ཇི་ལྟར་གང་དུའི་བྱེ་བྲག་གིས། །མདོར་ན་ སྒོམ་པའི་རྣམ་པ་ནི།།བཅུ་པོ་འདི་དག་རབ་ཏུ་བསྒྲགས། །གང་དག་གི་དོན་བྱེད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྟེ། སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ཚད་མེད་པ་ལ་ཡང་འཇུག་ལ་ཞེས་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་ པར་མཛད་པ་དང་།འདུལ་བའི་ཕྲིན་ལས་ཚད་མེད་པ་ལ་ཡང་འཇུག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྩོན་པ་མི་གཏང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཐབས་གང་གིས་བྱ་བ་དེ་ཚིག་གཉིས་པས་བསྟན་ཏེ། གཉི་ག་བྱ་བ་གཅིག་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་གཅིག་ཉིད་ཡིན་ནོ། །འོག་མ་རྣམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་ བྱའོ།།གནས་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་མང་པོ་ཚད་མེད་པ་ལ་ཡང་འཇུག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ་དེས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་མང་པོ་ཚད་མེད་པ་རྣམ་པར་དག་པར་བྱེད་པ་ཡིད་ཆེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་སོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། ཆོས་ ཐ་དད་པ་ཚད་མེད་པ་ལ་ཡང་འཇུག་པ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་བསམ་པ་དང་བག་ལ་ཉལ་ཐ་དད་པས་ཆོས་བསྟན་པ་ལ་ཐ་དད་པ་ཉིད་ཐབས་ཡིན་པའོ།

三菩提的庄严与此相应而显示，因为这些将庄严三种菩提。因此成就这些。
如何回答问题开示呢？如是，为了宣说有情的意乐，于了知劫数差别相而趣入，因为出现于了知诸劫数法之差别相而趣入观察。如何呢？为了宣说有情的意乐，即是为了详细宣说的意思。如是，此七种利益有情之因是第四因。
彼等具对治，道即是十种，修空性等，应知是对治。具足极善修空性等三摩地之心，且积集广大福德资粮，此极为稀有。如何呢？以空性不缘诸法，无相即无相，无愿即不愿，而说积集资粮极为稀有。如是于其他也应了知。
彼遍执是为了遮止喜乐造作，应知如同遮止喜乐无造作。如何呢？如同菩萨趣向无执著智慧而住于般若波罗蜜多，现前而喜乐无造作性，而非喜乐增上道之造作，了知已，为遮止彼喜乐而开示增上道。如是菩萨精进于增上道之造作，若生喜乐于彼造作则不应理，为遮止喜乐增上道之造作而开示十种对治遍执。
'现前成就彼等'即是反复现证智慧境界之意思。
彼之违品对治，余者说为二种，以清净无量，即是修对治，及无造作无勤勉，趣入生起之道。彼之散乱，即是彼之散乱，以其他道分之差别。
其中此等修相，为何者利益及何处，以何及如何何处之差别，总之修相，宣说此十种。'为何者利益'即是为诸有情，即是所说'亦趣入无量有情界'。诸佛世尊成熟有情及趣入无量调伏事业，即是为了不舍精进而说以何方便，以第二句显示，因二者是一事故即是一相。下面诸者也应如是了知。
'何处'即是'亦趣入无量众多世界'，为令信解清净众多无量世界故。'以何'即是以二种。如何呢？趣入无量差别法，即是以有情意乐与习气差别而说法之差别即是方便。

།ཡེ་ཤེས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་ཚད་མེད་པ་ལ་ཡང་འཇུག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལས་སྣ་ཚོགས་པ་ ཤེས་པར་ནུས་པ་ཉིད་དོ།།བསྐལ་པ་བགྲངས་པ་ཚད་མེད་པ་རྟོགས་པ་ལ་འཇུག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དུས་ཀྱི་ཚད་ཉིད་ཤེས་པར་ནུས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་སོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན་སེམས་འདྲ་བར་འཇུག་པ་ནི་ཇི་ ལྟར་དཀོན་མཆོག་བརྩེགས་པ་ལས་དགེ་སློང་ལྔ་བརྒྱའི་སེམས་དང་མཐུན་པར་དགེ་སློང་གཉིས་སྤྲུལ་པར་འབྱུང་བ་ལྟ་བུའོ།།ལུས་འདྲ་བར་འཇུག་པ་ནི་བྲམ་ཟེ་ལ་སོགས་པས་གདུལ་བར་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུའི་ལུས་ཀུན་དུ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ལ་མོས་པ་བཟློག་པ་ནི་དེ་གཉི་ག་མཐུན་པར་འཇུག་ པས་ལྷ་ལ་མོས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཟློག་པར་བྱེད་ཅིང་སེལ་བར་བྱེད་པའོ།།སྔོན་གྱི་བསམ་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་སྔོན་གྱི་ཚེ་རབས་གཞན་ན་གོམས་པ་དེའི་རྒྱུས་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་དང་འབྲིང་དང་རྣོན་པོ་རྣམས་སུ་འགྱུར་རོ། །དེ་དག་ལ་ཅི་རིགས་པ་ནི་གང་ལ་ཆོས་གང་ཞིག་འཚམ་པ་དེ་སྟོན་པ་སྟེ། སེམས་ཅན་གྱི་བསམ་པས་དབང་པོ་ཚད་མེད་པ་ལ་འང་འཇུག་ཅེས་གང་གསུངས་པ་སྟེ། བསམ་པས་དང་པོ་ཐ་དད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བར་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་རོ། །གསུང་བརྗོད་པས་སེམས་ཅན་གཞན་ཚིམ་པར་མཛད་པ་ཚད་མེད་པ་ལ་ཡང་འཇུག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིམ་པ་འདིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ ཕན་གདགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གཉེན་པོའི་གདམས་ངག་རྗེས་སུ་སྟོན་པ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ཐ་དད་པ་ཚད་མེད་པ་ལ་ཡང་འཇུག་ལ་ཞེས་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་དང་མཐུན་པའི་གཉེན་པོ་རྣམ་པར་སྦྱར་བའི་ ཕྱིར་རོ།།ཡེ་ཤེས་རབ་འབྱམ་ཚད་མེད་པ་རྗེས་སུ་རྟོགས་པ་ལ་ཡང་འཇུག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེས་གཉེན་པོ་ཡང་དག་པར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གང་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐེག་པ་གསུམ་ལ་སྟེ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་ལམ་བསྟན་པ་ལ་འཇུག་པ་ལ་མོས་པ་ཡིན་པས་སེམས་ཅན་ཚད་མེད་ པ་དག་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་གཟུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པ་འགྲུབ་པ་ལ་ཡང་འཇུག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེར་ཚོགས་བསྩགས་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཡེ་ཤེས་ཟབ་མོའི་སྒོར་འཇུག་པ་བསྟན་པ་ཚད་མེད་པ་ལ་ཡང་འཇུག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ དེས་དེ་དག་གི་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་བསྒྲུབས་པའི་ཕྱིར་རོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལ་སྦྱོར་བ་ཚད་མེད་པ་ལ་ཡང་འཇུག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེས་དེ་དག་ཁྱད་པར་དུ་གཟུང་ནུས་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པ་ལ་འཇུག་པ་བསྟན་པ་ཚད་མེད་ པ་ལ་ཡང་འཇུག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེས་སྤྱོད་པ་ལ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡང་དག་པར་འབྱུང་བ་ལ་གཟུད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ལྷུན་གྲུབ་རྟོག་པ་མེད་པ་ཡིས། །ལམ་ནི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་འགྱུར་བ། །མངོན་པར་འདུ་བྱེད་མེད་ ལམ་གྱི།།སྦྱོར་བ་ཡིན་པར་ཡོངས་སུ་བསྟན། །ངོ་བོ་ཉིད་དང་བྱེ་བྲག་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལྟར་རྣམ་པར་དཔྱོད་ལྡན་པ། །དེ་ཡི་རྣམ་གཡེང་སྤང་བའི་ཕྱིར། །ལམ་གཞན་དག་ལ་མི་ གཡོ་བའི།།རབ་ཏུ་གནས་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར། །དེའི་རྣམ་པར་གཡེང་བའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལམ་གཞན་རྩོམ་པའི་རྣམ་པར་གཡེང་བའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། མི་གཡོ་བའི་ཚུལ་གྱིས་ཤིན་ཏུ་གནས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གང་གསུངས་པའོ།

'所谓'完全通达无量智慧'是指能够了知众生的各种烦恼和业。
'通达无量计算劫数'有两种含义：为了能够了知众生时间的限度。
如何呢？通过三种方式。怎样呢？心相应而入，如《宝积经》中所说，随顺五百比丘的心而化现两位比丘那样。
身相应而入，是为了调伏婆罗门等，示现与其相应的身相。
转变他们的信解，是通过这两种相应而入，使他们转变、消除对天神的信解。
从往昔意乐所生，是由于前世其他生中的习气，而成为根器钝、中、利三种。
对他们随宜而说，即对各人说其相应之法，如所说'通达众生意乐无量根器'，此句应与'意乐最初差别'相连。
'通达以语言令其他众生满足无量'，是为了以此次第利益众生。
随顺众生行为而示现对治教诫，即如所说'通达众生心行无量差别'，为了相应安立对治。
'通达无量广大智慧'，是为了正确显示对治。
'于何处'是指三乘，以三种方式示道而入，由于信解，无量众生为了摄受声闻乘。
'通达圆满成就缘觉乘'，意思是指在其中积累资粮者。
'通达无量甚深智慧门'，是为了令他们成就缘觉乘。
'通达无量菩萨行加行'，是为了了知能够特别摄受他们。
'通达无量大乘正行'，是为了引导已入菩萨行者趣入真实大乘。
'任运无分别，圆满成就道，无功用道之，加行为所显。'
'无分别自性及差别'，意思是无分别自相与共相。
'如是具观察，为断其散乱，于余道不动，获得安住性。'
'是其散乱对治'，意思是对治趣入其他道的散乱，如所说'以不动方式极为安住'。

།ཟུང་དུ་འབྲེལ་ བ་རྒྱུ་བཞི་ཡིས།།རྣམ་པར་གཞག་པར་འདོད་པ་སྟེ། །ལམ་ནི་ཅིག་ཅར་འབྱུང་འགྱུར་ཞིང་། །དེ་ཡང་རྒྱུན་ཆགས་འབྱུང་བ་དང་། །མོས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། །དོན་ཆེན་བྱེད་པ་གང་ཡིན་གྱི། །བྱང་ཆུབ་ཕྱོགས་ནི་རབ་དབྱེ་བ། །རྒྱུ་བཞི་པ་ནི་ཡིན་པར་འདོད། །དེ་ལ་སྐད་ཅིག་གཅིག་འབྱུང་ བ།།ཅིག་ཅར་འབྱུང་བ་ཡིན་པར་འདོད། །ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་སྐད་ཅིག་གཅིག་ལ་ཡང་མངོན་པར་སྒྲུབ་ཅིང་མི་ལྡང་སྟེ་ཞེས་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །སྤྱོད་ལམ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། །བར་ཆད་མེད་པར་འབྱུང་བར་བཤད། །དེ་འགྲོའམ་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།སྒྲིབ་པ་ཡང་དག་སྤང་བའི་ཕྱིར། །མོས་པ་རྣམ་པར་དག་འགྱུར་ཏེ། །གང་ཕྱིར་སྒྲིབ་ལས་རྣམ་དག་པས། །སྒྲིབ་པ་མེད་པར་བཤད་པ་ཡིན། །སྒྲིབ་པ་མེད་པས་སྤྱོད་ལམ་ཐམས་ཅད་ལ་གནས་ཤིང་ཞེས་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པའོ། ། ཡེ་ཤེས་ཚད་མེད་དེ་དག་ལ། །བཀྲ་བར་བྱེད་པ་རྣམ་གནས་པ། །འདུ་ཤེས་སེམས་འདུན་བྱེད་པའི་ཕྱིར། །དེ་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན། །འདུ་ཤེས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་ལྟ་བུ་དག་དང་མི་འབྲལ་བ་ཡིན་ཞེས་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཡེ་ཤེས་ཚད་མེད་པ་དེ་དག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན གྱི་ཁམས་ཚད་མེད་པ་ལ་ཡང་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྔར་བཤད་པ་རྣམས་ལའོ།།བཀྲ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསལ་བར་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པས་མཚན་མ་ཡང་དག་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་འདུས་ཞེས་སོ། །མངོན་དུ་ཉིད་འདུན་པ་སྟེ་དེ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། ། སེམས་ཀུན་ལ་ནི་ཡོད་པའི་ཕྱིར། །ཕ་རོལ་ཕྱིན་ཞེས་བྱ་བ་ཡི། །ཆོས་བཅུ་ཡང་དག་འགྲུབ་པ་ནི། །དོན་ཆེན་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱ། །དེའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་རེ་རེ་ལ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཅུ་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས པ་གང་ཡིན་པའོ།།འདི་ནི་མདོ་ཉིད་ལས་ལེགས་པར་བཀྲོལ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་མ་ཕྱེ་བའོ། །གཞི་ནི་སློབ་དཔོན་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་ཕྱེ་བར་ཟད་དོ། །རྒྱུ་བཞི་དག་གིས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི། །ཕྱོགས་མཐུན་རྣམ་པར་གཞག་པར་འདོད། །ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་སྐབས་ཀྱིས་ན། །ཕ་རོལ་ཕྱིན་པ་ བཅུར་གཞག་གོ།།སེམས་ཅན་སྨིན་བྱེད་སྐབས་ཀྱིས་ན། །དེ་སྡུད་བྱེད་པ་ཡང་དག་གཞག། །ཉོན་མོངས་སྒྲིབ་པ་དག་བྱའི་ཕྱིར། །གནས་ལ་སོགས་པ་ཡང་དག་གཞན། །གང་ལ་གནས་ཏེ་གང་སྒོམ་ཞིང་། །སྒོ་གང་དག་གིས་དག་འགྱུར་བའོ། །གནས་དག་ནི་ཤེས་རབ་དང་བདེན་པ་ དང་།ཉོན་མོངས་པ་སྤང་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཉེ་བར་ཞི་བའི་གནས་རྣམས་ཏེ། ཤེས་རབ་ཀྱིས་བདེན་པ་རྣམས་ལ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱང་སྤང་ལ་སྡུག་བསྔལ་ཡང་ཉེ་བར་ཞི་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་འདིས་ནི་བདེན་པ་བཞི་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་ལམ་གྱི་བདེན་པ་ བསྟན་ཏོ།།སྤངས་པ་དང་ཉེ་བར་ཞི་བ་དག་གིས་ནི་འགོག་པའོ། །ཉོན་མོངས་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དག་ནི་ཀུན་འབྱུང་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་སྟེ། བདེན་པ་གནས་སུ་གྱུར་པ་དེ་དག་ལ་གནས་ཏེའོ། །གང་ཞིག་བསྒོམས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་རྣམས་སོ། ། སྒོ་གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་པོ་དག་གིས་སོ། །ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་དག་བྱའི་ཕྱིར། །བྱང་ཆུབ་ཡན་ལག་རྣམ་གཞག་གོ། །རྒྱུ་བཞི་པ་ཡིན་ཏེ། ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་དག་དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནས། མདོར་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གི་ཆོས་ཐམས་ཅད སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།སྔ་ཕྱི་དག་གི་ས་དག་ལས། །བདུན་པ་ཡི་ནི་ཁྱད་པར་གཉིས། །ཁྱད་ཞུགས་དམན་པས་ས་ཡི་ནི། །ལྟོས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་གཞག་།འདི་ས་འོག་མ་དག་པས་ནི་ཁྱད་ ཞུགས་པ་ཡིན་ལ།གོང་མ་དག་པས་ནི་དམན་པ་ཡིན་ནོ། །ཁྱད་ཞུགས་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་སྤྱོད་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་སྤྱོད་པ་ནི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པའི་ལམ་མོ།

以四种因缘相互关联而建立，道是顿时生起，且是相续生起，信解清净，以及所作重大，这些菩提分的差别，认为是四种因缘。其中刹那一次生起，认为是顿时生起。为了现前修习止观之道，如经中所说'即使在一刹那中也能成就而不退转'。由于在一切威仪中生起，故说是无间断生起。如经中所说'行走时'等。
为了断除障碍，信解得以清净，因为从障碍中清净，故说无障碍。如经中所说'由无障碍而住于一切威仪中'。对于那些无量智慧，明显安住的，由于生起想、心、欲求，故此是作意。如经中所说'不离如是等想作意'。'对于那些无量智慧'是指如前所说的入于无量众生界等。
'为了明显'是指由于清晰把握等而完全了知相。显现欲求即是作意。由于存在于一切心中，所谓波罗蜜的十法圆满成就，应知是重大意义。如经中所说'于每一发心中都能圆满成就菩萨十波罗蜜'等。
此由于在经中已善作解释，故未作详细分析。基础已由论师分析完毕。以四种因缘，建立菩提分，由大乘的情况，建立十波罗蜜。由成熟众生的情况，建立摄受。为净除烦恼障碍，建立所依等其他。即于何处安住，修习什么，以何门得清净。
所依是智慧、真谛、断除烦恼和寂灭痛苦，以智慧于诸谛中断除烦恼并寂灭痛苦。因此，这是宣说四谛。以智慧说明道谛，以断除和寂灭说明灭谛。烦恼和痛苦是集谛和苦谛，安住于这些作为所依的谛中。'修习什么'是指诸菩提分。'以何门'是指三解脱门。
为净除所知障，建立菩提支。是第四因缘，如经中所说'善男子，如是'等乃至'简言之，一切菩提支法在每一刹那中圆满'。在前后诸地中，第七地有两种差别。以殊胜和低劣，建立二种地的观待。此地比下地殊胜，比上地低劣。何为殊胜？由于圆满加行所生的行为，加行所生的行为是有功用道。

།དེ་ནི་ས་འདི་ལ་མངོན་པར་མཐོ་བའི་ལམ་གཉེན་པ་དང་ བཅས་པ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པའི་ལམ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ནོ།།ཡེ་ཤེས་ནི་ཇི་སྐད་དུ་བསྟན་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ངེས་པར་རྟོག་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འདི་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་སྤྱོད་པ་ལས་བྱུང་བའི་སྤྱོད་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ དང་ཡེ་ཤེས་དང་མངོན་པར་ཤེས་པ་སྤྱོད་པ་གནོན་པས་སོ།།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་སྐྱེད་པས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་རྣམས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་ཅེས་སྨོས་པ་ནི། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་སྐྱེད་པར་བྱེད་མངོན་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ ཡན་ལག་རྣམས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ།ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་དང་པོ་ལ་ནི་སྨོན་ལམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཡེ་ཤེས་མངོན་པར་སྦྱོར་བ་རྣམས། །འབད་དང་བཅས་པས་ཡོངས་བསགས་ཕྱིར། །གོང་མའི་ས་ལས་ ལྟོས་ནས་ནི།།དམན་པར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན། །གོང་མ་རྣམས་ན་ནི་འབད་པ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཕྱིར་ནི་ཀུན་ཉོན་མོངས། །གང་ཕྱིར་རྩོལ་བཅས་འཇུག་ཡིན་གྱི། །འདི་ལ་ཉོན་མོངས་སྤྱད་བྱས་པའི། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་མི་འཐད་དོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཡིན་ཏེ། ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་དང་པོ་ཁོ་ན་ནས་གཟུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ཙམ་གྱིས་ས་བདུན་པོ་རྣམས་ལ་ཉོན་མོངས་པའི་སྤྱོད་པ་ལས་ཤིན་ཏུ་འདས་ཞེས་ནི་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པས་རབ་ཏུ་བསྐྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་མི་བརྗོད་དོ།།རྣམ་པར་སྨིན་ཞེས་བྱ་བ་ཡི། །ལམ་མ་ཐོབ་ཕྱིར་ཀུན་ཉོན་མོངས། །སྤངས་པའི་ཕྱིར་ན་དཔེ་དང་འདྲ། །འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་ལུས་ བཞིན་ནོ།།ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་དག་འདི་ལྟ་སྟེ། །དཔེར་ན་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་ནི་ལྷའི་གླང་པོ་རིན་པོ་ཆེ་ལ་ཞོན་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ཉིད་ཕྱིར་དེ་ཉོན་མོངས་མེད། །མ་ཡིན་ཉོན་མོངས་བཅས་མིན་ཏེ། །རྣམ་པར་སྨིན་ལམ་མ་ཐོབ་ཕྱིར། །ཉོན་མོངས་ པ་ནི་མི་འབྱུང་ཕྱིར།།གོང་མ་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ལམ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ལྷག་པར་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པའི་ཚོགས་ཐམས་ཅད་ལས་ཤིན་ཏུ་འདས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ས་སྔ་ཕྱི་ལས་ཁྱད་ པར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ།།ལས་དག་ཏིང་འཛིན་ཐོབ་པ་དང་། །ས་ལས་ཡང་དག་འདས་པ་དང་། །གནས་པ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱུར་པ། །ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ན་རྒྱུ་བཞི་ཡིས། །ལམ་ནི་ཟུང་དུ་འབྲེལ་བ་ཡི། །འབྲས་བུ་རྗོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན། །ལས་རྣམས་དག་པ་གང་ ཡིན་པ།།དེ་ཡང་རྣམ་པ་བཞིར་ཤེས་བྱ། །དེ་ལ། དང་པོ་ལྷག་བསམ་རྣམ་དག་པས། །ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར། །ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམས་ནི་རྣམ་དག་ཡིན། །འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་བདུན་པ་འདི་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ནི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་ཡོངས་ སུ་དག་པས་ལུས་ཀྱི་ལས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནས།རྟག་པར་རྒྱུན་དུ་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ས་གཉིས་པ་ཁོ་ན་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། བདེན་གྱི་སྦྱོར་བའི་སྤྱོད་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ནི་ ས་འདི་ལ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡིན་ནོ།།ས་ལྔ་པ་ལས་བསྟན་པ་ཡི། །འཇིག་རྟེན་ཤེས་པ་རྣམ་དག་ཕྱིར། །འཇིག་རྟེན་པའི་ཤེས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་ལྔ་པ་བཟོའི་གནས་དང་ལས་ཀྱི་གནས་གང་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །བསམ་དང་ སྦྱོར་བ་བསྟན་པ་ཡི།།ལུས་ནི་ཁྱད་པར་འཕགས་པའི་ཕྱིར། །ལུས་ཀྱི་ཁྱད་པར་འཐོབ་པ་སྟེ། །སློབ་དཔོན་ཉིད་དུ་གྲགས་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གང་ཡིན་པའོ།

这就是在此地上完整实现带有对治的增上道和现证道。所谓'应当了知智慧如前所说'，即是如实决定观察一切法。
因此'于此'是指由于行为所生的圆满行为，以及以智慧和神通压伏行为。
所说'由于正确生起一切佛法而圆满菩提支分'，意思是说，当正确生起、现前成就一切佛法时，圆满菩提支分，此即是如经中所说'善男子，在菩萨初地中有愿'等。
由于以勤勉积集智慧加行，相对于上地而言，安立为下劣。因为在上地中甚至无需勤勉。
正因如此，一切烦恼，是因为有功用而趣入，于此不应有烦恼所作的烦恼。
因此是清净的，如经中所说'善男子，从菩萨初地开始'等。
仅仅如此还不能说七地已完全超越烦恼行为，这是因为仍有功用。功用是由分别念所生，而分别念对菩萨来说就是烦恼，因此不说超越。
由于未得异熟道，一切烦恼，因已断除故如喻，如转轮王身。如经中所说'善男子，譬如转轮王乘坐天宝象'等。
正因如此，彼非无烦恼，亦非有烦恼，因未得异熟道，因烦恼不生起。上地由于已得异熟道故称为无烦恼，如经中所说'已完全超越贪等一切烦恼聚'等。
前后诸地的差别安立即是如此。
由于获得业清净、等持，超越地位，及获得殊胜住处，以此四因，宣说双运道之果。所谓业清净，亦应知有四种。
其中，首先由增上意乐清净，极为清净故，诸戒清净。如经中所说'住于此菩萨第七地的菩萨，由增上意乐清净故，身业'等乃至'恒常相续随行'。
若问第二地不是已有戒清净吗？由于圆满加行行为，于此地才是一切方面清净。
由第五地所说世间智清净故，世间智清净。如经中所说'菩萨第五地中工巧处及事业处'等。
由说示意乐及加行，身体殊胜故，获得身体殊胜，即是所谓阿阇黎。

།བསམ་གཏན་ལ་སོགས་ཁྱད་པར་གྱི། །མཐུ་སྟོབ་ཁྱད་པར་འཕགས་པའི་ཕྱིར། །ནུས་པའི་ ཁྱད་པར་འཐོབ་པ་ཡིན་ཏེ།བསམ་གཏན་རྣམས་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནས། དེ་བས་ཀྱང་ཤས་ཆེར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་འཐོབ་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ཁྱད་པར་འཕགས་པ་རྣམས་འཐོབ་པ་ རྣམ་པ་བཅུར་བཤད་དོ།།རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་དོན་ལས་བརྩམས་པའོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ལ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དཔྱད་པ་ཡོད་པ་དེ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་། དེའི་རྟེན་གང་ལ་རྣམ་ པར་རྟོག་པ་མེད་པ་དེ་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་དོན་ལས་བརྩམས་པའོ།།ཚིག་གཅིག་ལ་དོན་གྱི་ཁྱད་པར་དུ་མར་འབྱེད་པ་རྣམ་པར་བརྟགས་པ་ནི་དོན་དུ་མར་མངོན་པར་བརྗོད་པ་ཉིད་དེ། ཁྱད་པར་གྱི་བློ་གྲོས་ཞེས་གང་གསུངས་པའོ། །ཁྱད་པར་ནི་བྱེ་བྲག་སྟེ། དེ་ལ་བློ་གྲོས་སེམས་པ་ཡོད་པས་ ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དོན་གཅིག་ལ་རྣམ་གྲངས་དུ་མ་དག་གིས་སྟོན་པ་དེ་ལས་བརྩམས་ནས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་དོན་གྱི་མཛོད་ཅེས་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ་དོན་གྱི་མཛོད་བཞི་ནི་སྒྲའོ། དེ་ལས་ཉན་པ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་དོན་འདྲེན་ཅིང་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པས་ན་འདིའི་ངོ་བོ་དུ་མ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། རིག་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་ནི་རྒྱུ་ཉིད་དེ་དེ་ཤེས་པའོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་དེ་ཉིད་ཤེས་པ་ཡིན་ཏེ། དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཞེས་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ལ་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཡོད་པ་དེ་ལ་སྙོམས་པར འཇུག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་རྩ་བ་ཤིན་ཏུ་གནས་པས་བརྟན་པ་ཡོད་པ་སྟེ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་དམིགས་པས་རྩ་བ་བརྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚིག་ལྷག་མ་བཞི་ནི་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པ་བཞི་རྣམ་པར་སྦྱོང་བ་ལས་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཡེ་ཤེས་དང་མངོན་པར་ཤེས་ པའི་སྒོ་ནི་རྒྱུ་སྟེ་སྒོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་ཡང་སྙོམས་པར་འཇུག་གོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཏིང་ངེ་འཛིན་འདི་ནི་ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཅན་རྣམས་ལ་སྒྲིབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བར་བྱེད་དོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ལ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བར་བྱེད་པ་ཡོད་པ་དེ་ལ་ཡང་ སྙོམས་པར་འཇུག་སྟེ།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཆགས་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་སྒྲིབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བར་བྱེད་དོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ཕན་ཡོན་རབ་ཏུ་བརྗོད་པ་ཡོད་པ་དེ་ལ་ཡང་སྙོམས་པར་འཇུག་སྟེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཟབ་པ་དང་། རྒྱ་ ཆེ་བ་རྣམས་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པ་ལ་ཞུམ་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ།།དགེ་བའི་རྩ་བ་སྣ་ཚོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དོན་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་མཛོད་སྟོན་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གཉིས་ཀྱི་སྒོ། སྒོ་མོ་གང་ཡིན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་ཡང་ སྙོམས་པར་འཇུག་གོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་བསྒོམས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་མི་གནས་པའི་ལམ་ལ་སྒྲིབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་གཉེན་པོ་ཡང་བྱེད་དེ། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་སྦྱངས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་དག་ཅེས་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །སྙིང་རྗེའི་སྟོབས་ དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙིང་བརྩེ་བ་དང་སྙིང་རྗེའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཞེས་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་སྒྲུབ་པ་ནི་རྩོལ་བ་མེད་པར་འབྱུང་བ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་སྨིན་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཚན་མ་མེད་པར་མཚུངས་པ་ལ། །སེམས་ཅན་ཀུན་གྱི་དབང་གིས་ན། །ལས་ ཀྱི་བྱེ་བྲག་དག་གིས་ཡང་།།ཁྱད་པར་རབ་ཏུ་བསྟན་པ་ཡིན། །སྦྱོར་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར། །ས་བདུན་པ་ནི་ཡོངས་སྦྱངས་དང་། །སྣང་བ་དག་གིས་སྔ་མ་ཡིན། །ས་རྣམས་ལ་ནི་ཁྱད་ཞུགས་ཏེ། །ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་སྦྱངས་པ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པར་སྣང་བར་གྱུར་པ་ཞེས་ གསུངས་པ་གང་ཡིན་པའོ།

由于禅定等殊胜的力量超胜，故获得殊胜的能力。从'诸禅定和诸三摩地'等开始，直至'较之更加获得圆满一切菩提分'所说的内容。
获得殊胜三摩地分为十种。'极为详细分别'是指从无分别义而说。意思是入定于具有极为详细观察分别的三摩地，是从法界及其所依无分别和有分别义而说。
于一句中分析多种意义差别的思维，即是显说多种意义，如所说的'殊胜智慧'。殊胜即是差别，意思是具有思维智慧。
以多种同义词说明一义，基于此而说'广分别义藏'。四种义藏即是声音。听者从中引导和成就义理，故此体性是多种的。
一切明处即是因，即了知此。从一方面说即是了知真实，如所说'如实分别'，意思是入定于具有如实无颠倒分别的三摩地。
具有根本极为稳固坚固的三摩地。如何呢？因为缘于真如而根基坚固。其余四句应从清净四种障碍来理解。智慧和神通之门即是因，意思是说'门'。
也入定于此三摩地。因此，此三摩地能清净遮蔽殊胜功德的障碍。也入定于能清净法界真如的三摩地，因此能清净遮蔽无执著智慧的障碍。
也入定于宣说如来功德利益的三摩地，因此对于修证甚深广大佛法无有怯弱。
'种种善根'是指显示三乘本性的种种义藏，如是也入定于是轮回和涅槃二者之门的三摩地。
因此，以修习方便智慧的力量对治遮蔽不住道的障碍，如所说'由方便智慧清净的彼等三摩地'。
'悲心力'即如所说'慈悲和悲心的力量'。
成就止观道路，因为无功用生而成熟。
于无相平等中，由于一切众生的缘故，又以业的差别，显示殊胜差别。
由于圆满修行的缘故，第七地是清净和光明的前者。诸地中入胜差别，如所说'极为清净现为忍受无生法'。

།བློ་ལྡན་སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི། །ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར། །རང་གི་ཡུལ་ནི་ཤེས་པ་ལ། །གནས་པ་ཡིན་ཞེས་མངོན་པར་བརྗོད། །ཚད་མེད་ཅེས་ནི་རབ་བརྗོད་ན། །མང་བ་ཉིད་དུ་ངེས་པར་འཛིན། །མཐུ་དག་གི་ནི་སྒོ་ནས་ཀྱང་། །ཚད་ མེད་ཅེས་ནི་ཡང་དག་བསྟན།།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། སྔོན་གྱི་ལས་ལས་ཁྱད་པར་དུ། །ཟབ་ཅིང་རྣམ་པར་དབེན་པ་དང་། །རབ་ཏུ་རྒྱུ་བ་མེད་པའི་ལས། །དེ་ཡིས་ཐོབ་པ་ཡིན་ཞེས་བཤད། །རིང་དུ་སོང་ཕྱིར་ཟབ་པ་ཡིན། །ཉོན་མོངས་སྤངས་ཕྱིར་དབེན་པ་ཡིན། །འོག་མའི་ས་ལ་མི་རྒྱུ་ ཕྱིར།།རྒྱུ་བ་མེད་ཅེས་བཤད་པ་ཡིན། །ཡང་དག་མཐའ་ལ་གནས་གྱུར་ཅིང་། །འགོག་པ་མངོན་སུམ་མི་བྱེད་པ། །གང་ཡིན་འདི་ནི་གནས་པ་ཡི། །ཁྱད་པར་དུ་ནི་འདོད་པ་ཉིད། སྙོམས་པར་འཇུག་པས་གནས་པ་ཡི། །ཁྱད་པར་རབ་ཏུ་བསྟན་ནས་ནི། །རྒྱུ་བའི་སྦྱོར་བའི་ཁྱད་པར་ནི། །རྣམ་ པ་བརྒྱད་དག་ཡང་བཤད་དོ།།བསོད་ནམས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའི་སྦྱོར་བ་ནི་འཁོར་བའི་སྒོ་ཡང་སྟོན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། འདིའི་གཉེན་པོ་ནི་འདིའི་བསམ་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་གནས་པ་ཡང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་འོག་མ་དག་ལ་ཡང་ཚིག་གཉིས་པ་ནི་གཉེན་པོ་འཛིན་ པ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།།ཕུང་པོ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་སྦྱོར་བ་ནི་འཁོར་མང་པོས་ཀུན་ནས་བསྐོར་བར་ཡང་སྣང་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། ཕུང་པོ་ནི་ཕུང་པོ་རྣམས་སོ། །དེ་ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་སྦྱོར་བ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། མཚན་དང་དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ འཁོར་མང་པོ་ཉིད་དོ།།སྨོན་ལམ་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ཁམས་གསུམ་པར་ཀུན་དུ་སྐྱེ་སྟེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བསམས་བཞིན་དུ་སྲིད་པ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཐབས་ཐབས་ཀྱིས་ཀྱང་རབ་ཏུ་འབར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བུ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་དུ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འདི་ནི་རིགས་ ཀྱི་རྒྱུད་ལ་སྦྱོར་བ་ཡིན་ཏེ།སེམས་ཅན་རྣམས་ཐེག་པ་གསུམ་ལ་དགོད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །མ་བོར་བའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ལ་ཡང་འཇུག་ལ་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་ས་ལ་བརྟེན་ནས་ཀྱང་འགྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འདི་ནི་འཇུག་པར་བྱེད་པའི་སྦྱོར་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་གིས་ གདུལ་བར་བྱ་བ་རྣམས་ལ་དེ་ལྟར་ཀུན་དུ་བསྟན་པས་ཐེག་པ་གཉིས་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ།།བདུད་ཀྱི་ཡུལ་ནི་ཟས་དང་ཉལ་བ་དག་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་གནས་པའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འདི་ནི་སྟོན་པ་ལ་སྦྱོར་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་གཉིས་ནི་ཡུལ་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདུད་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡང་སྟོན་ པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འདི་ནི་འཆི་འཕོའི་སྦྱོར་བ་ཡིན་ཏེ། ན་བ་དང་རྒ་བ་དང་འཆི་བ་ཀུན་དུ་བསྟན་པས་འཆི་འཕོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་གནས་ཐམས་ཅད་དུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་ན་སྐལ་བ་མཉམ་པར་ཉེ་བར་འགྲོ་བས་ལྟ་བ་ངན་པ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འདི་ནི་ལྟ་བ་ ངན་པ་ལ་ཆགས་པ་ལས་རྣམ་པར་བཟློག་པའི་སྦྱོར་བ་ཡིན་ནོ།།འཇིག་རྟེན་གྱི་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་དང་མཐུན་པར་འགྲོ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་བཟོའི་གནས་ཀྱི་ལམ་ལ་སོགས་པ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པས། སྔར་བཤད་པའི་གནོད་པ་རྣམ་པ་བཞི་རབ་ཏུ་ཞི་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འདི་ ནི་གནོད་པ་ལས་རྣམ་པར་བཟློག་པའི་སྦྱོར་བ་ཡིན་ནོ།།ལྷ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལུས་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ལས་ལྷག་པའི་ལུས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པས་རྣམ་པར་བཟློག་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་མི་དགའ་བ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འདི་ནི་ཆགས་པ་རྣམ་པར་བཟློག་པའི་སྦྱོར་བ་ ཡིན་ནོ།།དེ་འཛིན་པའི་མཆོག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་པ་ཡང་དག་པར་འཛིན་པའི་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ས་འདི་ནི་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་འདོགས་པ་དང་ཆོས་ཀྱི་བཟོད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བར་རིག་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་ལས་ཇི་སྐད་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །འདི་ཡན་ཆད་མངོན་པར་འདུ་ བྱེད་པའི་སྦྱོར་བ་མེད་པས་ན་སྦྱོར་བའི་མཐར་ཕྱིན་པར་འགྲོ་བའོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྦྱོར་བའི་ལམ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པས་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་ཤིན་ཏུ་འོད་གསལ་བ་ཞེས་བྱ་བའོ།

为了获得具有智慧的究竟瑜伽作意，安住于了知自己境界，如是明确宣说。
若说无量，则确定为众多。从威力方面，也正确宣说为无量。
如何呢？较之往昔业更为殊胜，深奥且远离，以及无所行走之业，说是由此而获得。
因为远离故为深奥，因为断除烦恼故为远离，因为不行于下地故说为无所行走。
安住真实边际，而不现前灭尽，此即是所许之安住殊胜。
宣说了等持安住之殊胜后，复说八种行走瑜伽之殊胜。
福德现行瑜伽即是'显示轮回门'，其对治即是'其心安住涅槃'。
如是下文中，第二句皆应知为对治。
蕴执持瑜伽即是'亦现众多眷属围绕'。蕴即诸蕴，执持彼等之瑜伽即是此，即由具足相好庄严故有众多眷属。
以愿力于三界中普遍出生，故名为'随意受生瑜伽'。
'以种种方便而显现'，是为显示子等故。因此，此即是种姓相续瑜伽，为安立众生于三乘故。
由于不舍弃，故既入于佛智，亦依声闻等地而成就。因此，此即是趣入瑜伽，以如是显示于所化众生，令入二乘故。
魔境即是饮食与卧具，住于其中。因此，此即是显示瑜伽，因为显示彼二境界故。亦显示魔之行境。
因此，此即是死亡瑜伽，以显示病老死故而死亡。
前往一切外道处所时，以平等前往而遮止邪见，因此，此即是遮止邪见执著瑜伽。
随顺一切世间事业，即是现前成就世间工巧明处等，为息灭前说四种损害故。因此，此即是遮止损害瑜伽。
以获得超胜一切天等身而遮止，令众生离不喜故。因此，此即是遮止贪著瑜伽。
'因为是彼执持之最胜'，是说因为是正持教法之最胜者。
应知此地以利益众生及法忍而区分，如经中所说。
至此无有现行瑜伽，故为瑜伽究竟道。
因此，由圆满瑜伽道故，善根极为明净。

།ཉི་མའི་འོད་ཀྱི་དཔེས་ནི་ཟླ་བའི་འོད་ཀྱི་དཔེས་བསྟན་པས་སྔ་མའི་ཡེ་ཤེས་པས་འདི་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཕྱིར་ཁྱད་པར་བསྟན་པ་ ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། ཉི་མའི་འོད་ཀྱིས་དེའི་འོད་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ལྷག་མ་ནི་སྔ་མའི་ཚུལ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །རྒྱུ་ནི་རྣམ་པ་བདུན་དག་གིས། །ས་བརྒྱད་པ་ནི་གཞག་པར་འདོད། །ས་རྣམས་དག་ནི་བསྡུ་བ་དང་། །རྣམ་དག་བཟོད་པ་ཐོབ་པ་དང་། །རྣམ་དག་ གནས་པ་ཐོབ་པ་དང་།།ཞིང་ནི་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། །དབང་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། །ཆེ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་དང་། །ངེས་ཚིག་དབྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ། །རྒྱུ་ནི་བདུན་པར་འདོད་པ་སྟེ། །ས་བརྒྱད་པ་ཡི་བསྡུ་བའི་ཚུལ། །འདི་ཡིན་པར་ནི་རབ་ཏུ་བསྟན། །ཡོངས་སུ་སྦྱང་བར་བྱ་བའི་ས་དག་ནི་བདུན་ཏེ། དེ་དག་ཏུ་སྦྱོར་བའི་སྤྱོད་པ་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བར་བྱ་བ་ལེགས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་བསྡུ་བ་ནི་མདོར་བསྡུས་ཏེ་བསྙད་པའོ། །སྨྲས་པ། དེ་དག་རྣམས་ཀྱི་བསྡུ་བ་ནི། །རྒྱུ་གཉིས་དག་གིས་བརྗོད་བྱ་སྟེ། །སྤྱིར་ནི་བསྡུ་བར་བྱ་བ་དང་། །སོ་སོ་རེ་རེ་ནས་བསྡུ་བའོ། །རྒྱུ་ནི རྣམ་པ་གསུམ་དག་གིས།།སྤྱིར་བསྡུ་བར་ནི་འདོད་པ་ཡིན། །སོ་སོ་ནས་ནི་རྣམ་བདུན་ཏེ། །འདི་ནི་བསྡུས་པར་གཞག་པ་ཡིན། །རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ལེགས་པར་བྱས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ནི་ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་རྟོགས་པ་སྟེ། དེ་འདི་དག་ཏུ་ལེགས་པར་བྱས་ པའི་ཕྱིར་ས་བདུན་པོ་དག་ཡིན་པར་སྟོན་ཏོ།།གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན། འོ་ན་དང་པོ་ཁོ་ན་ལ་དེ་རྟོགས་ན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། གོང་ནས་གོང་དུ་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཁྱད་པར་དང་ཁྱད་པར་དུ་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ལམ་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་སྦྱངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཐབས་ནི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའོ། །ཤེས་རབ་ནི་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པའི་ཡུལ་ཅན་ཏེ། དེ་གཉིས་ཀྱིས་ལམ་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་སྦྱངས་པའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མི་གནས་པའི་ལམ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །ཚོགས་ཤིན་ཏུ བསྩགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བདུན་པོ་དེ་དག་ཉིད་ལ་ཚོགས་ཤིན་ཏུ་རབ་ཏུ་བསྩགས་པའི་ཕྱིར་སྦྱོར་བས་བསྡུས་པའི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ཞེས་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ།སྤྱིར་བསྡུ་བ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །སྨོན་ལམ་ཤིན་ཏུ་བཏབ་པ་ཞེས། །བྱ་བ་ལ་སོགས་རྣམས་ཀྱི་ཚིག་།ལྷག་མ་བརྒྱ་ པོ་དག་ཁོ་ནས།།སོ་སོ་ནས་ནི་བསྡུ་བ་ཡིན། །སྨོན་ལམ་ཆེན་པོ་ཤིན་ཏུ་བཏབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་དང་པོ་བསྡུ་བ་མཛད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་གཉིས་པ་སྟེ། །དེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཐེག་པ་དམན་པ་བོར་ ཏེ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཁོ་ན་ལ་བསམ་པ་ཆེས་བརྟན་པར་བྱིན་གྱིས་རློབ་པར་མཛད་དོ།།རང་གི་དགེ་བའི་རྩ་བའི་སྟོབས་བསྐྱེད་པ་རྗེས་སུ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་གསུམ་པ་སྟེ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལས་མི་ཉམས་པའི་བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་ གཤེགས་པའི་སྟོབས་ལ་སོགས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བཞི་པ་སྟེ།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཆོས་ལུང་གི་ཆོས་ཇི་ལྟར་རྟོགས་པ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་འཇོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནི་རྟོགས་པ་སྟོན་པར་བྱེད་དེ་གཉི་ག་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཞུགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་དང་མཚུངས་ པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་འཐོབ་པའི་རྒྱུ་སྟེ། དེ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་དེ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །ལྷག་པའི་བསམ་པའི་བརྣག་པ་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་སྦྱངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་ལྔ་པ་སྟེ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། རྣམ་པར་དག་ པ་ལ་སེམས་ཀྱི་བསམ་པ་མཉམ་པ་ཉིད་ཇི་སྐད་བཤད་པ་དག་གིས་ལྷག་པའི་བསམ་པའི་བརྣག་པ་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་སྦྱངས་པའི་ཕྱིར་རོ།

以日光的比喻和月光的比喻来说明，前者的智慧比这个广大，所以显示差别。怎么说呢？因为看到日光能够胜过它的光芒。其余的应当如前面的方式来配合。
以七种因，安立第八地。诸地的摄集，获得清净忍，获得清净住，清净刹土，获得自在，殊胜的差别，以及词义分别，这七种因，是第八地的摄集方式，如是显示。
应当清净的诸地有七，为了善巧地修习在那些地中的修行清净。那些摄集是简略地说明。
所说：那些的摄集，以二因来说明，即总的摄集，和各别的摄集。以三种因，总摄集是所许。各别则有七种，这是摄集的安立。
善作分别，即是通达法无我和人无我，因为在这些地中善作，所以显示是七地。如果这样的话，那么若在第一地就通达，第二地等有什么差别呢？说'渐次增上通达'，是为了正确显示差别和殊胜的通达。
关于'以方便智慧极其清净道路'，方便是大悲。智慧是以法无我为境。由这二者极其清净道路。正因如此，所以说'清净无住道'。
'极其积聚资粮'是说在那七地中极其积聚资粮，所以说是以修行摄集圆满资粮。如是为总摄集。
'极其发愿'等词，其余百词，唯是各别的摄集。'极大愿极其发起'是摄集初地。'如来加持极其加持'是第二地，诸如来加持他们舍弃小乘而令意志坚定于一切智性。
'获得自己善根力增长'是第三地。怎么说呢？因为获得不退失离贪的禅定等。'作意如来力等'是第四地。怎么说呢？因为如所通达般安立教法。
这是显示通达，由于如实趣入二者而与之相应通达的缘故。因此，所知障清净是获得佛法之因，为获得彼而具有作意。
'极其清净增上意乐决定'是第五地。怎么说呢？因为以所说的清净心意平等性极其清净增上意乐决定。

།བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་མངོན་པར་འཕགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་དྲུག་པ་སྟེ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། རིམ་བཞིན་དུ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོས་ནི་བསོད་ ནམས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་མངོན་པར་འཕགས་པ་ཉིད་དོ།།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་རྣམ་པར་དཔྱོད་པས་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་མངོན་པར་འཕགས་པ་ཉིད་དོ། །སྙིང་རྗེ་དང་བྱམས་པ་ཆེན་པོ་དག་གིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སྦྱོར་བ་མི་གཏོང་བ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ལམ་ཚད་མེད་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་ས་བདུན་པ་བསྡུ་བ་ཡིན་ཏེ།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། །རིམ་བཞིན་དུ་ལམ་གཞན་རྩོམ་པའི་ཁྱད་པར་རྣམས་ཀྱིས་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སྦྱོར་བ་མི་གཏོང་བ་ཉིད་ལ། སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ཚད་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་འཇུག་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ལམ་ཚད་མེད་པ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱ་ སྟེ།འདིར་བསྡུ་བ་ནི་ཚིག་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་བྱ་བའི་ས་ལ་ཚུལ་བཞིན་དུ། རྩོལ་བཅས་ཡེ་ཤེས་ལ་བརྟེན་ནས། །བསྡུས་དང་རྒྱས་པའི་སྒོ་ནས་ནི། །ས་བདུན་རྣམ་པར་སྦྱང་བྱས་ནས། །མི་སྐྱེ་བ་ཡིས་རབ་ཕྱེ་བའི། །བཟོད་པ་རྣམ་པར་དག་པ་འཐོབ། ། དེའི་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་ནི་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་རྣམས་གཟོད་མ་ནས་མ་སྐྱེས་པ་ཉིད་ནི་ད་གཟོད་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་གྱི། འོན་ཀྱང་ཆོས་འདི་དག་ནི་རྣམ་པར་གནས་པ་ཁོ་ནའོ། །གང་ལ་ཞེ་ན། རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་ལའོ། །དེའི་ཕྱིར་འདི་ནི་སྔ་ནས་ཡོད་པའི གཉེན་པོར་བརྗོད་དོ།།གསར་དུ་ཡོད་པ་དེའི་གཉེན་པོར་མ་སྐྱེས་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་སྟེ། སྔོན་མེད་པ་ལས་དབྱུང་བ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། འོན་ཀྱང་འདི་དག་སྔ་ནས་རྣམ་པར་གནས་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །མཚན་ཉིད་ཡོད་པ་དེའི་གཉེན་པོར་མཚན་ཉིད་ མེད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་སྟེ།གང་གིས་འདི་དག་མཚོན་པར་འགྱུར་བའི་མཚན་ཉིད་དེ་དག་མེད་དོ། །ཕྱི་མའི་མཐར་ཡོད་པ་དེའི་གཉེན་པོར་བྱུང་བ་མེད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་སྟེ། བྱུང་བ་ནི་ཕྱི་མའི་མཐར་ཡོད་པ་ཡིན་གྱི་མ་བྱུང་བ་ནི་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་ལ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་ལ་སྔོན་གྱི་མཐའ་ན་ཡོད་པ་དེའི་གཉེན་པོར་འཇིག་པ་མེད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་སྟེ། བྱུང་བ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་འཇིག་གི་མ་བྱུང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རྫོགས་པ་ཡོད་པ་དེའི་གཉེན་པོར་ཐུག་པ་མེད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་སྟེ། ཐུག་པ ནི་རྫོགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པར་བྱང་བ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཉིད་ཡོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་གཉེན་པོར་འཇུག་པ་མེད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་སྟེ། འཇུག་པ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་གྱི་མི་འཇུག་པ་ནི་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རང་བཞིན་ཁོ་ནས་སྐྱེ་བ་མེད། །ཆོས་ལ་བདག་མེད་ ཅེས་བྱ་བ།།བདག་མེད་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། །དངོས་པོ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ། །རང་བཞིན་གྱིས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ལ། གཉིས་པོ་མེད་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་མེད་ པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་པ་སྟེ།དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་རྣམ་བྱང་དག་།འཕེལ་འབྲི་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཡིས། །དུས་གསུམ་དུ་ནི་མཉམ་པ་ཉིད། །དེ་ལ་གྲངས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་མེད། །འདི་ནི་གྲངས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་མི་སྐྱེ་བ་སྟེ། ཐོག་མ་ དང་དབུས་དང་ཐ་མ་མཉམ་པ་ཉིད་ཅེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ལས་རྣམས་ཀྱི་ནི་བྱེ་བྲག་གང་། །རྣམ་པ་མང་པོར་ཡོངས་བརྟགས་པ། །དེ་བཞིན་ཉིད་དང་མཉམ་མཐོང་ཕྱིར། །དེ་ཡི་བྱེ་བྲག་མ་སྐྱེས་པ། །ལས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་མི་སྐྱེ་སྟེ། །དེ་བཞིན་ཉིད་ལྟར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ཉིད་ལས་བརྩམས་ནས་འཇུག་གོ་ཞེས་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དེ་ལྟར་ན་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ནི་མི་སྐྱེ་བ་རྣམ་པ་བཞི་ལ་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ། །བཟོད་པའི་དམིགས་པ་རབ་བརྟན་ནས། །རྣམ་པར་རྟོག་པའི་འདུ་ཤེས་དང་། །བྲལ་བས་འཇུག་པར་རབ་ ཏུ་སྟོན།།འདིར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་སེམས་སོ།

所谓以福德和智慧的力量而超胜，是第六地。如何呢？依次为：以大悲心，以福德力而超胜；以观察缘起，以智慧力而超胜。
所谓以大悲心和大慈心对一切众生不舍精进，具足无量智慧道，是第七地的总摄。如何呢？依次为：以其他道的殊胜精进，对一切众生不舍精进；以入无量众生界等，应知是具足无量智慧道。此处总摄是以两句话显示。
于应当清净的地中如理地，依靠有功用智慧，从总摄和广说门中，清净七地之后，获得以无生而区分的清净忍。其清净性是以任运成就而区分。
诸法本来无生，并非现在才出现，然而这些法唯是安住。于何处？于清净分中。因此，这是说为先前已有的对治。新有的对治称为无生性，并非从先前无中产生，而是这些本来就安住，这是其意义。
有相的对治称为无相性，即无有能表示这些的诸相。后际有的对治称为无起性，因为起是后际所有，而非未起的缘故。在清净分中即是如此。
在烦恼分中，前际有的对治称为无灭性，意思是已生必定灭，未生则不然。圆满有的对治称为无尽性，因为尽即是圆满。清净中有烦恼性的对治称为无入性，因为入则成为烦恼，不入则不然。
自性本无生，法无我即是，以无我自性，称为无实性。是自性无生。因为是无二相的缘故，即是说因为无二者。既非实相，又因无二者存在故也非无实相，即所说的无实自性。
烦恼及清净，以无增减性，三时中平等，其中无数差。这是数的差别不生，因为说初中后平等的缘故。
诸业的差别，所思维众相，因见等如性，其差别无生。业的差别不生，即如所说依于如所有性，一切智无分别智应证而趣入。
如是，无生法忍是趣入四种无生。忍境坚固已，离分别想故，显示其趣入。此处异熟是心。

།རློམ་སེམས་ནི་ཡིད་དོ། །ཡུལ་རྣམ་པར་རིག་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། །དེ་དག་གིས་བསྡུས་པ་དག་གོ། །སེམས་དང་ཡིད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་དག་དང་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། དེ་ཐམས་ཅད་དུ་སེམས་དང་ཡིད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་ པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་འདུ་ཤེས་དང་བྲལ་བ་ཞེས་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པ་ལས་འདུ་ཤེས་སྨོས་པ་ནི་འདུ་ཤེས་ཁྱད་པར་ཅན་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་གཞན་ནི་ ཡོད་དོ་ཞེས་འདུ་ཤེས་གཞན་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ།།ཐོགས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཐོགས་པ་ནི་རྩོལ་བའོ། །དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་རྒྱུ་བའོ། །ནམ་མཁའ་འདྲ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱབ་པས་སོ། །བླ་གབ་མེད་པའི་རང་བཞིན་དུ་ཞུགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་བཞིན་ ཉིད་ནི་སྒྲིབ་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་བླ་གབ་མེད་པ་ཡིན་ནོ།།ཟབ་མོ་ཐོབ་ཕྱིར་ཁྱད་པར་དུ། །འཕགས་པའི་གནས་པ་ཐོབ་པ་སྟེ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གནས་པ་ཟབ་མོ་རྗེས་སུ་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེའི་ཟབ་པ་ཉིད་ནི་མདོ་ལས་འབྱུང་བའི་སྒོ་ནས་རྣམ་པ་བདུན་དུ་ ཤེས་པར་བྱ་སྟེ།།རིང་བའི་ཡེ་ཤེས་ཐ་མི་དད། །དེ་བཞིན་མཚན་མ་བྲལ་བ་དང་། །ཚད་མེད་པ་དང་མི་འཕྲོགས་དང་། །ཉེས་པ་སྤངས་ཕྱིར་དབེན་པ་དང་། །གཉེན་པོ་ལ་ནི་མངོན་ཕྱོགས་ཕྱིར། །དབེན་པ་མངོན་དུ་གྱུར་པའོ། །རིང་བའི་ཡེ་ཤེས་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་ པ་དང་བཅས་པའི་ས་བཟློག་པས་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འཇུག་པ་ཟབ་པ་ཉིད་ཀྱིས་རིང་བ་ཡིན་ནོ།།ཐ་མི་དད་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་དག་པ་པ་རྣམས་དང་། ཐུན་མོང་བའི་ཟབ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །ཡུལ་ཟབ་པ་ཉིད་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་སྣང་བ་མེད་པར་གྱུར་པས་དེ་བཞིན་ ཉིད་ལ་བྱ་སྟེ།མཚན་མ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ཞེས་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ཉིད་འདུ་ཤེས་ཀྱི་འཛིན་པ་ངན་པ་ཐམས་ཅད་ལས་ཕྱིར་བཟློག་པ་ཡིན་ཏེ། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་དགག་པའི་ཕྱིར་འཛིན་པ་ངན་པ་སྨོས་སོ། །ཚད་མེད་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། བདག་དང་གཞན་ གྱི་དོན་ལ་ཞུགས་པས་སྒྲུབ་པ་ཟབ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།།མི་འཕྲོགས་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མི་འཕྲོགས་པའི་ཕྱིར་ཟིལ་གྱིས་མི་གནོན་པ་ཟབ་པ་ཉིད་དོ། །དབེན་པ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་བསྲབས་པ་ཟབ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །ཐམས་ཅད་ལས་དབེན་པ་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ནི་གཉེན་ པོ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་ཟབ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་ཐམས་ཅད་ལས་དབེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་མདོ་ལས་ཇི་སྐད་འབྱུང་བའི་སྒོ་ནས་གནས་པ་ཟབ་མོ་ཉིད་རྣམ་པ་བདུན་ནོ། །གཡོ་བ་དང་རློམ་སེམས་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་གི་གནས་སེམས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ པར་ཤེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།འབད་པ་དང་བཅས་པ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པའི་ལམ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་ཕྱིར་འབད་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ་མདོ་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་ཆོས་ཉིད་ཐོབ་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། རྩོལ་བ་ དེའི་གཉེན་པོ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།ད་ནི་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་ཅིང་རྩོལ་བ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་ཆོས་ཉིད་ཐོབ་པ་དེ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཉིད་རྩོལ་བ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། ལུས་དང་ངག་དང་སེམས་ཀྱི་རྩོལ་བ་དང་བྲལ་ནས་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་གནས་པ་ཉིད་ ཀྱིས་ནི།མདོ་ལས་ཇི་སྐད་དུ་འབྱུང་བ་བཞིན་ཏེ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ཤིན་ཏུ་གནས་པའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་གནས་པ་ཉིད་དོ། །དཔེར་ན་གཉིད་ཀྱིས་ལོག་པ་ལས་སད་པ་ལ་འདུ་ཤེས་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་གནས་པ་ དེ་ལ་ཡང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལས་བཟློག་པའི་འདུ་ཤེས་ཡོད་དོ།

傲慢心即是意。对境的了知即是识。这些都是它们所摄。'心、意、识'等词，即是说在一切处都远离心、意、识的分别想，如是所说。
虽应说为'离分别'，而说'想'是为了表明特殊的想，因为此处离开违品的想，故说有其他想。
关于'无碍'，碍即是勤作。因为无碍，故自然运行。'如虚空'是指遍满。'入无覆性'是指入如是性，因为如是性以无障碍性故为无覆。
'为得甚深故特胜，获得圣者住处'，即是说获得菩萨甚深住处。
其甚深性从经中应当了知有七种：远智不异，以及离相，无量不夺，因离过患故寂静，因向对治故，现前寂静。
何为远智？因通过遮止有功用地而证悟，故以入深性而为远。
何为不异？因与清净地菩萨共有深性故。
何为境深性？因无所取能取显现，故在如是性中，如所说'离一切相'。
这即是远离一切恶执着想，说'恶执着'是为了遮遣违品想。
何为无量？因入利自他故，以修行深性故。
何为不夺？因一切声闻缘觉不能夺故，为不能胜深性。
寂静是因违品减少深性故。现前一切寂静是因向对治深性故。
何以故？因如是性离一切故。如是，从经中所说门中有七种甚深住。
'离一切动摇与傲慢'是说因无彼等住处的心意识故。
因已超越有勤作有功用道故，'离一切勤作'，如经中所说。
何为获得自然法性？因得到彼勤作的对治故。
今说示彼自然成就无勤性故获得自然法性。自然即是无勤，因经中说'离身语意勤作'故。
由住异熟性故，如经中所说，因极住于异熟阿赖耶识如是性故，为住异熟性。
譬如从睡眠中醒来有想，如是于彼住中也有从等持中出定之想。

།བཟློག་པ་འདི་གང་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། ཞི་བ་ཉིད་ལ་གནས་པ་ལ། །འདུ་ཤེས་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ནི། །ཡང་དག་ཤེས་པའི་དབང་གིས་ན། །མཚན་མ་རྣམས་ནི་འཇིག་ཕྱིར་རོ། །ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་དག་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་མི་ཞིག་གཉིད་ཀྱིས་ལོག་པའི་རྨི་ལམ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བཟུང་སྟེ། འབད་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་འབད་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་དག་པའི དབང་དུ་བྱས་ནས།འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གཉིས་སུ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་སྣང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེའི་གཉིས་སུ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་སྣང་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཡུལ་ལ་ཡོངས་སུ་སྤྱོད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་མཚན་མ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་སྣང་ བར་མི་འགྱུར་ཏེ།མཚན་མ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མི་སྣང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་སྐྱེ་བ་དང་། །འདྲ་བའི་དཔེ་ནི་གང་ཡིན་པ། །དེ་ནི་འོག་མའི་ས་པ་ཡི། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་རིང་གྱུར་འདོད། །དེ་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱོགས་ལ་ནི། ། སེམས་ལ་སོགས་པའི་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སེམས་དང་ཡིད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་ཡང་ཀུན་དུ་མི་འབྱུང་སྟེ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ལྡོག་པའི་ཕྱོགས་ལ་ནི་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་ལ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་མེད་པ་སྟེ། སངས་རྒྱས་ལ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བའམ ཞེས་བྱ་བ་ནས་བཟུང་སྟེ།རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཀུན་དུ་མི་འབྱུང་ན་ཞེས་བྱ་བའི་བར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་བྱེ་བྲག་གིས་ནི་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ལ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་རྣམས་སོ། །ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་ པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་།ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ལ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བའོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་གང་ཟག་གི་བྱེ་བྲག་གིས་ནི་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་དག་གོ། །ཆོས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་ནི་བྱང་ཆུབ་ལ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བའོ། །ཉན་ཐོས་ཀྱི་ ཐེག་པ་ལ་ཡང་མི་སློབ་པ་དང་།སྨོན་པའི་བྱེ་བྲག་དང་ཆོས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་སྟེ། མི་སློབ་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བའོ། །སློབ་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ནི་ཕྱིར་མི་འོང་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བའོ། །དེ་ཡི་འོག་ཏུ་གནས་སྐབས་ དེར།།ཀུན་མཁྱེན་ཐུགས་རྗེའི་བདག་ཉིད་རྣམས། །དང་པོར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡི། །ཡེ་ཤེས་ཉེ་བར་སྒྲུབ་མཛད་ནས། །ཅི་ཞིག་མཛད་ཅེ་ན། སེམས་ཅན་ལ་ནི་བྱམས་མཛད་ནས། །གནས་པ་ཙམ་ལ་མངོན་དགའ་བ། །བཟློག་པར་དཀའ་བ་བཟློག་མཛད་དེ། །འདི་ལ་ བྱས་པ་བསྔགས་པ་དང་།།མ་བྱས་པ་ལ་བསྐུལ་བ་དང་། །དེ་ལ་གནས་པ་མི་འདོར་བས། །སངས་རྒྱས་ཆོས་རྣམས་མ་ཐོབ་པ། །ནུས་པ་ཉིད་ཀྱི་དབང་མཛད་ནས། །ཡང་དང་ཡང་རྒྱུ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས། །ཞི་བའི་དབྱིངས་ནི་དེ་དག་ལས། །རྣམ་པར་བསྐྱོད་ནས་སེམས་ཅན་ གྱི།།དོན་སྤྱད་དག་ལ་སྦྱོར་བར་མཛད། །ཆོས་ཀྱི་སྒོའི་རྒྱུན་དེ་ལ་གནས་པས། མངོན་པར་དགའ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པར་འཛིན་པ་དེ་བཟློག་པར་མཛད་དོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཉེ་བར་བསྒྲུབས་པས་ཏེ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཉེ་ བར་སྒྲུབ་པ་མཛད་དེ་ཞེས་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།བྱས་པ་བསྔགས་པ་ནི་ལེགས་སོ་ལེགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བྱས་པ་བསྔགས་པར་མཛད་པ་སྟེ། ཡོན་ཏན་ཐོབ་པ་རྣམས་ལ་ཡང་དག་པར་གཟེངས་བསྟོད་པ་མཛད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །མི་བྱེད་པ་ལ་བསྐུལ་ བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་མི་བྱེད་པ་ནི་ཡོན་ཏན་མ་ཐོབ་པ་རྣམས་མངོན་སུམ་དུ་མི་བྱེད་པ་སྟེ།དེ་ལ་གང་ངེད་ཀྱི་སྟོབས་བཅུ་ལ་སོགས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དེ་ཁྱོད་ལ་མེད་ཀྱི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དེ་ཡོངས་སུ་བཙལ་བའི་ཕྱིར་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམས་ཤིག་ཅེས་བསྐུལ་བ་མཛད་དོ། །བཟོད་པའི་སྒོ་འདི་ ཉིད་ཀྱང་མ་དོར་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་མི་དོར་བས་དེ་ནུས་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ།

如果问这个遮止是什么，虽然住于寂静，即便有想，但由于正确认知的力量，故能摧毁诸相。诸位佛子，譬如从'有人在睡梦中'这句开始，直到'远离一切勤作'这句为止，因为具有殊胜的真实智慧，所以远离一切勤作。
就清净而言，不显现轮回和涅槃二者的一切行为，如经中所说'其一切二者行为皆不显现'。就境界受用而言，不显现相的一切行为，如经中所说'一切相的行为皆不显现'。
如同生于梵天界的比喻是什么？认为那是远离下地的一切烦恼。关于趣入方面，因为没有心等的生起，如经中所说'心、意、识的生起也不生起'。关于还灭方面，是对佛等没有生起，如经中从'对佛的生起'开始，直到'对预流果的一切生起也不生起'为止。
其中，就大乘的差别而言，是对佛、菩萨和菩提分的生起。就声闻乘的差别而言，是对涅槃和声闻等的生起。在大乘中，就补特伽罗的差别而言，是对佛和菩萨的生起。就法的差别而言，是对菩提的生起。
在声闻乘中，通过无学、有学的差别和法的差别对涅槃的生起，就无学的差别而言，是对阿罗汉的生起。就有学的差别而言，是对不还等的生起。
此后在那个阶段中，具有遍智悲心本性者们，首先成就如来智慧后，做什么呢？对众生生起慈心后，对仅住于此而欢喜者，遮止难以遮止者。对此，赞叹已作、劝导未作、不舍住于彼者。对未得佛法者，以能力为主后，反复以种种因缘，从寂静界中令其出离，令其趣入利益众生的事业。
住于法门相续中，仅以此欢喜为满足者，予以遮止。如何遮止？通过成就如来智慧，如经中所说'成就如来智慧'。赞叹已作是指以'善哉善哉'等赞叹所作，意思是对获得功德者予以称赞。
所谓劝导未作，未作是指未获得功德者未现前，对他们说：'你们没有我们的十力等圆满，为了寻求那种圆满，应当精进。'也说'不要舍弃这个安忍门'，这表明以不舍弃而成为可能。

།སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བས་དོན་ཆེ་བ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་སེམས་ཅན་ཇི་ལྟ་བུ་དག་ཅིག་གི་ཞེ་ན། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་གྱུར་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། འདི་དག་ལ་སོམས་ཤིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ བསྟན་ཏེ།ཀུན་ནས་དཀྲིས་པར་གྱུར་པ་རྣམས་ནི་མ་ཞི་བདག་གོ། །བག་ལ་ཉལ་དུ་གྱུར་པ་རྣམས་ནི་རབ་ཏུ་མ་ཞི་བ་དག་གོ། །ཁྱིམ་པ་རྣམས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་སྣ་ཚོགས་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་དག་གོ། །རབ་ཏུ་བྱུང་བ་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་གཡེན་སྤྱོ་བ་དག་གོ། །སྨོན་ལམ་ གྱི་འབྲས་བུ་མེད་པ་ནི་སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་དྲན་པར་གྱིས་ཤིག་ཅེས་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་འབྲས་བུ་མེད་པ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ཞེས་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་འབྲས་བུ་མེད་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྒོ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཞེས་གསུངས་ པ་གང་ཡིན་པའོ།།ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་དོན་དུ་དུབ་པ་འབྲས་བུ་མེད་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་འདི་ནི་གནས་པ་ཉིད་དེ། །འདིས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཉི་ཚེ་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་མ་ཡིན་གྱི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཆོས་ཉིད་འདི་འཐོབ་བོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ རོ།།འདི་སྐད་དུ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་དོན་ནི་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་སྟེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡུལ་ལོ། །དེ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཁྱོད་ཀྱིས་ཡུན་རིང་པོ་ནས་དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་གོམས་པ་ལ་སོགས་པ་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་འབྲས་བུ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ཁྱོད་ཀྱིས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཆོས་ཉིད་ཐོབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པས་ཀྱང་ཐོབ་སྟེ། དེ་ལྟ་བས་ན་འདི་ཐོབ་པས་ཆོག་པར་འཛིན་པ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། འདི་ཐམས་ཅད་ནི་ཡང་དག་པར་གཟེངས་བསྟོད་པ་ཡིན་ནོ། །སེམས ཅན་གྱི་དོན་མཛད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས།སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལུས་ཚད་མེད་པ་ལ་སོགས་པས་སྒྲུབ་པར་ནུས་པ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་སྟོན་པར་བྱེད་དེ། །གནས་གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ལུས་ཚད་མེད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཀུན་རྫོབ་དང་ དོན་དམ་པའི་ཡེ་ཤེས་གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཚད་མེད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པ་གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཚད་མེད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །གདུལ་བྱའི་སྤྱོད་པ་མཁྱེན་པ་གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་ཚད་མེད་པ་ཉིད་ཅེས་ བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།གང་གིས་བསྡུས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འོད་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ཚད་མེད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དག་ནི་ཚིག་གཉིས་བཟློག་སྟེ་ཡང་འདོན་ཏོ། །བཤད་པ་གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲ་སྐད་ཀྱི་ཡན་ལག་ཚད་མེད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། ཁྱོད་ཀྱིས་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་མངོན་པར་སྒྲུབ་ པ་སྐྱེད་ཅིག་ཅེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།སྒོ་ཐ་དད་པ་ནི་རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ནི་ཆོས་སྣང་བའི་སྒོ་འདི་འདྲ་བ་མཐའ་ཡས་པར་གྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །མཛད་པ་ཐ་དད་པ་ནི་མཛད་པ་མཐའ་ཡས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །གོང་ནས་གོང་དུ་བརྟེན་པ་ཐ་དད་པ་ནི་འབྲེལ་ བ་མཐའ་ཡས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་སྐྱེད་ཅེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཚེགས་ཆུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ཁྱོད་ཀྱིས་ངེད་ཀྱི་ཕྱོགས་བཅུའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཚད་མེད་པ་ཉིད་ལ་ལྟོས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཇི་ལྟར་མཐོང་ བ་ལྟ་བར་སྦྱོར་བའོ།།སེམས་ཅན་ཚད་མེད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའོ། །ཆོས་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཚད་མེད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་སྟེ། དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་གྱིས་ཤིག་ཅེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཚེགས་ཆུང་བ་ ཉིད་ཅེ་ན།བལྟ་བ་ཙམ་ཞིག་བྱ་བར་ཟད་པའི་ཕྱིར་རོ།

所谓'利益众生之事业最为重大'，是指哪些众生呢？是指那些烦恼深重的众生。
怎样理解呢？如'请观察这些'等所说：烦恼缠缚的众生是未得寂静者；烦恼随眠的众生是极不寂静者；在家众是各种烦恼不断生起者；出家众是为各种分别念所扰乱者。
所谓无果之愿，即指'请忆念往昔之愿'之教言。所谓成熟众生无果，即指'获得利益众生之果'之教言。所谓智慧资粮无果，即指'不可思议智慧之门'之教言。
所谓为不共之义而精进无果，是因为'此法界恒常安住，不仅如来们证得此法，所有声闻缘觉也都证得此无分别法性'之教言。
此中所说：不共之义非声闻等境界，乃是佛陀境界。为证得此义，你长久以来所修习的苦行等精进将成无果。为什么呢？因为你所证得的无分别法性，声闻等也同样证得，因此执著于证得此果而满足是不应理的。这些都是真实的赞叹。
就利益众生的事业而言，诸佛圆满功德可以通过无量身等来成就，此处详细宣说：'以何处所'即是无量身；'以何俗谛胜义智'即是无量智；'以何清净刹土'即是无量佛土；'以何了知所化众生之行为'即是无量智慧成就；'以何摄受'即是无量光明轮；有些人颠倒这两句话来诵读；'以何宣说'即是无量语言支分。经中说道'你也应当如是生起成就'。
差别门即是'善男子，如来有如是无量法光明门'之义。差别事业即是'无量事业'之义。层层依止差别即是'无量关联'之义，因为经中说'为证得彼等而生起成就'。
何谓'轻易'？'你观察我等十方无量佛土'是指如实观察世界界的广大分别。'无量众生'是指众生界的广大分别。'无量法分别'是指法的广大分别。因为经中说'应如实了知这一切'。
为什么说是轻易呢？因为仅仅需要观察而已。

།ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་ཡེ་ཤེས་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པར་མཛད་ཅེ་ན། །དེའི་དེ་ཉིད་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པའི་དགོས་པ་ཡིན་ཏེ། །ཡེ་ཤེས་ཚད་མེད་པ་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །གནས་པ་ དེ་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཡོངས་སུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།གྲངས་དང་ཆ་ལ་སོགས་པ་བཤད་པ་ནི་མཚམས་སྦྱར་བར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲངས་ཅི་ཞེ་ན། ཆ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །མཚམས་སྦྱར་བ་ནི་མཐུན་པར་སྦྱར་བ་སྟེ། གཞུང་གི་སྒོ་ནས་ཐ་དད་པར་འཇུག་པའི་ཚིག་རྣམས་ དོན་གྱི་སྒོ་ནས་གཅིག་ཏུ་བྱེད་པའོ།།ཇི་སྐད་དུ་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པས་བསམ་པ་མི་ཟད་པ་ཉིད་ལས། མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་བཅོས་མ་མ་ཡིན་པའོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་ལ་ལུས་གང་ལ་གནས་པ་ནི། ལུས་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཚད་མེད་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་ པའི་སྟོབས་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།བཤད་པ་གང་གིས་ནི་སྒྲ་སྐད་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་ཚད་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཡེ་ཤེས་ལ་རྟོན་པ་གང་གིས་ནི་ཡེ་ཤེས་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་ཚད་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེ་བ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་གང་གིས་ནི་སྐྱེ་བ་མངོན་པར་སྒྲུབ་ པ་ཚད་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།ཞིང་གང་དུ་ནི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཚད་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཅན་གང་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ནི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་ཚད་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བུ་ནི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །སངས་ རྒྱས་ལ་མཆོད་པ་དང་།།རིམ་གྲོ་བྱ་བ་ཚད་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་སོ། །ཆོས་ཀྱི་ཚུལ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་བར་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུ་ནི་ཚོགས་བསགས་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །མངོན་པར་ཤེས་པ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པའི་ སྟོབས་བསྐྱེད་པ་ཚད་མེད་པ་དང་།འཁོར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ཚད་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལ་སྒྲིབ་པ་དང་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ལ་སྒྲིབ་པ་སྦྱོང་བ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུ་ནི་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །བཅུ་ཚན་འདི་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་ཚད་མེད་ པའི་སྐབས་ཀྱིས་ན།།ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས། །ཚད་མེད་པ་དང་ལྡན་པར་བཤད། །མི་གཡོ་བའི་ཚུལ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་སྩོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གྲུ་ཆེན་དཔེ་དང་ཆོས་མཐུན་པར། །མངོན་ཤེས་མྱུར་བའི་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱི། །ཁྱད་པར་ཡོངས་སུ་བསྟན་ པའི་ཕྱིར།།ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་འབྱུང་བ་ཉིད། །གནས་པའི་ཁྱད་པར་ཐོབ་པ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །སངས་རྒྱས་ཞིང་རྣམ་དག་རྣམས་ཀྱི། །རྒྱུ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འདོད། །དབང་རྣམས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། །རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་སྦྱོར་གང་ཡིན། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། སྣོད་རྣམས་ལ་ནི་དབང་བ་ ཡི།།སྦྱོར་བ་དང་པོ་ཡིན་པར་བཤད། །སེམས་ཅན་འཇིག་རྟེན་དབང་བ་ཡི། །གཉིས་པ་ཡིན་པར་མངོན་པར་བརྗོད། །ཡེ་ཤེས་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་ལ། །དབང་བའི་གསུམ་པ་ཡིན་པར་བཤད། །དེ་ལ་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ལ། །དབང་བ་རྣམ་པ་ལྔར་བཤད་དེ། །གང་འདོད་པ་དང་ཅི་འདྲ་དང་། ། དུས་ནི་ཇི་སྲིད་འདོད་པ་ཡང་། །དེ་ཉིད་དེ་འདྲ་ཉིད་དང་ནི། །དུས་དེ་སྲིད་དུ་སྟོན་པ་དང་། །བསྡུས་དང་རྒྱས་པ་ཇི་ལྟ་བུར། །འདོད་པ་བཞིན་དུ་རབ་བྱེད་དང་། །ཇི་སྙེད་འདོད་པ་དེ་སྙེད་ནི། །བློ་དང་ལྡན་པར་སྟོན་པའོ། །དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་ཁམས་རྣམས་ཀྱི། །འབྱུང་བ་ལ་སོགས་མཐོང་བ་དང་། །དེ་ནི རྣམ་པ་དང་པོ་ཡི།།སྦྱོར་བ་ཡིན་པར་བཤད་པ་ཡིན། །དེ་ལ་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ལ་དབང་བ་རྣམ་པ་ལྔར་བཤད་པ་དེའི་རྣམ་པ་དང་པོ་སྟེ། གང་འདོད་པ་དེ་ཀུན་དུ་སྟོན་པའམ་མི་སྣང་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རྣམ་པ་དེའི་སྦྱོར་བའོ།

若问为何要修证智慧？'彼之真实将成为涅槃'，这是修证的目的，是无量智慧修证的因。这是显示彼住处的特征。
关于数量和部分等的解说，应知是相连接的，即'数量是什么？部分是什么？'等。相连接是相互连接，即从文字角度分别进入的词语，从意义角度统一起来。
如同圣者无尽慧在《无尽意经》中所说：'因为非造作故非虚假'。
为了成熟众生而住于何身，即'以无量身分差别而成就菩萨行力'。
以何说法即'无量语言音声成就'。以何依止智慧即'无量智慧成就'。以何摄受生处即'无量生处成就'。
于何刹土即'无量刹土清净'。成熟何等众生即'无量众生成熟'，如是是就众生成熟而言。
供养承事诸佛无量，是指福德资粮。通达无间法理，是就智慧资粮而言。如是是就积累资粮而言。
生起无量神通成就力，及无量眷属圆满，是清净神通障碍和现证菩提障碍，如是是就清净障碍而言。
此十种皆是无量之处，故说身语意业具足无量。
'以不动之法'即是不间断等之义。
为显示大船譬喻相应，神通迅速因之特征，故自然成就。如是即是获得住处特征。
诸佛刹土清净，其因许为三种。为获得诸自在，三种瑜伽为何？
若问如何？器世间自在，说为第一瑜伽。众生世间自在，宣说为第二。智慧圆满菩提自在，说为第三。
其中器世间自在，说有五种：随欲何物及如何，以及随欲时长，即彼如是性质，及于彼时长示现，略广随欲而作，以及随欲多少，具智而示现。
其中见诸世界大种等，即是第一种瑜伽。其中器世间自在说有五种，其第一种相，即是随欲显示一切或令不现之相的瑜伽。

།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འབྱུང་བ་ལ་ ཡང་རྣམ་པར་དཔྱོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གང་གསུངས་པ་འདི་ནི་སྦྱོར་བ་ཡིན་ཏེ།སྦྱོར་བ་འདིས་གང་འདོད་པ་དེ་ཀུན་དུ་སྟོན་པའམ་མི་སྣང་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་འགྲུབ་པོ། །ལ་སོགས་པ་ནི་རྣམ་ཤེས་པ། །གཉིས་པ་ཡིན་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན། །རྣམ་པ་གཉིས་པ་སྟེ། ཅི་འདྲ་བ་ འདོད་པ་དེ་འདྲ་བ་སྟོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིའི་སྦྱར་བ་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། ལ་སོགས་པ་གང་གིས་འཇིག་རྟེན་འཇིག་པ་དེ་ཡང་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །ལ་སྩོགས་པ་གང་གིས་འཇིག་རྟེན་འཆགས་པ་དེ་ཡང་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དུས་ཇི་སྲིད་དུ་འཇིག་ལ་སོགས། །གསུམ་ པའི་ཡིན་པར་མངོན་པར་བརྗོད།།གསུམ་པ་སྟེ་དུས་ཇི་སྲིད་དུ་འདོད་པ་དེ་སྲིད་དུ་སྟོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་འོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། དུས་ཇི་སྲིད་དུ་འཇིག་རྟེན་འཇིག་པ་དེ་ཡང་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་བཞིན་དུ་འཇིག་རྟེན་ཆགས་ནས་དུས་ཇི་སྲིད་ཅིག་ཏུ་གནས་པ་ཡང་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ས་ལ་སོགས་པ་ཆུང་ལ་སོགས། །ཡོངས་ཤེས་འདོད་པ་གང་ཡིན་ནས། །མི་ཡི་ལུས་ཀྱི་བར་དུ་ནི། །བཞི་པའི་སྦྱོར་བ་ཡིན་པར་འདོད། །བཞི་པ་སྟེ། བསྡུས་དང་རྒྱས་པ་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་དུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་འདིའོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། དེ་སའི་ཁམས་ཆུང་བ་ཡང་རབ་ཏུ་ ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།དེ་བཞིན་དུ་མིའི་ལུས་ཀྱི་གནས་ཀྱི་རྡུལ་བྱེ་བྲག་གི་རྡུལ་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་དེ་དག་ཀྱང་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་པའི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་ལ། །འཇིག་ལ་སོགས་པར་མཐོང་བ་ནས། །ཞིང་ལས་མི་གཡོའི་བར་གང་ཡིན། །འདི་ ནི་ལྔ་པའི་སྦྱོར་བ་ཡིན།།རྣམ་པ་ལྔ་པ་སྟེ། ཇི་སྙེད་འདོད་པ་དེ་སྙེད་སྟོན་པར་བྱེད་བྱ་བ་འདིའི་སྦྱོར་བ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཤེས་པ་ལ་ཞུགས་པ་དེ་འདོད་པའི་ཁམས་འཇིག་པ་ཡང་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་བརྗོད་དུ་མེད་ པ་རྣམས་དང་འཁོར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་རྣམས་ན་ཡང་སྣང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ།ཞེས་བྱ་བའི་བར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཆུང་བ་ནི་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་ས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་ཏེ། །སའི་ཁམས་ཆུང་བ་ཡང་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཆེན་པོར་གྱུར་པ་ནི་མཉམ་པར་གཞག་པའི་རྣམ་པར་ སྨིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་ཏེ།།རྒྱ་ཆེན་པོར་གྱུར་པ་ཡང་ཞེས་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཚད་མེད་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡུལ་ཏེ། །ཚད་མེད་པ་དང་ཞེས་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ལུས་རགས་པ་དང་ཕྲ་བ་ནི་གཟུགས་ཅན་དང་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་སེམས་ཅན་ རྣམས་ཀྱི་ལུས་ཏེ།།ལུས་རགས་པ་དང་ལུས་ཕྲ་བ་ཡང་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། །གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །འདི་ཉིད་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་སྒོ་ནས་ལུས་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ན་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཤེས་ན་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་སྒོ་ནས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལུས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཤེས་པ་ལ་མཁས་པ་དང་ལུས་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཤེས་པ་ལ་མཁས་པ་ནི་རིགས་གཞན་དང་རང་གི་རིགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་རིག་པར་བྱའོ། །འཁོར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ན་སེམས་ཅན་ཅི་འདྲ་བ་དག་ཅིག་འཁོད་པ་ དེ་འདྲ་བ་དེ་ལྟ་བུའི་ལུས་སྟོན་པའོ།།རེ་ཞིག་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ལ་དབང་བའི་སྦྱོར་བ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་ལ་དབང་བའི་སྦྱོར་བ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེ་འགུགས་པ་ལ་དབང་བ་སྟེ་དེའི་སྦྱོར་བ་ནི། དེ་དག་དང་མཐུན་པའི་ལུས་དང་སེམས་སྟོན་པའོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། དེ་ སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལུས་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནས།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་དང་ཁ་དོག་དང་གཟུགས་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཀུན་དུ་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་ལ་དབང་བའི་སྦྱོར་བ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ།

对于'观察世界界的生起'等所说的这些是修习，以此修习能成就'显示一切所欲或令不显'之义。
'等等'是指了知，称为第二种。第二种即是'如何显示所欲之相'的修习。如何呢？因为经中说：'了知世界如何毁灭等，也了知世界如何形成等'。
'直至毁灭时等'明显称为第三种。第三种即是'显示直至所欲时间'之义。如何呢？因为经中说：'了知世界毁灭的时间'乃至'同样了知世界形成后住留的时间'。
'从地等微小等，欲知直至人身'是第四种修习。第四种即是'随欲略说广说'之义。如何呢？因为经中说：'了知地界微小'乃至'同样了知人身处所微尘差别有多少微尘'。
'从欲界等见毁等，直至不动刹土'是第五种修习。第五种即是'显示随欲多少'的修习。如何呢？因为经中说：'如是入于了知微尘分别，了知欲界毁灭'乃至'显现于不可说佛刹及眷属圆满中'。
小是未入定地识的境界，因说'了知地界微小'。大是等持成熟识的境界，即所说'成为广大'。无量是如来的境界，即所说'无量'。
粗身细身是有色无色众生之身，即所说'了知粗身细身'，依次配对。应知此即是通过自相共相分别门而分别身，如说'以相了知时是通过自相共相分别门'。
善巧了知众生身分别和善巧了知身分别，应以异类和自类差别来理解。在眷属圆满中，随众生形相而示现如是之身。
首先，这就是对器世间所具有的修习。那么对有情世间所具有的修习如何呢？即是对摄受的自在，其修习是显示与彼相应的身心。如何呢？因为经中说：'众生身分别'等乃至'显示如来身色相分别'。这就是对有情世间所具有的修习。

།ཡེ་ཤེས་མངོན་པར་ རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ལ་དབང་བའི་སྦྱོར་བ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན།དེ་ལ་དོན་དམ་ཡེ་ཤེས་དང་། །ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པར་འདོད་པ་གང་། །ཡེ་ཤེས་མངོན་རྫོགས་བྱང་ཆུབ་ལ། །དབང་བའི་སྦྱོར་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དོན་དམ་ཡེ་ཤེས་གང་ཡིན་པ། །ལུས་སུ་རྣམ་རྟོག་བྲལ་བ་དང་། །མཚན་ཉིད་ནི་གཟུགས་ ཀྱི་ལུས་ཀྱིས་མངོན་པར་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། གཟུགས་ཀྱི་གོ་འབྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པས་གཟུགས་ཀྱིས་དེ་མངོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་རྣམ་པར་དག་པར་བྱེད་པ་ཡེ་ཤེས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ལ་ དབང་བའི་སྦྱོར་བ་གསུམ་པ་སྟེ།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བ་ན། །གནོད་པ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ནི། །རྣམ་བཅུ་རྣམ་པར་གནས་པའི་ཕྱིར། །དབང་ནི་རྣམ་པ་བཅུ་ཐོབ་པོ། །འཆི་བའི་གནོད་པ་དེའི་གཉེན་པོར་འདི་ལྟར་ཚེ་ལ་དབང་བ་འཐོབ་ པོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། དབང་དེ་ཉིད་བསྐལ་པ་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཡང་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིག་གཉིས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་དེ། དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ལ་ཡང་གཉིས་པ་ནི་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་ཡན་ལག་ཉིད་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་ མོངས་པའི་གནོད་པའི་གཉེན་པོར་སེམས་ལ་དབང་འཐོབ་བོ།།ལྷག་མ་ནི་སྦྱར་སླ་བ་ཉིད་པས་རྣམ་པར་མི་དབྱེའོ། །ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ནི་ཆེ་བ་ཉིད། །འདིར་ནི་མི་གནས་ལམ་ཉིད་ཡིན། །དོན་རྣམ་གསུམ་ནི་སྨོས་པའི་ཕྱིར། །དེ་ཉིད་ཡེ་ཤེས་བསམ་མི་ཁྱབ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། ཡེ་ཤེས་ བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགོད་པའི་ཚིག་གོ།།ཡེ་ཤེས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒོམ་པ་ཁྱད་ཞུགས་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཉིད་དོ། །ཡེ་ཤེས་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་བྱ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཉིད་དོ། །ཡེ་ཤེས་མི་འཕྲོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་ མཐུན་པའི་ཕྱོགས་བསྩལ་བ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཉིད་དོ།།ལས་རྣམས་ཁ་ན་མ་ཐོ་མེད། །ཀུན་དུ་འབྱུང་ལ་སོགས་མཚན་ཉིད། །རྒྱུ་བཞི་དག་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། །ལས་ཀྱི་ཆེ་བ་ཉིད་དུ་འདོད། །ལུས་ཀྱི་ལས་དང་ངག་གི་ལས་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཤིན་ཏུ་མེད་པ་ཀུན་ དུ་འབྱུང་བ་རབ་ཏུ་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་ཀྱི་ཆེ་བ་ཉིད་དོ།།ཀུན་དུ་འབྱུང་བར་བྱེད་པ་དང་། །ཀུན་དུ་འབྱུང་བའི་དུས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། །ཡེ་ཤེས་སྔོན་དུ་འགྲོ་ཞིང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་དབང་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་ པའི་ལམ་གྱིས་སོ།།སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ཐབས་ལ་མཁས་པས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་ལམ་གྱིས་སོ། །བདག་དང་གཞན་གྱི་སྦྱོར་བའི་རྒྱུ་གཉིས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སྨོན་ལམ་གྱིས་ཤིན་ཏུ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གི་རྒྱུས་སོ། །དེ་བཞིན་ གཤེགས་པའི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་པའི་སྦྱོར་བའི་རྒྱུས་སོ།།སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱ་བ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་པའི་བྱ་བས་བྱ་བ་སྒྲུབ་པ་སྟེ་དེ་ལྟར་ན་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཤིན་ཏུ་མེད་ པ་ཉིད་རྒྱུ་བཞིས་ཡོངས་སུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་བསམ་པའི་སྟོབས་ལ་ཤིན་ཏུ་གནས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་རྣམ་པར་ཉམས་པའོ། །ལམ་དང་མི་འབྲལ་བའི་ཕྱིར་ལྷག་པའི་བསམ་པའི་སྟོབས་ལ་ཤིན་ཏུ་ གནས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉེན་པོ་བརྟན་པའོ།།སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མི་གཏོང་བའི་ཕྱིར་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་སྟོབས་ལ་ཤིན་ཏུ་གནས་པ་ཡིན། འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་པའི་ཕྱིར་བྱམས་པ་ཆེན་པོའི་སྟོབས་ལ་ཤིན་ཏུ་གནས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བུ་ནི་སེམས་ཅན་ལ་ལྟ་བ་རྣམ་པ་གཉིས་ སོ།།བརྗེད་པ་མེད་པའི་ཆོས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་གཟུངས་ཀྱི་སྟོབས་ལ་ཤིན་ཏུ་གནས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗེད་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ནོ།

如何是掌握现前圆满证悟智慧的修行？对此，凡是欲求胜义智慧和世俗智慧者，即是掌握现前圆满证悟智慧的修行。
何为胜义智慧？即是身离分别，其特征是以色身明显显现。
何以故？因为是色身开显的特征，故由色身而显现。这是清净佛土的第三种掌握现前圆满证悟智慧的修行，如是清净佛土。
如是精进修行时，对诸障碍的对治，因为十种安住的缘故，获得十种自在。
对治死亡障碍，如是获得寿命自在。何以故？此自在即是不可说劫的又不可说等二种词的详细分别。如是于其他也应知二者是详细分别支分。
对治烦恼障碍获得心自在。其余易于配合故不详分别。
智慧即是殊胜性，此即是不住道，因说三种义故，彼即不可思议智慧。
何以故？'具足不可思议智慧'是安立之语。'无量智慧'是修行超胜不可思议性。'极广大智慧'是所知不可思议性。'不夺智慧'是断除违品不可思议性。
诸业无有过失，具有生起等特征，因具四种因故，许为业的殊胜性。
身业、语业、意业极无过失生起、显现，是业的殊胜性。
生起和生起时，即是智慧为先导、随顺智慧，因此，由般若波罗蜜多自在即是无烦恼道。
大悲为先导的善巧方便极为分别，即是利益有情之道。
以自他修行二因，即以愿力极为成就是自因。以如来加持极为加持是他修行因。
以利益有情、清净佛土、成就佛法事业而作，如是以四因遍说极无过失性。
因远离一切烦恼生起，故极住增上意乐力，即是违品损减。
因不离道故，极住增上意乐力，即是对治坚固。
因不舍有情利益故，极住大悲力；因遍护一切众生故，极住大慈力，如是是对有情二种观察。
因具无忘失法故，极住总持力，即是无忘失性功德。

།གཟུངས་ནི་ཡི་གེའི་གཟུངས་དང་། དོན་གྱི་གཟུངས་ཏེ་དེ་ལ་ཤིན་ཏུ་གནས་པའོ། །བརྗེད་པར་མི་འགྱུར་བས་ན་བརྗེད་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ནོ། །སྤོབས་ པའི་སྟོབས་ལ་ཤིན་ཏུ་གནས་པ་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པས་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ལ་མཁས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་ཆོས་སྟོན་པ་ལ་སྤོབས་པ་མི་འདོར་བའི་ཕྱིར་སྤོབས་པའི་སྟོབས་ལ་ཤིན་ཏུ་གནས་པ་ཡིན་ཏེ། ངག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་ པའི་ཡོན་ཏན་ནོ།།མངོན་པར་ཤེས་པའི་སྟོབས་ལ་ཤིན་ཏུ་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་མཐའ་ཡས་པའི་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཐ་དད་པ་ཉིད་ལ་མཁས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སེམས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ཡོན་ཏན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བྱ་བ་ ཐམས་ཅད་མི་གཏོང་བའི་ཕྱིར་སྨོན་ལམ་གྱི་སྟོབས་ལ་ཤིན་ཏུ་གནས་པ་ཡིན་ཏེ།རྒྱུའི་ཡོན་ཏན་ནོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པ་ན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྟོབས་ལ་ཤིན་ཏུ་གནས་པ་ཡིན་པས་སྦྱོར་བའི་ཡོན་ཏན་ནོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀུན་དུ་ མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱི་སྟོབས་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ཤིན་ཏུ་གནས་པ་ཡིན་པས་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པའི་ཡོན་ཏན་ནོ།།བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཀུན་དུ་སྟོན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉོན་མོངས་པས་ཐེག་པ་རྣམས་ཀྱི་བྱ་བ་ཇི་ལྟ་བུ་ ཀུན་དུ་སྤྱད་པ་དང་།ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་ཀུན་དུ་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལས་ས་འོག་མ་པའི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའི་གཉེན་པོར་མི་གཡོ་བ་ཡིན་ཏེ་མི་འཕྲོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐེག་པ་དམན་པར་སྨོན་ལམ་འདེབས་པ་དང་། བདུད་ ཀྱི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བའི་གཉེན་པོར་མི་ལྡོག་པ་ཡིན་ཏེ།ཡེ་ཤེས་མི་བཟློག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོའོ། །ཟབ་པ་ཉིད་ནི་རྙེད་པར་དཀའ་བའོ། །སྤྱོད་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་གཞོན་ནུའི་ སའོ།།གནས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་སྐྱེ་བའི་སའོ། །འཇིག་རྟེན་པའི་འདུས་བྱས་རྣམ་པར་དག་པའི་ཁྱད་པར་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་སའོ། །འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དེ་བཞིན་མཉམ་པ་ཉིད་ཐོབ་པ་དང་། རྣམ་པ་གཉིས་སུ་རབ་ཏུ་བསྟན། །འདིས་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་ རྒྱས་རྣམས་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་དོན་དམ་པའི་ཡེ་ཤེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། དེ་ལུས་སུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་ཞིང་ལུས་མཉམ་པ་ཉིད་ཐོབ་པས་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་ཅན་ལུས་ལ་སོགས་ཤེས་པ། །ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པར་འདོད་པ་ཡིན། །ཇི་ལྟ་ ཞེ་ན།དེ་སེམས་ཅན་གྱི་ལུས་ཀྱང་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བཅུ་ཚན་འདིས་བསྟན་ཏོ། །ཤེས་བྱ་རྣམ་གསུམ་རྣམ་གཞག་པས། །དེ་ནི་རྣམ་པ་བཅུར་དབྱེའོ། །སེམས་ཅན་གྱི་ལུས་ཀྱང་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །ཞིང་གི་ལུས་དང་ཞེས་བྱ་བ་སེམས་ཅན་དང་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དང་། ལས་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ལུས་དང་ཞེས་བྱ་བ་དེ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུའི་ལས་ཀྱིས་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་སུ་རིག་པར་བྱའོ། །ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་རྣམས་ཀྱིས་ཐེག་པ་གསུམ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་བྱང བའི་ཕྱོགས་ནི་ཚིག་བཞིས་བསྟན་ཏོ།།ཐེག་པ་གསུམ་པོ་དེ་ཡང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ལུས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ཡེ་ཤེས་གང་དང་། ཆོས་ཀྱི་ལུས་དང་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཆོས་གང་གིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའོ། །ནམ་མཁའི་ལུས་ཀྱང་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉི་ག་མ་ཡིན་པའི་ཕྱོགས་སོ། །སྣོད་ཀྱི་ འཇིག་རྟེན་ལ་དབང་བ་ནས།ཡེ་ཤེས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ལ་དབང་བའི་བར་གྱི་དབང་དེ་དང་། དེ་ལ་བྱ་བ་སྒྲུབ་པའི་སྦྱོར་བ་མཚུངས་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཏེ། །འབྲས་བུ་སྒྲུབ་པའི་སྦྱོར་བ་མཚུངས་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སེམས་ཅན་གྱི་ལུས་རྣམས་ལ་ལས་ཀྱི་ ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་བྱེ་བྲག་ནི་ལས་ཀྱི་ལུས་ཉིད་ཀྱང་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།

陀罗尼有文字陀罗尼和义陀罗尼，于此极为安住。由于不忘失故，是不忘失的功德。于辩才力极为安住。如何呢？由于善能分别一切佛法，故于分别善巧。如是由于说法时不舍辩才力故，于辩才力极为安住，是语圆满功德。
于神通力极为安住。如何呢？由于善巧于无边世界众生行为差别之分别，是心圆满功德。由于不舍一切菩萨事业故，于愿力极为安住，是因功德。
于成就一切佛法时，于波罗蜜力极为安住，是加行功德。由于现证一切种智故，于如来加持力极为安住，是成就功德。
'一切事业皆示现'是指：如同凡夫烦恼所行诸乘事业，菩萨亦如是示现的意思。对此，为对治下地分别之对治故不动，因为不可夺故。
为对治发小乘愿及魔业与烦恼生起故不退，因为智慧不退转故。因此，由于近惑有二种故，是近惑对治。
甚深性即难得。行为清净是童子地。住处清净是生地。世间有为清净差别是圆满地。
出世间如是平等性获得与二种示现。此说声闻缘觉不共胜义智慧。如何呢？由于'彼离一切身分别而获得身平等性'而说故。
'了知众生身等，是世俗智。'如何呢？由'彼亦了知众生身'等此十数所说。由三种所知安立，彼分为十种。
了知众生身，说到国土身是指众生和器世间，业异熟身是指能生之因业，应知是染污分。
由声闻、缘觉、菩萨及如来身安立三乘故，清净分以四句显示。彼三乘亦由'智慧身'所说何等智慧，及'法身'所说何等法而分别。
'亦了知虚空身'是指非二边分。从器世间自在乃至智慧现证菩提自在之间，显示彼彼自在与成办事业加行相等，即是成就果加行相等之义。
众生诸身业烦恼差别即'亦了知业身'所说故。

།སྐྱེ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་བྱེ་བྲག་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ལུས་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་བྱེ་བྲག་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ལུས་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ཞེས་ བྱ་བའོ།།གཟུགས་ཅན་དང་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་བྱེ་བྲག་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ལུས་ཉིད་ཀྱང་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཆུང་ངུ་ཉིད་ནི་སྟོང་གི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གོ། །རྒྱ་ཆེན་པོར་གྱུར་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་གཉིས་པའི་བྱེ་བྲག་གོ། །ཚད་མེད་པ་ཉིད་ཅེས་ བྱ་བ་ནི་སྟོང་གསུམ་གྱི་བྱེ་བྲག་གོ།།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཉིད་དང་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་བྱེ་བྲག་གོ། །རྣམ་པར་དབྱེ་བ་སྨོས་པ་ནི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། ། བརྡ་སྨོས་པ་ནི་བརྡ་ཙམ་ཉིད་དེ་ཐ་སྙད་ཙམ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་ཟག་མེད་པས་ཏེ། སློབ་དཔོན་གྱིས་ཀྱང་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་རྣམས་ལ་ཇི་ལྟར་མངོན པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་སྟོན་པ་ནི་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་སྐུ་ཉིད་ཀྱང་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།བྱང་ཆུབ་ཏུ་སྨོན་ལམ་བཏབ་ནས་དགའ་ལྡན་དུ་སྐྱེས་པ་ནི་སྨོན་ལམ་གྱི་སྐུ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །སྤྲུལ་པ་གང་ཡིན་པ་ནི་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ཉིད་ ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།རང་གི་སྐུ་གདུང་གི་རིང་བསྲེལ་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་ནི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱི་སྐུ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པའི་སྐུ་གང་ཡིན་པ་ནི་གཟུགས་དང་མཚན་དང་དཔེ་བྱད་བཟང་པོའི་རྒྱན་གྱི་སྐུ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །འོད་ཟེར་གང་གིས་ནི་འོད་ཀྱི་སྐུ་ཉིད་ཅེས་ བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཐུན་མོང་པ་གང་ཡིན་པ་ནི་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །མངོན་པར་མཐོ་བའི་རྒྱུ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་གང་ཡིན་པ་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་སྐུ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ ཟག་པ་མེད་པའི་ཁམས་གང་ཡིན་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།ཆགས་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་གང་ཡིན་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཤེས་པའི་ལུས་རྣམས་ལ་ཐོས་པ་དང་བསམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་བྱེ་བྲག་ནི་ཤེས་པའི་ལུས་རྣམས་ཀྱི་ཤིན་ཏུ་དཔྱད་པ་ཉིད་ ཀྱང་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པའི་བྱེ་བྲག་ནི་ཇི་ལྟེ་བ་བཞིན་དུ་ངེས་པར་རྟོགས་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །འབྲས་བུ་དང་ཞུགས་པའི་བྱེ་བྲག་ནི་འབྲས་བུ་དང་སྦྱོར་བས་བསྡུས་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །འཇིག་རྟེན་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་ ནི་འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་བྱེ་བྲག་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནས་དེ་བཞིན་དུ་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་ཉིད་ཀྱང་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཆོས་ཀྱི་ལུས་རྣམས་ལ་ཆོས་ཉིད་གཅིག་པས་བརྗོད་ པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ལུས་རྣམས་ཀྱི་མཉམ་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།ཇི་སྐད་ཐོས་པ་བཞིན་དུ་འཛིན་པ་ནི་མི་འཁྲུགས་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །གདུལ་བྱ་རྣམས་ཀྱི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་དང་མཐུན་པའི་འདུ་ཤེས་དང་འཆད་པ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་གནས་སྐབས་དང་ བརྡ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།དབང་པོ་དང་བཅས་པ་དང་དབང་པོ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་སེམས་ཅན་དང་སེམས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །མཆོག་གི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ རབ་ཏུ་ཤེས་པ་སངས་རྒྱས་དང་ཆོས་དང་འཕགས་པའི་དགེ་འདུན་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཉིད་ཀྱང་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།

生的遍染差别即是异熟身。烦恼的遍染差别即是烦恼身。
有色与无色的差别即是色身等。
小即是小千世界的差别。广大即是二千世界的差别。无量即是三千世界的差别。
染污与清净即是世界有染污和无染污的差别。
所说的分别即是解说自相和共相的分别。
所说的名言即是仅仅名言，也就是仅仅言说的意思。为什么呢？因为无有补特伽罗，如同论师所说'业的异熟'等，如是分别。
如来诸身中示现现证菩提，即是'亦善知现证菩提身'之所说。
发菩提愿后生于兜率天即是愿身。
所有化现即是化身。
加持自身舍利即是加持身。
所有异熟身即是相好庄严身。
所有光明即是光明身。
世间与出世间共同解脱心即是自性身。
殊胜增上因即是福德身。
如来诸无漏界即是法身。
无执著智即是智慧身。
诸智身中闻思所生差别即是'亦善知诸智身极为观察'之所说。
修所生智的差别即是如实决定。
果位与加行的差别即是果位及加行所摄。
世间等差别即是世间与出世间的差别，乃至'亦善知有学与无学'之所说。
诸法身中以法性一味而说即是诸法身平等性。
如所闻而持即是不乱。
随所化众生根器等情况相应的想法与说法安立，即是名言世俗安立。
有根与无根相的安立即是有情与无情法的安立。
了知殊胜相的安立即是'亦善知佛法僧安立'之所说。

།ནམ་མཁའི་ལུས་རྣམས་ལ་མཐའ་ཡས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནམ་མཁའི་ལུས་རྣམས་ཀྱི་ཚད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱང་ རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།ཁྱབ་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་སོང་བ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །བསྟན་དུ་མེད་ཅིང་ཐོགས་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་ལུས་མེད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །འདུས་མ་བྱས་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་ནོར་པ་མེད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །རང་གི་ འདུས་བྱས་རྣམ་པར་དག་པའི་ཁྱད་པར་ནི་ཡོངས་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པའི་སའོ།།དེ་གཉི་གའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་བཤད་མ་ཐག་པའི་འབྲས་བུ་འདུས་མ་བྱས་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཁྱད་པར་ཏེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་སའོ། །ཁྱད་པར་ནི་མི་ གནས་པ་ཉིད་ཡིན་པས་སློབ་དཔོན་ཉིད་ཀྱིས་སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་གྱི་དབང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་ཏོ།།ས་དྲུག་པ་ལ་ཁྱད་ཞུགས་པ་ནི་བརྟན་པའི་ས་ཞེས་བྱ་སྟེ། ས་དྲུག་པ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པ་སྔོན་དུ་གྱུར་པས་མངོན་པར་འདུ་ བྱེད་པ་མེད་པ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་ཐོབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ས་བདུན་པ་ལ་འཇུག་པའི་ཚེ་སྤོང་བས་དེ་འཁྲུགས་པ་ཡིན་ནོ།།འདིའི་མཚན་མ་མེད་པ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་ལྟར་ས་དགུ་པ་ལ་འཇུག་པས་སྤངས་ཏེ་འཁྲུགས་པ་མ་ཡིན་གྱི། འོན་ཀྱང་མཚན་མ་མེད་པ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་མ་སྤངས་ པ་ཁོ་ནར་ས་དགུ་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།བདུན་པ་ཡང་འབད་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ནི་སྔོན་གྱི་མཐའ་མངོན་པར་བསྒྲུབས་པས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་ས་ཞེས་བྱ་སྟེ། ས་འདི་ལ་ནི་སྔོན་མངོན་པར་བསྒྲུབས་ཟིན་པ་ཉིད་པས་ཐམས་ཅད་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་འཇུག་གོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སའི་ ཁྱད་པར་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ།།གང་ཟག་གིས་ནི་བྱས་པ་ཡི། །ངེས་ཚིག་བློ་དང་ལྡན་པ་དེ། །དོན་གང་གིས་ནི་མི་གཡོ་བའི། །ས་འཐོབ་བསྟན་པས་དེ་བཤད་དོ། །གཅིག་ཏུ་མི་གཡོ་ཉིད་དང་ནི། །གཅིག་ཏུ་ཉིད་ལས་མི་གཡོ་དང་། །རྒྱུ་གཉིས་དག་གིས་ངེས་པའི་ཚིག་། རྣམ་པར་གཞག་པར་བཤད་པ་ཡིན། །མི་གཡོ་བ་རྣམ་པ་འདི་གཉི་ག་ཡང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ཀྱི་རྗེས་སུ་སོང་བའི་རྒྱུར་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ཀྱི་རྗེས་སུ་སོང་བ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོན་ཏན་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཤིན་ཏུ་སྣང་བར་གྱུར་པ་ཞེས འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།སྒྲུབ་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྤྱོད་ལམ་དང་སྤྱོད་པའི་སྤྱད་པའི་རྗེས་སུ་སོང་བ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཉེ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡུལ་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་གཅིག་ཏུ་མི་གཡོ་བ། །རྟག་ཏུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་རྣམས་ཀྱིས། །ལེགས་པར་ བྱིན་བརླབས་ལས་ཤེས་བྱ།།ཡོན་ཏན་ལྔ་པོའི་དབང་དུ་བྱས། །རྟག་པར་རྒྱུན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་ཡིན་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །མཆོད་པའི་ཡོན་ཏན་ནི་བརྒྱ་བྱིན་ལ་སོགས་པས་བསྡུ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་དུ་བསྲུང་བའི་ཡོན་ཏན་ནི་ ལག་ན་རྡོ་རྗེ་རྣམས་ཕྱི་བཞིན་འབྲང་བའི་ཕྱིར་རོ།།རྟེན་གྱི་ཡོན་ཏན་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་མ་བཏང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཡོན་ཏན་ནི་ཞིང་གི་ལུས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཚད་མེད་པ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་ ཡོན་ཏན་ནི་དེ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔས་རབ་ཏུ་དབྱེ་སྟེ།བསམས་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ནི་ལུས་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་སྤྱོད་པའི་སྟོབས་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དབང་པོ་དང་བསམ་པ་དང་བག་ལ་ཉལ་ཤེས་པར་ནུས་པ་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཆེན་པོའི་རྣམ་ པར་སྨིན་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པས་སོ།།ཆོས་ཀྱི་ཚུལ་ལ་གཟུད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་མཐའ་ཡས་པ་རྣམས་འཛིན་ནུས་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མཐའ་ཡས་པ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལེན་པར་ནུས་པ་ནི་ལུང་བསྟན་པ་ཚད་མེད་པ་ཡང་དག་པར་ནོད་པ་ཡིན་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།

对于虚空身具有无边特性之深知，是说对虚空身无量性的深知。遍满的特性是说遍及一切。不可见且无碍的特性是说无身性。无为的特性是说无错谬性。自身有为清净的殊胜是究竟地。
所谓'二者'，是指世间和出世间刚说的无为果相离的清净殊胜，即涅槃地。殊胜是不住性，故导师以'由往昔愿力'等来说明。
第六地的殊胜入处称为坚固地。此菩萨住于第六地时，以般若波罗蜜多为先，获得无功用欢喜，在入第七地时舍弃，故成扰动。
此中无相普生之性，并非如是由入第九地而舍弃扰动，而是不舍无相普生性即得第九地。第七地仍有勤作。此为前际圆满故称任运成就地，于此地中，由先前已圆满故，一切任运而入。菩萨地的殊胜即如是。
补特伽罗所作之词义，具慧者彼，以何义不动，得地说故而说彼。一向不动性以及，唯一性中不动及，二因决定词，安立而说明。
此二种不动皆成为随顺佛种之因。云何？由'随顺佛种'之说故。功德摄持由'佛功德极为显现'之说故。修行由'随顺如来威仪行为之行'之说故。亲近由'佛境现前'之说故。
于彼一向不动，恒时诸如来，善加加持而知，依五功德力。由'恒常相续为如来加持所极加持'之说故。供养功德由帝释等摄受故。遍护功德由金刚手等随从故。所依功德由三昧力不舍故。刹土清净功德由现证无量刹土身差别故。
成熟有情功德亦分五种：随意受生由具一切身现成行力故。能知根性意乐与习气由圆满大神通异熟故。为引入法性而能持无量法由于无量三昧得自在故。能领受由'领受无量授记'之说故。

།སྟོན་པའི་ ནུས་པ་ནི་འགྲོ་བ་ཇི་ལྟར་སྨིན་པ་བཞིན་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལ་ཐེག་ཆེན་ལ་ཞུགས་པས། །གཅིག་པ་ཉིད་ལས་མི་གཡོ་བ། །དཀྱིལ་འཁོར་དོན་ནི་མི་ཕྱེད་དོན། །རྣམ་པ་དགུ་ཡིས་རབ་ཏུ་བསྟན། །ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་ཞུགས་ པ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དཔྱད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་མི་ཕྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །རྟག་པར་རྒྱུན་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྣང་བའི་འོད་ཟེར་རབ་ཏུ་གཏོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཤད་པ་མི་ཕྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཆགས་པ་ མེད་པའི་ལམ་དུ་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མི་ཕྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་ལས་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པ་མི་ཕྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཡོན་ཏན་གྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་སྟོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་འཇུག་ པ་མི་ཕྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།རང་གི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལ་དབང་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པ་མི་ཕྱེད་པའོ། །སྔོན་གྱི་མཐའ་དང་ཕྱི་མའི་མཐའ་ཤིན་ཏུ་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲི་བ་ལན་འདེབས་པར་ནུས་པ་མི་ཕྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །བདུད་ཀྱི་ལམ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འཇུག་པ་ དང་ལྡོག་པ་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོ་ལ་འདུག་པ་མི་ཕྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡུལ་དང་སྤྱོད་ཡུལ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྗེས་སུ་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་མི་ཕྱེད་པའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ་དག་ལ་བསྙེན་ བཀུར་བྱེད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལམ་ཆེས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་མ་ཉན་པའི་ཕྱིར་རོ།།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྙེན་བཀུར་བྱེད་པའི་དགོས་པ་བསྟན་པའོ། །དཔེར་ན་གསེར་གྱི་ས་ལེ་སྦྲམ་ཟིན་པར་བྱས་ཏེ། འཛམ་བུ་གླིང་གི་བདག་པོའི་མགུལ་ ལམ་མགོ་ལ་བཏགས་ན་རྟེན་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཕྱིར་ཟིལ་གྱིས་མི་ནོན་པར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་ས་འདི་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་ཀྱང་ཟིལ་གྱིས་མི་ནོན་པར་འགྱུར་རོ།།ས་འདི་རྒྱུ་ནི་བཞི་དག་གིས། །རྣམ་པར་གཞག་པར་འདོད་པ་སྟེ། །སྨྲ་བ་ པོ་ཡི་རྩོལ་བ་རྣམས།།ཕུན་ཚོགས་གཞག་པ་དང་པོ་ཡིན། །གཉིས་པ་བཤད་པའི་དབང་བྱས་ནས། །ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན། །སྤྱོད་པ་ལ་འཇུག་གསུམ་པ་སྟེ། །བཞི་པ་བཤད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱིར། །བརྒྱད་པ་ལ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི། །ལས་མངོན་ བསྒྲུབས་པས་ཞིང་སྦྱང་བ།།བསྒྲུབས་ནས་ས་ནི་དགུ་པ་ལ། །སེམས་ཅན་དོན་བྱ་རྣམས་ལ་སྦྱོང་། །གཞན་གྱི་དོན་ནི་གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་ལ་ཐར་པར་འདུ་ཤེས་པའི་གདུལ་བྱ་རྣམས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པའོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་ཡེ་ཤེས་ཚད་མེད་པས་རྣམ་པར་དཔྱད་པའི་བློས་ ཡང་རྣམ་པར་ཐར་པ་ཞི་བ་གོང་མ་རྣམས་ཤེས་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།བདག་གི་དོན་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བའི་དབང་དུ་བྱས་པ་སྟེ། ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་གོང་མ་མ་རྫོགས་པ་ལ་རྣམ་པར་སྤྱོད་ཅེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཅིག་གིས་ན་དེ་ལྟ་ བུ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་བ་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་བྱ་བ་འཇུག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དག་གི་དབང་དུ་བྱས་པའོ། །ཡེ་ཤེས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་ཆེ་བ་ཉིད་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི། ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་སེམས་པ་ལ་སྦྱོར་ བའི་གདུལ་བྱ་རྣམས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པའོ།།གཟུངས་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་ཤེས་པ་དག་ཆོས་ཀྱི་ཚུལ་བསྟན་པས་ཤེས་པར་བྱ་བ་རྣམས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པའོ། །མངོན་པར་ཤེས་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་མངོན་པར་སྒྲུབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི། སྐྱབས་ངན་ པར་ཞུགས་པ་རྣམས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་སྟེ།མངོན་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དད་པར་བྱས་ནས། སྐྱབས་ངན་པ་ལས་ཟློག་པར་བྱེད་དོ།

导师的能力是随众生根机成熟而示现圆满证悟。对此，入大乘者，不离一性，坛城义即不可分义，以九种相而善说。因为经中说'入于大乘坛城'。
'具有极为观察的大神通智慧'是智慧不可分。'常时恒常放射智慧光明'是说法不可分。'入于无执著法界道'是解脱不可分。'善巧分别世界业'是刹土清净不可分。'圆满显示一切功德相'是入大乘不可分。
'于自发心得自在'是神通不可分。'通达前际后际智慧'是能答问不可分。'具足了知一切魔道趣入与还出'是安住菩提心要不可分。'随入一切如来境界与行境'是现证菩提不可分。
'于彼等如来承事'是为听闻殊胜道。'以世界分别为前行'是显示承事之必要。譬如获得纯金后，若系于阎浮提王颈或头上，因殊胜所依故而不被胜过。如是，住此地菩萨的善根也不被胜过。
此地以四因而立，说者之精进圆满是第一，第二依说力而有智慧圆满，第三入行，第四为诸说故。于第八地以智慧业现前成就而净土，成就已于第九地，于利益众生诸事修习。
他利是针对无色界中视解脱想的所化众生。如何？因为经中说'如是以无量智慧观察之心而了知上位寂静解脱'。自利是就见佛智而言，因为经中说'复于上位如来智未圆满而行'。一说如是。
'随入如来所说'是就圆熟菩萨而言。'分别不可思议智慧之大'是就非理作意相应的所化众生而言。'分别总持三昧圆满修习'是就以法理开示令不知者知的众生而言。'成就广大神通'是就入于恶趣者而言，以神通令生信已，令其远离恶趣。

།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཤེས་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི། མཐོ་རིས་ལ་མོས་པ་རྣམས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་སྟེ། ཞིང་ཁོ་ན་ལ་དེ་ལྟ་བུའི་ ཡོངས་སུ་དག་པ་ཀུན་དུ་བསྟན་ནས་མཐོ་རིས་ལ་མོས་པ་ཟློག་པར་བྱེད་དོ།།ལྔ་པ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མི་འཕྲོགས་པ་ཡོངས་སུ་སྦྱོར་བར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་ཁྱུ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་རྗེས་སུ་འཇུག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བའོ།།སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་བྱིན་གྱི་རླབས་འཐོབ་པ་མི་འདོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྟེ། སེམས་ཅན་ལ་ལྟ་བ་དང་བཅས་པས་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་བྱིན་གྱི་རླབས་འཐོབ་པ་ དང་།མི་འདོར་བར་གཉིས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཀུན་དུ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །གསུམ་གྱིས་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །ཡེ་ཤེས་ཤེས་བྱ་རྣམ་བྱང་སྩོགས། །གོང་མ་གོང་མའི་ཁྱད་པར་གྱིས། །རྣམ་པ་བཅུར་ནི་རབ་བསྟན་ནས། །བཤད་པ་ཡིན་པར་རྣམ་ཤེས་བྱ། །དགེ་བ་ དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མི་སྟོན་པའི་ཆོས་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་ཡང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བ་དང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་།གཉི་ག་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་རྣམས་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་ ཆོས་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་དེ་དག་ཀྱང་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་དག་ཏུ་རབ་ཏུ་ཤེས་པའོ།།འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའི་ཆོས་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་ཀྱང་འཇིག་ རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་དག་ཏུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ།།བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་ཆོས་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དེ་རྣམས་ཀྱང་བསམ་དུ་ཡོད་པ་དང་བསམ་གྱིས་མི་ལང་བ་དག་ཏུ་རབ་ཏུ་ཤེས་པའོ། །ངེས་པ་དང་མ་ངེས་པའི་ཆོས་མངོན་པར་འདུ་ བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་དུ་ཡོད་པ་རྣམས་ཀྱང་ངེས་པ་དང་མ་ངེས་པ་དག་ཏུ་རབ་ཏུ་ཤེས་པའོ།།ངེས་པ་དང་མ་ངེས་པ་དེ་རྣམས་ཀྱང་ཐེག་པ་གསུམ་པོ་དག་ལ་རབ་ཏུ་ཤེས་ཏེ། མདོ་ལས་ཇི་སྐད་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་དང་། འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐེག་པ་གསུམ་པའི་ཆོས་དེ་དག་ཀྱང་ལམ་དང་གནས་གྱུར་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར།འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་དག་ཏུ་རབ་ཏུ་ཤེས་པའོ། །སེམས་ཅན་གྱི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུ་བ་ཐིབས་པོ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ འདིས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རྟེན་སེམས་བསྟན་ཏོ།།ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་བ་ཐིབས་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ལ་བརྟེན་པ་ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་བསྟན་ཏོ། །ལས་ཀྱི་རྒྱུ་བ་ཐིབས་པོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་སེམས་ལ་ བརྟེན་པ་ལས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་བསྟན་ཏོ།།སྐྱེ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་ལས། །བརྩམས་ཏེ་དབང་སོགས་རིམ་པ་ཡིས། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་རྣམ་བྱང་བར། །ངེས་དང་མ་ངེས་གནས་སྐབས་ཡིན། །མོས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་དང་མཐུན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་དབང་པོའི་རྒྱུའི་ཐིབས་པོ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བཟུང་སྟེ།ཕུང་པོ་གསུམ་དུ་རྣམ་པར་གནས་པའི་རྒྱུ་བ་ཐིབས་པོ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་དང་། ཆེན་པོའི་རྣམ་པས་དབང་པོ་དག་ཅི་འདྲ་བར་ འགྱུར་བ།མོས་པ་རྣམས་ཀྱང་དེ་ཁོ་ན་འདྲ་བར་འགྱུར་ཏེ། ཁམས་ལ་སོགས་པ་ནས། ཕུང་པོ་གསུམ་དུ་རྣམ་པར་གནས་པ་ལ་ཐུག་པའི་བར་དུ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་བརྗོད་དོ། །མང་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཐིབས་པོ་ཡིན་ནོ། །ཤེས་པར་མི་ནུས་པའི་དོན་ནི་གཏིང་ དཔག་དཀའ་བའི་ཕྱིར་རོ།

所谓'了知世界界分'是针对那些希求生天者而说的，仅仅是为了显示如是清净的刹土，以此遮止对天界的希求。这是第五。
'圆满运用如来力等不可夺取的佛法'是指现证圆满菩提。
'随行转如来法轮之最胜者'是指转法轮。
'不舍获得大悲加持'是指般涅槃，以具有对众生的观照而获得大悲加持，以及不舍弃二者而示现般涅槃。这是三种。
'智慧、所知、清净等，以上上差别，分十种显示，应知是为解说。'
'如实了知善、不善及无记法之现行'是指了知清净、染污及非二者之诸法。
'有漏无漏法之现行'是指了知彼等清净法中的有漏和无漏。
'世间出世间法之现行'是指了知无漏法中的世间和出世间。
'可思维不可思维法之现行'是指了知彼等中的可思维和不可思维。
'决定不决定法之现行'是指了知可思维法中的决定和不决定。
又于彼等决定不决定法中了知三乘，如经中所说。
'有为法现行与无为法现行'是指了知三乘诸法中由道和转依所分的有为和无为。
'如实了知众生心行密意'，此说明烦恼和业染污所依的心。
'烦恼行密意'是说明依心的烦恼染污。
'业行密意'是说明依心的业染污。
'从生起染污开始，以根等次第，染污清净，是决定不决定之状态。'
'信解等随顺根等'是从'根的行密意'直至'安住三聚之行密意如实了知'。
根以小、中、大相有何等，信解等亦如是，从界等乃至安住三聚亦如是说。
众多即是密意。
不能了知的意义是因为难以测量深度。

།སེམས་ཅན་རྒྱུ་བ་ཐིབས་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སེམས་རྣམ་པ་ཐ་དད་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །སེམས་ སྐད་ཅིག་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་བ་དང་འཇིག་པ་དང་མི་འཇིག་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འགྱུར་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སོ།།སེམས་ལུས་མེད་པ་ཉིད་ཅེས་དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །སེམས་མཐའ་ཡས་ཤིང་ཐམས་ཅད་དུ་མང་བ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །སེམས་ འོད་གསལ་བ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མ་ཡིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སོ།།སེམས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ སོ།།སེམས་བཅིངས་པ་དང་རྣམ་པར་ཐར་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བག་ལ་ཉལ་དང་བཅས་པ་དང་། བག་ལ་ཉལ་བ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །རྒྱུའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ནི་ཇི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་བསམས་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བ་ནི་སེམས་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་རྣམ་པར་བསྒྲུབ་པ་ཉིད་ཅེས་ འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་མ་ཡིན་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་རང་གི་ལས་དག་གིས་སྐྱེ་བ་ནི་སེམས་འགྲོ་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཉེ་བར་གནས་པ་ཉིད་ཅེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །རིང་དུ་སོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བར་དུ་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཉོན་ མོངས་པ་རྣམས་རིང་དུ་སོང་བ་ཉིད་ཅེས་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།ཤེས་པར་དཀའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྦྱོར་བ་མཐའ་ཡས་པ་ཚད་མི་རྟོགས་པ་རྣམས་མངོན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ། སྦྱོར་བ་མཐའ་ཡས་པ་ཉིད་ཅེས་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཉོན་མོངས་ པ་དང་སྐྱེ་བ་དང་ལས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་པ་ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཅིག་གི་གྲོགས་སུ་གཅིག་གྱུར་པས་གཅིག་གིས་གཅིག་བསྐྱེད་པ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་ཤིང་མི་འབྲལ་བ་ཉིད་ཅེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ།ཉོན་མོངས་པ་དང་སྐྱེ་བ་དང་ལས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་ མོངས་པ་རྣམས་གཅིག་གི་གྲོགས་སུ་གཅིག་གྱུར་པར་འཇུག་པ་ན་ཕན་ཚུན་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དག་ཡིན་ནོ།།དེ་ཡོད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བག་ལ་ཉལ་ཡོད་ནའོ། །དེ་ལས་མི་འགྲོལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ལས་མི་འགྲོལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། བག་ལ་ཉལ་དང་ཀུན་ ནས་དཀྲིས་པ་དོན་གཅིག་པ་ཉིད་ཅེས་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།གང་བཅིངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཏེ་སེམས་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཅེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་སེམས་དེ་བར་སྐབས་སུ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མ་བཅིངས་ན་ཐར་བའི་ སྐབས་ཡོད་ཀྱི་གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཡང་དག་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་སྨོས་སོ།།ལུས་ཀྱི་འགྲོ་བས་ནི་སྐྱེ་བའི་མཚམས་སྦྱོར་བར་འགྲོ་བས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཉེ་བར་གནས་པ་ཉིད་ཅེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཁམས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ནི་ཁམས་གསུམ་པ་རྣམ་ པར་ཕྱེ་བ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།སྲེད་པ་དང་མ་རིག་པ་དང་ལྟ་བའི་ཟུག་རྔུ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཆེན་པོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུས་ཏེ་སྐྱེ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པས་ཉོན་མོངས་པ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཏོ། །ལས་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་གཞི་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ ཕྱོགས་གསུམ་པོ་འདོད་པས་ལོངས་སྤྱོད་པའི་ཕྱོགས་དེའི་གཞི་ནི་སྲིད་པ་སྟེ་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།སྡོམ་པ་མེད་པའི་ཕྱོགས་དེའི་གཞི་ནི་མ་རིག་པའོ། །མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་ཕྱོགས་དེའི་གཞི་ནི་ལྟ་བ་དང་ང་རྒྱལ་ཏེ་གཞི་འདི་རྒྱུན་མི་འཆད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྱོགས་གསུམ་པོ་དག་ལ་ ཐར་པའི་བར་དུ་གཅོད་པའི་ལས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་འཁོར་བ་དང་མཐུན་པ་ཚད་མེད་པ་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཏོ།

'众生密集游行'是指如实了知众生各种不同的心念，因此而得名。
'心的种种差别'是指以分类的特征而言。
'心的刹那生灭与不灭'是指以变化的特征而言。
'心无形体'是指以胜义的特征而言。
'心无边际且遍一切'是指以自性的特征而言。
'心光明'是指以自性本无烦恼的特征而言。
'心有烦恼与无烦恼'是指以有缠缚和无缠缚的特征而言。
'心有束缚与解脱'是指以有随眠和无随眠的特征而言。
以因的特征而言，如菩萨们以愿力投生，是'心如幻化'之所显现。
其他众生以自业投生，是'心随趣而住'之所显现。
'远行'是指烦恼相续至有顶，即所说的'烦恼远行'。
'难知'是指善等无量行相不可测知而显现，即所说的'行相无量'。
关于烦恼、生与业的烦恼如何染污，是指互为助缘而相互产生，即所说的'俱生不离'。烦恼、生与业的烦恼互为助缘时，彼此互为生因。
'若有彼'是指有随眠时。'不能解脱'是指不能从缠缚中解脱，此即所说的随眠与缠缚同义。
'所束缚者'是指心，因为说'心有相应和不相应'。若心暂时不为烦恼所缚，则有解脱机会，否则则无，为显示此义故说'不相应'。
以身趣行则是以投生相续而行，如所说'随趣而住'。
'界的差别'是指三界的区分。
'爱、无明、见的大过患刺'是指以因，显示由生的烦恼而有烦恼。
关于'三种业道的相续基础'，三方面即是：贪欲享乐方面的基础是有，即因；无律仪方面的基础是无明；外道方面的基础是见与慢，因为这些基础相续不断。
由于三方面是障碍解脱之业的因，以及是无量顺轮回的身语意业生起之因，故显示由业烦恼而有烦恼。

།འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ཉིད་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་ནི། དེ་ལས་དེ་དགེ་བ་ དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མི་སྟོན་པ་ཉིད་ཀྱང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རབ་ཏུ་ཤེས་ཏེ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ།དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དག་ནི་བདེ་འགྲོ་དང་ངན་འགྲོའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །བསམས་པ་ནི་ལུས་ངག་གི་ལས་དག་སྟེ། དེ་གཉིས་ཀྱིས་སེམས་ པ་རྣམ་པར་རིག་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།སེམས་པ་ནི་ཡིད་ཀྱི་ལས་སོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་རིག་པར་མི་བྱེད་པས་ན་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་སྟེ། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དང་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །སེམས་དང་སེམས་ པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་ནས་སེམས་ཉིད་བགོས་ཏེ་སེམས་དང་ཐ་མི་དད་པར་གྱུར་པའི་འབྲས་བུ་མངོན་དུ་འགྲུབ་པར་བྱེད་དོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འདི་སྐད་དུ་སེམས་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་ཤིང་ཐ་མི་དད་པ་ཞེས་བྱའོ། །རང་གི་ངང་གིས་རྒྱུ་མེད་པར་སྐད་ཅིག་ལ་སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་འཇིག་ཅིང་རྣམ་པར་འཇིག་ཅིང་འཕེལ་བ་ དང་མངོན་པར་འཕེལ་བར་འབྱུང་བ་དང་།མངོན་པར་འདུས་བྱས་པས་འབད་པས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ལས་ཏེ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། རྒྱུས་རྒྱུའི་དངོས་པོས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་འཇིག་པ་དང་འཕེལ་བའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པ་དང་མི་སྩོགས་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་རང་གི་ངང་གིས་སྐད་ཅིག་ ཏུ་འཇིག་ཅིང་འཕེལ་བ་འབྲས་བུ་ཆུད་མི་ཟ་ཞིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ཉིད་ཅེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཚུལ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་འབྲས་བུ་ཆུད་མི་ཟ་བར་འབྱིན་པར་ཡང་ཤེས་པར་བྱའོ། །ལན་གྲངས་གཞན་དང་སྐྱེས་ནས་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་གྲངས་གཉིས་པའོ། །འབྲས་བུ་མ་ སྨིན་པ་དང་སྨིན་ཟིན་པས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་བཅས་པ་དང་།རྣམ་པར་སྨིན་པ་མེད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། མ་སྨིན་པ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་ལ་སྨིན་ཟིན་པ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མིང་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་གཉེན་པོའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་གཉི་ ག་མ་ཡིན་པ་ནག་པོ་ཡང་མ་ཡིན་དཀར་པོ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དང་གཉི་གའི་ཆ་འདྲེན་པའི་ལས་ཡང་དག་པར་ལེན་པ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་སྟེ་ནག་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།ལས་ནག་པོ་དང་དཀར་པོ་དག་ནི་ཕྱོགས་དུ་མ་ལས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ གཉི་ག་ཡང་དག་པར་ལེན་པས་སོ།།མདོའི་དོན་ནི་ཐ་དད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྲལ་བའོ། །སྣ་ཚོགས་ནི་འདྲེན་མ་ཉིད་དེ། དེ་གཉིས་ཁོ་ན་དང་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །རྐྱེན་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི། ལས་ཀྱི་ཞིང་བདག་པོའི་རྐྱེན་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ལ་རྒྱུའི་རྐྱེན་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་སྟེ། ལས་ཀྱི་ཞིང་ ཚད་མེད་པ་ཉིད་ཅེས་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།ཁོར་ཟུག་ཏུ་མ་ཡིན་པ་ནི་རེས་འགའ་བའོ། །ཁོར་ཟུག་ནི་གཉུག་མའོ། །དེ་གཉིས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་སྟེ། འཕགས་པ་དང་འཇིག་རྟེན་པར་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ཉིད་ཅེས་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །གནས་སྐབས་གསུམ་ནི་ཚེ་འདི་དང་ སྐྱེས་པ་དང་ལན་གྲངས་གཞན་ལ་ཞེས་བྱ་བའོ།།དེར་ངེས་པ་དང་མ་ངེས་པ་སྟེ། ཚེ་འདི་དང་སྐྱེས་པ་དང་ལན་གྲངས་གཞན་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཉིད་ཅེས་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཐེག་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ལ་ངེས་པ་དང་མ་ངེས་པ་ཉིད་ནི་ཐེག་པ་དང་ཐེག་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་ངེས་པ་ དང་མ་ངེས་པ་ཞེས་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ།ཐེག་པ་མ་ཡིན་པར་ངེས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བའི་ཆོས་ཅན་རྣམས་སོ། །དེ་ལྟར་ན་ངེས་པ་དང་མ་ངེས་པ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་ལས་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་བ་ཐིབས་པོ་ཡང་དག་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། སྨྲས་པ། ཚེ་འདིའི་འབྲས་བུ་ཅན་དང་ནི། །དེ་བཞིན་ཚེ་རབས་ གཞན་འབྲས་དང་།།ལན་གྲངས་གཞན་གྱི་འབྲས་ཙམ་ལས། །འབྲས་བུ་གནས་སྐབས་ངེས་པ་ཡིན། །བཤད་པའི་སྣོད་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་ནི་དབང་པོ་ཐ་མ་དང་འབྲིང་དང་རབ་ཉིད་ཀྱང་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དབང་པོ་དང་འཚམ་པར་བཤད་པ་འཇུག་པས་སོ།

由于详细分析众生的因，从而如实了知其善与不善以及不可言说性，因为善与不善是善趣与恶趣之因，所以是众生之因。思是身语二业，因为这两者能表示思维。思是意业。它如同表业一样不能表示，所以是无表业，这就是所说的表业和无表业。思与心同时生起后，心本身分配，与心不相离而成就现前的果报。正因为如此，所以说是'与心同时生起且不相离'。自然无因刹那生起即灭，破坏增长和显著增长，由显著造作而应当努力成办的业。如何呢？由因的事物。因此，由于破坏和增长，是果等和非果等的差别，因为说'因自然刹那破坏增长，果不失坏而相续'。应当知道以此方式也能产生不失坏的果报。'其他时候受报'是第二种情况。
由未熟和已熟的差别，即是所谓'有异熟和无异熟'，因为未熟故有异熟，已熟故无异熟。同类分和对治的差别是'非二者，非黑非白'以及引导两者部分的业的差别，这就是所说的'黑'等词。黑业和白业已从多方面详细分析过，因为完全领受这两者。经义中'差别'是分离。'种种'是混杂，即是说'仅此二者'。
缘的差别是，应当了知业田既是增上缘也是因缘，这就是所说的'业田无量'。非恒常是暂时的。恒常是本性的。这两者的差别，即是所说的'圣者和世间的差别'。三种时位是此生、生已及其他时候。其中有决定和不决定，这就是所说的'此生受报、生已受报及其他时候受报'。三乘决定与不决定即是所说的'于乘与非乘决定与不决定'，决定非乘者是具不般涅槃法者。如是由决定与不决定的差别而正确显示诸业行为的深密。如说：'有此生果报者，如是有他生果，及仅有他世果，果位决定如是。'由说法器的差别而有下中上根，因为随根性而说法。

།སྔ་མ་འབོགས་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་དབང་ པོ་སྦྱོང་བ་ན་དབང་པོ་སྔ་མ་འབོགས་པ་ཉིད་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཉིད་དུ་འཕོ་སྟེ།འདི་ལྟར་དད་པས་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་སྦྱངས་ན་ལམ་གཞན་ལ་མཐོང་བས་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟ་བུའོ། །དེ་བཞིན་དུ་དབང་པོ་གཞན་ཡང་སྦྱངས་ན་མཆོག་ཏུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་སྔ་མ་འབོགས་པ་ཉིད་ དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ལྟར་ན་སྔོན་གྱི་མཐའ་དང་ཕྱི་མའི་མཐའ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་རྣམ་པར་བཀྲོལ་བ་ཡིན་ནོ། །སྔ་མ་རྣམས་ལས་ཕྱི་མ་རྣམས་དམའ་བ་དང་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཉིད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དེ་ལ་དམའ་བ་ཉིད་ནི་དཔེར་ན་ཆོས་ཀྱིས་རྗེས་སུ་འབྲང་བས་དད་པས་མོས་པ་དང་དུས་ཀྱིས་ རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ལྟ་བུའོ།།ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཉིད་ནི་དེ་ཉིད་དང་དད་པས་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་བས་མཐོང་བས་འཐོབ་པ་དང་། དུས་དང་མི་སྦྱོར་བས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དག་ལྟ་བུ་སྟེ། གཅིག་པས་ནི་རྟོགས་པས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་ལ་ཅིག་ཤོས་པས་ནི་དབང་པོ་དང་རྟོགས་ པས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་སོ།།འདི་ནི་ཐ་དད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་འབྲེལ་བ་ཡིན་ཏེ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཐ་དད་པ་ནི་སོ་སོ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །མཚུངས་པ་ཉིད་ནི་དད་པས་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་བས་དད་པས་མོས་པ་དང་དུས་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དག་དབང་པོའི་སྒོ་ནས་མཚུངས་ཀྱི་རྟོགས་ པས་མ་ཡིན་པ་དང་།ཆོས་ཀྱིས་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་བས་མཐོང་བས་ཐོབ་པ་དང་དུས་དང་མི་སྦྱོར་བས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དག་སྔ་མ་བཞིན་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྔ་ཕྱི་ལམ་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ནས་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲ་རྣམ་པར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་ རིགས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི།རྒྱ་ཆེན་པོ་དང་འབྲིང་དང་ཐ་མ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཡིད་དང་བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ཉིད་ནི་ཉོན་མོངས་པ་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ཉིད་དོ། །ཉོན་མོངས་པ་བག་ལ་ཉལ་བ་ཉིད་ནི་ས་བོན་གྱི་ངོ་བོར་གནས་པ་ཉིད་དེ་ཉོན་ མོངས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་ཤིང་ཐ་མི་དད་པ་ཉིད་ཅེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཐེག་པ་དང་ཐེག་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་ངེས་པ་དང་མ་ངེས་པ་དང་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་ངེས་པ་དང་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བཤད་པ་ཉིད་ལས་གསལ་བར་ཟད་དོ། །རྟེན་འབྱུང་བ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་པོ་དག་ཕན་ཚུན་འབྲེལ་བར་ རྗེས་སུ་འབྲང་བའོ།།མྱུར་དུ་འཇིག་པ་ནི་སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་འཇིག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དམིགས་པ་ལ་འབྱུང་བ་ནི་སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་ལ་སོགས་པ་མཚན་མར་འཛིན་པ་སྟེ་དབང་པོའི་དྲ་བའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་མྱུར་དུ་འཇིག་པ་དང་། མཚན་མར་འཛིན་པ་ཉིད་ཅེས་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ལམ་ གྱི་དབང་གིས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལས་རྒྱལ་བའི་དོན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ལམ་སྨོས་པས་ནི་ཀུན་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་གསུམ་སྟོན་པར་བྱེད་དེ།དབང་པོའི་དབང་གིས་མི་རྫི་བ་ཉིད་ཅེས་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཕྱིར་ལྡོག་པ་ནི་ས་གང་ལས་ཕྱིར་ལྡོག་པའི་སྲིད་པའོ། །ཕྱིར་ མི་ལྡོག་པ་ནི་གང་ལས་འགལ་བའི་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་མི་བཟློགས་པ་སྟེ།དབང་པོ་བཟློག་ཏུ་རུང་བ་དང་། བཟློག་ཏུ་མི་རུང་བ་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཉིད་ཅེས་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་ནི་དད་པ་ལ་སོགས་པའོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་གཉིས་ སྨོས་པ་ནི་རིང་དུ་སོང་བ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཐ་དད་པ་ཉིད་ཅེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།བག་ལ་ཉལ་ནི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་དོན་དུ་རིག་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིམས་ཉིན་བཞི་པ་བཞིན་ཏེ། བསམ་པ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་དང་སེམས་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཉིད་ཀྱང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་ བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ཏེ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་སྟེ།སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གང་དུ་རྗེས་སུ་འབྲང་ཞེ་ན། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་སེམས་ལ་སྟེ། སེམས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པར་དབྱེ་བ་ཞེས་ གསུངས་པ་གང་ཡིན་པའོ།

所谓'前者殊胜'是指在修炼诸根时，前面的根性转变为更加殊胜，比如通过修习信随行，在其他道中则成为见至。同样，其他根性经过修习也会变得殊胜，因此应当了知为前者殊胜。如是解释了'前际'和'后际'这两个词的含义。
'后者比前者低劣及殊胜'中，低劣是指比如法随行比信解，及时解脱比信随行。殊胜是指见至比信随行，不时解脱比时解脱等。一者是以证悟而殊胜，另一者则是以根性和证悟而殊胜。
这是'差别'一词的关联，因为不是一体，差别就是各自不同。'相等'是指信随行与信解、时解脱在根性方面相等而非在证悟方面，法随行与见至、不时解脱如前所述。正因为如此，前后道不同而非不同，这就是对'非差别'一词的解释。
三乘种性的区分是大、中、小三种。意、乐等根性的烦恼缠缚是指烦恼的现行。烦恼随眠是指以种子形态存在，因为经中说'与烦恼俱生而不可分'。
对于乘与非乘的决定、不决定，以及成熟决定与不决定，从解释中已经明了。缘起是指六处相互关联随顺。迅速坏灭是指生起即灭。缘于所缘是指执取男相、女相等，这就是所说的'随顺根网、迅速坏灭及执取相'。
'以道力战胜违品之义'中，提到'道'是表示遍知等三根，这就是所说的'以根力不被降伏'。退转是指从某地退转的有。不退转是指不被违缘所退，这就是所说的'根性可退与不可退的区分'。
修习所生是指信等。异熟是指眼等。提到这两者是因为经中说'久远所得和俱生诸种差别'。'随眠应知为随行义'是如同四日热病，如经中所说'了知如实的意乐俱生和心俱生'，是因为从修习所生和异熟随行的缘故。
随行于何处？是随行于异熟心，这就是所说的'与心相应和不相应的区分'。

།བག་ལ་ཉལ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་སེམས་གང་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དེ་ནི་བསྒོ་བར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལ། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་སེམས་གང་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་བསྒོ་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་གོ་ཇི་ལྟར་དེ་ལ་རྗེས་སུ་འབྲང་ ཞེ་ན་དེས་བྱས་པའི་ལས་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ཕྱིར་རོ།།བར་ཆད་མེད་པར་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཡུན་རིང་པོ་ནས་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ནི་རིང་ནས་རྗེས་སུ་ཞུགས་པ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་མ་བསྩལ་བ་ཉིད་དེ་མ་བཏོན་པ་དང་། དེ་ལ་ཡང་རྗེས་སུ་ འབྲང་བའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀྱང་མི་མཇེད་པ་ཉིད་དེ་འདི་གཉིས་ཀྱིས་ན་དབང་པོ་ཉིད་དུ་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཡིན་ནོ།།ཁམས་གསུམ་པའི་མཚམས་སྦྱོར་བས་ཤིན་ཏུ་སྦྲེལ་བར་བྱེད་པ་ཉིད་དང་། ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་སེམས་བཅིངས་པར་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་ཉིད་དང་སྐྱེ་ མཆེད་ཀྱི་སྒོ་ནས་རྣམ་པར་རིག་པ་འབྱུང་བ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ཚིག་གསུམ་གྱིས་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཁམས་དང་སེམས་དང་ཡུལ་ཐམས་ཅད་དུ་སོང་བས་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་བསྟན་ཏོ།།གཉེན་པོ་ཡོད་པའི་དོན་ཡིན་པ་ནི་གཉེན་པོ་ཐོབ་པ་རྫས་སུ་གྱུར་པ་ཉིད་ཅེས་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། བག་ལ་ཉལ་ ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཕྲ་བ་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ལ་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ལ་བྱའོ། །ཉོན་མོངས་པའི་བདག་ཉིད་བག་ལ་ཉལ་གྱི་བདག་ཉིད་དུ་མི་ཕྲད་ལ་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའི་བདག་ཉིད་དུ་ནི་མ་ཕྲད་པ་སྟེ་ཉོན་མོངས་བག་ལ་ ཉལ་གྱི་བདག་ཉིད་དང་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའི་བདག་ཉིད་དུ་གནས་པའི་ཕྱིར་ཏེ།ས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཕྲད་པ་དང་མ་ཕྲད་པ་ཉིད་ཅེས་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་མ་ཡིན་པའི་ལམ་གྱིས་སྤངས་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ནི་གཞན་མ་ཡིན་པ་འཕགས་པའི་ལམ་གྱིས་ གསལ་བ་ཞེས་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ།གཞན་མ་ཡིན་པ་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་མོ། །སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་བ་ཐིབས་པོས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་མདོ་ལས་ཇི་སྐད་འབྱུང་བར་ཟད་པའི་ཕྱིར་ཤེས་པར་སླའོ། །འབྲས་བུ་འབྱིན་པར་ཉེ་བར་གནས་པ་དང་ཉེ་བར་མི་གནས་པའི་བྱེ་བྲག་ཅེས་བྱ་བ་ལ། བག་ཆགས་ ནི་ས་བོན་ནོ།།བག་ཆགས་གང་དག་འབྲས་བུ་འབྱིན་པར་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་དེ་དག་ནི་ཉེ་བར་བཏགས་པ་མ་ཡིན་པའོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དེ་དག་ནི་འབྲས་བུ་དངོས་སུ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་བཏགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་དངོས་སུ་ས་བོན་ཉིད་ཡིན་ཞིང་བག་ཆགས་ཉིད་ཡིན་ནོ། །གང་ དག་འབྲས་བུ་འབྱིན་པར་ཉེ་བར་མི་གནས་པ་དེ་དག་ནི་བཏགས་པའི་བག་ཆགས་ཉིད་ཡིན་པས་ས་བོན་ཚིག་པ་བཞིན་དུ་ཉེ་བར་བཏགས་པ་ཡིན་ཏེ།བག་ཆགས་རྣམས་ཀྱི་ཉེ་བར་གཏགས་པ་དང་ཉེ་བར་བཏགས་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །འགྲོ་བའི་བག་ཆགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོ་བ་གང་དང་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ཆགས་གང་དུ་འབྲེལ་བ་དེས་བསྒོས་པ་ཉིད་ཅེས་དེ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ།།སེམས་ཅན་དང་བསྟན་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་ནི་སེམས་ཅན་ཇི་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་དག་དང་འགྲོགས་པའི་རྒྱུས་སྤྱོད་པ་སྤྱད་པ་དེས་བསྒོས་ པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།བཟོའི་ལས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་སྐད་དུ། ལས་ནི་འདིར་བཟོའི་ལས་ཡིན་གྱི་དགེ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཡང་འདིར་དེ་བསླབ་པའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་དུབ་པ་ཡིན་གྱི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་ པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ།ལས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཉོན་མོངས་པ་གོམས་པར་བྱས་པས་བསྒོས་པ་ཉིད་ཅེས་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ལས་ནི་འདི་ཡིན་གྱི་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་གཏན་ཚིགས་ནི་དགེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ལས་མཇུག་ཐོགས་སུ་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ། །བར་ མ་དོའི་སྲིད་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་ནི་བར་མ་དོ་ན་ཡོད་པའི་སྲིད་པ་དེས་ཡང་སྲིད་པར་འགྲོ་བ་སྟེ།དེ་བཞིན་དུ་མདོ་ལས་འབྱུང་བར་ཟད་དོ། །འབྲས་བུ་འབྱིན་པའི་རིམ་གྱི་བྱེ་བྲག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོམས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།

隐藏随眠与异熟心相应的，是应该被呵责的，而与异熟心不相应的，则不是应该被呵责的。
那么，如何随顺于彼？因为随顺于彼所造之业。
无间断地从长久以来以种种方式随顺，称为'从远时随入'。
从无始以来未被清除即未被拔除，又随顺于彼，故即使以一切禅定等也不能断除，由此二者而随顺成为根。
以三界系缚而极为相连，从无始以来心被束缚而普遍生起，从处门而生起识，这三句话依次显示遍及一切界、心、境而随顺。
有对治之义，即所说的'获得对治成为实体'，因为随眠是由分别所引发。
关于'微细随行于六处'，是指其果即诸识。
烦恼自性作为随眠自性未断，而作为缠缚自性则未断，因为烦恼住于随眠自性和缠缚自性中，即所说的'与地和处相应与不相应'。
非世间道所断，即所说的'非他唯圣道能显'，非他即是圣道。
以生起因密集而分别，因为如经中所说而已，故易知。
关于'出生果之近住与不近住的差别'，习气即是种子。
能出生果而普遍生起的习气，即是非假立的。为什么？因为这些直接成就果报，所以非假立，而是实际的种子性和习气性。
不能出生果的习气，即是假立的习气性，如同已焦的种子是假立的，即所说的'诸习气假立与非假立性'。
以'趣习气差别'，是指与何趣及何烦恼习气相关联而熏习。
所说'有情和教法习气差别'，是指与何等有情共处因缘而行何等行为的熏习。
关于'工巧业烦恼习气差别'，此说：此处业是指工巧业，而非善等；此处烦恼是指为学习而疲劳，而非贪等。即所说'如业般以烦恼串习而熏习'。
关于'业是此非他'的这个论断，理由是随后显示善等业。
以'中有习气差别'，是指处于中有的那个有而趋向后有，如是经中所说而已。
关于'出生果次第差别'，应从'何种串习'等理解。

།འཇིག་ རྟེན་པའི་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་བག་ཆགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་སྟེ།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། བག་ཆགས་རིང་དུ་སོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དུས་རེ་ཞིག་རྣམ་པར་མནན་པའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་འགྲིབ་པར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་མདོ་ལས་འབྱུང་བར་ཟད་དོ། །ཆོས་འདི་ པ་རྣམས་ཀྱི་ཐར་པའི་ཚོགས་[(]གྱི་[,]ཀྱི་[)]བག་ཆགས་ནི་རྫས་སུ་གྱུར་པ་སྟེ།ཐར་པ་ཡང་དག་པ་འཐོབ་པའི་ཐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་པས་རྫས་སུ་མ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཐེག་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་ནི་མདོ་ལས་ཇི་སྐད་འབྱུང་བར་ཟད་པའི་ ཕྱིར་གསལ་ལོ།།ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཅན་རྣམས་ནི་ཐེག་པ་གསུམ་ལ་གཅིག་ཏུ་ངེས་པ་སྟེ། སེམས་ཅན་གྱི་ཚོགས་ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པ་ཉིད་ཅེས་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བའི་ཆོས་ཅན་རྣམས་ ནི།ལོག་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པའི་ཕྱིར། །གཅིག་ཏུ་མ་ངེས་པ་ཡིན་ཏེ། །ལོག་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པ་ཉིད། །ཅེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་གཉིས་ཀར་མ་ངེས་པ་ཉིད་ནི་གང་དག་རྐྱེན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་དམ་པ་དང་དམ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་མཉན་པའི་རྒྱུས་ཐེག་པ་གསུམ་ལ་གཅིག་ཏུ་ངེས་ པའམ་གཅིག་ཏུ་མ་ངེས་པ་གཅིག་ཏུ་བསྒྲུབ་པར་འགྱུར་བ་སྟེ།གཉི་གར་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཅེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ལེགས་པར་སྤྱད་པ་དང་ཉེས་པར་སྤྱད་པའི་རྒྱུའི་བྱེ་བྲག་གིས་ནི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བས་ཡང་དག་པ་ལ་ངེས་པ་ཉིད་དང་ཞེས་བྱ་བ་དང་ལོག་པར་ལྟ་བས་ལོག་པ་ལ་ངེས་པ་ཉིད་དང་དེ་གཉི་ག་དང་བྲལ་བས་གཉི་གར་མ་ངེས་ པ་ཉིད་ཀྱང་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ།ཡང་དག་པའི་ལྟ་བས་ནི་ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་ངེས་ལ། ལོག་པར་ལྟ་བས་དེ་དང་འདྲའོ། །ངན་འགྲོའི་རྒྱུའི་བྱེ་བྲག་གིས་ནི་མཚམས་མེད་པ་ལྔ་པོ་དག་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ཏུ་ལོག་པར་ངེས་པ་སྟེ། ལོག་པ་ཁོ་ན་ལོག་པ་ཉིད་ཡིན་ལ་དེར་ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདེ་ འགྲོའི་རྒྱུའི་བྱེ་བྲག་གིས་ནི་དད་པ་ལ་སོགས་པ་དབང་པོ་ལྔ་ལ་ཡང་དག་པར་ངེས་པའི་ཕྱིར་ཏེ།འདིར་ཡང་ཡང་དག་པ་ཁོ་ན་ཡང་དག་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་གཉི་ག་དང་བྲལ་བས་ངེས་པ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །མི་དལ་བར་སྐྱེ་བ་བརྒྱད་དུ་ལོག་པར་ངེས་པ་ནི་མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་སོ། །ཡང་དག་པར་ མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ཡང་དག་པར་ངེས་པ་ཉིད་ནི་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་རྣམས་སོ།།ཡང་བྱར་མེད་པ་ནི་ལོག་པ་ཉིད་དང་། ཡང་དག་པ་ཉིད་དག་དང་གོ་རིམས་བཞིན་ཏེ་སྤངས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཐོབ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ངེས་པ་མེད་པ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །སེར་སྣ་མ་བཟློག་ པས་དོན་དུ་གཉེར་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡལ་བར་འདོར་རོ།།ཕྲག་དོག་མ་བཟློག་པས་སེམས་ཅན་གཞན་དག་འབྱོར་བར་མི་འདོད་དོ། །ངན་པ་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་མ་བཟློག་པས་གཞན་དག་ལ་སྡུག་བསྔལ་ཉེ་བར་བསྒྲུབ་སྟེ། ངན་པ་ནི་སྨད་པའོ། །དེ་སྤྱོད་པ་ནི་ཡུལ་ཏེ། སེམས་ཅན་ལ་གནོད་ པར་ཞུགས་པའི་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་དག་གོ།།དེ་གཉིས་ནི་དམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྨད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཚུལ་འདིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལོག་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་གཉིས་པ་བཤད་པ་བསྒྲུབ་པས་ནི་ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པར་འགྱུར་ཏེ། འཕགས་པ་བླ་ན་མེད་པའི་ ལམ་སྒོམ་པ་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པས་ཡང་དག་པར་ངེས་པ་ཉིད་ཅེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།གཉི་ག་མེད་པས་མ་ངེས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་མདོ་ལས་འབྱུང་བར་ཟད་དོ། །སྤྱོད་པ་ལ་འཇུག་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །ཅི་ཞིག་ཤེས་ནས་སྟོན་ཞེ་ན། །རྣམ་གྲོལ་སྣོད་ཅེས་བྱ་བ་དང་། །རྣམ་ པར་གྲོལ་བའི་མཚན་ཉིད་དང་།།ཐེག་པ་གསུམ་པོ་རབ་སྟོན་ཕྱིར། །རྣམ་གྲོལ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའོ། །ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་གྱུར་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་བསྩལ་བ་སྟེ། རྨ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་བཞིན་ནོ། །སྐལ་བ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དུ་བྱེད་པས་གཉེན་པོ་བསྐྱེད་པ་ སྟེ།ཟས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་བཞིན་ནོ།

所谓'以世间出离的习气差别'是指烦恼相续不断，为什么呢？因为习气长期存在的缘故。暂时压制烦恼并不能减少烦恼，这仅仅是经中所说的而已。此法门行者的解脱资粮的习气是实质性的，因为是获得真实解脱的方法。其他外道则不是这样，所以称为非实质性的。关于乘的习气差别，仅是如经中所说的那样而已，所以明显。
具有般涅槃法性者，是决定于三乘的，这就是所说的'众生聚决定于真实性'。具有不般涅槃法性者，因为决定于邪性，所以是不决定的，因为经中说'决定于邪性'。
对这两者都不决定的，是指随着因缘而听闻正法或非正法，从而成就决定于三乘或不决定于三乘，因为经中说'对二者都不决定'。
以善行和恶行的因的差别，即'以正见而决定于正性'以及'以邪见而决定于邪性'，以及'离此二者而不决定于二者'，因为经中如是说。以正见则决定于正性，以邪见亦复如是。
以恶趣因的差别，是指决定于任何五无间罪中的邪性，因为邪性即是邪性，并决定于此。以善趣因的差别，是指决定于信等五根的正性，在此也是正性即是正性。离此二者则是不决定性。
决定于八种非闲暇处的邪性者是外道们。决定于真实涅槃的正性者是圣声闻们。所谓'无可作'，按顺序是指邪性和正性，因为已经断除和已经获得。不决定性如前所述。
未遮止悭吝则舍弃所希求的众生。未遮止嫉妒则不愿其他众生富足。未遮止恶行则对他人造作痛苦。'恶'即是卑劣，'行'即是境，是指损害众生的身语业。
这两者为圣者所呵责，因此依此方式菩萨决定于邪性。以修行所说的第二因则决定于正性，因为经中说'以修习无上圣道而决定于正性'。以二者俱无则不决定，这仅是如经中所说。如是圆满的行持。
若问了知何者而说？为显示解脱器及解脱相，以及三乘故，分别宣说解脱。关于'已经成熟'，成熟是指除去违品，如同伤口成熟。具有善根性而生起对治，如同食物成熟。

།འདུལ་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སེམས་ཅན་རྣམས་འདུལ་བའི་རྒྱུ་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དག་འདུལ་བར་བྱེད་པ་སྟེ། དེའི་རང་བཞིན་ནི་དེ་དག་ཉེ་བར་ཞི་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གདུལ་བྱ་རྣམས་ཀྱི་སྣོད་བརྟགས་ནས། །གཉེན་པོ་ཉེ་བར་སྟོན་ པའི་ཕྱིར།།དབང་དུ་བྱས་ནས་བཤད་པ་ནི། །ཚིག་བཅུ་དག་གིས་ཤེས་པར་བྱ། །རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ནི་གཉེན་པོའི་བྱེ་བྲག་སྟེ། དེ་ཡང་བསམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་དང་། བག་ལ་ཉལ་ཇི་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་ཀྱིས་ནི་གཉེན་པོ་བསྟན་པའི་སྣོད་ཉིད་འོས་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ ཡིན་ནོ།།དབང་པོ་དང་མོས་པ་དང་མཐུན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཆོས་སྟོན་པའི་ཕྱིར་སྤྱིར་ཆོས་བཤད་པའི་སྣོད་ཉིད་ཡིན་ཏེ་དེ་ཡང་ཚིག་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ། །གང་ལ་དཔེ་ཉེ་བར་བསྒྲུབས་པ་གང་གི་དོན་གཉུག་མ་གོར་བཏུབ་པ་དེ་དེ་ལ་ཉེ་བར་བསྒྲུབ་པ་སྟེ། སྤྱོད་ཡུལ་ཇི་ལྟ་བ་རྣམ་པར་དབྱེ་ བ་ཤེས་པ་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པ་ཞེས་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།སྤྱོད་ཡུལ་ནི་ཡུལ་ལོ། དེ་ཡང་གྲགས་པ་ཡིན་གྱི་མ་གྲགས་པ་ནི་མ་ཡིན་པས་དཔེ་ཡིན་ཏེ། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་དེ་རྣམ་པར་དབྱེ་བས། ཤེས་པ་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པས་སོ། །རྣམ་གྲངས་གང་གིས་དོན་གང་གོ་བར་འགྱུར་བ་ དེའི་སྣོད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་སྟེ།སྤྱོད་ཡུལ་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བ་ཞེས་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །རྣམ་གྲངས་གང་གིས་ཡུལ་ལ་སོགས་པས་ཐ་དད་པའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དངོས་པོ་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་འགྱུར་བ་དེ་ཤེས་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའོ། ། བརྗོད་པར་འདོད་པའི་དོན་ཇི་སྙེད་པ་ཐོབ་པའི་སྣོད་དུ་རུང་བ་དེའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ནི་ཁམས་ཀྱི་ཐིབས་པོ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཉེ་བར་དཔྱོད་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། ཁམས་ནི་རིགས་ཡིན་ནོ། །ཤེས་པར་དཀའ་བའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་ཐིབས་པོ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཉེ་བར་དཔྱོད་པ་ནི་རྣམ་པར་འབྱེད པ་སྟེ།བྱེ་བྲག་ཏུ་ཤེས་པའོ། །དེ་དང་ལྡན་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་རིགས་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་དེ་དང་འཚམ་པའི་ཆོས་བསྟན་པས་ཐོབ་པར་རུང་བ་ཉིད་དོ། །ཚིག་གཟུང་བར་འོས་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བར་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རྗེས་སུ་འཇུག་ཅེས་གསུངས་པ་གང་ ཡིན་པའོ།།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། སྐྱེ་བ་དེ་དང་དེར་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་དང་མཐུན་པར་བྱེད་པ་སྟེ། མཐུན་པ་ཉིད་དུ་སྒྲུབ་པས་ནི་ཚིག་གཟུང་བར་འོས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་མི་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཆོས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་འདི་སུ་ཞིག་ཅེས་ཟེར་ཏེ། དེ་ལྟར་མི་འགྱུར་རོ། །ངེས་པ་ དང་མ་ངེས་པའི་དབང་པོ་རྣམ་པར་བཟློག་པ་ནི་ཚོགས་ཇི་ལྟ་བུ་ལ་གནས་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བ་ཞེས་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ།ལོག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཚོགས་ལ་ངེས་པའི་དབང་པོ་རྣམ་པར་བཟློག་པ་ནི་དཔེར་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་འཇམ་པའི་དབྱངས་ཀྱིས་མ་སྐྱེས་དགྲའི་འགྱོད་པ་བསལ་ནས། ལས་བསྲབས་པས་ངན་སོང་རྣམས་ལས་རྣམ་པར་བཟློག་པ་ལྟ་བུའོ། །མ་ངེས་པ་རྣམ་པར་བཟློག་པ་ནི་ཡང་དག་པ་ཉིད་ལ་འགོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐེག་པ་ཇི་ལྟ་བུས་ངེས་པར་འབྱིན་པའི་སྣོད་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཐེག་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ལ་མོས་པས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཐོབ་པར་བྱས་པས་ཆོས་སྟོན་ཏོ་ཞེས གསུངས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།རྣམ་པ་ཉི་ཤུས་གཏམ་བརྗོད་པ། །ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། །དུས་དང་གུས་པར་བྱེད་པ་དང་། །གོ་རིམས་དང་། མཚམས་སྦྱར་བ་དང་། མཐུན་པར་ལྡན་པ་དང་། དགའ་བར་བྱེད་པ་དང་། མོས་པར་བྱེད་པ་དང་། ཚིམ་པར་བྱེད་པ་དང་། བརྟུན་ངེས་པར་མི་བྱེད་པ་དང་། གཡེལ་བར་མི་བྱེད་པ་དང་། རིགས་པ་དང་། མཐུན་པ་དང་། མ་འདྲེས་པ་དང་། ཆོས་དང་ལྡན་པ་དང་། འཁོར་ཇི་ལྟ་བ་དང་། བྱམས་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པ་དང་། ཕན་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པ་དང་། སྙིང་བརྩེ་བའི་སེམས་དང་ལྡན་པ་དང་། རྙེད་པ་དང་། བཀུར་སྟི་དང་། ཚིགས་སུ བཅད་པ་རྣམས་ལ་མི་གནས་པ་དང་།བདག་ལ་མི་བསྟོད་ཅིང་གཞན་ལ་མི་སྨོད་པའོ།

所谓'律'，是指调伏众生之因——烦恼和随烦恼，其本质是令其寂灭。
观察所化众生之根器，为示对治方便，依据所化众生而说法，应当以十句了知。
分别即是对治的差别，这是依据意乐如何和随眠如何而言。
以二者说明堪为示对治法器之适宜性。
为随根基和信解而说法，故总为说法之法器，这也由两句显示。
于何处建立譬喻，何义易于理解，即于彼处建立，如所说'了知行境差别之智的建立'。
行境即是境。这是众所周知而非不周知的譬喻，以差别分析所成立之义，故能建立智慧。
依何种方便能令理解何义之法器，如所说'通达一切行境智慧'。
以何种方便使地域等差别的一切众生事成为行境，即是通达智慧。
堪为获得所欲宣说义之法器，如所说'随顺观察种性深密'。种性即是界，因难以了知故称深密。其观察即是分别，即详细了知。具足彼者，故能通达种性，以说相应之法而堪能获得。
所谓'堪能受持言教'，即如所说'随顺生中烦恼和业习'。
云何？即于彼彼生中随顺烦恼和业习，以成就随顺性故成为堪能受持言教。若非如此，则有人会说：'此说法者是谁，竟不知（法）的本质'，故不应如此。
遮止决定与不定根基，如所说'了知住于何种行列'。遮止决定根基于邪行列，如世尊文殊师利除去阿阇世王的追悔，以轻业而遮止诸恶趣。遮止不定者是为安立于正道。
所谓'以何乘决定出离之法器'，即如所说'以信解何种乘而获得解脱而说法'。
以二十种方式说法。云何？即：应时、恭敬、次第、相连、相应、令喜、令信、令满足、不执著、不放逸、如理、相顺、不杂、具法、随众、具慈心、具利益心、具悲心、不住于利养恭敬、不赞自不毁他。

།དེ་ལ་དུས་ནི་མི་ཁོམ་པ་བརྒྱད་དང་མ་འབྲེལ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། དཔེར་ན། མྱ་ངན་གྱིས་གདུངས་རིམས་བཏབ་འཁྲུགས་པ་ཡུལ་ལ་མངོན་ཕྱོགས་རྣམ་པར་ཉམས་པར་གནས། །སྒོ་བ་མེད་ཅིང་སྲུང་མ་ མེད་དང་ཕྲད་མ་ཞུགས་དང་སྒྲུབ་པ་མེད་པ་ཡི།།རྒྱལ་པོ་ལ་ནི་ཡུལ་དུས་ཤེས་པ་ཇི་ལྟར་རང་དོན་བརྗོད་པར་མི་འདོད་ལྟར། །སེམས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་མི་ཁོམ་བརྒྱད་དང་འབྲེལ་པ་ཡི་ནི་ཚུལ་ནི་དེ་ཉིད་དོ། །བཤད་པ་ལྟ་བུའོ། །གུས་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མཐུན་པའི་སྤྱོད་ལམ་གྱིས་གནས་པ་ཡིན་གྱི། མི་མཐུན་ པས་གནས་པ་ལ་མ་ཡིན་ཏེ།ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། མིན་པར་འདུག་པ་ལ་འགྲེང་སྟེ་ཆོས་མི་བཤད་པར་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །གོ་རིམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་དང་ཡི་གེ་གོ་རིམས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྟོན་པའོ། །མཚམས་སྦྱར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་ཁོ་ནར་དོན་གྱི་སྒོ་ནས་ཀྱང་ རྣམ་པར་འབྱེད་པའོ།།མཐུན་པར་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དང་ལྡན་པར་ཆོས་སྟོན་གྱི་དོན་དང་མི་ལྡན་པར་མ་ཡིན་པའོ། །དགའ་བར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པར་བསྟན་པར་བྱ་བ་རྣམས་ལ་ཡང་དག་པར་སྟོན་པའོ། །མོས་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་གཞུག་པར་བྱ་བ་རྣམས་ ལ་ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་འཇུག་པའོ།།ཚིམ་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པར་གཟེངས་བསྟོད་པར་བྱ་བ་རྣམས་ལ་ཡང་དག་པར་གཟེངས་བསྟོད་པའོ། །བརྟུན་ངས་པར་མི་བྱེད་པ་དང་གཡེལ་བར་མི་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་རྣམ་པ་འདི་གཉིས་ཀྱིས་ནི་ཡང་དག་པར་དགའ་བར་བྱ་བ་རྣམས་ཡང་དག་ པར་དགའ་བར་བྱེད་པའོ།།རིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་སུམ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་། ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་གི་ཚད་མ་དང་ལྡན་པའི་གཏམ་ཟེར་བའོ། །མཐུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་འགྲོར་འགྲོ་བ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའོ། །མ་འདྲེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་འཁྲུགས་པ་གཟིང་གཟིང་བ་མ་ ཡིན་པའོ།།ཆོས་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་དང་ལྡན་པའོ། །འཁོར་ཇི་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འཁོར་བཞིའམ་བརྒྱད་དེ། གང་ལ་ཇི་ལྟར་གཏམ་གང་འོས་པ་དེ་ལ་དེ་ལྟར་བརྗོད་པའོ། །རེ་ཞིག་རྣམ་པ་བཅོ་ལྔ་པོ་འདི་དག་གིས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའི་གཞན་གྱི་དོན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པའི་གཏམ་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ།།དེའི་འོག་ཏུ་བྱམས་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནོད་པ་བྱེད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལའོ། །ཕན་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེས་པར་སྤྱད་པ་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལའོ། །སྙིང་ བརྩེ་བའི་སེམས་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་རྒྱགས་པ་དང་།སྲོ་ཤི་བ་རྣམས་ལའོ། །མི་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་དང་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཐམས་ཅད་ལ་རེ་བ་མེད་པ་ཟང་ཟིང་མེད་པའི་སེམས་ཀྱིས་སོ། །བདག་ལ་མི་བསྟོད་ཅིང་གཞན་མི་སྨོད་ཅེས་བྱ་བ་ ནི་ང་རྒྱལ་གྱི་ཕྲག་དོག་གིས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དང་བྲལ་བར་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཆོས་སྟོན་པ་སྟེ།རྣམ་པ་ལྔ་པོ་འདི་དག་གིས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རང་གི་སེམས་ཡོངས་སུ་དག་པའི་གཏམ་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །སོ་སོ་ཡང་དག་རིག་བསྡུས་ཕྱིར། །ངག་ནི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་ཤེས་ བྱ།།སེམས་ཅན་དོན་དུ་ངག་འཇུག་སྟེ། །དེ་ཡང་མ་འདྲེས་སྟོན་པ་ཡི། །རྟག་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་རྒྱུན་དུ་ཡང་དག་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །མ་འདྲེས་པ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་ བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།བཞི་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་། དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་། ངེས་པའི་ཚིག་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་། སྤོབས་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའོ། །སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་འདི་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་ལ་ཆོས་ ཉིད་ནི།ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཆོས་ཀྱི་རིགས་ཡོངས་སུ་བསྡུས་པ་སྟེ། གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི། གཟུགས་སུ་རུང་བའོ་ཞེས་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ། །འདིས་ཇི་ལྟར་མཐའ་གཉིས་སྤངས་པ་ཉིད་བཤད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། གཟུགས་ལ་སོགས་པས་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་ བ་བརྗོད་པ་ཁ་ཅིག་གིས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་བདག་ཏུ་སྒྲོ་བཏགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་བསྩལ་ཏོ།

关于时机，所谓不具足八种无暇，例如：被忧愁所苦、染病、战乱、倾向于世俗、处于衰败、无守护者、无护卫、未进入修行、无修持。
如同国王处于这些境况时，即便知晓时机和地域，也不愿宣说自利。心王若与八无暇相连，其情况亦复如是。
所谓'恭敬'，是指以相应的威仪而住，而非以不相应的威仪。如何理解？如说'不应对坐着的人站着说法'等。
'次第'是指按照文字和语句的顺序来讲解。'相连'是指不仅按照次第，还要从意义上进行分析。
'相应'是指说法要与义理相应，而非不相应。'令欢喜'是指对应当正确宣说的内容进行正确宣说。
'令信解'是指对应当令其理解的内容使其正确理解。'令满足'是指对应当赞叹的内容给予适当的赞叹。
'不轻慢'和'不懈怠'这两种方式是指对应当令欢喜的对象真实地令其欢喜。
'如理'是指言说具有现量、比量和可信教证的量。'相顺'是指与趣向善趣相顺。
'不杂乱'是指不混乱、不紊乱。'具法'是指与四圣谛相应。
'随众'是指对四众或八众，应当根据对象的不同而作相应的开示。
首先应当知道，以上这十五种方式是菩萨利他的一切圆满言说。
其后，'具慈心'是指对于造作伤害的众生。'具利益心'是指对于造作恶行的众生。
'具悲心'是指对于因苦乐而骄慢或沮丧的众生。'无住'是指对一切利养、恭敬和偈颂无所希求，以无染心说法。
'不自赞毁他'是指远离傲慢嫉妒的缠缚而为众生说法。应当了知，以上五种方式是菩萨自心清净的言说。
'为摄正解脱，语成就应知，为众生说法，此亦无杂说。'
'恒常'是指不间断、持续不断地生起。'无杂'是指非与一切声闻、缘觉共有。
什么是四种？即：法无碍解、义无碍解、词无碍解、辩无碍解。
这些无碍解的对象法性，是指法的本质、法的种类的总摄，如说'色的特征是变碍'等。
如何说明这是远离二边？通过色等不同特征的阐述，遣除某些人对色等执著为我的增益。

།མེད་པ་ལ་མཚན་ཉིད་མེད་པས་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་མཐའ་ཡང་འདི་ཉིད་ཀྱིས་བསྩལ་ཏོ། །ཆོས་ཉིད་སྤྱོད་ཡུལ་ཁོ་ན་ལ་ཇི་ལྟར་ཤེས་པའི་ཡུལ་དུ་འགྱུར་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིའི་དོན་ནི་འདི་ ཡིན་ཏེ།གཟུགས་དེ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་བསྟན་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཇི་སྲིད་དུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་མ་བསྟན་པ་དེ་སྲིད་དུ་རེ་ཞིག་ཤེས་པས་ཡུལ་དུ་བྱ་བར་མི་ནུས་པས་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་བརྗོད་པ་ནི་ཇི་ལྟར་ཤེས་པའི་ཡུལ་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་པར་རྟོགས་པར་བྱའོ། །ཤེས་པ་ནི་འདིར་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ གྱི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་མིག་དང་གཟུགས་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་གཟུགས་སུ་རུང་བའི་རིགས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་དོན་ཐམས་ཅད་སྟོན་ཏོ། །གོ་བར་བྱེད་པ་ནི་ཆོས་ཉིད་སྤྱོད་ཡུལ་དེ་ཉིད་རྣམ་གྲངས་གང་གིས་བརྗོད་པས་གཞན་དག་གིས་ཤེས་པས་ཁོང་ དུ་ཆུད་པར་བྱེད་པའོ།།གོ་བར་བྱེད་པ་རྣམ་གྲངས་ཚད་མེད་པ་ཤེས་པ་དག་གིས་སྒོ་དུ་མ་ཉིད་དོ། །འདི་ཐམས་ཅད་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་སོགས་པ་བཞི་ཚན་གྱི་བཅུ་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་སོ་སོར་སྦྱར་བར་བྱའོ། །རིགས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེ་ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་ པས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ་ཆོས་ཉིད་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཆོས་ཉིད་དེ་ཉིད་རིགས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དངོས་པོ་དུ་མ་ཉེ་བར་སྡུད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སོ་སོའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་རབ་ཏུ་ ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།རང་གི་མཚན་ཉིད་ཁོ་ནའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཆོས་ཉིད་སྤྱོད་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཆོས་ཉིད་སྤྱོད་ཡུལ་ནི་དོན་ཡིན་ལ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་འགའ་ཞིག་ཏུ་ཉེ་བར་བཟུང་བས་ཡུལ་དུ་འགྱུར་བས་སོ་སོའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །སྒྲ་ཇི་བཞིན་དུ་མིང་དུ་ གྲགས་པའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་ངེས་པའི་ཚིག་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པས་ཆོས་རྣམས་མ་འདྲེས་པར་བསྟན་པ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།རང་གི་མཚན་ཉིད་ཁོ་ནའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གོ་བར་བྱེད་པ་ཡུལ་མ་འདྲེས་པར་བསྟན་པ་ཉིད་ཀྱིས་མཚན་ཉིད་འདི་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། ། མིང་དེའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་སྤོབས་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཐུན་པའི་རྒྱུན། རྒྱུན་མི་འཆད་པར་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། མཚན་ཉིད་འདི་ཡང་མཐུན་པའི་རྒྱུན་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།མཚན་ཉིད་གཞན་དག་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །འདི་དག་གི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་བཤད་པ་ཉིད་ལས་གསལ་བར་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བར་ཟད་དོ། །འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ལ་ཇི་ལྟར་རིགས་ཀྱིས་བསྡུ་བའི་ཁོངས་སུ་བསྡུ་བར་བྱ་ཞེ་ན། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་རིགས་སུ་ གཏོགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བས་སྦྱོར་བར་བྱེད་དོ།།ཤེས་པའི་ཡུལ་ཉིད་ཀྱང་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་ལ་ལྟོས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྦྱར་བ་ཉིད་དོ། །རྒྱུ་བཞི་དག་གིས་སྨྲ་བ་པོའི། །ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་འདོད་པ་ཡིན། །དང་པོ་གཟུགས་ནི་ཕུན་སུམ་ཚོགས། །གཉིས་ པ་སྟོན་པས་བྱས་པ་ཡིན།ལེན་འདེབས་པ་ནི་གསུམ་པ་སྟེ། །བཞི་པ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་གཟུགས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་མདོ་ལས་ཇི་སྐད་འབྱུང་བ་བཞིན་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ། དེའི་ལས་ནི་འབྲས་ཕྲག་བཅུ་དང་ལྡན་པའི་སྒྲ་སྐད་ཀྱི་ཡན་ལག་ལ་མཁས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བཟུང་ སྟེ།བསྐལ་པ་འབུམ་དུ་བཟུང་བའི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བར་འདི་ནི་གཟུངས་ཀྱི་ལས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །སྟོན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་དེ་དེ་ལྟ་བུའི་གཟུངས་ཐོབ་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བཟུང་སྟེ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་རྡུལ་རེ་རེ་ལས་ཆོས་ཀྱི་སྒོ་བརྗོད་དུ་མེད་པ་འབྱུང་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་ བའི་བར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།དྲིས་པ་ལེན་འདེབས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བཟུང་སྟེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པ་མཐའ་དག་གིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཉེ་བར་གནས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།

由于无有之中没有特征，以此也遣除了诽谤的极端。'如何成为智慧对境唯在法性行境'这句话的含义是这样的：虽然已经从特征方面显示了色法，但是只要没有详细分析显示，在此期间暂时不能成为智慧的对境，所以应当了解通过详细分析阐述才能成为智慧的对境。这里的智慧是指意识，而不是眼识，如'眼与诸色'等所说，显示一切属于色法类的对境。
能令理解是指通过何种方式阐述法性行境，使他人以智慧通达理解。能令理解的方式无量无边，以智慧通达诸多门径。这一切都应当分别应用于自相等四组十种之中。
什么是类的自相呢？因为经中说'以法无碍解而彻知诸法相'，是因为法性是境。法性即称为类，因为能摄集众多事物。别相是'以义无碍解而彻知诸法差别'。
仅就自相而言，因为法性行境是境，法性行境是义，而且由于以某种方式执取而成为境，所以成为别相。如言语所知名称的自相，是因为经中说'以词无碍解而彻知诸法无混杂宣说'。仅就自相而言，通过能令理解的对境无混杂宣说而解释此相。
彼名称差别的自相，是因为经中说'以辩无碍解而彻知诸法相顺相续不断'，此相也是以相顺相续不断而显示。其他相也应当如是配合。这些差别已在解释中明确分析完毕。
如何将生起相摄入类摄之中呢？是以'因为属于现在生起的类'而配合。智慧对境性也是通过'依据过去与未来'等而配合。
说者圆满由四因，第一色法为圆满，第二是由佛所作，答问则是为第三，第四是为能受持。其中色法圆满如经中所说配合，其作用是'通达具十德语言支分'乃至'以百千劫所受持加持'，应知这是总持的作用。
说者圆满是从'获得如是总持'乃至'从每一极微尘中出现无量法门'。问答圆满是从'假使'乃至'以佛陀一切事业普遍住于一切有情'。

།འཛིན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་དེ་དེ་ བས་ཀྱང་ཤས་ཆེར་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བཟུང་སྟེ།དེ་ལྟ་བུའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྣང་བ་རྣམ་པར་ངེས་པའི་སྤོབས་པ་བདག་གིས་ཡོངས་སུ་སྤྱད་པར་བྱའོ་སྙམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་བཤད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་ཤེས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་ངག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་ པ་དང་།སྨྲ་བ་པོ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། རྒྱུ་གསུམ་གྱིས་ཡོངས་སུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ལྷག་མ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །བདག་དང་གཞན་དོན་བསྒྲུབ་ཕྱིར་ཐུགས་རྗེས་འབྲེལ་བའི་ཐུགས། །དང་པོར་དགེ་མཆོག་འབད་པ་ཆེན་པོ་མཛད་ནས་ནི། །བློ་ལྡན་ཡེ་ཤེས་ ཡོན་ཏན་མཆོག་ལྡན་བརྙེས་ནས་སུ།།སེམས་ཅན་བསམ་པ་ཐིབས་པོ་རྒྱུ་བ་མཁྱེན་མཛད་དེ། །འཇིག་རྟེན་སྡུག་བསྔལ་རྒྱ་མཚོར་ལྟུང་བ་རབ་གཟིགས་ནས། །དོན་མེད་ཐིབས་པོ་དེ་ལས་ཡོངས་སུ་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར། །སེམས་ཅན་བསམ་པ་རྣམ་མང་ལེགས་པར་རབ་བརྟགས་ ཏེ།།འཕགས་པའི་ལམ་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་ནི་སྟོན་བཞེད་ནས། །སེམས་ཅན་དབང་པོ་ལ་སོགས་མཁས་པ་མཆོག་ཐོབ་ཅིང་། །ཕུན་སུམ་ཚོགས་ངག་སྨྲ་པོ་ཕུན་ཚོགས་མཆོག་བརྙེས་ཏེ། །སེམས་བརྟེན་རྒྱུ་བ་ཐིབས་པོ་སེམས་ཅན་གཏོགས་པ་དག་།རྣམ་པ་མང་པོ་ བརྟགས་ནས་ཆོས་རྣམས་སྟོན་པར་མཛད།།སོ་སོ་ཡང་དག་རིག་རྣམས་མང་ཐོབ་ནས། །དེ་ཡིས་ཆོས་རྣམས་ཚུལ་བཞིན་བསམ་བྱས་ཏེ། །ས་དགུ་དོན་ཆེན་རྣམ་པར་སྦྱོངས་ནས་ནི། །ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་ནི་ཡང་དག་གནོན་པར་བྱེད། །ས་བཅུ་པའི་འབྲེལ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདིར་ ས་དགུ་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ།།འདི་དག་ནི་བཤད་པའི་མཚམས་སྦྱོར་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ཚོགས་བསྩགས་པར་བྱ་བ་ཤིན་ཏུ་མཐའ་ཡས་བསྩགས་པའི་ཕྱིར་ཆོས་དཀར་པོ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་བསོད་ནམས་དང་ ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཆེན་པོ་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་བཟུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།དེ་ལྟར་ན་མཚམས་སྦྱོར་བ་ཡིན་ནོ། །བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ལ་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོས་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པ་ཐོབ་པ་སྟེ། བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ལ་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །འཇིག་ རྟེན་གྱི་ཁམས་རྣམས་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ནི་སྣ་ཚོགས་པ་ཉིད་དོ།།དེ་ལ་མཁས་པ་ནི་བཟོ་བའོ། །དེའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཁམས་ནི་རིགས་སོ། །དེའི་རྒྱུ་བ་ཐིབས་པོ་ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པ་ལ་ཞུགས་ཤིང་རྟོགས་པ་སྟེ། །དེའི་ཕྱིར་ སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ་རིགས་མ་རྟོགས་ན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དཀའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་ཞུགས་པས་རྟོགས་པས་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་གྱུར་པའི་འདུ་ཤེས་ཡིད་ལ་བྱེད་ པ་སྟེ།ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ཞེས་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཕུལ་དུ་ཕྱིན་པ་ཐོབ་པར་འདོད་པས་སྟོབས་ལ་སོགས་པ་ལ་ལྷག་པར་དམིགས་པ་སྟེ་ཆོག་པར་འཛིན་པ་ཞེས་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དང་ ལྡན་པའི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའོ།།དེ་དག་གི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ནི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། བསྐལ་པ་ཇི་ལྟ་བར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པ་སྟེ། གཅིག་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་དང་། ཅིག་ཤོས་ནི་ཕྲིན་ལས་ཀྱི་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་སའི་ མཐར་ཐུག་པ་ཐོབ་པས་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ།།དྲི་མེད་ལ་སོགས་ཏིང་ངེ་འཛིན། །བཅུ་ཚན་སོ་སོར་ཐོབ་པའི་ཕྱིར། །ཐོབ་པ་ལས་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན། །ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་ཐོབ་ཅེས་བརྗོད། །ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྔར་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་རྒྱང་སྲིང་བར་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་ དྲི་མ་མེད་པ་སྟེ།ཏིང་ངེ་འཛིན་དྲི་མ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་མངོན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ལྡེམ་པོ་དག་ལ་འཇུག་པ་དྲི་མ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལྡེམ་པོ་དག་ནི་འདིར་དགོངས་པའི་ལྡེམ་པོ་དག་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།

由于经文中出现'较前更为'等词句，直至'我当完全运用如是智慧光明决定的辩才'等文句，所以圆满的解说即是圆满的智慧、圆满的语言和圆满的说法者，是以三种因缘而圆满宣说。其余应如前理解。
为成办自他二利而具大悲心，首先精进修习最胜善法，具足智慧功德获得殊胜智慧，了知众生深重意乐，观见世间沉沦苦海，为解脱彼等无义深重之苦，善巧观察众生种种意乐，欲说契合圣道之法，获得通达众生根基等殊胜智慧，获得圆满语言及圆满说法者之胜果，观察众生深重意乐及所属，以种种方式宣说诸法。
获得众多无碍解已，由此如理思维诸法，清净九地广大义已，降下正法之云。为显示第十地之关联，此处说'于第九地'等言。应知此等是说法之连接。
何以如此？由于积集无量资粮故圆满白法，此亦由于完全摄持广大福德智慧二种资粮故。如是即是连接。由于遍及自他二利故获得大悲广大，即所说'为入自他二利'。
世界差别即是种种。于彼通达即是善巧。故能清净佛土。众生界即是种性。通达了知彼等深重行为如前所说，故能成熟众生。若非如是，不了解种性则难以成熟。如来行境即是真如。由入彼而了悟故生起随顺想念，即所说'极为分别'。
欲获殊胜故，特别缘念力等，即所说'知足'。一切种智即具一切相之一切智。彼等智慧离一切障碍之真如，及如实利益众生之劫数，由缘一者故，另一者是事业境故。故得地之究竟而如是说。
由于各别获得无垢等十种三昧，从所获得故说获得圆满三昧。由先前已断诸烦恼故，以远离烦恼之义而无垢，如经中说'现前无垢三昧'。应知此处所说'入无垢密意'即是密意。

།དགོངས་པ་བཞིས་ཐུབ་པའི་གསུང་རབ་མཐའ་དག་ཇི་ལྟ་བ་ བཞིན་དུ་འགལ་བ་མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་སྟེ།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ལ་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ནི་འདིར་བཤད་པའི་ཆོས་ཡིན་ཏེ། དེ་མདོ་སྡེ་དུ་མའི་རང་བཞིན་གྱི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་འདི་ལ་བྱེ་བྲག་ཏུ་དབྱེ་བས་རྣམ་པར་ཕྱེ་ནས་ དགོངས་པ་གང་ཞིག་གང་ལ་འཇུག་པ་སྟེ།ཐམས་ཅད་ལ་དགོངས་པ་རྣམ་པ་བཞི་ཆར་ཡང་འཇུག་པ་ནི་མེད་དོ། །དེ་ལྟར་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་གིས་བྱེ་བྲག་ཏུ་འཇུག་པ་དེ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ལ་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ན་རེ་གཅིག་ཁོ་ན་ཡིན་པ་ལས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ བྱེ་བྲག་གིས་ཐ་དད་པ་དོན་གྱི་སྒོ་ནས་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།བྱང་ཆུབ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོའོ། །དེ་ལས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ལ་གང་དག་གིས་དེ་བརྒྱན་པར་བྱེད་རབ་ཏུ་འབྱེད་པར་བྱེད་པ་དེ་དག་གི་ཚོགས་ཡོད་པ་དེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཉེ་ བ་དྲི་མ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།འདི་ལ་སྙིང་པོ་རྒྱ་མཚོ་ལྟ་བུ་ཡོད་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་ནང་གི་ཆ་རིན་པོ་ཆེ་མཐུ་བླ་ན་མེད་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་ལྡན་པས་དྲ་བར་ཁེབས་པ་ཅན་གྱི་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་ཤིན་ཏུ་རྒྱ་ཆེ་བར་གྱུར་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཀྱང་ཡི་གེ་དང་དོན་གྱི་གཟུངས་དུ་མ་མཉམ་པར་འཇོག་པའི་ལུས་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་རྒྱ་ཆེན་པོར་གྱུར་ཏེ་གཟུངས་དྲི་མ་མེད་པ་ཞེས་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།རྒྱ་མཚོ་དང་འདྲ་བར་འབྱོར་བ་སྟེ། ཇི་ལྟར་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་རིན་པོ་ཆེའི་ཕུང་པོ་ཆེན་པོ་གྲངས་སུ་དགོད་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དག་གིས་བརྒྱན་པ་ན་འབྱོར་པ་ཤིན་ཏུ་རབ་ཀྱི་མཐར་ཕྱིན་པ་དང་འབྲེལ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ དེ་བཞིན་དུ་མངོན་པར་ཤེས་པ་མཐུ་དུ་མ་དང་ལྡན་པར་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་ཡང་དག་པར་སྐྱེས་པ་དག་གིས་ཏིང་ངེ་འཛིན་དྲི་མ་མེད་པར་བྱེད་པ་ན་འབྱོར་པས་མཉམ་པར་འཇོག་པ་ཡིན་ཏེ།མངོན་པར་ཤེས་པ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་དྲི་མ་མེད་པ་ཞེས་བརྗོད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །མཐའ་ཡས་ པའི་ཕྱིར་ནམ་མཁའི་ཁམས་དང་འདྲ་བར་རྒྱས་པ་དང་།དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་གཉིས་ཀྱིས་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པ་ན་ཞིང་རྣམ་པར་དག་པ་དྲི་མ་མེད་པར་འགྱུར་བ་སྟོན་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་བཤད་པ་ ཡིན་ནོ།།ཚོགས་གསུམ་ལ་ངེས་པར་གནས་པའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་སྦྱར་བའི་སྒོ་ནས་རྗེས་སུ་རྟོགས་ཤིང་ཁོང་དུ་ཆུད་ན་དེ་དང་འཚམ་པར་ཆོས་སྟོན་པས་དེ་དག་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དྲི་མ་མེད་པ་ཉིད་དུ་བྱེད་དེ། དེ་སྐད་དུ་སེམས་ཅན་ ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པས་དྲི་མ་མེད་པ་ཉིད་ཅེས་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ།།ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ལ་མཉམ་པར་གཞག་ན་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་མངའ་བ། སྐུ་དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་བརྒྱད་ཅུས་བརྒྱན་པ་གང་དག་ཆོས་ཟབ་མོ་གཏིང་ དཔག་དཀའ་བ་སྟོན་པར་མཛད་པ་ཐམས་ཅད་མངོན་སུམ་དུ་བཞུགས་པ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་གཞན་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་དྲི་མ་མེད་པར་དམིགས་པ་ལ་དེ་སྐད་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པ་རྟོགས་པ་དྲི་མ་མེད་པ་ཞེས་ བྱའོ།།ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་ཀྱི་བྱ་བ་ཇི་སྙེད་པ་དེ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཕྱིར་སྒྲུབ་པས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པ་ནི་དེ་སྙེད་ཀྱི་བྱ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཆུབ་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་དབང་བསྐུར་ཐོབ་པ་ནི། །བསྟན་ལ་སོགས་པའི་ སྐབས་ནས་ནི།།ཇི་ལྟ་བུར་ན་དབང་བསྐུར་བར། །བསྟན་པ་ལས་ནི་རྟོགས་བྱ་སྟེ། །སྟན་དང་ལུས་ཀྱི་ཚད་དང་ནི། །འཁོར་དང་རྒྱུ་ནི་ཡོད་པ་དང་། །གང་གིས་དབང་ནི་བསྐུར་བ་དང་། །ཇི་ཞེས་བྱ་བར་རབ་སྟོན་ལས། །མཆོག་གི་རང་བཞིན་རིན་པོ་ཆེ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱལ་ པོར་གྱུར་པའི་ཚེ།དཔེར་ན་མང་དྲ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་བཞིན་ཏེ། དེ་དག་གི་རྗེ་བོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

通过四种密意可以如实无违地理解一切佛陀教法，这就是所说的'入法界分别'。此处所说的法界就是这些法，即通过对多部经典自性法界的分别而详细分析，了知何种密意适用于何处。并非一切处都适用四种密意。如是，以何种禅定而特别趣入，那就是入法界分别。
有人说：'唯一是一体，但由世间差别而有不同，从意义上说是一体的缘故。'最胜菩提即是菩提心。由于从彼而生，故此禅定由何者庄严开显，彼等之聚集，正因如此称为'无垢近'。
此中有如海洋般的精要，如内部具有无上威力无量珍宝，遍覆如网的广大海洋一般，禅定也因为是众多文字义持明的等持之体，故成广大，即所说的'无垢陀罗尼'。
如同海洋般富足，如同大海庄严以无量众多珍宝聚，获得最极富足之体验，如是以具足众多神通威力而圆满成就者，令禅定成为无垢时，以富足而等持，即所说的'无垢神通成就'。
因无边际故如虚空界般广大，又因缘于真如故分别诸法自性，此二者显示获得禅定时成为清净刹土无垢，如是已说。
通过了知三种种性中一切众生心行，随其相应而说法，令彼等成熟，使禅定成为无垢，即所说'以成熟众生故成无垢'。
入何等禅定时，现在诸佛世尊具足三十二大丈夫相，庄严八十种随好，宣说甚深难测之法，皆现前安住。因此，为了了知彼等现前圆满菩提，于所缘极为无垢，故称为'证悟圆满无垢'。
因为体验禅定诸功用，以修行圆满禅定。未圆满禅定则不能体验如是功用。
关于获得灌顶：从教授等处，应知如何灌顶之理。从座位、身量、眷属、因缘、由谁灌顶、如何称呼等处显示。
成为最胜自性大宝之王时，譬如如意宝王，即是彼等之主的意思。

།དེ་ལྟར་ན་མཆོག་གི་རང་བཞིན་གྱི་རིན་པོ་ཆེ་ཆེན་པོ་རྣམས་དང་རྒྱལ་པོའི་པདྨ་ནི་ལྷན་ཅིག་རྗེ་ཁོལ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་འབྲེལ་བར་ཤེས་པར་བྱའོ། །མཆོག་གི་རང་བཞིན་པདྨའི་ རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་རིན་པོ་ཆེའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སྤྲས་པ་ཉིད་ནི་ཁྱད་པར་གྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཡུལ་ཐམས་ཅད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་ས་ནས་དེ་བྱུང་བའི་ཕྱིར་སའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ། །སྒྱུ་མའི་རང་བཞིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་འགྱུར་བ་གང་ ཡིན་པ་ནི་གཟུང་བའི་རྐྱེན་དུ་སྣང་བའི་ཕྱིར་ཡུལ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ་དེ་དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པས་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ།།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་ཤིན་ཏུ་གནས་ཤིང་བཀོད་པར་སྣང་བས་དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ། །ཤིན་ཏུ་གནས་པ་ནི་ལེགས་པར་གནས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བར་ བསྒྱུར་བ་རྣམས་ནི་དོན་དུ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།རབ་སྩོགས་དོན་ནི་བསྡུས་པ་ལ། །བདག་གིས་དོན་གང་རྒྱུས་ཤེས་ཏེ། །མཁས་པས་འཇིག་རྟེན་རིག་བྱེད་ཀྱི། །སྦྱོར་བས་དུ་མར་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་བཤད་དོ། །འདི་ལས་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་བདེ་བའི་ རྒྱུར་གྱུར་པ་ལེགས་པར་བཤད་པ་རྣམས་རིག་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར།འདི་ནི་རིག་བྱེད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་ཡང་རིག་བྱེད་ཡིན་ནོ། །ལྷག་མ་ནི་ཤེས་པར་སླ་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་མ་ཕྱེ་བའོ། །བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་བརྟེན་པའི་བློ། །སྙིང་བརྩེ་བ་དང་ངེས་པའི་རྒྱུད། ། སེམས་ཅན་ཀུན་གྱི་གཉེན་གཅིག་པ། །གོ་ཆ་ཆེན་པོ་བགོས་པའོ། །སེམས་ཅན་ཀུན་ལ་ཕན་བཞེད་པ། །སངས་རྒྱས་ཉིད་ནི་འཐོབ་པའི་རྒྱུ། །དཀའ་བའི་ལས་ནི་སྣ་ཚོགས་པ། །མི་བཟད་རྟག་ཏུ་རྗེས་འབྲང་བ། །ཡུན་རིང་དུས་ནས་བསྩགས་རྣམས་ཀྱིས། །གང་གི་དོན་དུ་རབ སྦྱར་བ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་འདི། །ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་དབང་བསྐུར་བའོ། །དེ་ལྟ་བུར་ནི་དབང་བསྐུར་ཅིང་། །ཚད་མེད་ཡོན་ཏན་ལྡན་པ་སྟེ། །ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་ལ་རབ་གནས་པའི། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱའོ། །དབང་བསྐུར་བ་ཐོབ་པ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །ཆོ་བ་ ཉིད་ཀྱི་མཐར་ཕྱིན་པ།།ཤེས་རབ་དང་ནི་རྣམ་ཐར་དང་། །ཏིང་འཛིན་གཟུགས་དང་མངོན་པར་ཤེས། །དོན་ལྔ་དག་ལ་བརྗོད་པ་ཡིན། །དོན་ལྔ་དང་འབྲེལ་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རེ་རེ་ཞིང་དོན་རེ་རེ་དང་འབྲེལ་བར་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཤེས་བྱའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ ངོ་བོ་གང་ཡིན་པ་དེ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པར་བྱེད་པ་ནི་ཤེས་པའི་ཆེ་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་དང་པོ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་གཅོད་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་ཞེས་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཆོས་ནི་ཀུན་ནས་ ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་རྣམས་སོ།།དེ་དག་གི་ཁམས་ནི་ས་བོན་ཏེ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་རབ་ཏུ་ཤེས་པས་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། །སྲིད་པའི་ཡན་ལག་གང་དག་གིས་སྲོག་ཆགས་རྣམས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་ཞིང་། གང་དག་འགགས་པས་རྣམ་པར་བྱང་བར་འགྱུར་བ་དེ་དག་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཤེས་པ་ཉིད་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་རབ་ཏུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །གང་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་གསུམ་དུ་སྟེ། མདོ ལས་ཇི་སྐད་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ།།སེམས་ཅན་གང་དག་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་གང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་ཤིང་རྣམ་པར་བྱང་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། གང་དག་མི་ཤེས་པ་དང་ཤེས་པ་ནི་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཁམས་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ནམ་མཁའ་དང་འདྲ་བའི་ཡུལ་ཇི་ཙམ་པ་ནི་ནམ་མཁའི་ཁམས་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དམ་པ་དང་དམ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས བསྟན་པ་གང་གིས་ནི་ཡང་དག་པ་དང་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་བསྟན་པའི་ཁམས་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།

如是应当了知最胜自性之大宝等与王莲花是以主仆之相而相连。最胜自性莲花大王以一切珍宝庄严者即是殊胜之相，此为其义。因从超越一切世间境之地而生故是地之相。
凡是成为幻性之境者，因显现为所取之缘故成为境，如是圆满成就故是成就之相。由于极住于法界并显现庄严故是胜义之相。极住即是善住。
所谓近转等非为多义，故说：'我以何因知略义，智者应以世间明，诸多理路而了知。'因从此能知世间与出世间安乐之因善说等，故此是明论，如是佛语亦是明论。其余因易知故未作分别。
依止大我之智，慈悲及决定相续，一切众生唯一亲，身披大铠甲。欲利一切众生，是为得佛之因，种种难行事，恒常随行不可耐。长久时中所积集，为何义而勤行，诸菩萨此即，大乘之灌顶。如是得灌顶，具足无量功德，安住法云中，名为菩萨。得灌顶者即是如是。
究竟于法性，智慧与解脱，三昧相及神通，说于五义中。应知与五义相连者，即是应知每一义与每一相连。
所知真实无倒之体性，现前圆满证悟即是智之殊胜性。其中初者是为断除一切遍智之疑而说，即所说'法界圆成'。法即是杂染与清净诸法，彼等之界即是种子，因说'圆成'故。由彻知彼故，因此即是了知圆成。
由知众生以何等有支而成杂染，以何等灭而得清净故。即说缘起智即是圆成智，因此能成立一切智性。
'于何处'即是三界，如经中所说。'诸众生'即因说'众生界圆成'故。杂染与清净之心即因说'识界圆成'故。所不知与所知即因说'有为无为界圆成'故。如虚空之境际即因说'虚空界圆成'故。以何说正法与非正法即因说'正邪教界圆成'故。

།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གང་ཐོབ་པ་དང་མ་ཐོབ་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཁམས་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ལྟ་བའི་ཉེས་པ་གང་གིས་ མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་དེ་མི་ཐོབ་པ་ནི་ལྟ་བར་གྱུར་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་འབྱུང་བ་དང་ལྡོག་པ་གང་དག་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འཇིག་པ་དང་འཆགས་པ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཐེག་པ་གསུམ་ ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་གང་ཡིན་པ་ནི་མདོ་ལས་ཇི་སྐད་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ།།གཉིས་པ་ནི་དེ་ལ་གནས་པས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་གནས་པས་སྤྲུལ་པ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་ནུས་པའི་དབང་དུ་བྱས་པའོ། །སེམས་ཅན་དུ་སྤྲུལ་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་ལས་སེམས་ཅན་སྤྲུལ་ པའི་ལས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྐལ་པ་འདྲ་བར་ཉེ་བར་འགྲོ་བས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཉོན་མོངས་པར་གྱུར་པའི་སྤྲུལ་པ་ནི་སྤྲུལ་པ་གང་ཞིག་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་ཉོན་མོངས་པས་ཐེབས་པས་བསྐྱོད་པ་ལྟ་བུར་འདུག་པ་སྟེ་ལྟ་ བར་གྱུར་པའི་སྤྲུལ་པ་ཀུན་དུ་སྟོན་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སྤྲུལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གདུལ་བའི་དབང་གིས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སྤྲུལ་པ་གང་ཡིན་པའོ། །རྣམ་པར་གཞིག་པའི་ཆོས་ལ་འཇུག་པ་ནི་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་ལ་སོགས་པ་ལ་འཇུག་ པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་སྤྲུལ་པ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འདུལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྟོག་པ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ནི་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །གསུམ་པ་ནི་སྤྲུལ་པ་དེ་ཉིད་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་ བྱེད་ནུས་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་སྟེ།།དེ་ཡང་མདོ་ལས་ཇི་སྐད་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །བཞི་པ་དེ་ཡི་བྱིན་རླབས་དང་། །སྤྲུལ་པ་ལ་ནི་འཇུག་པ་སྟེ། །གཉིས་མིན་ཡེ་ཤེས་ཚུལ་གྱིས་ན། །དུས་ཀུན་དུ་ནི་འཇུག་པ་ཡིན། །མདོ་ལས་ཇི་སྐད་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཤེས་པ་སྟེ་ཆ་ཕྲ་བ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།ལྔ་པ་ནི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་མ་སྨིན་པ་སྐྲག་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་སྟེ། གསང་བའི་གནས་ཤེས་པ་དང་བསྐལ་པ་ལ་འཇུག་པའི་ཤེས་པ་དག་ཀྱང་མདོ་ལས་ཇི་སྐད་འབྱུང་བ་བཞིན་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །གསང་ བའི་གནས་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསང་བའི་རྒྱུ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།འདི་ལ་འབྲས་བུ་རྣམས་གནས་པས་ན་གནས་པའི་རྒྱུ་ཁོ་ནར་བརྗོད་དོ། །གསང་བ་ནི་གསང་བར་བྱ་བ་སྟེ། དབང་པོ་དང་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡོངས་སུ་མ་སྨིན་པ་རྣམས་ལ་ཀུན་དུ་བསྟན་པར་མི་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ ཚིག་གོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་དག་གིས་མ་རྟོགས་ཏེ་མ་མོས་ནས་དམ་པའི་ཆོས་སྤངས་པས་ཆོས་ཀྱིས་ཕོངས་པར་འགྱུར་བའི་ལས་བསྩགས་ན་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཚེ་ལ་དབང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། །བྱིན་རློབ་དེ་བཞིན་གཏོང་བ་དང་། །གཉེན་པོ་ཉེ་བར་སྟོན་པ་ནི། །དྲུག་པ་དང་ནི་བདུན་པར་ གཞག་།ཡང་དག་པར་གཞོལ་བ་འདི་ཅི་ཞིག་ཅེ་ན། མཉམ་པ་ཉིད་དུ་མོས་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བསྐལ་པ་ལ་འཇུག་པའི་ཤེས་པ་ཡིན་ཏེ། བསྐལ་པ་དུ་མར་བསྐལ་པ་གཅིག་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་མོས་པའི་ཕྱིར་ལ། གཅིག་ཏུ་ཡང་བསྐལ་པ་དུ་མ་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚེ གཏང་བའམ་བྱིན་གྱིས་རློབ་པ་ལ་ཡང་དབང་འབྱོར་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ།།ལམ་ལ་གཟུད་པ་ཤེས་པ་ནི། གཉེན་པོ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ལ་བྱིས་པའི་ལམ་གྱིས་གཟུད་པ་མཁྱེན་པ་ཞེས་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་དབང་དུ་བྱས་པ་སྟེ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ནི་བྱིས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ བྱིས་པའི་སའི་གཉེན་པོ་ཉེ་བར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་རྡུལ་གྱིས་གཟུང་བར་མཁྱེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ང་རྒྱལ་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་སྟེ་རྩིས་མཁས་པ་ཉིད་ཀྱི་ང་རྒྱལ་གྱི་གཉེན་པོ་ཉེ་བར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།

由于经中说'已得涅槃和未得涅槃是涅槃界的真实成就'。由于经中说'外道由于见解过失而不能获得涅槃是见解烦恼的真实成就'。由于经中说'器世间生起和消灭是世界界的坏灭和形成的真实成就'。三乘的真实成就如经中所说。
第二是依止于此而住于一切智性，是就能够成就化现的能力而言。关于化现为众生等差别，'如实了知化现众生的事业'是为了通过相似劫而成熟众生。
烦恼化现是指某种化现看似被身语业的烦恼所动摇，见解化现的示现也应如是理解。所谓世界界化现是指根据所化而化现的世界界。
入正法是指入四圣谛等的意思。化现声闻等是为了如实调伏解脱。'无分别地如实了知'是因为法界平等性的缘故。
第三是就能如是如是作化现的能力而言，这也如经中所说。第四是其加持和入化现，由于无二智慧的方式，故恒时趣入。如经中所说。无二智慧是了知法界，是说'入微细分'的缘故。
第五是就未成熟众生恐惧而言，了知秘密处和入劫智也应如经中所说而理解。所谓了知秘密处是指了知秘密因的意思。
由于在此安住诸果，故唯说为安住因。秘密是指应当保密，意思是不应对根器和善根未成熟者显示。为什么呢？因为如果他们不解不信而舍弃正法，积累法贫乏业是不应理的。
由于自在寿命的缘故，加持以及舍寿，显示对治，安立为第六和第七。什么是正趣入呢？即是于平等性起胜解。因此是入劫智，因为于多劫中胜解一劫平等性，于一中也无多劫平等性。于舍寿或加持也是自在。
了知引入道是就显示对治而言，所说的'了知以愚童道引导'是就凡夫而言，因为凡夫是愚童，为了显示愚童地的对治。
所谓'了知以极微尘数取'是就行我慢者而言，为了显示善巧计算我慢的对治。

།ཞིང་ནི་ཚོགས་མངོན་པར་ རྫོགས་པར་རྟོགས་པས་གཟུད་པ་མཁྱེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོ་རིས་ལ་མོས་པའི་གཉེན་པོ་ཉེ་བར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།ལྷག་མ་གཞན་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་སྟེ། མདོ་ལས་ཇི་སྐད་འབྱུང་བ་བཞིན་རིག་པར་བྱའོ། །རྣམ་པར་ཐར་དང་ཏིང་འཛིན་དང་། གཟུངས་དང་མངོན་པར་ཤེས་རྣམས་ཀྱི། །རྣམ་པ་དབྱེ་བའི་བསྟན་ཚུལ་ཡང་། །མདོ་ཉིད་ལས་ནི་རྟོགས་པར་བྱ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། རེ་ཞིག་རྣམ་པར་ཐར་པ་རྣམས་ལ་རྣམ་པར་ཐར་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་འཐོབ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཡུལ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་སྟེ་རྫུ འཕྲུལ་སྣ་ཚོགས་པ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ།།སྒྲིབ་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དང་འགྲོ་བ་མཐའ་ཡས་པར་སྨོས་ནས་ཤེས་པ་ཐོགས་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པའོ། །རྣམ་པར་དག་ པ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་རྣམ་པ་གཉིས་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཤེས་པའི་དབང་དུ་བྱས་པའོ། །སྒོ་ཀུན་དུ་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་ཅི་འདོད་དགུར་བསྒྱུར་བའི་དབང་ དུ་བྱས་པའོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཛོད་ཅེས་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་གཟུངས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་མཛོད་གང་ཡིན་ཞེ་ན། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པའི་སྡེའོ། །འཁོར་ལོ་ཐོགས་པ་མེད་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ ཕས་ཀྱི་རྒོལ་བ་ཚར་གཅོད་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་སྟེ།ཕས་ཀྱི་རྒོལ་བ་དག་ཚར་གཅོད་ན་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ཐོགས་པ་མེད་པར་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ། །དུས་གསུམ་གྱི་རྗེས་སུ་སོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་གསུམ་དག་གི་བསྐལ་པ་གང་དག་ཡིན་པ་ དེ་དག་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་དུ་བྱིན་གྱིས་རློབ་པ་སྟེ།འདས་པ་ཡང་ད་ལྟར་དུ་བྱ་བར་འདྲེན་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་དབང་དུ་བྱས་པའོ། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་སྙིང་པོ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཤེས་ པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་སྟེ་ཁམས་ནི་རིགས་ཏེ་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་མེད་ཅིང་སྣང་བ་ཙམ་གྱིས་རྒྱས་པར་འགེངས་པའི་དབང་དུ་བྱས་པའོ། །ཡུལ་མ་ལུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་མཐའ་ ཡས་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་སེམས་ཅིག་ཅར་ཤེས་པའི་དབང་དུ་བྱས་པའོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་འབུམ་དག་དང་། གཟུངས་འབུམ་དག་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་འབུམ་དག་གི་བར་དུ་འཐོབ་བོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པའི་མཐར་ཕྱིན་པ་ཡང་མདོ་ཁོ་ན་ ལས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།།ས་ཡི་ངེས་ཚིག་སྤྲིན་དང་ནི། །ཆོས་མཐུན་རྣམ་པ་གསུམ་ཞེས་བྱ། །དཔེར་ན་སྤྲིན་གྱིས་ནམ་མཁའ་བཞིན། །ཐོས་པའི་ཆོས་ཀྱིས་ཆང་གི་ལུས། །ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་ན་དེ་བཞིན་དུ། །ཁྱབ་པར་ཆོས་མཐུན་དང་པོར་བཤད། །ཁྱབ་པ་ནི་སྤྲིན་གྱིས་ནམ་མཁའ་ བཞིན་དུ་ཐོབ་པའི་ཆོས་ཀྱིས་ས་འདི་པའི་ལུས་ལ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། དེ་ཡེ་ཤེས་དེ་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པའི་བློ་དང་ཇི་སྐད་བཤད་མ་ཐག་པ་ཚད་མེད་པའི་རྗེས་སུ་སོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ། །མང་པོ་དང་ཆ་ཕྲ་བ་དང་མྱུར་དུ་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེ་ཕྱོགས་ བཅུའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ།།སྐད་ཅིག་ཐང་ཅིག་ཡུད་ཙམ་སྨོས་པ་ནི་དུས་ཐུང་ངུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ་ཉན་པ་པོའི་དབང་གིས་རྣམ་པ་གསུམ་གསུངས་སོ།

所谓'了知以圆满资粮现前证悟而引导'，是为了显示对治贪著天界的对治法。其余是针对分别行者的，应当如经中所说般了知。
解脱、三昧、陀罗尼以及神通诸相的分别教法，也应从经中了知。
如何了知？首先，关于诸解脱，所说'获得不可思议解脱'是就神通境界而言，以成就种种神变故，是菩萨不可思议解脱性。
所说'无碍'是就无量世界与众生中无碍了知而言。
所说'分别清净'是就了知世间解脱与出世间有学、无学二种解脱而言。
所说'普门显现'是就能随意转变诸法而言。
所说'如来藏'是就法陀罗尼而言。何为如来藏？即大乘广大法类。
所说'具无碍轮'是就降伏他论而言，降伏他论时，诸佛世尊的法轮将无碍运转。
所说'随顺三世'是就能如意加持三世诸劫而言，如'能引过去成现在'等。
所说'法界藏性'是就了知一切法缘起诸相而言，界即种性，为因故。
所说'解脱轮显现'是就无形而仅以光明遍满而言。
所说'一切境'是就能同时了知无量世界众生之心而言。
如是获得百千三昧、百千陀罗尼、乃至百千神通成就，故三昧等究竟亦当从经中了知。
地的词义与云有三种相似：譬如云遍满虚空，闻法遍满行者身，故说第一遍满相似。遍满是指如云遍满虚空般，所得之法遍满此地行者之身。
云何？即具如是智慧，如前所说无量随行等。多、细微、速疾领受云何？即'十方'等。
说刹那、须臾、瞬间是为了表示短暂时间，依听者根机而说三种。

།ཆོས་ཀྱི་སྣང་བ་ཆེན་པོ་ཚད་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཚད་མེད་པ་སྨོས་པས་ནི་མང་པོ་འཛིན་པའི་སྒོ་ནས་བསྟན་ པ་ཙམ་གྱིས་འཛིན་པའི་ནུས་པ་དེ་ཡོངས་སུ་བསྟན་པ་ཡིན་གྱི།རྒྱས་པར་ནི་འོག་ནས་འཕགས་པ་རྡོ་རྗེའི་སྙིང་པོ་ཉིད་ཀྱིས་རྒྱ་མཚོའི་དཔེ་གཉིས་དང་། འོན་ཀྱང་དཔེ་བསྟན་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་གཞུང་གི་དཔེས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པའི་གསང་བ་ལ་འཇུག་པ་གང་དག་ཡིན་པ་ཞེས་འབྱུང་བ་དེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྨོས་པ་ནི་མྱུར་དུ་འཛིན་པའོ།།གསང་བ་སྨོས་པ་ནི་ཕྲ་བ་འཛིན་པའོ། །ཇི་ལྟར་རང་བཞིན་གྱིས་ཤེ་ན། ཆོས་ཀྱི་སྣང་བ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བས་ཐོས་པ་དང་བསམས་པ་ལས་བྱུང་ བའི་ཤེས་པ་སྨོས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། སྣང་བར་གྱུར་པས་ཆོས་སོ་སོར་སྣང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གསལ་བར་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པ་སྨོས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་གསལ་བ་ཆེན་པོ་ཞེས་གསུངས་པ་གང་ ཡིན་པའོ།།ཇི་ལྟར་ལས་ཀྱིས་ཤེ་ན། དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཆར་འབེབས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མོས་པའི་སྒོ་ནས་ནི་བཟོད་དོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་དག་པར་ལེན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་འབྲུ་འཛིན་པའི་སྒོ་ནས་སོ། །བདག་གིར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་འཛིན་པའི་སྒོ་ནས་སོ། །ཡང་དག་པར་ འཛིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།དེ་གཉི་ག་འཛིན་པའི་སྒོ་ནས་སོ། །ད་ནི་འཛིན་པའི་ནུས་པ་དེ་དཔེ་གཉིས་དང་དཔེས་འཆད་དེ། དང་བར་འགྱུར་བའི་དངོས་པོའི་སྒོ་ནས་ནི་བཟོད་དོ། །གོ་སྐབས་འབྱེད་པའི་སྒོ་ནས་ནི་ཡང་དག་པར་ལེན་ཏོ། །དེ་ལས་གཞན་པའི་ཆུའི་གྲངས་འགྲིབ་པར་བྱེད་པའི་སྒོ་ནས་ ནི་བདག་གིར་བྱེད་དོ།།སྤྱད་པའི་འོས་མ་ཡིན་པའི་སྒོ་ནས་ནི་ཡང་དག་པར་འཛིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དུས་གསུམ་གྱི་བརྗོད་པའི་གཞི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་གྱི་བརྗོད་པའི་གཞི་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གོང་དུ་རྒྱས་པར་ནི་འཕགས་པ་རྡོ་ རྗེའི་སྙིང་པོས་རྒྱ་མཚོའི་དཔེ་གཉིས་དང་དཔེས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ།རེ་ཞིག་དེ་ལྟ་བུ་ནི་སྤྲིན་དང་ཆོས་མཐུན་པས་ཁྱབ་པའི་སྒོ་ནས་སའི་ངེས་པའི་ཚིག་དང་པོ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །གཉིས་པ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པའི་རྡུལ་རབ་ཏུ་ཞི་བར་བྱེད་པའི་སྒོ་ནས་ ཆོས་མཐུན་པ་ནི་མདོ་ལས་ཇི་སྐད་འབྱུང་བ་བཞིན་ཏེ།འདིར་སྨོན་ལམ་གྱིས་སྙིང་བརྩེ་བ་དང་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་སྤྲིན་ཆེན་པོ་ཀུན་ནས་བསླང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྲིན་དང་འདྲ་བའོ། །ཆོས་ཀྱི་སྣང་བ་ཆེན་པོ་བསྒྲགས་པའི་འབྲུག་སྒྲོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲུག་སྒྲོག་པ་དང་འདྲའོ། །མངོན་པར་ཤེས་ པ་དང་རིག་པ་དང་མི་འཇིགས་པའི་གློག་འགྱུ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གློག་དང་འདྲའོ།།རླུང་གིས་ཤིན་ཏུ་བསྐྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་ལྟ་བུའོ། །བསོད་ནམས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྲིན་གྱི་དྲ་བ་སྟུག་པོ་ཆེན་པོས་ཀུན་དུ་ཁེབས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྲིན་གྱི་དྲ་བས་འཁྲིགས་པ་ལྟ་བུའོ། །ལུས་རྣམ་པ་སྣ་ ཚོགས་ཀྱི་སྤྲིན་འཁྱིལ་པ་ཀུན་དུ་སྟོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀློང་འཁྱིལ་པ་ལྟ་བུའོ།།ཆོས་ཀྱི་སྒྲ་ཆེན་པོ་སྒྲོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆར་འབབ་པའི་སྒྲ་ལྟ་བུའོ། །བདུད་ཀྱི་ཕྱོགས་ཤིན་ཏུ་ཚར་གཅོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྒྲ་ཆེན་པོ་སྒྲོག་པ་ཡང་དག་པར་བསྟན་པ་ཤེས་པར་བྱའོ། །སྤྲིན་དང་ཆོས་ མཐུན་སྒྲོལ་སྒོ་ནས།།ས་ཡི་ངེས་ཚིག་ཤེས་བྱ་སྟེ། །སྤྲིན་གྱི་ཆར་གྱིས་ལོ་ཏོག་དག་།སྒྲོལ་བ་བཞིན་དུ་དགའ་ལྡན་གྱི། །གནས་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་ནི། །སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་སྒྲོལ་བ་ཡིན། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གཅིག་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ བསྟན་ཏོ།།མཐུ་ནི་བླ་ན་མེད་པ་དང་། །བླ་མེད་ཉིད་ནི་གནས་ལ་སོགས། །རབ་དུ་བསྟན་ཕྱིར་རྒྱས་བཤད་པའི། །སྒོ་དྲུག་དག་གིས་རབ་ཏུ་བསྟན། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། གནས་དང་གཞི་དང་མཚན་ཉིད་དང་། །དེ་བཞིན་དུ་ནི་བྱ་བ་དང་། །ཡོངས་ཚིམ་དེ་བཞིན་རྒྱ་ཆེན་ཏེ། །འདི་སྐད་ གཅིག་ནི་རྒྱུ་བསྡུས་པའོ།

所谓'无量大法光明'等中说'无量'，是从多方面显示其领受能力，仅仅通过显示就完全展现了领受的能力。详细内容将在下文由圣者金刚藏以两个大海的比喻，以及'然而应当显示比喻'等经文的比喻来解释。
如经中所说'诸如来入如来秘密'，其中提到'如来'是指迅速领受，提到'秘密'是指领受微细之义。
若问如何本性，由'大法光明'说明闻思所生的智慧，为何如此？因为显现而使诸法各别显现的缘故。若问通过明显如何？因为将说明修所生的智慧，即所说的'大法明光'。
若问如何作用？因为降下正法雨的缘故。从胜解门说'能忍'的缘故。'正受'是从文字领受的角度。'摄持'是从义理领受的角度。'正持'是从两者都领受的角度。
现在以两个比喻和譬喻来解释这种领受能力：从清净事物的角度是'能忍'，从开启机会的角度是'正受'，从减少其他水量的角度是'摄持'，从不适合受用的角度是'正持'，应当如是了知。
'三世所说基'即是过去、未来、现在所说基的意思。
如上所说'详细内容将由圣者金刚藏以两个大海的比喻和譬喻来解释'，首先应当了知这样的是以云的相应遍满的方式为第一个地的词源解释。
第二即是从息灭烦恼尘垢的角度相应，如经中所说：'此中以愿力兴起大悲大慈大云'是如云。'宣说大法光明雷鸣'是如雷。'神通明咒无畏电光闪耀'是如电。'为风所动'是如风。'福德智慧密云网遍覆'是如云网密布。'显现种种身云旋转'是如云漩。'发大法音'是如雨声。'极摧魔众'是应当了知正说大法音。
应知地的词源解释，是从与云相应度化门：如云雨使庄稼成熟，如是从兜率天等处次第度化众生。若问如何？以'乃至于一世界'等来说明。
无上威力及无上性，为显示处所等，以广说六门来详细显示。若问如何？即处所、基础、相状，如是作用、满足、广大，此说一即摄诸因。

།རྣམ་པར་ཐར་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ནི་གོང་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་འཐོབ་པོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ལ་ཡང་གནས་འདི་སྔ་མ་དང་མཐུན་པར་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན། རྣམ་ པར་ཐར་པ་ལ་སོགས་པས་སྔར་རབ་ཏུ་བསྟན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།།དོག་པ་དང་ཡངས་པ་དག་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྒྱུར་བ་ནི་དོག་པ་དང་ཡངས་པར་ཡོངས་སུ་བསྒྱུར་བ་སྟེ། ཡོངས་སུ་བསྒྱུར་བ་ནི་བཟློག་པའི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དོག་པ་ཡངས་པར་བྱེད་པ་དང་ཡངས་པ་དོག་པར་བྱེད་ པ་ནི་མདོ་ལས་ཇི་སྐད་འབྱུང་བ་བཞིན་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།།བྱ་བ་མཆོད་པའི་སྒོ་ནས་ནི། །བྱང་ཆུབ་ཚོགས་ནི་སྩོགས་ཕྱིར་ཏེ། །མདོ་ལས་ཇི་སྐད་འབྱུང་བཞིན་ནོ། །ཡོངས་མགུ་བྱ་བ་ཐེ་ཚོམ་དུ། །གྱུར་པ་རྣམས་ལ་མཐུ་བསྟན་པས། །མདོ་དང་མཐུན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། ། རྒྱ་ཆེན་མཐུ་དང་གྲངས་ཀྱིས་ནི། །རྣམ་པ་གཉིས་སུ་ཤེས་པར་བྱ། །མདོ་ལས་ཇི་སྐད་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །ད་ནི་གྲངས་རྒྱ་ཆེ་བ་དེ་ཉིད་རབ་ཏུ་བསྟེན་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ས་མཐའ་དག་བསྟན་པར་མི་ནུས་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམ པར་གྲོལ་བའི་ཟླ་བས་ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་པའི་ཡུལ་གྱི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཏེ་དེ་ལྟར་ཚད་མེད་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་དང་ཡུལ་ལ་འཇུག་པ་ཅི་འདྲ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྟོབས་ཀྱང་མི་གཏོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་མཉམ་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སངས་རྒྱས་ལྟ་བ་དང་མཆོད་པ་དང་རིམ་གྲོ་ཡང་རབ་ཏུ་བྱེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཉམ་པར་མ་གཞག་པའི་གནས་སྐབས་སྟོན་པར་བྱེད་ དོ།།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་སྒྲུབ་པའི་མཆོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རྒྱ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོན་ཏན་རྒྱ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པས་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བའི་ཕྱིར་དང་། གྲངས་རྒྱ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ་ཚད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱིན་གྱི་རླབས་དང་སྣང་བ་ཡང་ཡང་དག་པར་ལེན་ཏོ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱིན་གྱི་རླབས་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྣང་བ་ཡང་ལེན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།མི་འཕྲོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟིལ་གྱིས་མི་ནོན་པ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྟོགས་པའི་མཐར་ཕྱིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལམ་གསུམ་ཡང་དག་པར་སྒྲོགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བགྲོད་པ་དང་ལམ་ཞེས་བྱ་བ་དོན་གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ རོ།།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐེ་ཚོམ་གཅོད་པའི་ལམ་སྟེ་འདི་ལྟར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཤེས་ན་ཐེ་ཚོམ་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་རྒྱས་པར་འགེངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པ་མྱུར་བའི་ལམ་མོ། །ཞིང་དང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ནི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱེད་པའི་ མཚུངས་པ་ཉིད་ཀྱི་བྱིན་གྱི་རླབས་སོ།།སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཆོས་སྟོན་པའི་སྣང་བ་མཚུངས་པ་ཉིད་ཀྱི་བྱིན་གྱི་རླབས་སོ། །མདོར་ན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་བར་དག་ཡང་དག་པར་ལེན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་པའི་མཚུངས་པ་ཉིད་ཀྱི་བྱིན་གྱི་རླབས་སོ། །ཡོན་ཏན་ལྡན་པས་ འདྲ་བའི་ཕྱིར།།རང་གི་ཡོན་ཏན་ལྷག་པ་ཡི། །མཚོ་དང་རི་དང་རྒྱ་མཚོ་དང་། །ནོར་བུས་ས་ཡི་དཔེ་ཤེས་བྱ། །སྒྲུབ་པའི་ཡོན་ཏན་མཚོ་ཆེན་པོ་མ་དྲོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་འབབ་ཆུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པའི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བར་གྱི་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་ཞེན་པར་བྱེད་དེ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།

不可思议解脱是如上所说获得菩萨不可思议解脱。同样对于其他也应当如前相应地配合此处，如是，以解脱等唯是如前所显示。
转变为狭窄与宽广是转变为狭窄和宽广，转变是指相反的事物之意。使狭窄变宽广和使宽广变狭窄，应当如经中所说般理解。
以供养事业门中，为积集菩提资粮，如经中所说。以神通力令疑惑者心生欢喜，应当如经般理解。
广大神通和数量，应当了知为二种。应当如经中所说般了知。
现在为了显示数量广大，为了了知一切如来地皆不能显示，解脱月菩萨说：'善男子，菩萨们的行境神变如此无量，那么如来的行境和入境又是如何'等。
如来身语意无二是指法界平等性故。'不舍菩萨三昧力'是指法界平等性之意。'亦见佛作礼供养'是显示非等持状态。
'一切相圆满供养'是指具足一切功德之意。'具广大'是指具足广大功德故极大，具足无量广大数量故。
'亦正受加持和光明'是指领受佛陀加持和佛陀智慧光明之意。
'不被夺'是指不被胜过，因为通达法界究竟故。'宣说三道'是指所行与道路非异义故。
'了知法界差别'是断除疑惑之道，如是了知法界则能断除疑惑。'遍满一切世界'是神通迅速之道。
'遍知一切刹土和法'是刹土清净加持之等同性。
为令众生成熟，说法光明加持之等同性。简言之，'乃至获得一切智智皆正受'是现证菩提加持之等同性。
因具功德相似故，应知自身殊胜功德，以湖泊、山岳、大海、如意宝、大地为喻。
从'修行功德如无热恼大池流水'等乃至'趣入具一切相的一切智智大海'等，因有如是经文故。

། མཆོག་ཉིད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ནི། ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་བཅུ་པོ་དེ་དག་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ལ་བརྟེན་ནས་ཡོད་པར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བཟུང་སྟེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་ཡང་དག་པར་བསྟན་པ་ཡོངས་སུ་དྲིས་པ་བསྟན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཐུག་པར་འགྱུར་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ཡིན་ནོ། །འདི་ལ་གངས་རི་དང་། སྤོས་ཀྱི ངད་ལྡང་བ་དང་རྣམ་པར་འདལ་བ་སྟེ་གོང་མ་གསུམ་ནི་གྲངས་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་ཞེས་མི་བྱ་བ་སྨན་དང་དྲི་དང་རིན་པོ་ཆེ་རྣམས་ཀྱི་འབྱུང་གནས་ཡིན་ནོ།།བཞི་པ་རྟ་རྣ་རི་དྲུག་པའི་གནས་ནས་འབྱུང་བ་ནི་སེམས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་འབྲས་བུ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འབྱུང་གནས་ཡིན་ནོ། །ལྷག་མ་དྲུག་པོ་དྲང་སྲོང་གི་རི་ དང་།གཉའ་ཤིང་འཛིན་དང་། མུ་ཁྱུད་འཛིན་དང་། ཁོར་ཡུག་དང་། ཏོག་ཅན་དང་། རི་རབ་རྣམས་ནི་གྲངས་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་དྲང་སྲོང་དང་། གནོད་སྦྱིན་དང་། ཀླུ་དང་དབང་དུ་གྱུར་པ་དང་། ལྷ་མ་ཡིན་དང་། ལྷ་རྣམས་ཀྱི་འབྱུང་གནས་ཡིན་ནོ། །ངེས་པར་འབྱུང་དཀའ་བའི་ ངེས་པ་འབྱུང་བའི་འབྲས་བུ་ཆེ་བའི་ཡོན་ཏན་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན།རིའི་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་བཅུ་པོ་ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པ་དེ་དག་གིས་ཀྱང་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་སྨོས་པ་ནི་དེ་ལྟ་བའི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མངོན་པར་འདོད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོས་ཀྱང་དེ་དག་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ནི་དེ་ལས་དེར་འགྲོ་བར་ནུས་ པའི་ཕྱིར་དང་།དེ་ནས་འབྱུང་བའི་རྫས་རབ་ཏུ་སྟོན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཡོན་ཏན་གྱི་སྒོ་ནས་རབ་ཏུ་གསལ་བར་བྱས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་སྨོས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མངོན་པར་འདོད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ ཀྱིས་ཀྱང་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ནི་དེ་དག་གིས་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་གསལ་བར་བྱས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།བགས་ཀྱིས་གཞོལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇུག་བདེ་བའི་ཡོན་ཏན་ནོ། །ཤི་བའི་རོ་དང་ལྷན་ཅིག་མི་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཙང་མ་ཉིད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ནོ། །ཆུ་གཞན་གྱི་གྲངས་ སྤངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་འདྲ་བ་མེད་པའི་ཡོན་ཏན་ནོ།།རོ་གཅིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་དུ་སྲུང་བའི་ཡོན་ཏན་ནོ། །རིན་པོ་ཆེ་མང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕན་འདོགས་པའི་ཡོན་ཏན་ནོ། །ཟབ་ཅིང་གཏིང་དཔག་དཀའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཡངས་ཤིང་ཚད་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་མི་ སྐམ་པའི་ཡོན་ཏན་ནོ།།འབྱུང་པོ་ཆེན་པོའི་གནས་སུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ནོ། །དུས་ཆད་པ་ལས་མི་ཡོལ་བ་དང་། སྤྲིན་ཆེན་པོའི་ཆར་ཐམས་ཅད་ཀུན་དུ་འཛིན་པས་མི་ངོམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་འཇིག་རྟེན་སྲུང་བའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་ཏོ། །རིན་པོ་ཆེའི་རིགས་བཅུ་ལས་ ཤིན་ཏུ་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བཅུ་གང་ཞེ་ན།འདི་ལྟ་སྟེ། མུ་ཏིག་དང་། ཤང་ཁ་ཤི་ལ་དང་། བྱི་རུ་དང་། དངུལ་དང་། གསེར་དང་། རྡོའི་སྙིང་པོ་དང་། སྤུག་དང་། མུ་ཏིག་དམར་པོ་དང་། དུང་གཡས་སུ་འཁྱིལ་བ་དང་། རིན་པོ་ཆེ་དཔལ་གྱི་ཟེ་བའི་སྙིང་པོ་ཅན་རྣམས་སོ། །རིན་པོ་ཆེའི་ རིགས་བཅུ་ལས་ཤིན་ཏུ་འདས་ནས།ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེའི་རིགས་ཀྱིས་མངོན་པར་སྤགས་པར་གྱུར་པ་ནི་རིགས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བཏགས་པའི་ཡོན་ཏན་ཏེ། འདི་ལྟར་རིན་པོ་ཆེའི་རིགས་བཅུ་ལས་ཤིན་ཏུ་འདས་ནས་མངོན་པར་སྦགས་པར་གྱུར་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །མགར་བ་མཁས་ པས་ལེགས་པར་བསྲེགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁ་དོག་གི་ཡོན་ཏན་ནོ།།ལེགས་པར་བཅོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབྱིབས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ནོ། །ལེགས་པར་ཡོངས་སུ་སྦྱངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲི་མ་མེད་པའི་ཡོན་ཏན་ནོ། །ལེགས་པར་བྱི་དོར་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསལ་བའི་ཡོན་ཏན་ནོ། །ལེགས་པར་ཕུག་ཅིང་རིན་པོ་ཆེའི་ སྐུད་པས་ལེགས་པར་བཏགས་ལ་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་བཻ་ཌཱུརྱའི་རྒྱལ་མཚན་གྱི་ཡུ་བ་མཐོན་པོའི་རྩེ་མོ་ལ་བཏགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའི་ཡོན་ཏན་ནོ།།ཐམས་ཅད་དུ་འོད་ཟེར་རབ་ཏུ་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐུའི་ཡོན་ཏན་ནོ། །རྒྱལ་པོས་གནང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་མ་བཟུང་བའི་ཡོན་ ཏན་ནོ།

殊胜功德是：从'善男子，十地菩萨依于佛智而存在'开始，直至'以佛事业正说圆满问答宣说等无有穷尽'为止。其中雪山、香气飘散山、遍布山这前三座山依次是非有情的药物、香料、珍宝之源。
第四马耳山从六处而出，是有情一切果实之源。其余六山：仙人山、轭持山、持边山、轮围山、峰顶山、须弥山，依次是有情仙人、夜叉、龙王、自在天、阿修罗、诸天之所依处。
难以出离的决定出离大果功德如何？如前所说十大山王，提及大海是因其为受用之因故称为所欲。大海又分别彼等，是因能往彼处及从彼处出生诸物之因，从功德门而显明之义。
提及一切智是因其为一切智之因故称为所欲。一切智又分别彼等，是因彼等摄持果位故称为显明之义。
'渐次趋入'是易入功德。'不与死尸同处'是清净功德。'舍弃他水数量'是无差别功德。'一味'是普遍守护功德。'多宝'是利益功德。'深邃难测'与'广大无量'二者是不枯竭功德。
'成为大有情住处'是住处功德。'不越时限'与'不厌纳一切大云雨'二者显示护世功德。
关于'超胜十种珍宝类'中的十种是什么？即：珍珠、砗磲、珊瑚、白银、黄金、玛瑙、琉璃、赤珠、右旋螺及吉祥缨络心宝等。
超越十种珍宝类后，以如意宝珠宝类庄严，是种类标名功德，如此因为经文说'超越十种珍宝类而庄严'故。
'善巧工匠善烧'是色彩功德。'善加制作'是形状功德。'善加净化'是无垢功德。'善加擦拭'是明净功德。
'善加穿孔并以宝线善系，系于琉璃宝幢高顶'是加工功德。'普放光芒'是力量功德。'王所允许'是无执著功德。

སྐད་ཀྱི་བྱིངས་རྣམས་ནི་ཉེ་བར་བསྒྱུར་བ་དང་། འབྲེལ་བའི་ཚིག་གཡོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་རྣམས་ཀྱི་ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པར་འགྱུར་བར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། གང་ཕྱིར་སྐད་བྱིངས་དོན་སྦྱོར་བ། །འདོར་བར་བྱེད་པ་དེ་ཡི་ཕྱིར། །ཉེ་བར་སྦྱར་བར་རབ་བཤད་དེ། །ཕྲད་དུ་འཇུག་ཕྱིར་ ཚིག་གི་ཕྲད།།ཅེས་བཤད་དོ། །འཇིག་རྟེན་ཁམས་ནི་མཐའ་ཡས་པར། །ཆོས་འདི་རབ་ཏུ་སྟོན་པའི་ཕྱིར། །སེམས་ཅན་དོན་སྒོ་མཐའ་ཡས་པའི། །ཆོས་ཉིད་རབ་ཏུ་བསྟན་པ་ཡིན། །ལྷག་པ་མེད་པའི་དོན་གྱིས་ནི། །ཡི་གེ་ལྷག་པ་མེད་དག་ཏུ། །ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ལྷག་མ་ནི་སྔ་མ་ བཞིན་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།།དབྱིག་གི་གཉེན་གྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱིས་ས་བཅུ་འདིའི། །འགྲེལ་པ་མཛད་པ་བདག་གིས་རྣམ་པར་ཕྱེ་ནས་འདིར། །དགེ་བར་གྱུར་པ་གང་དེས་འགྲོ་བ་འདི་ཡི་བློ། །ཉི་ཟེར་རྣམས་ཀྱིས་པདྨོའི་དཔལ་བཞིན་སྣང་བར་ཤོག་།དགེ་བསྲུངས་ཀྱིས་ནི་བཅོས་པས་ན། །རྣམ་པར་ བཤད་པ་གྱ་ཙམ་བྱས།།དོན་དུ་གཉེར་ན་མཁས་པ་རྣམས། །གནས་མིན་པར་ཡང་གོམ་པ་འདོར། །འཕགས་པ་ས་བཅུའི་རྣམ་པར་བཤད་པའི་རྣམ་པར་བཤད་པ་སློབ་དཔོན་ཉི་མ་གྲུབ་ཀྱིས་མཛད་པ་རྫོགས་སོ།། །།རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་པྲཛྙཱ་ཝརྨ་དང་། ཞུ་ཆེན་གྱི་ལོ་ཙཱ་བ་དགེ་སློང་དཔལ་ ་བརྩེགས་རཀྴི་ཏས་བསྒྱུར་ཅིང་ཞུས་ཏེ་གཏན་ལ་ཕབ་པའོ།

动词词根是近缘变化，关联词称为活动词等词，应当知道将如何解说，因为动词词根与意义相连，因为要舍弃，所以称为近缘变化，因为作为连接词使用故为词的连接词，如是解说。
为了在无边世界中，广泛宣说此法，以无边众生利益门，宣说了法性。
以无上义理，于无上文字中，此为结语。余者如前当了知。
世亲论师面前所造此十地之注释，我已详细分析于此，以此所生善业愿此众生之智慧，如同阳光照耀莲花般光明。
由护德所修正，略作此解说，若欲求义理，智者亦于非处舍弃。
圣十地解说之解说由阿阇黎日成所造圆满。
印度堪布般若瓦摩与校译师比丘吉祥积热克西塔译校润定。
